၇. ဗြာဟ္မဏဓမ္မိကသုတ္တဝဏ္ဏနာ

ဧဝံ မေ သုတန္တိ ဗြာဟ္မဏဓမ္မိကသုတ္တံ. ကာ ဥပ္ပတ္တိ? အယမေဝ ယာဿ နိဒါနေ ‘‘အထ ခေါ သမ္ဗဟုလာ’’တိအာဒိနာ နယေန ဝုတ္တာ. တတ္ထ သမ္ဗဟုလာတိ ဗဟူ အနေကေ. ကောသလကာတိ ကောသလရဋ္ဌဝါသိနော. ဗြာဟ္မဏမဟာသာလာတိ ဇာတိယာ ဗြာဟ္မဏာ မဟာသာရတာယ မဟာသာလာ. ယေသံ ကိရ နိဒဟိတွာ ဌပိတံယေဝ အသီတိကောဋိသင်္ချံ ဓနမတ္ထိ၊ တေ ‘‘ဗြာဟ္မဏမဟာသာလာ’’တိ ဝုစ္စန္တိ. ဣမေ စ တာဒိသာ၊ တေန ဝုတ္တံ ‘‘ဗြာဟ္မဏမဟာသာလာ’’တိ. ဇိဏ္ဏာတိ ဇဇ္ဇရီဘူတာ ဇရာယ ခဏ္ဍိစ္စာဒိဘာဝမာပါဒိတာ. ဝုဍ္ဎာတိ အင်္ဂပစ္စင်္ဂါနံ ဝုဍ္ဎိမရိယာဒံ ပတ္တာ. မဟလ္လကာတိ ဇာတိမဟလ္လကတာယ သမန္နာဂတာ၊ စိရကာလပ္ပသုတာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. အဒ္ဓဂတာတိ အဒ္ဓါနံ ဂတာ၊ ဒွေ တယော ရာဇပရိဝဋ္ဋေ အတီတာတိ အဓိပ္ပါယော. ဝယော အနုပ္ပတ္တာတိ ပစ္ဆိမဝယံ သမ္ပတ္တာ. အပိစ ဇိဏ္ဏာတိ ပေါရာဏာ၊ စိရကာလပ္ပဝတ္တကုလနွယာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ဝုဍ္ဎာတိ သီလာစာရာဒိဂုဏဝုဍ္ဎိယုတ္တာ. မဟလ္လကာတိ ဝိဘဝမဟန္တတာယ သမန္နာဂတာ မဟဒ္ဓနာ မဟာဘောဂါ. အဒ္ဓဂတာတိ မဂ္ဂပဋိပန္နာ ဗြာဟ္မဏာနံ ဝတစရိယာဒိမရိယာဒံ အဝီတိက္ကမ္မ စရမာနာ. ဝယော အနုပ္ပတ္တာတိ ဇာတိဝုဍ္ဎဘာဝမ္ပိ အန္တိမဝယံ အနုပ္ပတ္တာတိ ဧဝမ္ပေတ္ထ ယောဇနာ ဝေဒိတဗ္ဗာ. သေသမေတ္ထ ပါကဋမေဝ.

ဘဂဝတာ သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိံသူတိ ခမနီယာဒီနိ ပုစ္ဆန္တာ အညမညံ သမပ္ပဝတ္တမောဒါ အဟေသုံ. ယာယ စ ‘‘ကစ္စိ ဘောတော ဂေါတမဿ ခမနီယံ၊ ကစ္စိ ယာပနီယံ၊ အပ္ပါဗာဓံ၊ အပ္ပါတင်္ကံ၊ ဗလံ၊ လဟုဋ္ဌာနံ၊ ဖာသုဝိဟာရော’’တိအာဒိကာယ ကထာယ သမ္မောဒိံသု၊ တံ ပီတိပါမောဇ္ဇသင်္ခါတသမ္မောဒဇနနတော သမ္မောဒိတုံ အရဟတော စ သမ္မောဒနီယံ၊ အတ္ထဗျဉ္ဇနမဓုရတာယ သုစိရမ္ပိ ကာလံ သာရေတုံ နိရန္တရံ ပဝတ္တေတုံ အရဟတော သရိတဗ္ဗဘာဝတော စ သာရဏီယံ. သုယျမာနသုခတော စ သမ္မောဒနီယံ၊ အနုဿရိယမာနသုခတော သာရဏီယံ၊ တထာ ဗျဉ္ဇနပရိသုဒ္ဓတာယ သမ္မောဒနီယံ၊ အတ္ထပရိသုဒ္ဓတာယ သာရဏီယန္တိ ဧဝံ အနေကေဟိ ပရိယာယေဟိ သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ပရိယောသာပေတွာ နိဋ္ဌာပေတွာ ယေနတ္ထေန အာဂတာ၊ တံ ပုစ္ဆိတုကာမာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု. တံ –

‘‘န ပစ္ဆတော န ပုရတော၊ နာပိ အာသန္နဒူရတော၊

န ပဿေ နာပိ ပဋိဝါတေ၊ န စာပိ ဩဏတုဏ္ဏတေ’’တိ. –

အာဒိနာ နယေန မင်္ဂလသုတ္တဝဏ္ဏနာယံ ဝုတ္တမေဝ.

ဧဝံ ဧကမန္တံ နိသိန္နာ ခေါ တေ ဗြာဟ္မဏမဟာသာလာ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘ကိံ တ’’န္တိ? ‘‘သန္ဒိဿန္တိ နု ခေါ’’တိအာဒိ. တံ သဗ္ဗံ ဥတ္တာနတ္ထမေဝ. ကေဝလဉှေတ္ထ ဗြာဟ္မဏာနံ ဗြာဟ္မဏဓမ္မေတိ ဒေသကာလာဒိဓမ္မေ ဆဍ္ဍေတွာ ယော ဗြာဟ္မဏဓမ္မော၊ တသ္မိံယေဝ. တေန ဟိ ဗြာဟ္မဏာတိ ယသ္မာ မံ တုမှေ ယာစိတ္ထ၊ တသ္မာ ဗြာဟ္မဏာ သုဏာထ၊ သောတံ ဩဒဟထ၊ သာဓုကံ မနသိ ကရောထ၊ ယောနိသော မနသိ ကရောထ. တထာ ပယောဂသုဒ္ဓိယာ သုဏာထ၊ အာသယသုဒ္ဓိယာ သာဓုကံ မနသိ ကရောထ. အဝိက္ခေပေန သုဏာထ၊ ပဂ္ဂဟေန သာဓုကံ မနသိ ကရောထာတိအာဒိနာ နယေန ဧတေသံ ပဒါနံ ပုဗ္ဗေ အဝုတ္တောပိ အဓိပ္ပါယော ဝေဒိတဗ္ဗော. အထ ဘဂဝတာ ဝုတ္တံ တံ ဝစနံ သမ္ပဋိစ္ဆန္တာ ‘‘ဧဝံ ဘော’’တိ ခေါ တေ ဗြာဟ္မဏမဟာသာလာ ဘဂဝတော ပစ္စဿောသုံ၊ ဘဂဝတော ဝစနံ အဘိမုခါ ဟုတွာ အဿောသုံ. အထ ဝါ ပဋိဿုဏိံသု. ‘‘သုဏာထ သာဓုကံ မနသိ ကရောထာ’’တိ ဝုတ္တမတ္ထံ ကတ္တုကာမတာယ ပဋိဇာနိံသူတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. အထ တေသံ ဧဝံ ပဋိဿုတဝတံ ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကိံ တ’’န္တိ? ‘‘ဣသယော ပုဗ္ဗကာ’’တိအာဒိ.

