၇. အဂ္ဂိကဘာရဒွါဇသုတ္တဝဏ္ဏနာ

ဧဝံ မေ သုတန္တိ အဂ္ဂိကဘာရဒွါဇသုတ္တံ၊ ‘‘ဝသလသုတ္တ’’န္တိပိ ဝုစ္စတိ. ကာ ဥပ္ပတ္တိ? ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ. ကသိဘာရဒွါဇသုတ္တေ ဝုတ္တနယေန ပစ္ဆာဘတ္တကိစ္စာဝသာနေ ဗုဒ္ဓစက္ခုနာ လောကံ ဝေါလောကေန္တော အဂ္ဂိကဘာရဒွါဇံ ဗြာဟ္မဏံ သရဏသိက္ခာပဒါနံ ဥပနိဿယသမ္ပန္နံ ဒိသွာ ‘‘တတ္ထ မယိ ဂတေ ကထာ ပဝတ္တိဿတိ၊ တတော ကထာဝသာနေ ဓမ္မဒေသနံ သုတွာ ဧသ ဗြာဟ္မဏော သရဏံ ဂန္တွာ သိက္ခာပဒါနိ သမာဒိယိဿတီ’’တိ ဉတွာ၊ တတ္ထ ဂန္တွာ၊ ပဝတ္တာယ ကထာယ ဗြာဟ္မဏေန ဓမ္မဒေသနံ ယာစိတော ဣမံ သုတ္တံ အဘာသိ. တတ္ထ ‘‘ဧဝံ မေ သုတ’’န္တိအာဒိံ မင်္ဂလသုတ္တဝဏ္ဏနာယံ ဝဏ္ဏယိဿာမ၊ ‘‘အထ ခေါ ဘဂဝါ ပုဗ္ဗဏှသမယ’’န္တိအာဒိ ကသိဘာရဒွါဇသုတ္တေ ဝုတ္တနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

တေန ခေါ ပန သမယေန အဂ္ဂိကဘာရဒွါဇဿာတိ ယံ ယံ အဝုတ္တပုဗ္ဗံ၊ တံ တဒေဝ ဝဏ္ဏယိဿာမ. သေယျထိဒံ – သော ဟိ ဗြာဟ္မဏော အဂ္ဂိံ ဇုဟတိ ပရိစရတီတိ ကတွာ အဂ္ဂိကောတိ နာမေန ပါကဋော အဟောသိ၊ ဘာရဒွါဇောတိ ဂေါတ္တေန. တသ္မာ ဝုတ္တံ ‘‘အဂ္ဂိကဘာရဒွါဇဿာ’’တိ. နိဝေသနေတိ ဃရေ. တဿ ကိရ ဗြာဟ္မဏဿ နိဝေသနဒွါရေ အန္တရဝီထိယံ အဂ္ဂိဟုတသာလာ အဟောသိ. တတော ‘‘နိဝေသနဒွါရေ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗေ တဿပိ ပဒေသဿ နိဝေသနေယေဝ ပရိယာပန္နတ္တာ ‘‘နိဝေသနေ’’တိ ဝုတ္တံ. သမီပတ္ထေ ဝါ ဘုမ္မဝစနံ၊ နိဝေသနသမီပေတိ အတ္ထော. အဂ္ဂိ ပဇ္ဇလိတော ဟောတီတိ အဂ္ဂိယာဓာနေ ဌိတော အဂ္ဂိ ကတဗ္ဘုဒ္ဓရဏော သမိဓာပက္ခေပံ ဗီဇနဝါတဉ္စ လဘိတွာ ဇလိတော ဥဒ္ဓံ သမုဂ္ဂတစ္စိသမာကုလော ဟောတိ. အာဟုတိ ပဂ္ဂဟိတာတိ သသီသံ နှာယိတွာ မဟတာ သက္ကာရေန ပါယာသသပ္ပိမဓုဖာဏိတာဒီနိ အဘိသင်္ခတာနိ ဟောန္တီတိ အတ္ထော. ယဉှိ ကိဉ္စိ အဂ္ဂိမှိ ဇုဟိတဗ္ဗံ၊ တံ သဗ္ဗံ ‘‘အာဟုတီ’’တိ ဝုစ္စတိ. သပဒါနန္တိ အနုဃရံ. ဘဂဝါ ဟိ သဗ္ဗဇနာနုဂ္ဂဟတ္ထာယ အာဟာရသန္တုဋ္ဌိယာ စ ဥစ္စနီစကုလံ အဝေါက္ကမ္မ ပိဏ္ဍာယ စရတိ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘သပဒါနံ ပိဏ္ဍာယ စရမာနော’’တိ.

