၁၆. သာရိပုတ္တသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၉၆၂. န မေ ဒိဋ္ဌောတိ သာရိပုတ္တသုတ္တံ၊ ‘‘ထေရပဉှသုတ္တ’’န္တိပိ ဝုစ္စတိ. ကာ ဥပ္ပတ္တိ? ဣမဿ သုတ္တဿ ဥပ္ပတ္တိ – ရာဇဂဟကဿ သေဋ္ဌိဿ စန္ဒနဃဋိကာယ ပဋိလာဘံ အာဒိံ ကတွာ တာယ စန္ဒနဃဋိကာယ ကတဿ ပတ္တဿ အာကာသေ ဥဿာပနံ အာယသ္မတော ပိဏ္ဍောလဘာရဒွါဇဿ ဣဒ္ဓိယာ ပတ္တဂ္ဂဟဏံ၊ တသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ သာဝကာနံ ဣဒ္ဓိပဋိက္ခေပေါ၊ တိတ္ထိယာနံ ဘဂဝတာ သဒ္ဓိံ ပါဋိဟာရိယံ ကတ္တုကာမတာ၊ ပါဋိဟာရိယကရဏံ၊ ဘဂဝတော သာဝတ္ထိဂမနံ၊ တိတ္ထိယာနုဗန္ဓနံ၊ သာဝတ္ထိယံ ပသေနဒိနော ဗုဒ္ဓူပဂမနံ ကဏ္ဍမ္ဗပါတုဘာဝေါ၊ စတုန္နံ ပရိသာနံ တိတ္ထိယဇယတ္ထံ ပါဋိဟာရိယကရဏုဿုက္ကနိဝါရဏံ၊ ယမကပါဋိဟာရိယကရဏံ၊ ကတပါဋိဟာရိယဿ ဘဂဝတော တာဝတိံသဘဝနဂမနံ၊ တတ္ထ တေမာသံ ဓမ္မဒေသနာ၊ အာယသ္မတာ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနတ္ထေရေန ယာစိတဿ ဒေဝလောကတော သင်္ကဿနဂရေ ဩရောဟဏန္တိ ဣမာနိ ဝတ္ထူနိ အန္တရန္တရေ စ ဇာတကာနိ ဝိတ္ထာရေတွာ ယာဝ ဒသသဟဿစက္ကဝါဠဒေဝတာဟိ ပူဇိယမာနော ဘဂဝါ မဇ္ဈေ မဏိမယေန သောပါနေန သင်္ကဿနဂရေ ဩရုယှ သောပါနကဠေဝရေ အဋ္ဌာသိ –

‘‘ယေ ဈာနပ္ပသုတာ ဓီရာ၊ နေက္ခမ္မူပသမေ ရတာ၊

ဒေဝါပိ တေသံ ပိဟယန္တိ၊ သမ္ဗုဒ္ဓါနံ သတီမတ’’န္တိ. (ဓ. ပ. ၁၈၁) –

ဣမိဿာ ဓမ္မပဒဂါထာယ ဝုစ္စမာနာယ ဝုတ္တာ. သောပါနကဠေဝရေ ဌိတံ ပန ဘဂဝန္တံ သဗ္ဗပဌမံ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော ဝန္ဒိ၊ တတော ဥပ္ပလဝဏ္ဏာ ဘိက္ခုနီ၊ အထာပရော ဇနကာယော. တတြ ဘဂဝါ စိန္တေသိ – ‘‘ဣမိဿံ ပရိသတိ မောဂ္ဂလ္လာနော ဣဒ္ဓိယာ အဂ္ဂေါတိ ပါကဋော၊ အနုရုဒ္ဓေါ ဒိဗ္ဗစက္ခုနာ၊ ပုဏ္ဏော ဓမ္မကထိကတ္တေန၊ သာရိပုတ္တံ ပနာယံ ပရိသာ န ကေနစိ ဂုဏေန ဧဝံ အဂ္ဂေါတိ ဇာနာတိ၊ ယံနူနာဟံ သာရိပုတ္တံ ပညာဂုဏေန ပကာသေယျ’’န္တိ. အထ ထေရံ ပဉှံ ပုစ္ဆိ. ထေရော ဘဂဝတာ ပုစ္ဆိတံ ပုစ္ဆိတံ ပုထုဇ္ဇနပဉှံ၊ သေက္ခပဉှံ၊ အသေက္ခပဉှဉ္စ၊ သဗ္ဗံ ဝိဿဇ္ဇေသိ. တဒါ နံ ဇနော ‘‘ပညာယ အဂ္ဂေါ’’တိ အညာသိ. အထ ဘဂဝါ ‘‘သာရိပုတ္တော န ဣဒါနေဝ ပညာယ အဂ္ဂေါ၊ အတီတေပိ ပညာယ အဂ္ဂေါ’’တိ ဇာတကံ အာနေသိ.