၂၈၇. တတ္ထ ပဌမဂါထာယ တာဝ သညတတ္တာတိ သီလသံယမေန သံယတစိတ္တာ. တပဿိနောတိ ဣန္ဒြိယသံဝရတပယုတ္တာ. အတ္တဒတ္ထမစာရိသုန္တိ မန္တဇ္ဈေနဗြဟ္မဝိဟာရဘာဝနာဒိံ အတ္တနော အတ္ထံ အကံသု. သေသံ ပါကဋမေဝ.

၂၈၈. ဒုတိယဂါထာဒီသုပိ အယံ သင်္ခေပဝဏ္ဏနာ – န ပသူ ဗြာဟ္မဏာနာသုန္တိ ပေါရာဏာနံ ဗြာဟ္မဏာနံ ပသူ န အာသုံ၊ န တေ ပသုပရိဂ္ဂဟမကံသု. န ဟိရညံ န ဓာနိယန္တိ ဟိရညဉ္စ ဗြာဟ္မဏာနံ အန္တမသော ဇတုမာသကောပိ နာဟောသိ၊ တထာ ဝီဟိသာလိယဝဂေါဓူမာဒိ ပုဗ္ဗဏ္ဏာပရဏ္ဏဘေဒံ ဓာနိယမ္ပိ တေသံ နာဟောသိ. တေ ဟိ နိက္ခိတ္တဇာတရူပရဇတာ အသန္နိဓိကာရကာဝ ဟုတွာ ကေဝလံ သဇ္ဈာယဓနဓညာ အတ္တနော မန္တဇ္ဈေနသင်္ခါတေနေဝ ဓနေန ဓညေန စ သမန္နာဂတာ အဟေသုံ. ယော စာယံ မေတ္တာဒိဝိဟာရော သေဋ္ဌတ္တာ အနုဂါမိကတ္တာ စ ဗြဟ္မနိဓီတိ ဝုစ္စတိ၊ တဉ္စ ဗြဟ္မံ နိဓိမပါလယုံ သဒါ တဿ ဘာဝနာနုယောဂေန.

၂၈၉. ဧဝံ ဝိဟာရီနံ ယံ နေသံ ပကတံ အာသိ၊ ယံ ဧတေသံ ပကတံ ဧတေ ဗြာဟ္မဏေ ဥဒ္ဒိဿ ကတံ အဟောသိ. ဒွါရဘတ္တံ ဥပဋ္ဌိတန္တိ ‘‘ဗြာဟ္မဏာနံ ဒဿာမာ’’တိ သဇ္ဇေတွာ တေဟိ တေဟိ ဒါယကေဟိ အတ္တနော အတ္တနော ဃရဒွါရေ ဌပိတဘတ္တံ. သဒ္ဓါပကတန္တိ သဒ္ဓါယ ပကတံ၊ သဒ္ဓါဒေယျန္တိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ဧသာနန္တိ ဧသန္တီတိ ဧသာ၊ တေသံ ဧသာနံ၊ ဧသမာနာနံ ပရိယေသမာနာနန္တိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ဒါတဝေတိ ဒါတဗ္ဗံ. တဒမညိသုန္တိ တံ အမညိံသု၊ တံ ဒွါရေ သဇ္ဇေတွာ ဌပိတံ ဘတ္တံ သဒ္ဓါဒေယျံ ပရိယေသမာနာနံ ဧတေသံ ဗြာဟ္မဏာနံ ဒါတဗ္ဗံ အမညိံသု ဒါယကာ ဇနာ၊ န တတော ပရံ. အနတ္ထိကာ ဟိ တေ အညေန အဟေသုံ၊ ကေဝလံ ဃာသစ္ဆာဒနပရမတာယ သန္တုဋ္ဌာတိ အဓိပ္ပါယော.

၂၉၀. နာနာရတ္တေဟီတိ နာနာဝိဓရာဂရတ္တေဟိ ဝတ္ထေဟိ ဝိစိတြတ္ထရဏတ္ထတေဟိ၊ သယနေဟိ ဧကဘူမိကဒွိဘူမိကာဒိပါသာဒဝရေဟိ. အာဝသထေဟီတိ ဧဝရူပေဟိ ဥပကရဏေဟိ. ဖီတာ ဇနပဒါ ရဋ္ဌာ ဧကေကပ္ပဒေသဘူတာ ဇနပဒါ စ ကေစိ ကေစိ သကလရဋ္ဌာ စ ‘‘နမော ဗြာဟ္မဏာန’’န္တိ သာယံ ပါတံ ဗြာဟ္မဏေ ဒေဝေ ဝိယ နမဿိံသု.

၂၉၁. တေ ဧဝံ နမဿိယမာနာ လောကေန အဝဇ္ဈာ ဗြာဟ္မဏာ အာသုံ၊ န ကေဝလဉ္စ အဝဇ္ဈာ၊ အဇေယျာ ဝိဟိံသိတုမ္ပိ အနဘိဘဝနီယတ္တာ အဇေယျာ စ အဟေသုံ. ကိံ ကာရဏာ? ဓမ္မရက္ခိတာ၊ ယသ္မာ ဓမ္မေန ရက္ခိတာ. တေ ဟိ ပဉ္စ ဝရသီလဓမ္မေ ရက္ခိံသု၊ ‘‘ဓမ္မော ဟဝေ ရက္ခတိ ဓမ္မစာရိ’’န္တိ (ဇာ. ၁.၁၀.၁၀၂၊ ၁.၁၅.၃၈၅) ဓမ္မရက္ခိတာ ဟုတွာ အဝဇ္ဈာ အဇေယျာ စ အဟေသုန္တိ အဓိပ္ပါယော. န နေ ကောစိ နိဝါရေသီတိ တေ ဗြာဟ္မဏေ ကုလာနံ ဒွါရေသု သဗ္ဗသော ဗာဟိရေသု စ အဗ္ဘန္တရေသု စ သဗ္ဗဒွါရေသု ယသ္မာ တေသု ပိယသမ္မတေသု ဝရသီလသမန္နာဂတေသု မာတာပိတူသု ဝိယ အတိဝိဿတ္ထာ မနုဿာ အဟေသုံ၊ တသ္မာ ‘‘ဣဒံ နာမ ဌာနံ တယာ န ပဝိသိတဗ္ဗ’’န္တိ န ကောစိ နိဝါရေသိ.

၂၉၂. ဧဝံ ဓမ္မရက္ခိတာ ကုလဒွါရေသု အနိဝါရိတာ စရန္တာ အဋ္ဌ စ စတ္တာလီသဉ္စာတိ အဋ္ဌစတ္တာလီသံ ဝဿာနိ ကုမာရဘာဝတော ပဘုတိ စရဏေန ကောမာရံ ဗြဟ္မစရိယံ စရိံသု တေ. ယေပိ ဗြာဟ္မဏစဏ္ဍာလာ အဟေသုံ၊ ကော ပန ဝါဒေါ ဗြဟ္မသမာဒီသူတိ ဧဝမေတ္ထ အဓိပ္ပါယော ဝေဒိတဗ္ဗော. ဧဝံ ဗြဟ္မစရိယံ စရန္တာ ဧဝ ဟိ ဝိဇ္ဇာစရဏပရိယေဋ္ဌိံ အစရုံ ဗြာဟ္မဏာ ပုရေ၊ န အဗြဟ္မစာရိနော ဟုတွာ. တတ္ထ ဝိဇ္ဇာပရိယေဋ္ဌီတိ မန္တဇ္ဈေနံ. ဝုတ္တဉ္စေတံ ‘‘သော အဋ္ဌစတ္တာလီသ ဝဿာနိ ကောမာရံ ဗြဟ္မစရိယံ စရတိ မန္တေ အဓီယမာနော’’တိ (အ. နိ. ၅.၁၉၂). စရဏပရိယေဋ္ဌီတိ သီလရက္ခဏံ. ‘‘ဝိဇ္ဇာစရဏပရိယေဋ္ဌု’’န္တိပိ ပါဌော၊ ဝိဇ္ဇာစရဏံ ပရိယေသိတုံ အစရုန္တိ အတ္ထော.