အထ ကိမတ္ထံ သဗ္ဗာကာရသမ္ပန္နံ သမန္တပါသာဒိကံ ဘဂဝန္တံ ဒိသွာ ဗြာဟ္မဏဿ စိတ္တံ နပ္ပသီဒတိ? ကသ္မာ စ ဧဝံ ဖရုသေန ဝစနေန ဘဂဝန္တံ သမုဒါစရတီတိ? ဝုစ္စတေ – အယံ ကိရ ဗြာဟ္မဏော ‘‘မင်္ဂလကိစ္စေသု သမဏဒဿနံ အဝမင်္ဂလ’’န္တိ ဧဝံဒိဋ္ဌိကော၊ တတော ‘‘မဟာဗြဟ္မုနော ဘုဉ္ဇနဝေလာယ ကာဠကဏ္ဏီ မုဏ္ဍကသမဏကော မမ နိဝေသနံ ဥပသင်္ကမတီ’’တိ မန္တွာ စိတ္တံ နပ္ပသာဒေသိ၊ အညဒတ္ထု ဒေါသဝသံယေဝ အဂမာသိ. အထ ကုဒ္ဓေါ အနတ္တမနော အနတ္တမနဝါစံ နိစ္ဆာရေသိ ‘‘တတြေဝ မုဏ္ဍကာ’’တိအာဒိ. တတြာပိ စ ယသ္မာ ‘‘မုဏ္ဍော အသုဒ္ဓေါ ဟောတီ’’တိ ဗြာဟ္မဏာနံ ဒိဋ္ဌိ၊ တသ္မာ ‘‘အယံ အသုဒ္ဓေါ၊ တေန ဒေဝဗြာဟ္မဏပူဇကော န ဟောတီ’’တိ ဇိဂုစ္ဆန္တော ‘‘မုဏ္ဍကာ’’တိ အာဟ. မုဏ္ဍကတ္တာ ဝါ ဥစ္ဆိဋ္ဌော ဧသ၊ န ဣမံ ပဒေသံ အရဟတိ အာဂစ္ဆိတုန္တိ သမဏော ဟုတွာပိ ဤဒိသံ ကာယကိလေသံ န ဝဏ္ဏေတီတိ စ သမဏဘာဝံ ဇိဂုစ္ဆန္တော ‘‘သမဏကာ’’တိ အာဟ. န ကေဝလံ ဒေါသဝသေနေဝ၊ ဝသလေ ဝါ ပဗ္ဗာဇေတွာ တေဟိ သဒ္ဓိံ ဧကတော သမ္ဘောဂပရိဘောဂကရဏေန ပတိတော အယံ ဝသလတောပိ ပါပတရောတိ ဇိဂုစ္ဆန္တော ‘‘ဝသလကာ’’တိ အာဟ – ‘‘ဝသလဇာတိကာနံ ဝါ အာဟုတိဒဿနမတ္တသဝနေန ပါပံ ဟောတီ’’တိ မညမာနောပိ ဧဝမာဟ.

ဘဂဝါ တထာ ဝုတ္တောပိ ဝိပ္ပသန္နေနေဝ မုခဝဏ္ဏေန မဓုရေန သရေန ဗြာဟ္မဏဿ ဥပရိ အနုကမ္ပာသီတလေန စိတ္တေန အတ္တနော သဗ္ဗသတ္တေဟိ အသာဓာရဏတာဒိဘာဝံ ပကာသေန္တော အာဟ ‘‘ဇာနာသိ ပန၊ တွံ ဗြာဟ္မဏာ’’တိ. အထ ဗြာဟ္မဏော ဘဂဝတော မုခပ္ပသာဒသူစိတံ တာဒိဘာဝံ ဉတွာ အနုကမ္ပာသီတလေန စိတ္တေန နိစ္ဆာရိတံ မဓုရဿရံ သုတွာ အမတေနေဝ အဘိသိတ္တဟဒယော အတ္တမနော ဝိပ္ပသန္နိန္ဒြိယော နိဟတမာနော ဟုတွာ တံ ဇာတိသဘာဝံ ဝိသဥဂ္ဂိရသဒိသံ သမုဒါစာရဝစနံ ပဟာယ ‘‘နူန ယမဟံ ဟီနဇစ္စံ ဝသလန္တိ ပစ္စေမိ၊ န သော ပရမတ္ထတော ဝသလော၊ န စ ဟီနဇစ္စတာ ဧဝ ဝသလကရဏော ဓမ္မော’’တိ မညမာနော ‘‘န ခွာဟံ၊ ဘော ဂေါတမာ’’တိ အာဟ. ဓမ္မတာ ဟေသာ၊ ယံ ဟေတုသမ္ပန္နော ပစ္စယာလာဘေန ဖရုသောပိ သမာနော လဒ္ဓမတ္တေ ပစ္စယေ မုဒုကော ဟောတီတိ.

