၇. တိဿမေတ္တေယျသုတ္တဝဏ္ဏနာ
၈၂၁. မေထုနမနုယုတ္တဿာတိ တိဿမေတ္တေယျသုတ္တံ. ကာ ဥပ္ပတ္တိ? ဘဂဝတိ ကိရ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရန္တေ တိဿမေတ္တေယျာ နာမ ဒွေ သဟာယာ သာဝတ္ထိံ အဂမံသု. တေ သာယနှသမယံ မဟာဇနံ ဇေတဝနာဘိမုခံ ဂစ္ဆန္တံ ဒိသွာ ‘‘ကုဟိံ ဂစ္ဆထာ’’တိ ပုစ္ဆိံသု. တတော တေဟိ ‘‘ဗုဒ္ဓေါ လောကေ ဥပ္ပန္နော၊ ဗဟုဇနဟိတာယ ဓမ္မံ ဒေသေတိ၊ တံ သောတုံ ဇေတဝနံ ဂစ္ဆာမာ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘မယမ္ပိ သောဿာမာ’’တိ အဂမံသု. တေ အဝဉ္ဈဓမ္မဒေသကဿ ဘဂဝတော ဓမ္မဒေသနံ သုတွာ ပရိသန္တရေ နိသိန္နာဝ စိန္တေသုံ – ‘‘န သက္ကာ အဂါရမဇ္ဈေ ဌိတေနာယံ ဓမ္မော ပရိပူရေတု’’န္တိ. အထ ပက္ကန္တေ မဟာဇနေ ဘဂဝန္တံ ပဗ္ဗဇ္ဇံ ယာစိံသု. ဘဂဝါ ‘‘ဣမေ ပဗ္ဗာဇေဟီ’’တိ အညတရံ ဘိက္ခုံ အာဏာပေသိ. သော တေ ပဗ္ဗာဇေတွာ တစပဉ္စကကမ္မဋ္ဌာနံ ဒတွာ အရညဝါသံ ဂန္တုမာရဒ္ဓေါ. မေတ္တေယျော တိဿံ အာဟ – ‘‘အာဝုသော၊ ဥပဇ္ဈာယော အရညံ ဂစ္ဆတိ၊ မယမ္ပိ ဂစ္ဆာမာ’’တိ. တိဿော ‘‘အလံ အာဝုသော၊ ဘဂဝတော ဒဿနံ ဓမ္မဿဝနဉ္စ အဟံ ပိဟေမိ၊ ဂစ္ဆ တွ’’န္တိ ဝတွာ န အဂမာသိ. မေတ္တေယျော ဥပဇ္ဈာယေန သဟ ဂန္တွာ အရညေ သမဏဓမ္မံ ကရောန္တော န စိရဿေဝ အရဟတ္တံ ပါပုဏိ သဒ္ဓိံ အာစရိယုပဇ္ဈာယေဟိ. တိဿဿာပိ ဇေဋ္ဌဘာတာ ဗျာဓိနာ ကာလမကာသိ. သော တံ သုတွာ အတ္တနော ဂါမံ အဂမာသိ၊ တတြ နံ ဉာတကာ ပလောဘေတွာ ဥပ္ပဗ္ဗာဇေသုံ. မေတ္တေယျောပိ အာစရိယုပဇ္ဈာယေဟိ သဒ္ဓိံ သာဝတ္ထိံ အာဂတော. အထ ဘဂဝါ ဝုတ္ထဝဿော ဇနပဒစာရိကံ စရမာနော အနုပုဗ္ဗေန တံ ဂါမံ ပါပုဏိ. တတ္ထ မေတ္တေယျော ဘဂဝန္တံ ဝန္ဒိတွာ ‘‘ဣမသ္မိံ၊ ဘန္တေ၊ ဂါမေ မမ ဂိဟိသဟာယော အတ္ထိ၊ မုဟုတ္တံ တာဝ အာဂမေထ အနုကမ္ပံ ဥပါဒါယာ’’တိ ဝတွာ ဂါမံ ပဝိသိတွာ တံ ဘဂဝတော သန္တိကံ အာနေတွာ ဧကမန္တံ ဌိတော တဿတ္ထာယ အာဒိဂါထာယ ဘဂဝန္တံ ပဉှံ ပုစ္ဆိ. တဿ ဘဂဝါ ဗျာကရောန္တော အဝသေသဂါထာယော အဘာသိ. အယမဿ သုတ္တဿ ဥပ္ပတ္တိ.