၂၉၃. ယထာဝုတ္တဉ္စ ကာလံ ဗြဟ္မစရိယံ စရိတွာ တတော ပရံ ဃရာဝါသံ ကပ္ပေန္တာပိ န ဗြာဟ္မဏာ အညမဂမုံ ခတ္တိယံ ဝါ ဝေဿာဒီသု အညတရံ ဝါ၊ ယေ အဟေသုံ ဒေဝသမာ ဝါ မရိယာဒါ ဝါတိ အဓိပ္ပါယော. တထာ သတံ ဝါ သဟဿံ ဝါ ဒတွာ နပိ ဘရိယံ ကိဏိံသု တေ၊ သေယျထာပိ ဧတရဟိ ဧကစ္စေ ကိဏန္တိ. တေ ဟိ ဓမ္မေန ဒါရံ ပရိယေသန္တိ. ကထံ? အဋ္ဌစတ္တာလီသံ ဝဿာနိ ဗြဟ္မစရိယံ စရိတွာ ဗြာဟ္မဏာ ကညာဘိက္ခံ အာဟိဏ္ဍန္တိ – ‘‘အဟံ အဋ္ဌစတ္တာလီသ ဝဿာနိ စိဏ္ဏဗြဟ္မစရိယော၊ ယဒိ ဝယပ္ပတ္တာ ဒါရိကာ အတ္ထိ၊ ဒေထ မေ’’တိ. တတော ယဿ ဝယပ္ပတ္တာ ဒါရိကာ ဟောတိ၊ သော တံ အလင်္ကရိတွာ နီဟရိတွာ ဒွါရေ ဌိတဿေဝ ဗြာဟ္မဏဿ ဟတ္ထေ ဥဒကံ အာသိဉ္စန္တော ‘‘ဣမံ တေ၊ ဗြာဟ္မဏ၊ ဘရိယံ ပေါသာဝနတ္ထာယ ဒမ္မီ’’တိ ဝတွာ ဒေတိ.

ကသ္မာ ပန တေ ဧဝံ စိရံ ဗြဟ္မစရိယံ စရိတွာပိ ဒါရံ ပရိယေသန္တိ၊ န ယာဝဇီဝံ ဗြဟ္မစာရိနော ဟောန္တီတိ? မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိဝသေန. တေသဉှိ ဧဝံဒိဋ္ဌိ ဟောတိ – ‘‘ယော ပုတ္တံ န ဥပ္ပါဒေတိ၊ သော ကုလဝံသစ္ဆေဒကရော ဟောတိ၊ တတော နိရယေ ပစ္စတီ’’တိ. စတ္တာရော ကိရ အဘာယိတဗ္ဗံ ဘာယန္တိ ဂဏ္ဍုပ္ပါဒေါ ကိကီ ကုန္တနီ ဗြာဟ္မဏာတိ. ဂဏ္ဍုပ္ပါဒါ ကိရ မဟာပထဝိယာ ခယဘယေန မတ္တဘောဇိနော ဟောန္တိ၊ န ဗဟုံ မတ္တိကံ ခါဒန္တိ. ကိကီ သကုဏိကာ အာကာသပတနဘယေန အဏ္ဍဿ ဥပရိ ဥတ္တာနာ သေတိ. ကုန္တနီ သကုဏိကာ ပထဝိကမ္ပနဘယေန ပါဒေဟိ ဘူမိံ န သုဋ္ဌု အက္ကမတိ. ဗြာဟ္မဏာ ကုလဝံသူပစ္ဆေဒဘယေန ဒါရံ ပရိယေသန္တိ. အာဟ စေတ္ထ –

‘‘ဂဏ္ဍုပ္ပါဒေါ ကိကီ စေဝ၊ ကုန္တီ ဗြာဟ္မဏဓမ္မိကော၊

ဧတေ အဘယံ ဘာယန္တိ၊ သမ္မူဠှာ စတုရော ဇနာ’’တိ.

ဧဝံ ဓမ္မေန ဒါရံ ပရိယေသိတွာပိ စ သမ္ပိယေနေဝ သံဝါသံ သင်္ဂန္တွာ သမရောစယုံ၊ သမ္ပိယေနေဝ အညမညံ ပေမေနေဝ ကာယေန စ စိတ္တေန စ မိဿီဘူတာ သင်္ဃဋိတာ သံသဋ္ဌာ ဟုတွာ သံဝါသံ သမရောစယုံ၊ န အပ္ပိယေန န နိဂ္ဂဟေန စာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ.

၂၉၄. ဧဝံ သမ္ပိယေနေဝ သံဝါသံ ကရောန္တာပိ စ အညတြ တမှာတိ၊ ယော သော ဥတုသမယော၊ ယမှိ သမယေ ဗြာဟ္မဏီ ဗြာဟ္မဏေန ဥပဂန္တဗ္ဗာ၊ အညတြ တမှာ သမယာ ဌပေတွာ တံ သမယံ ဥတုတော ဝိရတံ ဥတုဝေရမဏိံ ပတိ ဘရိယံ၊ ယာဝ ပုန သော သမယော အာဂစ္ဆတိ၊ တာဝ အဋ္ဌတွာ အန္တရာယေဝ. မေထုနံ ဓမ္မန္တိ မေထုနာယ ဓမ္မာယ. သမ္ပဒါနဝစနပတ္တိယာ ကိရေတံ ဥပယောဂဝစနံ. နာဿု ဂစ္ဆန္တီတိ နေဝ ဂစ္ဆန္တိ. ဗြာဟ္မဏာတိ ယေ ဟောန္တိ ဒေဝသမာ စ မရိယာဒါ စာတိ အဓိပ္ပါယော.

၂၉၅. အဝိသေသေန ပန သဗ္ဗေပိ ဗြဟ္မစရိယဉ္စ။ပေ။ အဝဏ္ဏယုံ. တတ္ထ ဗြဟ္မစရိယန္တိ မေထုနဝိရတိ. သီလန္တိ သေသာနိ စတ္တာရိ သိက္ခာပဒါနိ. အဇ္ဇဝန္တိ ဥဇုဘာဝေါ၊ အတ္ထတော အသဌတာ အမာယာဝိတာ စ. မဒ္ဒဝန္တိ မုဒုဘာဝေါ၊ အတ္ထတော အတ္ထဒ္ဓတာ အနတိမာနိတာ စ. တပေါတိ ဣန္ဒြိယသံဝရော. သောရစ္စန္တိ သုရတဘာဝေါ သုခသီလတာ အပ္ပဋိကူလသမာစာရတာ. အဝိဟိံသာတိ ပါဏိအာဒီဟိ အဝိဟေသိကဇာတိကတာ သကရုဏဘာဝေါ. ခန္တီတိ အဓိဝါသနက္ခန္တိ. ဣစ္စေတေ ဂုဏေ အဝဏ္ဏယုံ. ယေပိ နာသက္ခိံသု သဗ္ဗသော ပဋိပတ္တိယာ အာရာဓေတုံ၊ တေပိ တတ္ထ သာရဒဿိနော ဟုတွာ ဝါစာယ ဝဏ္ဏယိံသု ပသံသိံသု.