တတ္ထ သာဓူတိ အယံ သဒ္ဒေါ အာယာစနသမ္ပဋိစ္ဆနသမ္ပဟံသနသုန္ဒရဒဠှီကမ္မာဒီသု ဒိဿတိ. ‘‘သာဓု မေ၊ ဘန္တေ၊ ဘဂဝါ သံခိတ္တေန ဓမ္မံ ဒေသေတူ’’တိအာဒီသု (သံ. နိ. ၄.၉၅၊ အ. နိ. ၇.၈၃) ဟိ အာယာစနေ. ‘‘သာဓု၊ ဘန္တေတိ ခေါ သော ဘိက္ခု ဘဂဝတော ဘာသိတံ အဘိနန္ဒိတွာ အနုမောဒိတွာ’’တိအာဒီသု (မ. နိ. ၃.၈၆) သမ္ပဋိစ္ဆနေ. ‘‘သာဓု၊ သာဓု၊ သာရိပုတ္တာ’’တိအာဒီသု (ဒီ. နိ. ၃.၃၄၉) သမ္ပဟံသနေ.

‘‘သာဓု ဓမ္မရုစီ ရာဇာ၊ သာဓု ပညာဏဝါ နရော၊

သာဓု မိတ္တာနမဒ္ဒုဗ္ဘော၊ ပါပဿာကရဏံ သုခ’’န္တိ. (ဇာ. ၂.၁၈.၁၀၁) –

အာဒီသု သုန္ဒရေ. ‘‘တံ သုဏာထ၊ သာဓုကံ မနသိ ကရောထာ’’တိအာဒီသု (မ. နိ. ၁.၁) ဒဠှီကမ္မေ. ဣဓ ပန အာယာစနေ.

တေန ဟီတိ တဿာဓိပ္ပါယနိဒဿနံ၊ သစေ ဉာတုကာမောသီတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ကာရဏဝစနံ ဝါ၊ တဿ ယသ္မာ ဉာတုကာမောသိ၊ တသ္မာ၊ ဗြာဟ္မဏ၊ သုဏာဟိ၊ သာဓုကံ မနသိ ကရောဟိ၊ တထာ တေ ဘာသိဿာမိ၊ ယထာ တွံ ဇာနိဿသီတိ ဧဝံ ပရပဒေဟိ သဒ္ဓိံ သမ္ဗန္ဓော ဝေဒိတဗ္ဗော. တတြ စ သုဏာဟီတိ သောတိန္ဒြိယဝိက္ခေပဝါရဏံ၊ သာဓုကံ မနသိ ကရောဟီတိ မနသိကာရေ ဒဠှီကမ္မနိယောဇနေန မနိန္ဒြိယဝိက္ခေပဝါရဏံ. ပုရိမဉ္စေတ္ထ ဗျဉ္ဇနဝိပလ္လာသဂ္ဂါဟဝါရဏံ၊ ပစ္ဆိမံ အတ္ထဝိပလ္လာသဂ္ဂါဟဝါရဏံ. ပုရိမေန စ ဓမ္မဿဝနေ နိယောဇေတိ၊ ပစ္ဆိမေန သုတာနံ ဓမ္မာနံ ဓာရဏတ္ထူပပရိက္ခာဒီသု. ပုရိမေန စ ‘‘သဗျဉ္ဇနော အယံ ဓမ္မော၊ တသ္မာ သဝနီယော’’တိ ဒီပေတိ၊ ပစ္ဆိမေန ‘‘သာတ္ထော၊ တသ္မာ မနသိ ကာတဗ္ဗော’’တိ. သာဓုကပဒံ ဝါ ဥဘယပဒေဟိ ယောဇေတွာ ‘‘ယသ္မာ အယံ ဓမ္မော ဓမ္မဂမ္ဘီရော စ ဒေသနာဂမ္ဘီရော စ၊ တသ္မာ သုဏာဟိ သာဓုကံ. ယသ္မာ အတ္ထဂမ္ဘီရော ပဋိဝေဓဂမ္ဘီရော စ၊ တသ္မာ သာဓုကံ မနသိ ကရောဟီ’’တိ ဧတမတ္ထံ ဒီပေန္တော အာဟ – ‘‘သုဏာဟိ သာဓုကံ မနသိ ကရောဟီ’’တိ.

