၃. ဒုဋ္ဌဋ္ဌကသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၇၈၇. ဝဒန္တိ ဝေ ဒုဋ္ဌမနာပီတိ ဒုဋ္ဌဋ္ဌကသုတ္တံ. ကာ ဥပ္ပတ္တိ? အာဒိဂါထာယ တာဝ ဥပ္ပတ္တိ – မုနိသုတ္တနယေန ဘဂဝတော ဘိက္ခုသံဃဿ စ ဥပ္ပန္နလာဘသက္ကာရံ အသဟမာနာ တိတ္ထိယာ သုန္ဒရိံ ပရိဗ္ဗာဇိကံ ဥယျောဇေသုံ. သာ ကိရ ဇနပဒကလျာဏီ သေတဝတ္ထပရိဗ္ဗာဇိကာဝ အဟောသိ. သာ သုနှာတာ သုနိဝတ္ထာ မာလာဂန္ဓဝိလေပနဝိဘူသိတာ ဘဂဝတော ဓမ္မံ သုတွာ သာဝတ္ထိဝါသီနံ ဇေတဝနတော နိက္ခမနဝေလာယ သာဝတ္ထိတော နိက္ခမိတွာ ဇေတဝနာဘိမုခီ ဂစ္ဆတိ. မနုဿေဟိ စ ‘‘ကုဟိံ ဂစ္ဆသီ’’တိ ပုစ္ဆိတာ ‘‘သမဏံ ဂေါတမံ သာဝကေ စဿ ရမယိတုံ ဂစ္ဆာမီ’’တိ ဝတွာ ဇေတဝနဒွါရကောဋ္ဌကေ ဝိစရိတွာ ဇေတဝနဒွါရကောဋ္ဌကေ ပိဒဟိတေ နဂရံ ပဝိသိတွာ ပဘာတေ ပုန ဇေတဝနံ ဂန္တွာ ဂန္ဓကုဋိသမီပေ ပုပ္ဖါနိ ဝိစိနန္တီ ဝိယ စရတိ. ဗုဒ္ဓုပဋ္ဌာနံ အာဂတေဟိ စ မနုဿေဟိ ‘‘ကိမတ္ထံ အာဂတာသီ’’တိ ပုစ္ဆိတာ ယံကိဉ္စိဒေဝ ဘဏတိ. ဧဝံ အဍ္ဎမာသမတ္တေ ဝီတိက္ကန္တေ တိတ္ထိယာ တံ ဇီဝိတာ ဝေါရောပေတွာ ပရိခါတဋေ နိက္ခိပိတွာ ပဘာတေ ‘‘သုန္ဒရိံ န ပဿာမာ’’တိ ကောလာဟလံ ကတွာ ရညော စ အာရောစေတွာ တေန အနုညာတာ ဇေတဝနံ ပဝိသိတွာ ဝိစိနန္တာ ဝိယ တံ နိက္ခိတ္တဋ္ဌာနာ ဥဒ္ဓရိတွာ မဉ္စကံ အာရောပေတွာ နဂရံ အဘိဟရိတွာ ဥပက္ကောသံ အကံသု. သဗ္ဗံ ပါဠိယံ (ဥဒါ. ၃၈) အာဂတနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

ဘဂဝါ တံ ဒိဝသံ ပစ္စူသသမယေ ဗုဒ္ဓစက္ခုနာ လောကံ ဝေါလောကေန္တော ‘‘တိတ္ထိယာ အဇ္ဇ အယသံ ဥပ္ပါဒေဿန္တီ’’တိ ဉတွာ ‘‘တေသံ သဒ္ဒဟိတွာ မာဒိသေ စိတ္တံ ပကောပေတွာ မဟာဇနော အပါယာဘိမုခေါ မာ အဟောသီ’’တိ ဂန္ဓကုဋိဒွါရံ ပိဒဟိတွာ အန္တောဂန္ဓကုဋိယံယေဝ အစ္ဆိ၊ န နဂရံ ပိဏ္ဍာယ ပါဝိသိ. ဘိက္ခူ ပန ဒွါရံ ပိဒဟိတံ ဒိသွာ ပုဗ္ဗသဒိသမေဝ ပဝိသိံသု. မနုဿာ ဘိက္ခူ ဒိသွာ နာနပ္ပကာရေဟိ အက္ကောသိံသု. အထ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ဘဂဝတော တံ ပဝတ္တိံ အာရောစေတွာ ‘‘တိတ္ထိယေဟိ၊ ဘန္တေ၊ မဟာအယသော ဥပ္ပါဒိတော၊ န သက္ကာ ဣဓ ဝသိတုံ၊ ဝိပုလော ဇမ္ဗုဒီပေါ၊ အညတ္ထ ဂစ္ဆာမာ’’တိ အာဟ. တတ္ထပိ အယသေ ဥဋ္ဌိတေ ကုဟိံ ဂမိဿသိ အာနန္ဒာတိ? ‘‘အညံ နဂရံ ဘဂဝါ’’တိ. အထ ဘဂဝါ ‘‘အာဂမေဟိ၊ အာနန္ဒ၊ သတ္တာဟမေဝါယံ သဒ္ဒေါ ဘဝိဿတိ၊ သတ္တာဟစ္စယေန ယေဟိ အယသော ကတော၊ တေသံယေဝ ဥပရိ ပတိဿတီ’’တိ ဝတွာ အာနန္ဒတ္ထေရဿ ဓမ္မဒေသနတ္ထံ ‘‘ဝဒန္တိ ဝေ’’တိ ဣမံ ဂါထမဘာသိ.