အတီတေ ပရောသဟဿာ ဣသယော ဝနမူလဖလာဟာရာ ပဗ္ဗတပါဒေ ဝသန္တိ. တေသံ အာစရိယဿ အာဗာဓော ဥပ္ပဇ္ဇိ၊ ဥပဋ္ဌာနာနိ ဝတ္တန္တိ. ဇေဋ္ဌန္တေဝါသီ ‘‘သပ္ပါယဘေသဇ္ဇံ အာဟရိဿာမိ၊ အာစရိယံ အပ္ပမတ္တာ ဥပဋ္ဌဟထာ’’တိ ဝတွာ မနုဿပထံ အဂမာသိ. တသ္မိံ အနာဂတေယေဝ အာစရိယော ကာလမကာသိ. တံ ‘‘ဣဒါနိ ကာလံ ကရိဿတီ’’တိ အန္တေဝါသိကာ သမာပတ္တိမာရဗ္ဘ ပုစ္ဆိံသု. သော အာကိဉ္စညာယတနသမာပတ္တိံ သန္ဓာယာဟ – ‘‘နတ္ထိ ကိဉ္စီ’’တိ၊ အန္တေဝါသိနော ‘‘နတ္ထိ အာစရိယဿ အဓိဂမော’’တိ အဂ္ဂဟေသုံ. အထ ဇေဋ္ဌန္တေဝါသီ ဘေသဇ္ဇံ အာဒါယ အာဂန္တွာ တံ ကာလကတံ ဒိသွာ အာစရိယံ ‘‘ကိဉ္စိ ပုစ္ဆိတ္ထာ’’တိ အာဟ. အာမ ပုစ္ဆိမှာ၊ ‘‘နတ္ထိ ကိဉ္စီ’’တိ အာဟ၊ န ကိဉ္စိ အာစရိယေန အဓိဂတန္တိ. နတ္ထိ ကိဉ္စီတိ ဝဒန္တော အာစရိယော အာကိဉ္စညာယတနံ ပဝေဒေသိ၊ သက္ကာတဗ္ဗော အာစရိယောတိ.

‘‘ပရောသဟဿမ္ပိ သမာဂတာနံ၊

ကန္ဒေယျုံ တေ ဝဿသတံ အပညာ၊

ဧကောပိ သေယျော ပုရိသော သပညော၊

ယော ဘာသိတဿ ဝိဇာနာတိ အတ္ထ’’န္တိ. (ဇာ. ၁.၁.၉၉)၊

ကထိတေ စ ပန ဘဂဝတာ ဇာတကေ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော အတ္တနော သဒ္ဓိဝိဟာရိကာနံ ပဉ္စန္နံ ဘိက္ခုသတာနမတ္ထာယ သပ္ပါယသေနာသနဂေါစရသီလဝတာဒီနိ ပုစ္ဆိတုံ ‘‘န မေ ဒိဋ္ဌော ဣတော ပုဗ္ဗေ’’တိ ဣမံ ထုတိဂါထံ အာဒိံ ကတွာ အဋ္ဌ ဂါထာယော အဘာသိ. တမတ္ထံ ဝိဿဇ္ဇေန္တော ဘဂဝါ တတော ပရာ သေသဂါထာတိ.