တတော ‘‘ဧဝံ ဂမ္ဘီရေ ကထမဟံ ပတိဋ္ဌံ လဘိဿာမီ’’တိ ဝိသီဒန္တမိဝ တံ ဗြာဟ္မဏံ သမုဿာဟေန္တော အာဟ – ‘‘ဘာသိဿာမီ’’တိ. တတ္ထ ‘‘ယထာ တွံ ဉဿသိ၊ တထာ ပရိမဏ္ဍလေဟိ ပဒဗျဉ္ဇနေဟိ ဥတ္တာနေန နယေန ဘာသိဿာမီ’’တိ ဧဝမဓိပ္ပါယော ဝေဒိတဗ္ဗော. တတော ဥဿာဟဇာတော ဟုတွာ ‘‘ဧဝံ ဘော’’တိ ခေါ အဂ္ဂိကဘာရဒွါဇော ဗြာဟ္မဏော ဘဂဝတော ပစ္စဿောသိ၊ သမ္ပဋိစ္ဆိ ပဋိဂ္ဂဟေသီတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ၊ ယထာနုသိဋ္ဌံ ဝါ ပဋိပဇ္ဇနေန အဘိမုခေါ အဿောသီတိ. အထဿ ‘‘ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစာ’’တိ ဣဒါနိ ဝတ္တဗ္ဗံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ ‘‘ကောဓနော ဥပနာဟီ’’တိ ဧဝမာဒိကံ.

၁၁၆. တတ္ထ ကောဓနောတိ ကုဇ္ဈနသီလော. ဥပနာဟီတိ တဿေဝ ကောဓဿ ဒဠှီကမ္မေန ဥပနာဟေန သမန္နာဂတော. ပရေသံ ဂုဏေ မက္ခေတိ ပုဉ္ဆတီတိ မက္ခီ၊ ပါပေါ စ သော မက္ခီ စာတိ ပါပမက္ခီ. ဝိပန္နဒိဋ္ဌီတိ ဝိနဋ္ဌသမ္မာဒိဋ္ဌိ၊ ဝိပန္နာယ ဝါ ဝိရူပံ ဂတာယ ဒသဝတ္ထုကာယ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိယာ သမန္နာဂတော. မာယာဝီတိ အတ္တနိ ဝိဇ္ဇမာနဒေါသပဋိစ္ဆာဒနလက္ခဏာယ မာယာယ သမန္နာဂတော. တံ ဇညာ ဝသလော ဣတီတိ တံ ဧဝရူပံ ပုဂ္ဂလံ ဧတေသံ ဟီနဓမ္မာနံ ဝဿနတော သိဉ္စနတော အနွာဿဝနတော ‘‘ဝသလော’’တိ ဇာနေယျာတိ၊ ဧတေဟိ သဗ္ဗေဟိ ဗြာဟ္မဏမတ္ထကေ ဇာတော. အယဉှိ ပရမတ္ထတော ဝသလော ဧဝ၊ အတ္တနော ဟဒယတုဋ္ဌိမတ္တံ၊ န ပရန္တိ. ဧဝမေတ္ထ ဘဂဝါ အာဒိပဒေနေဝ တဿ ဗြာဟ္မဏဿ ကောဓနိဂ္ဂဟံ ကတွာ ‘‘ကောဓာဒိဓမ္မော ဟီနပုဂ္ဂလော’’တိ ပုဂ္ဂလာဓိဋ္ဌာနာယ စ ဒေသနာယ ကောဓာဒိဓမ္မေ ဒေသေန္တော ဧကေန တာဝ ပရိယာယေန ဝသလဉ္စ ဝသလကရဏေ စ ဓမ္မေ ဒေသေသိ. ဧဝံ ဒေသေန္တော စ ‘‘တွံ အဟ’’န္တိ ပရဝမ္ဘနံ အတ္တုက္ကံသနဉ္စ အကတွာ ဓမ္မေနေဝ သမေန ဉာယေန တံ ဗြာဟ္မဏံ ဝသလဘာဝေ၊ အတ္တာနဉ္စ ဗြာဟ္မဏဘာဝေ ဌပေသိ.