တတ္ထ မေထုနမနုယုတ္တဿာတိ မေထုနဓမ္မသမာယုတ္တဿ. ဣတီတိ ဧဝမာဟ. အာယသ္မာတိ ပိယဝစနမေတံ၊ တိဿောတိ နာမံ တဿ ထေရဿ. သော ဟိ တိဿောတိ နာမေန. မေတ္တေယျောတိ ဂေါတ္တံ၊ ဂေါတ္တဝသေနေဝ စေသ ပါကဋော အဟောသိ. တသ္မာ အဋ္ဌုပ္ပတ္တိယံ ဝုတ္တံ ‘‘တိဿမေတ္တေယျာ နာမ ဒွေ သဟာယာ’’တိ. ဝိဃာတန္တိ ဥပဃာတံ. ဗြူဟီတိ အာစိက္ခ. မာရိသာတိ ပိယဝစနမေတံ၊ နိဒုက္ခာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. သုတွာန တဝ သာသနန္တိ တဝ ဝစနံ သုတွာ. ဝိဝေကေ သိက္ခိဿာမသေတိ သဟာယံ အာရဗ္ဘ ဓမ္မဒေသနံ ယာစန္တော ဘဏတိ. သော ပန သိက္ခိတသိက္ခောယေဝ.
၈၂၂. မုဿတေ ဝါပိ သာသနန္တိ ပရိယတ္တိပဋိပတ္တိတော ဒုဝိဓမ္ပိ သာသနံ နဿတိ. ဝါပီတိ ပဒပူရဏမတ္တံ. ဧတံ တသ္မိံ အနာရိယန္တိ တသ္မိံ ပုဂ္ဂလေ ဧတံ အနရိယံ၊ ယဒိဒံ မိစ္ဆာပဋိပဒါ.
၈၂၃. ဧကော ပုဗ္ဗေ စရိတွာနာတိ ပဗ္ဗဇ္ဇာသင်္ခါတေန ဝါ ဂဏဝေါဿဂ္ဂဋ္ဌေန ဝါ ပုဗ္ဗေ ဧကော ဝိဟရိတွာ. ယာနံ ဘန္တံဝ တံ လောကေ၊ ဟီနမာဟု ပုထုဇ္ဇနန္တိ တံ ဝိဗ္ဘန္တကံ ပုဂ္ဂလံ ယထာ ဟတ္ထိယာနာဒိယာနံ အဒန္တံ ဝိသမံ အာရောဟတိ၊ အာရောဟကမ္ပိ ဘဉ္ဇတိ၊ ပပါတေပိ ပပတတိ. ဧဝံ ကာယဒုစ္စရိတာဒိဝိသမာရောဟနေန နရကာဒီသု၊ အတ္ထဘဉ္ဇနေန ဇာတိပပါတာဒီသု ပပတနေန စ ယာနံ ဘန္တံဝ အာဟု ဟီနံ ပုထုဇ္ဇနဉ္စ အာဟူတိ.
၈၂၄-၅. ယသော ကိတ္တိ စာတိ လာဘသက္ကာရော ပသံသာ စ. ပုဗ္ဗေတိ ပဗ္ဗဇိတဘာဝေ. ဟာယတေ ဝါပိ တဿ သာတိ တဿ ဝိဗ္ဘန္တကဿ သတော သော စ ယသော သာ စ ကိတ္တိ ဟာယတိ. ဧတမ္ပိ ဒိသွာတိ ဧတမ္ပိ ပုဗ္ဗေ ယသကိတ္တီနံ ဘာဝံ ပစ္ဆာ စ ဟာနိံ ဒိသွာ. သိက္ခေထ မေထုနံ ဝိပ္ပဟာတဝေတိ တိဿော သိက္ခာ သိက္ခေထ. ကိံ ကာရဏံ? မေထုနံ ဝိပ္ပဟာတဝေ၊ မေထုနပ္ပဟာနတ္ထာယာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ယော ဟိ မေထုနံ န ဝိပ္ပဇဟတိ၊ သင်္ကပ္ပေဟိ။ပေ။ တထာဝိဓော. တတ္ထ ပရေတောတိ သမန္နာဂတော. ပရေသံ နိဂ္ဃေါသန္တိ ဥပဇ္ဈာယာဒီနံ နိန္ဒာဝစနံ. မင်္ကု ဟောတီတိ ဒုမ္မနော ဟောတိ.