တတ္ထ ဝဒန္တီတိ ဘဂဝန္တံ ဘိက္ခုသံဃဉ္စ ဥပဝဒန္တိ. ဒုဋ္ဌမနာပိ ဧကေ အထောပိ ဝေ သစ္စမနာတိ ဧကစ္စေ ဒုဋ္ဌစိတ္တာ၊ ဧကစ္စေ တထသညိနောပိ ဟုတွာ၊ တိတ္ထိယာ ဒုဋ္ဌစိတ္တာ၊ ယေ တေသံ ဝစနံ သုတွာ သဒ္ဒဟိံသု၊ တေ သစ္စမနာတိ အဓိပ္ပါယော. ဝါဒဉ္စ ဇာတန္တိ ဧတံ အက္ကောသဝါဒံ ဥပ္ပန္နံ. မုနိ နော ဥပေတီတိ အကာရကတာယ စ အကုပ္ပနတာယ စ ဗုဒ္ဓမုနိ န ဥပေတိ. တသ္မာ မုနီ နတ္ထိ ခိလော ကုဟိဉ္စီတိ တေန ကာရဏေန အယံ မုနိ ရာဂါဒိခိလေဟိ နတ္ထိ ခိလော ကုဟိဉ္စီတိ ဝေဒိတဗ္ဗော.

၇၈၈. ဣမဉ္စ ဂါထံ ဝတွာ ဘဂဝါ အာနန္ဒတ္ထေရံ ပုစ္ဆိ၊ ‘‘ဧဝံ ခုံသေတွာ ဝမ္ဘေတွာ ဝုစ္စမာနာ ဘိက္ခူ၊ အာနန္ဒ၊ ကိံ ဝဒန္တီ’’တိ. န ကိဉ္စိ ဘဂဝါတိ. ‘‘န၊ အာနန္ဒ၊ ‘အဟံ သီလဝါ’တိ သဗ္ဗတ္ထ တုဏှီ ဘဝိတဗ္ဗံ၊ လောကေ ဟိ နာဘာသမာနံ ဇာနန္တိ မိဿံ ဗာလေဟိ ပဏ္ဍိတ’’န္တိ ဝတွာ၊ ‘‘ဘိက္ခူ၊ အာနန္ဒ၊ တေ မနုဿေ ဧဝံ ပဋိစောဒေန္တူ’’တိ ဓမ္မဒေသနတ္ထာယ ‘‘အဘူတဝါဒီ နိရယံ ဥပေတီ’’တိ ဣမံ ဂါထမဘာသိ. ထေရော တံ ဥဂ္ဂဟေတွာ ဘိက္ခူ အာဟ – ‘‘မနုဿာ တုမှေဟိ ဣမာယ ဂါထာယ ပဋိစောဒေတဗ္ဗာ’’တိ. ဘိက္ခူ တထာ အကံသု. ပဏ္ဍိတမနုဿာ တုဏှီ အဟေသုံ. ရာဇာပိ ရာဇပုရိသေ သဗ္ဗတော ပေသေတွာ ယေသံ ဓုတ္တာနံ လဉ္ဇံ ဒတွာ တိတ္ထိယာ တံ မာရာပေသုံ၊ တေ ဂဟေတွာ နိဂ္ဂယှ တံ ပဝတ္တိံ ဉတွာ တိတ္ထိယေ ပရိဘာသိ. မနုဿာပိ တိတ္ထိယေ ဒိသွာ လေဍ္ဍုနာ ပဟရန္တိ၊ ပံသုနာ ဩကိရန္တိ ‘‘ဘဂဝတော အယသံ ဥပ္ပါဒေသု’’န္တိ. အာနန္ဒတ္ထေရော တံ ဒိသွာ ဘဂဝတော အာရောစေသိ၊ ဘဂဝါ ထေရဿ ဣမံ ဂါထမဘာသိ ‘‘သကဉှိ ဒိဋ္ဌိံ။ပေ။ ဝဒေယျာ’’တိ.