တတ္ထ ဣတော ပုဗ္ဗေတိ ဣတော သင်္ကဿနဂရေ ဩတရဏတော ပုဗ္ဗေ. ဝဂ္ဂုဝဒေါတိ သုန္ဒရဝဒေါ. တုသိတာ ဂဏိမာဂတောတိ တုသိတကာယာ စဝိတွာ မာတုကုစ္ဆိံ အာဂတတ္တာ တုသိတာ အာဂတော၊ ဂဏာစရိယတ္တာ ဂဏီ. သန္တုဋ္ဌဋ္ဌေန ဝါ တုသိတသင်္ခါတာ ဒေဝလောကာ ဂဏိံ အာဂတော တုသိတာနံ ဝါ အရဟန္တာနံ ဂဏိံ အာဂတောတိ.

၉၆၃. ဒုတိယဂါထာယ သဒေဝကဿ လောကဿ ယထာ ဒိဿတီတိ သဒေဝကဿ လောကဿ ဝိယ မနုဿာနမ္ပိ ဒိဿတိ. ယထာ ဝါ ဒိဿတီတိ တစ္ဆတော အဝိပရီတတော ဒိဿတိ စက္ခုမာတိ ဥတ္တမစက္ခု. ဧကောတိ ပဗ္ဗဇ္ဇာသင်္ခါတာဒီဟိ ဧကော. ရတိန္တိ နေက္ခမ္မရတိအာဒိံ.

၉၆၄. တတိယဂါထာယ ဗဟူနမိဓ ဗဒ္ဓါနန္တိ ဣဓ ဗဟူနံ ခတ္တိယာဒီနံ သိဿာနံ. သိဿာ ဟိ အာစရိယေ ပဋိဗဒ္ဓဝုတ္တိတ္တာ ‘‘ဗဒ္ဓါ’’တိ ဝုစ္စန္တိ အတ္ထိ ပဉှေန အာဂမန္တိ အတ္ထိကော ပဉှေန အာဂတောမှိ၊ အတ္ထိကာနံ ဝါ ပဉှေန အာဂမနံ၊ ပဉှေန အတ္ထိ အာဂမနံ ဝါတိ.

၉၆၅. စတုတ္ထဂါထာယ ဝိဇိဂုစ္ဆတောတိ ဇာတိအာဒီဟိ အဋ္ဋီယတော ရိတ္တမာသနန္တိ ဝိဝိတ္တံ မဉ္စပီဌံ. ပဗ္ဗတာနံ ဂုဟာသု ဝါတိ ပဗ္ဗတဂုဟာသု ဝါ ရိတ္တမာသနံ ဘဇတောတိ သမ္ဗန္ဓိတဗ္ဗံ.

၉၆၆. ပဉ္စမဂါထာယ ဥစ္စာဝစေသူတိ ဟီနပဏီတေသု. သယနေသူတိ ဝိဟာရာဒီသု သေနာသနေသု. ကီဝန္တော တတ္ထ ဘေရဝါတိ ကိတ္တကာ တတ္ထ ဘယကာရဏာ. ‘‘ကုဝန္တော’’တိပိ ပါဌော၊ ကူဇန္တောတိ စဿ အတ္ထော. န ပန ပုဗ္ဗေနာပရံ သန္ဓိယတိ.

၉၆၇. ဆဋ္ဌဂါထာယ ကတီ ပရိဿယာတိ ကိတ္တကာ ဥပဒ္ဒဝါ. အဂတံ ဒိသန္တိ နိဗ္ဗာနံ. တဉှိ အဂတပုဗ္ဗတ္တာ အဂတံ တထာ နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗတော ဒိသာ စာတိ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘အဂတံ ဒိသ’’န္တိ. အဘိသမ္ဘဝေတိ အဘိဘဝေယျ. ပန္တမှီတိ ပရိယန္တေ.