၈၂၆. ဣတော ပရာ ဂါထာ ပါကဋသမ္ဗန္ဓာ ဧဝ. တာသု သတ္ထာနီတိ ကာယဒုစ္စရိတာဒီနိ. တာနိ ဟိ အတ္တနော ပရေသဉ္စ ဆေဒနဋ္ဌေန ‘‘သတ္ထာနီ’’တိ ဝုစ္စန္တိ. တေသု စာယံ ဝိသေသတော စောဒိတော မုသာဝစနသတ္ထာနေဝ ကရောတိ – ‘‘ဣမိနာ ကာရဏေနာဟံ ဝိဗ္ဘန္တော’’တိ ဘဏန္တော. တေနေဝါဟ – ‘‘ဧသ ခွဿ မဟာဂေဓော၊ မောသဝဇ္ဇံ ပဂါဟတီ’’တိ. တတ္ထ ဧသ ခွဿာတိ ဧသ ခေါ အဿ. မဟာဂေဓောတိ မဟာဗန္ဓနံ. ကတမောတိ စေ? ယဒိဒံ မောသဝဇ္ဇံ ပဂါဟတိ၊ သွာဿ မုသာဝါဒဇ္ဈောဂါဟော မဟာဂေဓောတိ ဝေဒိတဗ္ဗော.
၈၂၇. မန္ဒောဝ ပရိကိဿတီတိ ပါဏဝဓာဒီနိ ကရောန္တော တတောနိဒါနဉ္စ ဒုက္ခမနုဘောန္တော ဘောဂပရိယေသနရက္ခနာနိ စ ကရောန္တော မောမူဟော ဝိယ ပရိကိလိဿတိ.
၈၂၈-၉. ‘‘ဧတမာဒီနဝံ ဉတွာ၊ မုနိ ပုဗ္ဗာပရေ ဣဓာ’’တိ ဧတံ ‘‘ယသော ကိတ္တိ စ ယာ ပုဗ္ဗေ၊ ဟာယတေဝါပိ တဿ သာ’’တိ ဣတော ပဘုတိ ဝုတ္တေ ပုဗ္ဗာပရေ ဣဓ ဣမသ္မိံ သာသနေ ပုဗ္ဗတော အပရေ သမဏဘာဝတော ဝိဗ္ဘန္တကဘာဝေ အာဒီနဝံ မုနိ ဉတွာ. ဧတဒရိယာနမုတ္တမန္တိ ယဒိဒံ ဝိဝေကစရိယာ၊ ဧတံ ဗုဒ္ဓါဒီနံ အရိယာနံ ဥတ္တမံ၊ တသ္မာ ဝိဝေကညေဝ သိက္ခေထာတိ အဓိပ္ပါယော. န တေန သေဋ္ဌော မညေထာတိ တေန စ ဝိဝေကေန န အတ္တာနံ ‘‘သေဋ္ဌော အဟ’’န္တိ မညေယျ၊ တေန ထဒ္ဓေါ န ဘဝေယျာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ.
၈၃၀. ရိတ္တဿာတိ ဝိဝိတ္တဿ ကာယဒုစ္စရိတာဒီဟိ ဝိရဟိတဿ. ဩဃတိဏ္ဏဿ ပိဟယန္တိ၊ ကာမေသု ဂဓိတာ ပဇာတိ ဝတ္ထုကာမေသု လဂ္ဂါ သတ္တာ တဿ စတုရောဃတိဏ္ဏဿ ပိဟယန္တိ ဣဏာယိကာ ဝိယ အာဏဏျဿာတိ အရဟတ္တနိကူဋေန ဒေသနံ နိဋ္ဌာပေသိ. ဒေသနာပရိယောသာနေ တိဿော သောတာပတ္တိဖလံ ပတွာ ပစ္ဆာ ပဗ္ဗဇိတွာ အရဟတ္တံ သစ္ဆာကာသီတိ.
ပရမတ္ထဇောတိကာယ ခုဒ္ဒက-အဋ္ဌကထာယ
သုတ္တနိပါတ-အဋ္ဌကထာယ တိဿမေတ္တေယျသုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.