တဿတ္ထော – ယာယံ ဒိဋ္ဌိ တိတ္ထိယဇနဿ ‘‘သုန္ဒရိံ မာရေတွာ သမဏာနံ သကျပုတ္တိယာနံ အဝဏ္ဏံ ပကာသေတွာ ဧတေနုပါယေန လဒ္ဓံ သက္ကာရံ သာဒိယိဿာမာ’’တိ၊ သော တံ ဒိဋ္ဌိံ ကထံ အတိက္ကမေယျ၊ အထ ခေါ သော အယသော တမေဝ တိတ္ထိယဇနံ ပစ္စာဂတော တံ ဒိဋ္ဌိံ အစ္စေတုံ အသက္ကောန္တံ. ယော ဝါ သဿတာဒိဝါဒီ၊ သောပိ သကံ ဒိဋ္ဌိံ ကထံ အစ္စယေယျ တေန ဒိဋ္ဌိစ္ဆန္ဒေန အနုနီတော တာယ စ ဒိဋ္ဌိရုစိယာ နိဝိဋ္ဌော၊ အပိစ ခေါ ပန သယံ သမတ္တာနိ ပကုဗ္ဗမာနော အတ္တနာဝ ပရိပုဏ္ဏာနိ တာနိ ဒိဋ္ဌိဂတာနိ ကရောန္တော ယထာ ဇာနေယျ၊ တထေဝ ဝဒေယျာတိ.

၇၈၉. အထ ရာဇာ သတ္တာဟစ္စယေန တံ ကုဏပံ ဆဍ္ဍာပေတွာ သာယနှသမယံ ဝိဟာရံ ဂန္တွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ အာဟ – ‘‘နနု၊ ဘန္တေ၊ ဤဒိသေ အယသေ ဥပ္ပန္နေ မယှမ္ပိ အာရောစေတဗ္ဗံ သိယာ’’တိ. ဧဝံ ဝုတ္တေ ဘဂဝါ၊ ‘‘န၊ မဟာရာဇ၊ ‘အဟံ သီလဝါ ဂုဏသမ္ပန္နော’တိ ပရေသံ အာရောစေတုံ အရိယာနံ ပတိရူပ’’န္တိ ဝတွာ တဿာ အဋ္ဌုပ္ပတ္တိယံ ‘‘ယော အတ္တနော သီလဝတာနီ’’တိ အဝသေသဂါထာယော အဘာသိ.

တတ္ထ သီလဝတာနီတိ ပါတိမောက္ခာဒီနိ သီလာနိ အာရညိကာဒီနိ ဓုတင်္ဂဝတာနိ စ. အနာနုပုဋ္ဌောတိ အပုစ္ဆိတော. ပါဝါတိ ဝဒတိ. အနရိယဓမ္မံ ကုသလာ တမာဟု၊ ယော အာတုမာနံ သယမေဝ ပါဝါတိ ယော ဧဝံ အတ္တာနံ သယမေဝ ဝဒတိ၊ တဿ တံ ဝါဒံ ‘‘အနရိယဓမ္မော ဧသော’’တိ ကုသလာ ဧဝံ ကထေန္တိ.

၇၉၀. သန္တောတိ ရာဂါဒိကိလေသဝူပသမေန သန္တော၊ တထာ အဘိနိဗ္ဗုတတ္တော. ဣတိဟန္တိ သီလေသု အကတ္ထမာနောတိ ‘‘အဟမသ္မိ သီလသမ္ပန္နော’’တိအာဒိနာ နယေန ဣတိ သီလေသု အကတ္ထမာနော၊ သီလနိမိတ္တံ အတ္တူပနာယိကံ ဝါစံ အဘာသမာနောတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. တမရိယဓမ္မံ ကုသလာ ဝဒန္တီတိ တဿ တံ အကတ္ထနံ ‘‘အရိယဓမ္မော ဧသော’’တိ ဗုဒ္ဓါဒယော ခန္ဓာဒိကုသလာ ဝဒန္တိ. ယဿုဿဒါ နတ္ထိ ကုဟိဉ္စိ လောကေတိ ယဿ ခီဏာသဝဿ ရာဂါဒယော သတ္တ ဥဿဒါ ကုဟိဉ္စိ လောကေ နတ္ထိ၊ တဿ တံ အကတ္ထနံ ‘‘အရိယဓမ္မော ဧသော’’တိ ဧဝံ ကုသလာ ဝဒန္တီတိ သမ္ဗန္ဓော.