၂၉၆. ဧဝံ ဝဏ္ဏေန္တာနဉ္စ ယော နေသံ။ပေ။ နာဂမာ၊ ယော ဧတေသံ ဗြာဟ္မဏာနံ ပရမော ဗြဟ္မာ အဟောသိ၊ ဗြဟ္မသမော နာမ ဥတ္တမော ဗြာဟ္မဏော အဟောသိ၊ ဒဠှေန ပရက္ကမေန သမန္နာဂတတ္တာ ဒဠှပရက္ကမော. သ ဝါတိ ဝိဘာဝနေ ဝါ-သဒ္ဒေါ၊ တေန သော ဧဝရူပေါ ဗြာဟ္မဏောတိ တမေဝ ဝိဘာဝေတိ. မေထုနံ ဓမ္မန္တိ မေထုနသမာပတ္တိံ. သုပိနန္တေပိ နာဂမာတိ သုပိနေပိ န အဂမာသိ.

၂၉၇. တတော တဿ ဝတ္တံ။ပေ။ အဝဏ္ဏယုံ. ဣမာယ ဂါထာယ နဝမဂါထာယ ဝုတ္တဂုဏေယေဝ အာဒိအန္တဝသေန နိဒ္ဒိသန္တော ဒေဝသမေ ဗြာဟ္မဏေ ပကာသေတိ. တေ ဟိ ဝိညုဇာတိကာ ပဏ္ဍိတာ တဿ ဗြဟ္မသမဿ ဗြာဟ္မဏဿ ဝတ္တံ အနုသိက္ခန္တိ ပဗ္ဗဇ္ဇာယ ဈာနဘာဝနာယ စ၊ တေ စ ဣမေ ဗြဟ္မစရိယာဒိဂုဏေ ပဋိပတ္တိယာ ဧဝ ဝဏ္ဏယန္တီတိ. တေ သဗ္ဗေပိ ဗြာဟ္မဏာ ပဉ္စကနိပါတေ ဒေါဏသုတ္တေ (အ. နိ. ၅.၁၉၂) ဝုတ္တနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗာ.

၂၉၈. ဣဒါနိ မရိယာဒေ ဗြာဟ္မဏေ ဒဿေန္တော အာဟ – ‘‘တဏ္ဍုလံ သယန’’န္တိ. တဿတ္ထော – တေသု ယေ ဟောန္တိ မရိယာဒါ၊ တေ ဗြာဟ္မဏာ သစေ ယညံ ကပ္ပေတုကာမာ ဟောန္တိ၊ အထ အာမကဓညပဋိဂ္ဂဟဏာ ပဋိဝိရတတ္တာ နာနပ္ပကာရကံ တဏ္ဍုလဉ္စ၊ မဉ္စပီဌာဒိဘေဒံ သယနဉ္စ၊ ခေါမာဒိဘေဒံ ဝတ္ထဉ္စ၊ ဂေါသပ္ပိတိလတေလာဒိဘေဒံ သပ္ပိတေလဉ္စ ယာစိယ ဓမ္မေန၊ ‘‘ဥဒ္ဒိဿ အရိယာ တိဋ္ဌန္တိ၊ ဧသာ အရိယာန ယာစနာ’’တိ ဧဝံ ဝုတ္တေန ဥဒ္ဒိဿဌာနသင်္ခါတေန ဓမ္မေန ယာစိတွာ၊ အထ ယော ယံ ဣစ္ဆတိ ဒါတုံ၊ တေန တံ ဒိန္နတဏ္ဍုလာဒိံ သမောဓာနေတွာ သံကဍ္ဎိတွာ. ‘‘သမုဒါနေတွာ’’တိပိ ပါဌော၊ ဧကောယေဝတ္ထော. တတော ယညမကပ္ပယုန္တိ တတော ဂဟေတွာ ဒါနမကံသု.

၂၉၉. ကရောန္တာ စ ဧဝမေတသ္မိံ ဥပဋ္ဌိတသ္မိံ ဒါနသင်္ခါတေ ယညသ္မိံ နာဿု ဂါဝေါ ဟနိံသု တေ၊ န တေ ဂါဝိယော ဟနိံသု. ဂါဝီမုခေန စေတ္ထ သဗ္ဗပါဏာ ဝုတ္တာတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ကိံကာရဏာ န ဟနိံသူတိ? ဗြဟ္မစရိယာဒိဂုဏယုတ္တတ္တာ. အပိစ ဝိသေသတော ယထာ မာတာ။ပေ။ နာဿု ဂါဝေါ ဟနိံသု တေ. တတ္ထ ယာသု ဇာယန္တိ ဩသဓာတိ ယာသု ပိတ္တာဒီနံ ဘေသဇ္ဇဘူတာ ပဉ္စ ဂေါရသာ ဇာယန္တိ.

၃၀၀. အန္နဒါတိအာဒီသု ယသ္မာ ပဉ္စ ဂေါရသေ ပရိဘုဉ္ဇန္တာနံ ခုဒါ ဝူပသမ္မတိ၊ ဗလံ ဝဍ္ဎတိ၊ ဆဝိဝဏ္ဏော ဝိပ္ပသီဒတိ၊ ကာယိကမာနသိကံ သုခံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ တသ္မာ အန္နဒါ ဗလဒါ ဝဏ္ဏဒါ သုခဒါ စေတာတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. သေသမေတ္ထ ဥတ္တာနတ္ထမေဝ.

၃၀၁. ဧဝံ တေ ယညေသု ဂါဝေါ အဟနန္တာ ပုညပ္ပဘာဝါနုဂ္ဂဟိတသရီရာ သုခုမာလာ။ပေ။ သုခမေဓိတ္ထ ယံ ပဇာ. တတ္ထ သုခုမာလာ မုဒုတလုဏဟတ္ထပါဒါဒိတာယ၊ မဟာကာယာ အာရောဟပရိဏာဟသမ္ပတ္တိယာ၊ ဝဏ္ဏဝန္တော သုဝဏ္ဏဝဏ္ဏတာယ သဏ္ဌာနယုတ္တတာယ စ၊ ယသဿိနော လာဘပရိဝါရသမ္ပဒါယ. သေဟိ ဓမ္မေဟီတိ သကေဟိ စာရိတ္တေဟိ. ကိစ္စာကိစ္စေသု ဥဿုကာတိ ကိစ္စေသု ‘‘ဣဒံ ကာတဗ္ဗံ’’၊ အကိစ္စေသု ‘‘ဣဒံ န ကာတဗ္ဗ’’န္တိ ဥဿုက္ကမာပန္နာ ဟုတွာတိ အတ္ထော. ဧဝံ တေ ပေါရာဏာ ဗြာဟ္မဏာ ဧဝရူပါ ဟုတွာ ဒဿနီယာ ပသာဒနီယာ လောကဿ ပရမဒက္ခိဏေယျာ ဣမာယ ပဋိပတ္တိယာ ယာဝ လောကေ အဝတ္တိံသု၊ တာဝ ဝိဂတဤတိဘယုပဒ္ဒဝါ ဟုတွာ နာနပ္ပကာရကံ သုခံ ဧဓိတ္ထ ပါပုဏိ၊ သုခံ ဝါ ဧဓိတ္ထ သုခံ ဝုဍ္ဎိံ အဂမာသိ. အယံ ပဇာတိ သတ္တလောကံ နိဒဿေတိ.