၁၁၇. ဣဒါနိ ယာယံ ဗြာဟ္မဏာနံ ဒိဋ္ဌိ ‘‘ကဒါစိ ပါဏာတိပါတအဒိန္နာဒါနာဒီနိ ကရောန္တောပိ ဗြာဟ္မဏော ဧဝါ’’တိ. တံ ဒိဋ္ဌိံ ပဋိသေဓေန္တော၊ ယေ စ သတ္တဝိဟိံသာဒီသု အကုသလဓမ္မေသု တေဟိ တေဟိ သမန္နာဂတာ အာဒီနဝံ အပဿန္တာ တေ ဓမ္မေ ဥပ္ပါဒေန္တိ၊ တေသံ ‘‘ဟီနာ ဧတေ ဓမ္မာ ဝသလကရဏာ’’တိ တတ္ထ အာဒီနဝဉ္စ ဒဿေန္တော အပရေဟိပိ ပရိယာယေဟိ ဝသလဉ္စ ဝသလကရဏေ စ ဓမ္မေ ဒေသေတုံ ‘‘ဧကဇံ ဝါ ဒွိဇံ ဝါ’’တိ ဧဝမာဒိဂါထာယော အဘာသိ.

တတ္ထ ဧကဇောတိ ဌပေတွာ အဏ္ဍဇံ အဝသေသယောနိဇော. သော ဟိ ဧကဒါ ဧဝ ဇာယတိ. ဒွိဇောတိ အဏ္ဍဇော. သော ဟိ မာတုကုစ္ဆိတော အဏ္ဍကောသတော စာတိ ဒွိက္ခတ္တုံ ဇာယတိ. တံ ဧကဇံ ဝါ ဒွိဇံ ဝါပိ. ယောဓ ပါဏန္တိ ယော ဣဓ သတ္တံ. ဝိဟိံသတီတိ ကာယဒွါရိကစေတနာသမုဋ္ဌိတေန ဝါ ဝစီဒွါရိကစေတနာသမုဋ္ဌိတေန ဝါ ပယောဂေန ဇီဝိတာ ဝေါရောပေတိ. ‘‘ပါဏာနိ ဟိံသတီ’’တိပိ ပါဌော. တတ္ထ ဧကဇံ ဝါ ဒွိဇံ ဝါတိ ဧဝံပဘေဒါနိ ယောဓ ပါဏာနိ ဟိံသတီတိ ဧဝံ သမ္ဗန္ဓော ဝေဒိတဗ္ဗော. ယဿ ပါဏေ ဒယာ နတ္ထီတိ ဧတေန မနသာ အနုကမ္ပာယ အဘာဝံ အာဟ. သေသမေတ္ထ ဝုတ္တနယမေဝ. ဣတော ပရာသု စ ဂါထာသု၊ ယတော ဧတ္တကမ္ပိ အဝတွာ ဣတော ပရံ ဥတ္တာနတ္ထာနိ ပဒါနိ ပရိဟရန္တာ အဝဏ္ဏိတပဒဝဏ္ဏနာမတ္တမေဝ ကရိဿာမ.

၁၁၈. ဟန္တီတိ ဟနတိ ဝိနာသေတိ. ပရိရုန္ဓတီတိ သေနာယ ပရိဝါရေတွာ တိဋ္ဌတိ. ဂါမာနိ နိဂမာနိ စာတိ ဧတ္ထ စ-သဒ္ဒေန နဂရာနီတိပိ ဝတ္တဗ္ဗံ. နိဂ္ဂါဟကော သမညာတောတိ ဣမိနာ ဟနနပရိရုန္ဓနေန ဂါမနိဂမနဂရဃာတကောတိ လောကေ ဝိဒိတော.

၁၁၉. ဂါမေ ဝါ ယဒိ ဝါရညေတိ ဂါမောပိ နိဂမောပိ နဂရမ္ပိ သဗ္ဗောဝ ဣဓ ဂါမော သဒ္ဓိံ ဥပစာရေန၊ တံ ဌပေတွာ သေသံ အရညံ. တသ္မိံ ဂါမေ ဝါ ယဒိ ဝါရညေ ယံ ပရေသံ မမာယိတံ၊ ယံ ပရသတ္တာနံ ပရိဂ္ဂဟိတမပရိစ္စတ္တံ သတ္တော ဝါ သင်္ခါရော ဝါ. ထေယျာ အဒိန္နမာဒေတီတိ တေဟိ အဒိန္နံ အနနုညာတံ ထေယျစိတ္တေန အာဒိယတိ၊ ယေန ကေနစိ ပယောဂေန ယေန ကေနစိ အဝဟာရေန အတ္တနော ဂဟဏံ သာဓေတိ.