၉၆၈-၉. သတ္တမဂါထာယ ကျာဿ ဗျပ္ပထယော အဿူတိ ကီဒိသာနိ တဿ ဝစနာနိ အဿု. အဋ္ဌမဂါထာယ ဧကောဒိ နိပကောတိ ဧကဂ္ဂစိတ္တော ပဏ္ဍိတော.

၉၇၀. ဧဝံ အာယသ္မတာ သာရိပုတ္တေန တီဟိ ဂါထာဟိ ဘဂဝန္တံ ထောမေတွာ ပဉ္စဟိ ဂါထာဟိ – ပဉ္စသတာနံ သိဿာနမတ္ထာယ သေနာသနဂေါစရသီလဝတာဒီနိ ပုစ္ဆိတော ဘဂဝါ တမတ္ထံ ပကာသေတုံ ‘‘ဝိဇိဂုစ္ဆမာနဿာ’’တိအာဒိနာ နယေန ဝိဿဇ္ဇနမာရဒ္ဓေါ. တတ္ထ ပဌမဂါထာယ တာဝတ္ထော – ဇာတိအာဒီဟိ ဝိဇိဂုစ္ဆမာနဿ ရိတ္တာသနံ သယနံ သေဝတော စေ သမ္ဗောဓိကာမဿ သာရိပုတ္တ၊ ဘိက္ခုနော ယဒိဒံ ဖာသု ယော ဖာသုဝိဟာရော ယထာနုဓမ္မံ ယော စ အနုဓမ္မော၊ တံ တေ ပဝက္ခာမိ ယထာ ပဇာနံ ယထာ ပဇာနန္တော ဝဒေယျ၊ ဧဝံ ဝဒါမီတိ.

၉၇၁. ဒုတိယဂါထာယ ပရိယန္တစာရီတိ သီလာဒီသု စတူသု ပရိယန္တေသု စရမာနော. ဍံသာဓိပါတာနန္တိ ပိင်္ဂလမက္ခိကာနဉ္စ သေသမက္ခိကာနဉ္စ. သေသမက္ခိကာ ဟိ တတော တတော အဓိပတိတွာ ခါဒန္တိ၊ တသ္မာ ‘‘အဓိပါတာ’’တိ ဝုစ္စန္တိ. မနုဿဖဿာနန္တိ စောရာဒိဖဿာနံ.

၉၇၂. တတိယဂါထာယ ပရဓမ္မိကာ နာမ သတ္တ သဟဓမ္မိကဝဇ္ဇာ သဗ္ဗေပိ ဗာဟိရကာ. ကုသလာနုဧသီတိ ကုသလဓမ္မေ အနွေသမာနော.

၉၇၃. စတုတ္ထဂါထာယ အာတင်္ကဖဿေနာတိ ရောဂဖဿေန. သီတံ အတုဏှန္တိ သီတဉ္စ ဥဏှဉ္စ. သော တေဟိ ဖုဋ္ဌော ဗဟုဓာတိ သော တေဟိ အာတင်္ကာဒီဟိ အနေကေဟိ အာကာရေဟိ ဖုဋ္ဌော သမာနောပိ. အနောကောတိ အဘိသင်္ခါရဝိညာဏာဒီနံ အနောကာသဘူတော.

၉၇၄. ဧဝံ ‘‘ဘိက္ခုနော ဝိဇိဂုစ္ဆတော’’တိအာဒီဟိ တီဟိ ဂါထာဟိ ပုဋ္ဌမတ္ထံ ဝိဿဇ္ဇေတွာ ဣဒါနိ ‘‘ကျာဿ ဗျပ္ပထယော’’တိအာဒိနာ နယေန ပုဋ္ဌံ ဝိဿဇ္ဇေန္တော ‘‘ထေယျံ န ကာရေ’’တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ ဖဿေတိ ဖရေယျ. ယဒါဝိလတ္တံ မနသော ဝိဇညာတိ ယံ စိတ္တဿ အာဝိလတ္တံ ဝိဇာနေယျ၊ တံ သဗ္ဗံ ‘‘ကဏှဿ ပက္ခော’’တိ ဝိနောဒယေယျ.