၃၀၂-၃. ကာလစ္စယေန ပန သမ္ဘိန္နမရိယာဒဘာဝံ အာပဇ္ဇိတုကာမာနံ တေသံ အာသိ ဝိပလ္လာသော။ပေ။ ဘာဂသော မိတေ. တတ္ထ ဝိပလ္လာသောတိ ဝိပရီတသညာ. အဏုတော အဏုန္တိ လာမကဋ္ဌေန ပရိတ္တဋ္ဌေန အပ္ပဿာဒဋ္ဌေန အဏုဘူတတော ကာမဂုဏတော ဥပ္ပန္နံ ဈာနသာမညနိဗ္ဗာနသုခါနိ ဥပနိဓာယ သင်္ချမ္ပိ အနုပဂမနေန အဏုံ ကာမသုခံ၊ လောကုတ္တရသုခံ ဝါ ဥပနိဓာယ အဏုဘူတတော အတ္တနာ ပဋိလဒ္ဓလောကိယသမာပတ္တိသုခတော အဏုံ အပ္ပကတောပိ အပ္ပကံ ကာမသုခံ ဒိသွာတိ အဓိပ္ပါယော. ရာဇိနော စာတိ ရညော စ. ဝိယာကာရန္တိ သမ္ပတ္တိံ. အာဇညသံယုတ္တေတိ အဿာဇာနီယသံယုတ္တေ. သုကတေတိ ဒါရုကမ္မလောဟကမ္မေန သုနိဋ္ဌိတေ. စိတ္တသိဗ္ဗနေတိ သီဟစမ္မာဒီဟိ အလင်္ကရဏဝသေန စိတြသိဗ္ဗနေ. နိဝေသနေတိ ဃရဝတ္ထူနိ. နိဝေသေတိ တတ္ထ ပတိဋ္ဌာပိတဃရာနိ. ဝိဘတ္တေတိ အာယာမဝိတ္ထာရဝသေန ဝိဘတ္တာနိ. ဘာဂသော မိတေတိ အင်္ဂဏဒွါရပါသာဒကူဋာဂါရာဒိဝသေန ကောဋ္ဌာသံ ကောဋ္ဌာသံ ကတွာ မိတာနိ. ကိံ ဝုတ္တံ ဟောတိ? တေသံ ဗြာဟ္မဏာနံ အဏုတော အဏုသညိတံ ကာမသုခဉ္စ ရညော ဗျာကာရဉ္စ အလင်္ကတနာရိယော စ ဝုတ္တပ္ပကာရေ ရထေ စ နိဝေသနေ နိဝေသေ စ ဒိသွာ ဒုက္ခေသုယေဝ ဧတေသု ဝတ္ထူသု ‘‘သုခ’’န္တိ ပဝတ္တတ္တာ ပုဗ္ဗေ ပဝတ္တနေက္ခမ္မသညာဝိပလ္လာသသင်္ခါတာ ဝိပရီတသညာ အာသိ.

၃၀၄. တေ ဧဝံ ဝိပရီတသညာ ဟုတွာ ဂေါမဏ္ဍလပရိဗျူဠှံ။ပေ။ ဗြာဟ္မဏာ. တတ္ထ ဂေါမဏ္ဍလပရိဗျူဠှန္တိ ဂေါယူထေဟိ ပရိကိဏ္ဏံ. နာရီဝရဂဏာယုတန္တိ ဝရနာရီဂဏသံယုတ္တံ. ဥဠာရန္တိ ဝိပုလံ. မာနုသံ ဘောဂန္တိ မနုဿာနံ နိဝေသနာဒိဘောဂဝတ္ထုံ. အဘိဇ္ဈာယိံသူတိ ‘‘အဟော ဝတိဒံ အမှာကံ အဿာ’’တိ တဏှံ ဝဍ္ဎေတွာ အဘိပတ္ထယမာနာ ဈာယိံသု.

၃၀၅. ဧဝံ အဘိဇ္ဈာယန္တာ စ ‘‘ဧတေ မနုဿာ သုနှာတာ သုဝိလိတ္တာ ကပ္ပိတကေသမဿူ အာမုတ္တမဏိအာဘရဏာ ပဉ္စဟိ ကာမဂုဏေဟိ ပရိစာရေန္တိ၊ မယံ ပန ဧဝံ တေဟိ နမဿိယမာနာပိ သေဒမလကိလိဋ္ဌဂတ္တာ ပရူဠှကစ္ဆနခလောမာ ဘောဂရဟိတာ ပရမကာရုညတံ ပတ္တာ ဝိဟရာမ. ဧတေ စ ဟတ္ထိက္ခန္ဓအဿပိဋ္ဌိသိဝိကာသုဝဏ္ဏရထာဒီဟိ ဝိစရန္တိ၊ မယံ ပါဒေဟိ. ဧတေ ဒွိဘူမိကာဒိပါသာဒတလေသု ဝသန္တိ၊ မယံ အရညရုက္ခမူလာဒီသု. ဧတေ စ ဂေါနကာဒီဟိ အတ္ထရဏေဟိ အတ္ထတာသု ဝရသေယျာသု သယန္တိ၊ မယံ တဋ္ဋိကာစမ္မခဏ္ဍာဒီနိ အတ္ထရိတွာ ဘူမိယံ. ဧတေ နာနာရသာနိ ဘောဇနာနိ ဘုဉ္ဇန္တိ၊ မယံ ဥဉ္ဆာစရိယာယ ယာပေမ. ကထံ နု ခေါ မယမ္ပိ ဧတေဟိ သဒိသာ ဘဝေယျာမာ’’တိ စိန္တေတွာ ‘‘ဓနံ ဣစ္ဆိတဗ္ဗံ၊ န သက္ကာ ဓနရဟိတေဟိ အယံ သမ္ပတ္တိ ပါပုဏိတု’’န္တိ စ အဝဓာရေတွာ ဝေဒေ ဘိန္ဒိတွာ ဓမ္မယုတ္တေ ပုရာဏမန္တေ နာသေတွာ အဓမ္မယုတ္တေ ကူဋမန္တေ ဂန္ထေတွာ ဓနတ္ထိကာ ဩက္ကာကရာဇာနမုပသင်္ကမ္မ သောတ္ထိဝစနာဒီနိ ပယုဉ္ဇိတွာ ‘‘အမှာကံ၊ မဟာရာဇ၊ ဗြာဟ္မဏဝံသေ ပဝေဏိယာ အာဂတံ ပေါရာဏမန္တပဒံ အတ္ထိ၊ တံ မယံ အာစရိယမုဋ္ဌိတာယ န ကဿစိ ဘဏိမှာ၊ တံ မဟာရာဇာ သောတုမရဟတီ’’တိ စ ဝတွာ အဿမေဓာဒိယညံ ဝဏ္ဏယိံသု. ဝဏ္ဏယိတွာ စ ရာဇာနံ ဥဿာဟေန္တာ ‘‘ယဇ၊ မဟာရာဇ၊ ဧဝံ ပဟူတဓနဓညော တွံ၊ နတ္ထိ တေ ယညသမ္ဘာရဝေကလ္လံ၊ ဧဝဉှိ တေ ယဇတော သတ္တကုလပရိဝဋ္ဋာ သဂ္ဂေ ဥပ္ပဇ္ဇိဿန္တီ’’တိ အဝေါစုံ. တေန နေသံ တံ ပဝတ္တိံ ဒဿေန္တော အာဟ ဘဂဝါ ‘‘တေ တတ္ထ မန္တေ။ပေ။ ဗဟု တေ ဓန’’န္တိ.