၇၉၁. ဧဝံ ခီဏာသဝပဋိပတ္တိံ ဒဿေတွာ ဣဒါနိ ဒိဋ္ဌိဂတိကာနံ တိတ္ထိယာနံ ပဋိပတ္တိံ ရညော ဒဿေန္တော အာဟ – ‘‘ပကပ္ပိတာ သင်္ခတာ’’တိ. တတ္ထ ပကပ္ပိတာတိ ပရိကပ္ပိတာ. သင်္ခတာတိ ပစ္စယာဘိသင်္ခတာ. ယဿာတိ ယဿ ကဿစိ ဒိဋ္ဌိဂတိကဿ. ဓမ္မာတိ ဒိဋ္ဌိယော. ပုရက္ခတာတိ ပုရတော ကတာ. သန္တီတိ သံဝိဇ္ဇန္တိ. အဝီဝဒါတာတိ အဝေါဒါတာ. ယဒတ္တနိ ပဿတိ အာနိသံသံ၊ တံ နိဿိတော ကုပ္ပပဋိစ္စသန္တိန္တိ ယဿေတေ ဒိဋ္ဌိဓမ္မာ ပုရက္ခတာ အဝေါဒါတာ သန္တိ၊ သော ဧဝံဝိဓော ယသ္မာ အတ္တနိ တဿာ ဒိဋ္ဌိယာ ဒိဋ္ဌိဓမ္မိကဉ္စ သက္ကာရာဒိံ၊ သမ္ပရာယိကဉ္စ ဂတိဝိသေသာဒိံ အာနိသံသံ ပဿတိ၊ တသ္မာ တဉ္စ အာနိသံသံ၊ တဉ္စ ကုပ္ပတာယ စ ပဋိစ္စသမုပ္ပန္နတာယ စ သမ္မုတိသန္တိတာယ စ ကုပ္ပပဋိစ္စသန္တိသင်္ခါတံ ဒိဋ္ဌိံ နိဿိတောဝ ဟောတိ၊ သော တန္နိဿိတတ္တာ အတ္တာနံ ဝါ ဥက္ကံသေယျ ပရေ ဝါ ဝမ္ဘေယျ အဘူတေဟိပိ ဂုဏဒေါသေဟိ.

၇၉၂. ဧဝံ နိဿိတေန စ ဒိဋ္ဌီနိဝေသာ။ပေ။ အာဒိယတီ စ ဓမ္မန္တိ. တတ္ထ ဒိဋ္ဌီနိဝေသာတိ ဣဒံသစ္စာဘိနိဝေသသင်္ခါတာနိ ဒိဋ္ဌိနိဝေသနာနိ. န ဟိ သွာတိဝတ္တာတိ သုခေန အတိဝတ္တိတဗ္ဗာ န ဟောန္တိ. ဓမ္မေသု နိစ္ဆေယျ သမုဂ္ဂဟီတန္တိ ဒွါသဋ္ဌိဒိဋ္ဌိဓမ္မေသု တံ တံ သမုဂ္ဂဟိတံ အဘိနိဝိဋ္ဌံ ဓမ္မံ နိစ္ဆိနိတွာ ပဝတ္တတ္တာ ဒိဋ္ဌိနိဝေသာ န ဟိ သွာတိဝတ္တာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. တသ္မာ နရော တေသု နိဝေသနေသု၊ နိရဿတီ အာဒိယတီ စ ဓမ္မန္တိ ယသ္မာ န ဟိ သွာတိဝတ္တာ၊ တသ္မာ နရော တေသုယေဝ ဒိဋ္ဌိနိဝေသနေသု အဇသီလဂေါသီလကုက္ကုရသီလပဉ္စာတပမရုပ္ပပါတဥက္ကုဋိကပ္ပဓာနကဏ္ဋကာပဿယာဒိဘေဒံ သတ္ထာရဓမ္မက္ခာနဂဏာဒိဘေဒဉ္စ တံ တံ ဓမ္မံ နိရဿတိ စ အာဒိယတိ စ ဇဟတိ စ ဂဏှာတိ စ ဝနမက္ကဋော ဝိယ တံ တံ သာခန္တိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ဧဝံ နိရဿန္တော စ အာဒိယန္တော စ အနဝဋ္ဌိတစိတ္တတ္တာ အသန္တေဟိပိ ဂုဏဒေါသေဟိ အတ္တနော ဝါ ပရဿ ဝါ ယသာယသံ ဥပ္ပါဒေယျ.

