၁၃. မဟာဗျူဟသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၉၀၂. ယေ ကေစိမေတိ မဟာဗျူဟသုတ္တံ. ကာ ဥပ္ပတ္တိ? ဣဒမ္ပိ တသ္မိံယေဝ မဟာသမယေ ‘‘ကိံ နု ခေါ ဣမေ ဒိဋ္ဌိပရိဗ္ဗသာနာ ဝိညူနံ သန္တိကာ နိန္ဒမေဝ လဘန္တိ၊ ဥဒါဟု ပသံသမ္ပီ’’တိ ဥပ္ပန္နစိတ္တာနံ ဧကစ္စာနံ ဒေဝတာနံ တမတ္ထံ အာဝိကာတုံ ပုရိမနယေန နိမ္မိတဗုဒ္ဓေန အတ္တာနံ ပုစ္ဆာပေတွာ ဝုတ္တံ. တတ္ထ အနွာနယန္တီတိ အနု အာနယန္တိ၊ ပုနပ္ပုနံ အာဟရန္တိ.

၉၀၃. ဣဒါနိ ယသ္မာ တေ ‘‘ဣဒမေဝ သစ္စ’’န္တိ ဝဒန္တာ ဒိဋ္ဌိဂတိကာ ဝါဒိနော ကဒါစိ ကတ္ထစိ ပသံသမ္ပိ လဘန္တိ၊ ယံ ဧတံ ပသံသာသင်္ခါတံ ဝါဒဖလံ၊ တံ အပ္ပံ ရာဂါဒီနံ သမာယ သမတ္ထံ န ဟောတိ၊ ကော ပန ဝါဒေါ ဒုတိယေ နိန္ဒာဖလေ၊ တသ္မာ ဧတမတ္ထံ ဒဿေန္တော ဣမံ တာဝ ဝိဿဇ္ဇနဂါထမာဟ. ‘‘အပ္ပဉှိ ဧတံ န အလံ သမာယ၊ ဒုဝေ ဝိဝါဒဿ ဖလာနိ ဗြူမီ’’တိအာဒိ. တတ္ထ ဒုဝေ ဝိဝါဒဿ ဖလာနီတိ နိန္ဒာ ပသံသာ စ၊ ဇယပရာဇယာဒီနိ ဝါ တံသဘာဂါနိ. ဧတမ္ပိ ဒိသွာတိ ‘‘နိန္ဒာ အနိဋ္ဌာ ဧဝ၊ ပသံသာ နာလံ သမာယာ’’တိ ဧတမ္ပိ ဝိဝါဒဖလေ အာဒီနဝံ ဒိသွာ. ခေမာဘိပဿံ အဝိဝါဒဘူမိန္တိ အဝိဝါဒဘူမိံ နိဗ္ဗာနံ ‘‘ခေမ’’န္တိ ပဿမာနော.

၉၀၄. ဧဝဉှိ အဝိဝဒမာနော – ယာ ကာစိမာတိ ဂါထာ. တတ္ထ သမ္မုတိယောတိ ဒိဋ္ဌိယော. ပုထုဇ္ဇာတိ ပုထုဇ္ဇနသမ္ဘဝါ. သော ဥပယံ ကိမေယျာတိ သော ဥပဂန္တဗ္ဗဋ္ဌေန ဥပယံ ရူပါဒီသု ဧကမ္ပိ ဓမ္မံ ကိံ ဥပေယျ၊ ကေန ဝါ ကာရဏေန ဥပေယျ. ဒိဋ္ဌေ သုတေ ခန္တိမကုဗ္ဗမာနောတိ ဒိဋ္ဌသုတသုဒ္ဓီသု ပေမံ အကရောန္တော.

၉၀၅. ဣတော ဗာဟိရာ ပန – သီလုတ္တမာတိ ဂါထာ. တဿတ္ထော – သီလံယေဝ ‘‘ဥတ္တမ’’န္တိ မညမာနာ သီလုတ္တမာ ဧကေ ဘောန္တော သံယမမတ္တေန သုဒ္ဓိံ ဝဒန္တိ၊ ဟတ္ထိဝတာဒိဉ္စ ဝတံ သမာဒါယ ဥပဋ္ဌိတာ၊ ဣဓေဝ ဒိဋ္ဌိယံ အဿ သတ္ထုနော သုဒ္ဓိန္တိ ဘဝူပနီတာ ဘဝဇ္ဈောသိတာ သမာနာ ဝဒန္တိ၊ အပိစ တေ ကုသလာ ဝဒါနာ ‘‘ကုသလာ မယ’’န္တိ ဧဝံ ဝါဒါ.