တတ္ထ တတ္ထာတိ တသ္မိံ၊ ယံ ဘောဂမဘိဇ္ဈာယိံသု၊ တန္နိမိတ္တန္တိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. နိမိတ္တတ္ထေ ဟိ ဧတံ ဘုမ္မဝစနံ. တဒုပါဂမုန္တိ တဒါ ဥပါဂမုံ. ပဟူတဓနဓညောသီတိ ပဟူတဓနဓညော ဘဝိဿသိ၊ အဘိသမ္ပရာယန္တိ အဓိပ္ပါယော. အာသံသာယဉှိ အနာဂတေပိ ဝတ္တမာနဝစနံ ဣစ္ဆန္တိ သဒ္ဒကောဝိဒါ. ယဇဿူတိ ယဇာဟိ. ဝိတ္တံ ဓနန္တိ ဇာတရူပါဒိရတနမေဝ ဝိတ္တိကာရဏတော ဝိတ္တံ၊ သမိဒ္ဓိကာရဏတော ဓနန္တိ ဝုတ္တံ. အထ ဝါ ဝိတ္တန္တိ ဝိတ္တိကာရဏဘူတမေဝ အာဘရဏာဒိ ဥပကရဏံ၊ ယံ ‘‘ပဟူတဝိတ္တူပကရဏော’’တိအာဒီသု (ဒီ. နိ. ၁.၃၃၁) အာဂစ္ဆတိ. ဓနန္တိ ဟိရညသုဝဏ္ဏာဒိ. ကိံ ဝုတ္တံ ဟောတိ? တေ ဗြာဟ္မဏာ မန္တေ ဂန္ထေတွာ တဒါ ဩက္ကာကံ ဥပါဂမုံ. ကိန္တိ? ‘‘မဟာရာဇ၊ ဗဟူ တေ ဝိတ္တဉ္စ ဓနဉ္စ၊ ယဇဿု၊ အာယတိမ္ပိ ပဟူတဓနဓညော ဘဝိဿသီ’’တိ.

၃၀၆. ဧဝံ ကာရဏံ ဝတွာ သညာပေန္တေဟိ တတော စ ရာဇာ။ပေ။ အဒါ ဓနံ. တတ္ထ သညတ္တောတိ ဉာပိတော. ရထေသဘောတိ မဟာရထေသု ခတ္တိယေသု အကမ္ပိယဋ္ဌေန ဥသဘသဒိသော. ‘‘အဿမေဓ’’န္တိအာဒီသု အဿမေတ္ထ မေဓန္တီတိ အဿမေဓော၊ ဒွီဟိ ပရိယညေဟိ ယဇိတဗ္ဗဿ ဧကဝီသတိယူပဿ ဌပေတွာ ဘူမိဉ္စ ပုရိသေ စ အဝသေသသဗ္ဗဝိဘဝဒက္ခိဏဿ ယညဿေတံ အဓိဝစနံ. ပုရိသမေတ္ထ မေဓန္တီတိ ပုရိသမေဓော၊ စတူဟိ ပရိယညေဟိ ယဇိတဗ္ဗဿ သဒ္ဓိံ ဘူမိယာ အဿမေဓေ ဝုတ္တဝိဘဝဒက္ခိဏဿ ယညဿေတံ အဓိဝစနံ. သမ္မမေတ္ထ ပါသန္တီတိ သမ္မာပါသော၊ ဒိဝသေ ဒိဝသေ သမ္မံ ခိပိတွာ တဿ ပတိတောကာသေ ဝေဒိံ ကတွာ သံဟာရိမေဟိ ယူပါဒီဟိ သရဿတိနဒိယာ နိမုဂ္ဂေါကာသတော ပဘုတိ ပဋိလောမံ ဂစ္ဆန္တေန ယဇိတဗ္ဗဿ သတြယာဂဿေတံ အဓိဝစနံ. ဝါဇမေတ္ထ ပိဝန္တီတိ ဝါဇပေယျော. ဧကေန ပရိယညေန သတ္တရသဟိ ပသူဟိ ယဇိတဗ္ဗဿ ဗေလုဝယူပဿ သတ္တရသကဒက္ခိဏဿ ယညဿေတံ အဓိဝစနံ. နတ္ထိ ဧတ္ထ အဂ္ဂဠာတိ နိရဂ္ဂဠော၊ နဝဟိ ပရိယညေဟိ ယဇိတဗ္ဗဿ သဒ္ဓိံ ဘူမိယာ စ ပုရိသေဟိ စ အဿမေဓေ ဝုတ္တဝိဘဝဒက္ခိဏဿ သဗ္ဗမေဓပရိယာယနာမဿ အဿမေဓဝိကပ္ပဿေတံ အဓိဝစနံ. သေသမေတ္ထ ပါကဋမေဝ.

၃၀၇-၈. ဣဒါနိ ယံ ဝုတ္တံ ‘‘ဗြာဟ္မဏာနမဒါ ဓန’’န္တိ၊ တံ ဒဿေန္တော ‘‘ဂါဝေါ သယနဉ္စာ’’တိ ဂါထာဒွယမာဟ. သော ဟိ ရာဇာ ‘‘ဒီဃရတ္တံ လူခါဟာရေန ကိလန္တာ ပဉ္စ ဂေါရသေ ပရိဘုဉ္ဇန္တူ’’တိ နေသံ သပုင်္ဂဝါနိ ဂေါယူထာနေဝ အဒါသိ၊ တထာ ‘‘ဒီဃရတ္တံ ထဏ္ဍိလသာယိတာယ ထူလသာဋကနိဝါသနေန ဧကသေယျာယ ပါဒစာရေန ရုက္ခမူလာဒိဝါသေန စ ကိလန္တာ ဂေါနကာဒိအတ္ထတဝရသယနာဒီသု သုခံ အနုဘောန္တူ’’တိ နေသံ မဟဂ္ဃါနိ သယနာဒီနိ စ အဒါသိ. ဧဝမေတံ နာနပ္ပကာရကံ အညဉ္စ ဟိရညသုဝဏ္ဏာဒိဓနံ အဒါသိ. တေနာဟ ဘဂဝါ – ‘‘ဂါဝေါ သယနဉ္စ ဝတ္ထဉ္စ။ပေ။ ဗြာဟ္မဏာနမဒါ ဓန’’န္တိ.