၇၉၃. ယော ပနာယံ သဗ္ဗဒိဋ္ဌိဂတာဒိဒေါသဓုနနာယ ပညာယ သမန္နာဂတတ္တာ ဓောနော၊ တဿ ဓောနဿ ဟိ။ပေ။ အနူပယော သော. ကိံ ဝုတ္တံ ဟောတိ? ဓောနဓမ္မသမန္နာဂမာ ဓောနဿ ဓုတသဗ္ဗပါပဿ အရဟတော ကတ္ထစိ လောကေ တေသု တေသု ဘဝေသု ပကပ္ပိတာ ဒိဋ္ဌိ နတ္ထိ၊ သော တဿာ ဒိဋ္ဌိယာ အဘာဝေန၊ ယာယ စ အတ္တနာ ကတံ ပါပကမ္မံ ပဋိစ္ဆာဒေန္တာ တိတ္ထိယာ မာယာယ မာနေန ဝါ ဧတံ အဂတိံ ဂစ္ဆန္တိ၊ တမ္ပိ မာယဉ္စ မာနဉ္စ ပဟာယ ဓောနော ရာဂါဒီနံ ဒေါသာနံ ကေန ဂစ္ဆေယျ၊ ဒိဋ္ဌဓမ္မေ သမ္ပရာယေ ဝါ နိရယာဒီသု ဂတိဝိသေသေသု ကေန သင်္ခံ ဂစ္ဆေယျ၊ အနူပယော သော၊ သော ဟိ တဏှာဒိဋ္ဌိဥပယာနံ ဒွိန္နံ အဘာဝေန အနူပယောတိ.

၇၉၄. ယော ပန တေသံ ဒွိန္နံ ဘာဝေန ဥပယော ဟောတိ၊ သော ဥပယော ဟိ။ပေ။ ဒိဋ္ဌိမိဓေဝ သဗ္ဗန္တိ. တတ္ထ ဥပယောတိ တဏှာဒိဋ္ဌိနိဿိတော. ဓမ္မေသု ဥပေတိ ဝါဒန္တိ ‘‘ရတ္တော’’တိ ဝါ ‘‘ဒုဋ္ဌော’’တိ ဝါ ဧဝံ တေသု တေသု ဓမ္မေသု ဥပေတိ ဝါဒံ. အနူပယံ ကေန ကထံ ဝဒေယျာတိ တဏှာဒိဋ္ဌိပဟာနေန အနူပယံ ခီဏာသဝံ ကေန ရာဂေန ဝါ ဒေါသေန ဝါ ကထံ ‘‘ရတ္တော’’တိ ဝါ ‘‘ဒုဋ္ဌော’’တိ ဝါ ဝဒေယျ၊ ဧဝံ အနုပဝဇ္ဇော စ သော ကိံ တိတ္ထိယာ ဝိယ ကတပဋိစ္ဆာဒကော ဘဝိဿတီတိ အဓိပ္ပါယော. အတ္တာ နိရတ္တာ န ဟိ တဿ အတ္ထီတိ တဿ ဟိ အတ္တဒိဋ္ဌိ ဝါ ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိ ဝါ နတ္ထိ၊ ဂဟဏံ မုဉ္စနံ ဝါပိ အတ္တနိရတ္တသညိတံ နတ္ထိ. ကိံကာရဏာ နတ္ထီတိ စေ? အဓောသိ သော ဒိဋ္ဌိမိဓေဝ သဗ္ဗံ၊ ယသ္မာ သော ဣဓေဝ အတ္တဘာဝေ ဉာဏဝါတေန သဗ္ဗံ ဒိဋ္ဌိဂတံ အဓောသိ၊ ပဇဟိ၊ ဝိနောဒေသီတိ အရဟတ္တနိကူဋေန ဒေသနံ နိဋ္ဌာပေသိ. တံ သုတွာ ရာဇာ အတ္တမနော ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ပက္ကာမီတိ.

ပရမတ္ထဇောတိကာယ ခုဒ္ဒက-အဋ္ဌကထာယ

သုတ္တနိပါတ-အဋ္ဌကထာယ ဒုဋ္ဌဋ္ဌကသုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.