၉၀၆. ဧဝံ သီလုတ္တမေသု စ တေသု တထာ ပဋိပန္နော ယော ကောစိ – သစေ စုတောတိ ဂါထာ. တဿတ္ထော – သစေ တတော သီလဝတတော ပရဝိစ္ဆန္ဒနေန ဝါ အနဘိသမ္ဘုဏန္တော ဝါ စုတော ဟောတိ၊ သော တံ သီလဗ္ဗတာဒိကမ္မံ ပုညာဘိသင်္ခါရာဒိကမ္မံ ဝါ ဝိရာဓယိတွာ ပဝေဓတီ. န ကေဝလဉ္စ ဝေဓတိ၊ အပိစ ခေါ တံ သီလဗ္ဗတသုဒ္ဓိံ ပဇပ္ပတီ စ ဝိပ္ပလပတိ ပတ္ထယတီ စ. ကိမိဝ? သတ္ထာဝ ဟီနော ပဝသံ ဃရမှာ. ဃရမှာ ပဝသန္တော သတ္ထတော ဟီနော ယထာ တံ ဃရံ ဝါ သတ္ထံ ဝါ ပတ္ထေယျာတိ.

၉၀၇. ဧဝံ ပန သီလုတ္တမာနံ ဝေဓကာရဏံ အရိယသာဝကော – သီလဗ္ဗတံ ဝါပိ ပဟာယ သဗ္ဗန္တိ ဂါထာ. တတ္ထ သာဝဇ္ဇနဝဇ္ဇန္တိ သဗ္ဗာကုသလံ လောကိယကုသလဉ္စ. ဧတံ သုဒ္ဓိံ အသုဒ္ဓိန္တိ အပတ္ထယာနောတိ ပဉ္စကာမဂုဏာဒိဘေဒံ ဧတံ သုဒ္ဓိံ၊ အကုသလာဒိဘေဒံ အသုဒ္ဓိဉ္စ အပတ္ထယမာနော. ဝိရတော စရေတိ သုဒ္ဓိယာ အသုဒ္ဓိယာ စ ဝိရတော စရေယျ. သန္တိမနုဂ္ဂဟာယာတိ ဒိဋ္ဌိံ အဂဟေတွာ.

၉၀၈. ဧဝံ ဣတော ဗာဟိရကေ သီလုတ္တမေ သံယမေန ဝိသုဒ္ဓိဝါဒေ တေသံ ဝိဃာတံ သီလဗ္ဗတပ္ပဟာယိနော အရဟတော စ ပဋိပတ္တိံ ဒဿေတွာ ဣဒါနိ အညထာပိ သုဒ္ဓိဝါဒေ ဗာဟိရကေ ဒဿေန္တော ‘‘တမူပနိဿာယာ’’တိ ဂါထမာဟ. တဿတ္ထော – သန္တညေပိ သမဏဗြာဟ္မဏာ၊ တေ ဇိဂုစ္ဆိတံ အမရန္တပံ ဝါ ဒိဋ္ဌသုဒ္ဓိအာဒီသု ဝါ အညတရညတရံ ဥပနိဿာယ အကိရိယဒိဋ္ဌိယာ ဝါ ဥဒ္ဓံသရာ ဟုတွာ ဘဝါဘဝေသု အဝီတတဏှာသေ သုဒ္ဓိမနုတ္ထုနန္တိ ဝဒန္တိ ကထေန္တီတိ.

၉၀၉. ဧဝံ တေသံ အဝီတတဏှာနံ သုဒ္ဓိံ အနုတ္ထုနန္တာနံ ယောပိ သုဒ္ဓိပ္ပတ္တမေဝ အတ္တာနံ မညေယျ၊ တဿပိ အဝီတတဏှတ္တာ ဘဝါဘဝေသု တံ တံ ဝတ္ထုံ ပတ္ထယမာနဿ ဟိ ဇပ္ပိတာနိ ပုနပ္ပုနံ ဟောန္တိယေဝါတိ အဓိပ္ပါယော. တဏှာ ဟိ အာသေဝိတာ တဏှံ ဝဍ္ဎယတေဝ. န ကေဝလဉ္စ ဇပ္ပိတာနိ၊ ပဝေဓိတံ ဝါပိ ပကပ္ပိတေသု၊ တဏှာဒိဋ္ဌီဟိ စဿ ပကပ္ပိတေသု ဝတ္ထူသု ပဝေဓိတမ္ပိ ဟောတီတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ဘဝါဘဝေသု ပန ဝီတတဏှတ္တာ အာယတိံ စုတူပပါတော ဣဓ ယဿ နတ္ထိ၊ သကေန ဝေဓေယျ ကုဟိံဝ ဇပ္ပေတိ အယမေတိဿာ ဂါထာယ သမ္ဗန္ဓော. သေသံ နိဒ္ဒေသေ ဝုတ္တနယမေဝ.