၃၀၉-၁၀. ဧဝံ တဿ ရညော သန္တိကာ တေ စ တတ္ထ။ပေ။ ပုန မုပါဂမုံ. ကိံ ဝုတ္တံ ဟောတိ? တဿ ရညော သန္တိကာ တေ ဗြာဟ္မဏာ တေသု ယာဂေသု ဓနံ လဘိတွာ ဒီဃရတ္တံ ဒိဝသေ ဒိဝသေ ဧဝမေဝ ဃာသစ္ဆာဒနံ ပရိယေသိတွာ နာနပ္ပကာရကံ ဝတ္ထုကာမ သန္နိဓိံသမရောစယုံ. တတော တေသံ ဣစ္ဆာဝတိဏ္ဏာနံ ခီရာဒိပဉ္စဂေါရသဿာဒဝသေန ရသတဏှာယ ဩတိဏ္ဏစိတ္တာနံ ‘‘ခီရာဒီနိပိ တာဝ ဂုန္နံ သာဒူနိ၊ အဒ္ဓါ ဣမာသံ မံသံ သာဒုတရံ ဘဝိဿတီ’’တိ ဧဝံ မံသံ ပဋိစ္စ ဘိယျော တဏှာ ပဝဍ္ဎထ. တတော စိန္တေသုံ – ‘‘သစေ မယံ မာရေတွာ ခါဒိဿာမ၊ ဂါရယှာ ဘဝိဿာမ၊ ယံနူန မန္တေ ဂန္ထေယျာမာ’’တိ. အထ ပုနပိ ဝေဒံ ဘိန္ဒိတွာ တဒနုရူပေ တေ တတ္ထ မန္တေ ဂန္ထေတွာ တေ ဗြာဟ္မဏာ တန္နိမိတ္တံ ကူဋမန္တေ ဂန္ထေတွာ ဩက္ကာကရာဇာနံ ပုန ဥပါဂမိံသု. ဣမမတ္ထံ ဘာသမာနာ ‘‘ယထာ အာပေါ စ။ပေ။ ဗဟု တေ ဓန’’န္တိ.

ကိံ ဝုတ္တံ ဟောတိ? အမှာကံ၊ မဟာရာဇ၊ မန္တေသု ဧတဒါဂတံ ယထာ အာပေါ ဟတ္ထဓောဝနာဒိသဗ္ဗကိစ္စေသု ပါဏီနံ ဥပယောဂံ ဂစ္ဆတိ၊ နတ္ထိ တေသံ တတောနိဒါနံ ပါပံ. ကသ္မာ? ယသ္မာ ပရိက္ခာရော သော ဟိ ပါဏိနံ၊ ဥပကရဏတ္ထာယ ဥပ္ပန္နောတိ အဓိပ္ပါယော. ယထာ စာယံ မဟာပထဝီ ဂမနဋ္ဌာနာဒိသဗ္ဗကိစ္စေသု ကဟာပဏသင်္ခါတံ ဟိရညံ သုဝဏ္ဏရဇတာဒိဘေဒံ ဓနံ၊ ယဝဂေါဓူမာဒိဘေဒံ ဓာနိယဉ္စ၊ သံဝေါဟာရာဒိသဗ္ဗကိစ္စေသု ဥပယောဂံ ဂစ္ဆတိ၊ ဧဝံ ဂါဝေါ မနုဿာနံ သဗ္ဗကိစ္စေသု ဥပယောဂဂမနတ္ထာယ ဥပ္ပန္နာ. တသ္မာ ဧတာ ဟနိတွာ နာနပ္ပကာရကေ ယာဂေ ယဇဿု ဗဟု တေ ဝိတ္တံ၊ ယဇဿု ဗဟု တေ ဓနန္တိ.

၃၁၁-၁၂. ဧဝံ ပုရိမနယေနေဝ တတော စ ရာဇာ။ပေ။ အဃာတယိ၊ ယံ တတော ပုဗ္ဗေ ကဉ္စိ သတ္တံ န ပါဒါ။ပေ။ ဃာတယိ. တဒါ ကိရ ဗြာဟ္မဏာ ယညာဝါဋံ ဂါဝီနံ ပူရေတွာ မင်္ဂလဥသဘံ ဗန္ဓိတွာ ရညော မူလံ နေတွာ ‘‘မဟာရာဇ၊ ဂေါမေဓယညံ ယဇဿု၊ ဧဝံ တေ ဗြဟ္မလောကဿ မဂ္ဂေါ ဝိသုဒ္ဓေါ ဘဝိဿတီ’’တိ အာဟံသု. ရာဇာ ကတမင်္ဂလကိစ္စော ခဂ္ဂံ ဂဟေတွာ ပုင်္ဂဝေန သဟ အနေကသတသဟဿာ ဂါဝေါ မာရေသိ. ဗြာဟ္မဏာ ယညာဝါဋေ မံသာနိ ဆိန္ဒိတွာ ခါဒိံသု၊ ပီတကောဒါတရတ္တကမ္ဗလေ စ ပါရုပိတွာ မာရေသုံ. တဒုပါဒါယ ကိရ ဂါဝေါ ပါရုတေ ဒိသွာ ဥဗ္ဗိဇ္ဇန္တိ. တေနာဟ ဘဂဝါ – ‘‘န ပါဒါ။ပေ။ ဃာတယီ’’တိ.

၃၁၃. တတော ဒေဝါတိ ဧဝံ တသ္မိံ ရာဇိနိ ဂါဝိယော ဃာတေတုမာရဒ္ဓေ အထ တဒနန္တရမေဝ တံ ဂေါဃာတကံ ဒိသွာ ဧတေ စာတုမဟာရာဇိကာဒယော ဒေဝါ စ၊ ပိတရောတိ ဗြာဟ္မဏေသု လဒ္ဓဝေါဟာရာ ဗြဟ္မာနော စ၊ သက္ကော ဒေဝါနမိန္ဒော စ၊ ပဗ္ဗတပါဒနိဝါသိနော ဒါနဝယက္ခသညိတာ အသုရရက္ခသာ စ ‘‘အဓမ္မော အဓမ္မော’’တိ ဧဝံ ဝါစံ နိစ္ဆာရေန္တာ ‘‘ဓိ မနုဿာ၊ ဓိ မနုဿာ’’တိ စ ဝဒန္တာ ပက္ကန္ဒုံ. ဧဝံ ဘူမိတော ပဘုတိ သော သဒ္ဒေါ မုဟုတ္တေန ယာဝ ဗြဟ္မလောကာ အဂမာသိ၊ ဧကဓိက္ကာရပရိပုဏ္ဏော လောကော အဟောသိ. ကိံ ကာရဏံ? ယံ သတ္ထံ နိပတီ ဂဝေ၊ ယသ္မာ ဂါဝိမှိ သတ္ထံ နိပတီတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ.

၃၁၄. န ကေဝလဉ္စ ဒေဝါဒယော ပက္ကန္ဒုံ၊ အယမညောပိ လောကေ အနတ္ထော ဥဒပါဒိ – ယေ ဟိ တေ တယော ရောဂါ ပုရေ အာသုံ၊ ဣစ္ဆာ အနသနံ ဇရာ၊ ကိဉ္စိ ကိဉ္စိဒေဝ ပတ္ထနတဏှာ စ ခုဒါ စ ပရိပါကဇရာ စာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. တေ ပသူနဉ္စ သမာရမ္ဘာ၊ အဋ္ဌာနဝုတိမာဂမုံ၊ စက္ခုရောဂါဒိနာ ဘေဒေန အဋ္ဌနဝုတိဘာဝံ ပါပုဏိံသူတိ အတ္ထော.