၉၇၅. မူလမ္ပိ တေသံ ပလိခည တိဋ္ဌေတိ တေသံ ကောဓာတိမာနာနံ ယံ အဝိဇ္ဇာဒိကံ မူလံ၊ တမ္ပိ ပလိခဏိတွာ တိဋ္ဌေယျ. အဒ္ဓါ ဘဝန္တော အဘိသမ္ဘဝေယျာတိ ဧဝံ ပိယပ္ပိယံ အဘိဘဝန္တော ဧကံသေနေဝ အဘိဘဝေယျ၊ န တတြ သိထိလံ ပရက္ကမေယျာတိ အဓိပ္ပါယော.

၉၇၆. ပညံ ပုရက္ခတွာတိ ပညံ ပုဗ္ဗင်္ဂမံ ကတွာ. ကလျာဏပီတီတိ ကလျာဏာယ ပီတိယာ သမန္နာဂတော. စတုရော သဟေထ ပရိဒေဝဓမ္မေတိ အနန္တရဂါထာယ ဝုစ္စမာနေ ပရိဒေဝနီယဓမ္မေ သဟေယျ.

၉၇၇. ကိံသူ အသိဿာမီတိ ကိံ ဘုဉ္ဇိဿာမိ. ကုဝံ ဝါ အသိဿန္တိ ကုဟိံ ဝါ အသိဿာမိ. ဒုက္ခံ ဝတ သေတ္ထ ကွဇ္ဇ သေဿန္တိ ဣမံ ရတ္တိံ ဒုက္ခံ သယိံ၊ အဇ္ဇ အာဂမနရတ္တိံ ကတ္ထ သယိဿံ. ဧတေ ဝိတက္ကေတိ ဧတေ ပိဏ္ဍပါတနိဿိတေ ဒွေ၊ သေနာသနနိဿိတေ ဒွေတိ စတ္တာရော ဝိတက္ကေ. အနိကေတစာရီတိ အပလိဗောဓစာရီ နိတ္တဏှစာရီ.

၉၇၈. ကာလေတိ ပိဏ္ဍပါတကာလေ ပိဏ္ဍပါတသင်္ခါတံ အန္နံ ဝါ စီဝရကာလေ စီဝရသင်္ခါတံ ဝသနံ ဝါ လဒ္ဓါ ဓမ္မေန သမေနာတိ အဓိပ္ပါယော. မတ္တံ သော ဇညာတိ ပဋိဂ္ဂဟဏေ စ ပရိဘောဂေ စ သော ပမာဏံ ဇာနေယျ. ဣဓာတိ သာသနေ၊ နိပါတမတ္တမေဝ ဝါ ဧတံ. တောသနတ္ထန္တိ သန္တောသတ္ထံ၊ ဧတဒတ္ထံ မတ္တံ ဇာနေယျာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. သော တေသု ဂုတ္တောတိ သော ဘိက္ခု တေသု ပစ္စယေသု ဂုတ္တော. ယတစာရီတိ သံယတဝိဟာရော၊ ရက္ခိတိရိယာပထော ရက္ခိတကာယဝစီမနောဒွါရော စာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ‘‘ယတိစာရီ’’တိပိ ပါဌော၊ သောယေဝတ္ထော. ရုသိတောတိ ရောသိတော၊ ဃဋ္ဋိတောတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ.

၉၇၉. ဈာနာနုယုတ္တောတိ အနုပန္နုပ္ပါဒနေန ဥပ္ပန္နာသေဝနေန စ ဈာနေ အနုယုတ္တော. ဥပေက္ခမာရဗ္ဘ သမာဟိတတ္တောတိ စတုတ္ထဇ္ဈာနုပေက္ခံ ဥပ္ပါဒေတွာ သမာဟိတစိတ္တော. တက္ကာသယံ ကုက္ကုစ္စိယူပဆိန္ဒေတိ ကာမဝိတက္ကာဒိံ တက္ကဉ္စ၊ ကာမသညာဒိံ တဿ တက္ကဿ အာသယဉ္စ၊ ဟတ္ထကုက္ကုစ္စာဒိံ ကုက္ကုစ္စိယဉ္စ ဥပစ္ဆိန္ဒေယျ.