၉၁၀-၁၁. ယမာဟူတိ ပုစ္ဆာဂါထာ. ဣဒါနိ ယသ္မာ ဧကောပိ ဧတ္ထ ဝါဒေါ သစ္စော နတ္ထိ၊ ကေဝလံ ဒိဋ္ဌိမတ္တကေန ဟိ တေ ဝဒန္တိ၊ တသ္မာ တမတ္ထံ ဒဿေန္တော ‘‘သကဉှီ’’တိ ဣမံ တာဝ ဝိဿဇ္ဇနဂါထမာဟ. တတ္ထ သမ္မုတိန္တိ ဒိဋ္ဌိံ.

၉၁၂. ဧဝမေတေသု သကံ ဓမ္မံ ပရိပုဏ္ဏံ ဗြုဝန္တေသု အညဿ ပန ဓမ္မံ ‘‘ဟီန’’န္တိ ဝဒန္တေသု ယဿ ကဿစိ – ပရဿ စေ ဝမ္ဘယိတေန ဟီနောတိ ဂါထာ. တဿတ္ထော – ယဒိ ပရဿ နိန္ဒိတကာရဏာ ဟီနော ဘဝေယျ၊ န ကောစိ ဓမ္မေသု ဝိသေသိ အဂ္ဂေါ ဘဝေယျ. ကိံ ကာရဏံ? ပုထူ ဟိ အညဿ ဝဒန္တိ ဓမ္မံ၊ နိဟီနတော သဗ္ဗေဝ တေ သမှိ ဒဠှံ ဝဒါနာ သကဓမ္မေ ဒဠှဝါဒါ ဧဝ.

၉၁၃. ကိဉ္စ ဘိယျော – သဒ္ဓမ္မပူဇာတိ ဂါထာ. တဿတ္ထော – တေ စ တိတ္ထိယာ ယထာ ပသံသန္တိ သကာယနာနိ၊ သဒ္ဓမ္မပူဇာပိ နေသံ တထေဝ ဝတ္တတိ. တေ ဟိ အတိဝိယ သတ္ထာရာဒီနိ သက္ကရောန္တိ. တတ္ထ ယဒိ တေ ပမာဏာ သိယုံ၊ ဧဝံ သန္တေ သဗ္ဗေဝ ဝါဒါ တထိယာ ဘဝေယျုံ. ကိံ ကာရဏံ? သုဒ္ဓီ ဟိ နေသံ ပစ္စတ္တမေဝ၊ န သာ အညတြ သိဇ္ဈတိ၊ နာပိ ပရမတ္ထတော. အတ္တနိ ဒိဋ္ဌိဂါဟမတ္တမေဝ ဟိ တံ တေသံ ပရပစ္စယနေယျဗုဒ္ဓီနံ.

၉၁၄. ယော ဝါ ပန ဝိပရီတော ဗာဟိတပါပတ္တာ ဗြာဟ္မဏော၊ တဿ – န ဗြာဟ္မဏဿ ပရနေယျမတ္ထီတိ ဂါထာ. တဿတ္ထော – ဗြာဟ္မဏဿ ဟိ ‘‘သဗ္ဗေ သင်္ခါရာ အနိစ္စာ’’တိအာဒိနာ (ဓ. ပ. ၂၇၇၊ နေတ္တိ. ၅) နယေန သုဒိဋ္ဌတ္တာ ပရေန နေတဗ္ဗံ ဉာဏံ နတ္ထိ၊ ဒိဋ္ဌိဓမ္မေသု ‘‘ဣဒမေဝ သစ္စ’’န္တိ နိစ္ဆိနိတွာ သမုဂ္ဂဟီတမ္ပိ နတ္ထိ. တံကာရဏာ သော ဒိဋ္ဌိကလဟာနိ အတီတော၊ န စ သော သေဋ္ဌတော ပဿတိ ဓမ္မမညံ အညတြ သတိပဋ္ဌာနာဒီဟိ.