၃၁၅. ဣဒါနိ ဘဂဝါ တံ ပသုသမာရမ္ဘံ နိန္ဒန္တော အာဟ ‘‘ဧသော အဓမ္မော’’တိ. တဿတ္ထော ဧသော ပသုသမာရမ္ဘသင်္ခါတော ကာယဒဏ္ဍာဒီနံ တိဏ္ဏံ ဒဏ္ဍာနံ အညတရဒဏ္ဍဘူတော ဓမ္မတော အပေတတ္တာ အဓမ္မော ဩက္ကန္တော အဟု၊ ပဝတ္တော အာသိ၊ သော စ ခေါ တတော ပဘုတိ ပဝတ္တတ္တာ ပုရာဏော၊ ယဿ ဩက္ကမနတော ပဘုတိ ကေနစိ ပါဒါဒိနာ အဟိံသနတော အဒူသိကာယော ဂါဝေါ ဟညန္တိ. ယာ ဃာတေန္တာ ဓမ္မာ ဓံသန္တိ စဝန္တိ ပရိဟာယန္တိ ယာဇကာ ယညယာဇိနော ဇနာတိ.

၃၁၆. ဧဝမေသော အဏုဓမ္မောတိ ဧဝံ ဧသော လာမကဓမ္မော ဟီနဓမ္မော၊ အဓမ္မောတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ယသ္မာ ဝါ ဧတ္ထ ဒါနဓမ္မောပိ အပ္ပကော အတ္ထိ၊ တသ္မာ တံ သန္ဓာယာဟ ‘‘အဏုဓမ္မော’’တိ. ပေါရာဏောတိ တာဝ စိရကာလတော ပဘုတိ ပဝတ္တတ္တာ ပေါရာဏော. ဝိညူဟိ ပန ဂရဟိတတ္တာ ဝိညူဂရဟိတောတိ ဝေဒိတဗ္ဗော. ယသ္မာ စ ဝိညုဂရဟိတော၊ တသ္မာ ယတ္ထ ဧဒိသကံ ပဿတိ၊ ယာဇကံ ဂရဟတီ ဇနော. ကထံ? ‘‘အဗ္ဗုဒံ ဗြာဟ္မဏေဟိ ဥပ္ပါဒိတံ၊ ဂါဝေါ ဝဓိတွာ မံသံ ခါဒန္တီ’’တိ ဧဝမာဒီနိ ဝတွာတိ အယမေတ္ထ အနုဿဝေါ.

၃၁၇. ဧဝံ ဓမ္မေ ဝိယာပန္နေတိ ဧဝံ ပေါရာဏေ ဗြာဟ္မဏဓမ္မေ နဋ္ဌေ. ‘‘ဝိယာဝတ္တေ’’တိပိ ပါဌော၊ ဝိပရိဝတ္တိတွာ အညထာ ဘူတေတိ အတ္ထော. ဝိဘိန္နာ သုဒ္ဒဝေဿိကာတိ ပုဗ္ဗေ သမဂ္ဂါ ဝိဟရန္တာ သုဒ္ဒါ စ ဝေဿာ စ တေ ဝိဘိန္နာ. ပုထူ ဝိဘိန္နာ ခတ္တိယာတိ ခတ္တိယာပိ ဗဟူ အညမညံ ဘိန္နာ. ပတိံ ဘရိယာဝမညထာတိ ဘရိယာ စ ဃရာဝါသတ္ထံ ဣဿရိယဗလေ ဌပိတာ ပုတ္တဗလာဒီဟိ ဥပေတာ ဟုတွာ ပတိံ အဝမညထ၊ ပရိဘဝိ အဝမညိ န သက္ကစ္စံ ဥပဋ္ဌာသိ.

၃၁၈. ဧဝံ အညမညံ ဝိဘိန္နာ သမာနာ ခတ္တိယာ ဗြဟ္မဗန္ဓူ စ။ပေ။ ကာမာနံ ဝသမနွဂုန္တိ. ခတ္တိယာ စ ဗြာဟ္မဏာ စ ယေ စညေ ဝေဿသုဒ္ဒါ ယထာ သင်္ကရံ နာပဇ္ဇန္တိ၊ ဧဝံ အတ္တနော အတ္တနော ဂေါတ္တေန ရက္ခိတတ္တာ ဂေါတ္တရက္ခိတာ. တေ သဗ္ဗေပိ တံ ဇာတိဝါဒံ နိရံကတွာ၊ ‘‘အဟံ ခတ္တိယော၊ အဟံ ဗြာဟ္မဏော’’တိ ဧတံ သဗ္ဗမ္ပိ နာသေတွာ ပဉ္စကာမဂုဏသင်္ခါတာနံ ကာမာနံ ဝသံ အနွဂုံ အာသတ္တံ ပါပုဏိံသု၊ ကာမဟေတု န ကိဉ္စိ အကတ္တဗ္ဗံ နာကံသူတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ.

ဧဝမေတ္ထ ဘဂဝါ ‘‘ဣသယော ပုဗ္ဗကာ’’တိအာဒီဟိ နဝဟိ ဂါထာဟိ ပေါရာဏာနံ ဗြာဟ္မဏာနံ ဝဏ္ဏံ ဘာသိတွာ ‘‘ယော နေသံ ပရမော’’တိ ဂါထာယ ဗြဟ္မသမံ၊ ‘‘တဿ ဝတ္တမနုသိက္ခန္တာ’’တိ ဂါထာယ ဒေဝသမံ၊ ‘‘တဏ္ဍုလံ သယန’’န္တိအာဒိကာဟိ စတူဟိ ဂါထာဟိ မရိယာဒံ၊ ‘‘တေသံ အာသိ ဝိပလ္လာသော’’တိအာဒီဟိ သတ္တရသဟိ ဂါထာဟိ သမ္ဘိန္နမရိယာဒံ၊ တဿ ဝိပ္ပဋိပတ္တိယာ ဒေဝါဒီနံ ပက္ကန္ဒနာဒိဒီပနတ္ထဉ္စ ဒဿေတွာ ဒေသနံ နိဋ္ဌာပေသိ. ဗြာဟ္မဏစဏ္ဍာလော ပန ဣဓ အဝုတ္တောယေဝ. ကသ္မာ? ယသ္မာ ဝိပတ္တိယာ အကာရဏံ. ဗြာဟ္မဏဓမ္မသမ္ပတ္တိယာ ဟိ ဗြဟ္မသမဒေဝသမမရိယာဒါ ကာရဏံ ဟောန္တိ၊ ဝိပတ္တိယာ သမ္ဘိန္နမရိယာဒေါ. အယံ ပန ဒေါဏသုတ္တေ (အ. နိ. ၅.၁၉၂) ဝုတ္တပ္ပကာရော ဗြာဟ္မဏစဏ္ဍာလော ဗြာဟ္မဏဓမ္မဝိပတ္တိယာပိ အကာရဏံ. ကသ္မာ? ဝိပန္နေ ဓမ္မေ ဥပ္ပန္နတ္တာ. တသ္မာ တံ အဒဿေတွာဝ ဒေသနံ နိဋ္ဌာပေသိ. ဧတရဟိ ပန သောပိ ဗြာဟ္မဏစဏ္ဍာလော ဒုလ္လဘော. ဧဝမယံ ဗြာဟ္မဏာနံ ဓမ္မော ဝိနဋ္ဌော. တေနေဝါဟ ဒေါဏော ဗြာဟ္မဏော – ‘‘ဧဝံ သန္တေ မယံ၊ ဘော ဂေါတမ၊ ဗြာဟ္မဏစဏ္ဍာလမ္ပိ န ပူရေမာ’’တိ. သေသမေတ္ထ ဝုတ္တနယမေဝ.

ပရမတ္ထဇောတိကာယ ခုဒ္ဒက-အဋ္ဌကထာယ

သုတ္တနိပါတ-အဋ္ဌကထာယ ဗြာဟ္မဏဓမ္မိကသုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.