၉၈၀. စုဒိတော ဝစီဘိ သတိမာဘိနန္ဒေတိ ဥပဇ္ဈာယာဒီဟိ ဝါစာဟိ စောဒိတော သမာနော သတိမာ ဟုတွာ တံ စောဒနံ အဘိနန္ဒေယျ. ဝါစံ ပမုဉ္စေ ကုသလန္တိ ဉာဏသမုဋ္ဌိတံ ဝါစံ ပမုဉ္စေယျ. နာတိဝေလန္တိ အတိဝေလံ ပန ဝါစံ ကာလဝေလဉ္စ သီလဝေလဉ္စ အတိက္ကန္တံ နပ္ပမုဉ္စေယျ. ဇနဝါဒဓမ္မာယာတိ ဇနဝါဒကထာယ. န စေတယေယျာတိ စေတနံ န ဥပ္ပါဒေယျ.

၉၈၁. အထာပရန္တိ အထ ဣဒါနိ ဣတော ပရမ္ပိ. ပဉ္စ ရဇာနီတိ ရူပရာဂါဒီနိ ပဉ္စ ရဇာနိ. ယေသံ သတီမာ ဝိနယာယ သိက္ခေတိ ယေသံ ဥပဋ္ဌိတဿတိ ဟုတွာ ဝိနယနတ္ထံ တိဿော သိက္ခာ သိက္ခေယျ. ဧဝံ သိက္ခန္တော ဟိ ရူပေသု။ပေ။ ဖဿေသု သဟေထ ရာဂံ၊ န အညေတိ.

၉၈၂. တတော သော တေသံ ဝိနယာယ သိက္ခန္တော အနုက္ကမေန – ဧတေသု ဓမ္မေသူတိ ဂါထာ. တတ္ထ ဧတေသူတိ ရူပါဒီသု. ကာလေန သော သမ္မာ ဓမ္မံ ပရိဝီမံသမာနောတိ သော ဘိက္ခု ယွာယံ ‘‘ဥဒ္ဓတေ စိတ္တေ သမာဓိဿ ကာလော’’တိအာဒိနာ နယေန ကာလော ဝုတ္တော၊ တေန ကာလေန သဗ္ဗံ သင်္ခတဓမ္မံ အနိစ္စာဒိနယေန ပရိဝီမံသမာနော. ဧကောဒိဘူတော ဝိဟနေ တမံ သောတိ သော ဧကဂ္ဂစိတ္တော သဗ္ဗံ မောဟာဒိတမံ ဝိဟနေယျ. နတ္ထိ ဧတ္ထ သံသယော. သေသံ သဗ္ဗတ္ထ ပါကဋမေဝ.

ဧဝံ ဘဂဝါ အရဟတ္တနိကူဋေန ဒေသနံ နိဋ္ဌာပေသိ. ဒေသနာပရိယောသာနေ ပဉ္စသတာ ဘိက္ခူ အရဟတ္တံ ပတ္တာ၊ တိံသကောဋိသင်္ချာနဉ္စ ဒေဝမနုဿာနံ ဓမ္မာဘိသမယော အဟောသီတိ.

ပရမတ္ထဇောတိကာယ ခုဒ္ဒက-အဋ္ဌကထာယ

သုတ္တနိပါတ-အဋ္ဌကထာယ သာရိပုတ္တသုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

နိဋ္ဌိတော စ စတုတ္ထော ဝဂ္ဂေါ အတ္ထဝဏ္ဏနာနယတော၊ နာမေန

အဋ္ဌကဝဂ္ဂေါတိ.