၉၁၅. ဇာနာမီတိ ဂါထာယ သမ္ဗန္ဓော အတ္ထော စ – ဧဝံ တာဝ ပရမတ္ထဗြာဟ္မဏော န ဟိ သေဋ္ဌတော ပဿတိ ဓမ္မမညံ၊ အညေ ပန တိတ္ထိယာ ပရစိတ္တဉာဏာဒီဟိ ဇာနန္တာ ပဿန္တာပိ ‘‘ဇာနာမိ ပဿာမိ တထေဝ ဧတ’’န္တိ ဧဝံ ဝဒန္တာပိ စ ဒိဋ္ဌိယာ သုဒ္ဓိံ ပစ္စေန္တိ. ကသ္မာ? ယသ္မာ တေသု ဧကောပိ အဒ္ဒက္ခိ စေ အဒ္ဒသ စေပိ တေန ပရစိတ္တဉာဏာဒိနာ ယထာဘူတံ အတ္ထံ၊ ကိဉှိ တုမဿ တေန တဿ တေန ဒဿနေန ကိံ ကတံ၊ ကိံ ဒုက္ခပရိညာ သာဓိတာ၊ ဥဒါဟု သမုဒယပဟာနာဒီနံ အညတရံ၊ ယတော သဗ္ဗထာပိ အတိက္ကမိတွာ အရိယမဂ္ဂံ တေ တိတ္ထိယာ အညေနေဝ ဝဒန္တိ သုဒ္ဓိံ၊ အတိက္ကမိတွာ ဝါ တေ တိတ္ထိယေ ဗုဒ္ဓါဒယော အညေနေဝ ဝဒန္တိ သုဒ္ဓိန္တိ.

၉၁၆. ပဿံ နရောတိ ဂါထာယ သမ္ဗန္ဓော အတ္ထော စ. ကိဉ္စ ဘိယျော? ယွာယံ ပရစိတ္တဉာဏာဒီဟိ အဒ္ဒက္ခိ၊ သော ပဿံ နရော ဒက္ခတိ နာမရူပံ၊ န တတော ပရံ ဒိသွာန ဝါ ဉဿတိ တာနိမေဝ နာမရူပါနိ နိစ္စတော သုခတော ဝါ န အညထာ. သော ဧဝံ ပဿန္တော ကာမံ ဗဟုံ ပဿတု အပ္ပကံ ဝါ နာမရူပံ နိစ္စတော သုခတော စ၊ အထဿ ဧဝရူပေန ဒဿနေန န ဟိ တေန သုဒ္ဓိံ ကုသလာ ဝဒန္တီတိ.

၉၁၇. နိဝိဿဝါဒီတိ ဂါထာယ သမ္ဗန္ဓော အတ္ထော စ – တေန စ ဒဿနေန သုဒ္ဓိယာ အသတိယာပိ ယော ‘‘ဇာနာမိ ပဿာမိ တထေဝ ဧတ’’န္တိ ဧဝံ နိဝိဿဝါဒီ၊ ဧတံ ဝါ ဒဿနံ ပဋိစ္စ ဒိဋ္ဌိယာ သုဒ္ဓိံ ပစ္စေန္တော ‘‘ဣဒမေဝ သစ္စ’’န္တိ ဧဝံ နိဝိဿဝါဒီ၊ သော သုဗ္ဗိနယော န ဟောတိ တံ တထာ ပကပ္ပိတံ အဘိသင်္ခတံ ဒိဋ္ဌိံ ပုရေက္ခရာနော. သော ဟိ ယံ သတ္ထာရာဒိံ နိဿိတော၊ တတ္ထေဝ သုဘံ ဝဒါနော သုဒ္ဓိံ ဝဒေါ၊ ‘‘ပရိသုဒ္ဓဝါဒေါ ပရိသုဒ္ဓဒဿနော ဝါ အဟ’’န္တိ အတ္တာနံ မညမာနော တတ္ထ တထဒ္ဒသာ သော၊ တတ္ထ သကာယ ဒိဋ္ဌိယာ အဝိပရီတမေဝ သော အဒ္ဒသ. ယထာ သာ ဒိဋ္ဌိ ပဝတ္တတိ၊ တထေဝ နံ အဒ္ဒသ၊ န အညထာ ပဿိတုံ ဣစ္ဆတီတိ အဓိပ္ပါယော.

၉၁၈. ဧဝံ ပကပ္ပိတံ ဒိဋ္ဌိံ ပုရေက္ခရာနေသု တိတ္ထိယေသု – န ဗြာဟ္မဏော ကပ္ပမုပေတိ သင်္ခါတိ ဂါထာ. တတ္ထ သင်္ခါတိ သင်္ခါယ၊ ဇာနိတွာတိ အတ္ထော. နပိ ဉာဏဗန္ဓူတိ သမာပတ္တိဉာဏာဒိနာ အကတတဏှာဒိဋ္ဌိဗန္ဓု. တတ္ထ ဝိဂ္ဂဟော – နာပိ အဿ ဉာဏေန ကတော ဗန္ဓု အတ္ထီတိ နပိ ဉာဏဗန္ဓု. သမ္မုတိယောတိ ဒိဋ္ဌိသမ္မုတိယော. ပုထုဇ္ဇာတိ ပုထုဇ္ဇနသမ္ဘဝါ. ဥဂ္ဂဟဏန္တိ မညေတိ ဥဂ္ဂဟဏန္တိ အညေ၊ အညေ တာ သမ္မုတိယော ဥဂ္ဂဏှန္တီတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ.

၉၁၉. ကိဉ္စ ဘိယျော – ဝိဿဇ္ဇ ဂန္ထာနီတိ ဂါထာ. တတ္ထ အနုဂ္ဂဟောတိ ဥဂ္ဂဟဏဝိရဟိတော၊ သောပိ နာဿ ဥဂ္ဂဟောတိ အနုဂ္ဂဟော၊ န ဝါ ဥဂ္ဂဏှာတီတိ အနုဂ္ဂဟော.

၉၂၀. ကိဉ္စ ဘိယျော – သော ဧဝရူပေါ – ပုဗ္ဗာသဝေတိ ဂါထာ. တတ္ထ ပုဗ္ဗာသဝေတိ အတီတရူပါဒီနိ အာရဗ္ဘ ဥပ္ပဇ္ဇမာနဓမ္မေ ကိလေသေ. နဝေတိ ပစ္စုပ္ပန္နရူပါဒီနိ အာရဗ္ဘ ဥပ္ပဇ္ဇမာနဓမ္မေ. န ဆန္ဒဂူတိ ဆန္ဒာဒိဝသေန န ဂစ္ဆတိ. အနတ္တဂရဟီတိ ကတာကတဝသေန အတ္တာနံ အဂရဟန္တော.

၉၂၁. ဧဝံ အနတ္တဂရဟီ စ – သ သဗ္ဗဓမ္မေသူတိ ဂါထာ. တတ္ထ သဗ္ဗဓမ္မေသူတိ ဒွါသဋ္ဌိဒိဋ္ဌိဓမ္မေသု ‘‘ယံ ကိဉ္စိ ဒိဋ္ဌံ ဝါ’’တိ ဧဝံပဘေဒေသု. ပန္နဘာရောတိ ပတိတဘာရော. န ကပ္ပေတီတိ န ကပ္ပိယော၊ ဒုဝိဓမ္ပိ ကပ္ပံ န ကရောတီတိ အတ္ထော. နူပရတောတိ ပုထုဇ္ဇနကလျာဏကသေက္ခာ ဝိယ ဥပရတိသမင်္ဂီပိ န ဟောတိ. န ပတ္ထိယောတိ နိတ္တဏှော. တဏှာ ဟိ ပတ္ထိယတီတိ ပတ္ထိယာ၊ နာဿ ပတ္ထိယာတိ န ပတ္ထိယောတိ. သေသံ တတ္ထ တတ္ထ ပါကဋမေဝါတိ န ဝုတ္တံ. ဧဝံ အရဟတ္တနိကူဋေန ဒေသနံ နိဋ္ဌာပေသိ၊ ဒေသနာပရိယောသာနေ ပုရာဘေဒသုတ္တေ ဝုတ္တသဒိသော ဧဝါဘိသမယော အဟောသီတိ.

ပရမတ္ထဇောတိကာယ ခုဒ္ဒက-အဋ္ဌကထာယ

သုတ္တနိပါတ-အဋ္ဌကထာယ မဟာဗျူဟသုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.