၁၂၀. ဣဏမာဒါယာတိ အတ္တနော သန္တကံ ကိဉ္စိ နိက္ခိပိတွာ နိက္ခေပဂ္ဂဟဏေန ဝါ၊ ကိဉ္စိ အနိက္ခိပိတွာ ‘‘ဧတ္တကေန ကာလေန ဧတ္တကံ ဝဍ္ဎိံ ဒဿာမီ’’တိ ဝဍ္ဎိဂ္ဂဟဏေန ဝါ၊ ‘‘ယံ ဣတော ဥဒယံ ဘဝိဿတိ၊ တံ မယှံ မူလံ တဝေဝ ဘဝိဿတီ’’တိ ဝါ ‘‘ဥဒယံ ဥဘိန္နမ္ပိ သာဓာရဏ’’န္တိ ဝါ ဧဝံ တံတံအာယောဂဂ္ဂဟဏေန ဝါ ဣဏံ ဂဟေတွာ. စုဇ္ဇမာနော ပလာယတိ န ဟိ တေ ဣဏမတ္ထီတိ တေန ဣဏာယိကေန ‘‘ဒေဟိ မေ ဣဏ’’န္တိ စောဒိယမာနော ‘‘န ဟိ တေ ဣဏမတ္ထိ၊ မယာ ဂဟိတန္တိ ကော သက္ခီ’’တိ ဧဝံ ဘဏနေန ဃရေ ဝသန္တောပိ ပလာယတိ.

၁၂၁. ကိဉ္စိက္ခကမျတာတိ အပ္ပမတ္တကေပိ ကိသ္မိဉ္စိဒေဝ ဣစ္ဆာယ. ပန္ထသ္မိံ ဝဇန္တံ ဇနန္တိ မဂ္ဂေ ဂစ္ဆန္တံ ယံကိဉ္စိ ဣတ္ထိံ ဝါ ပုရိသံ ဝါ. ဟန္တွာ ကိဉ္စိက္ခမာဒေတီတိ မာရေတွာ ကောဋ္ဋေတွာ တံ ဘဏ္ဍကံ ဂဏှာတိ.

၁၂၂. အတ္တဟေတူတိ အတ္တနော ဇီဝိတကာရဏာ၊ တထာ ပရဟေတု. ဓနဟေတူတိ သကဓနဿ ဝါ ပရဓနဿ ဝါ ကာရဏာ. စ-ကာရော သဗ္ဗတ္ထ ဝိကပ္ပနတ္ထော. သက္ခိပုဋ္ဌောတိ ယံ ဇာနာသိ၊ တံ ဝဒေဟီတိ ပုစ္ဆိတော. မုသာ ဗြူတီတိ ဇာနန္တော ဝါ ‘‘န ဇာနာမီ’’တိ အဇာနန္တော ဝါ ‘‘ဇာနာမီ’’တိ ဘဏတိ၊ သာမိကေ အသာမိကေ၊ အသာမိကေ စ သာမိကေ ကရောတိ.

၁၂၃. ဉာတီနန္တိ သမ္ဗန္ဓီနံ. သခီနန္တိ ဝယဿာနံ ဒါရေသူတိ ပရပရိဂ္ဂဟိတေသု. ပဋိဒိဿတီတိ ပဋိကူလေန ဒိဿတိ၊ အတိစရန္တော ဒိဿတီတိ အတ္ထော. သာဟသာတိ ဗလက္ကာရေန အနိစ္ဆံ. သမ္ပိယေနာတိ တေဟိ တေသံ ဒါရေဟိ ပတ္ထိယမာနော သယဉ္စ ပတ္ထယမာနော၊ ဥဘယသိနေဟဝသေနာပီတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ.

၁၂၄. မာတရံ ပိတရံ ဝါတိ ဧဝံ မေတ္တာယ ပဒဋ္ဌာနဘူတမ္ပိ၊ ဇိဏ္ဏကံ ဂတယောဗ္ဗနန္တိ ဧဝံ ကရုဏာယ ပဒဋ္ဌာနဘူတမ္ပိ. ပဟု သန္တော န ဘရတီတိ အတ္ထသမ္ပန္နော ဥပကရဏသမ္ပန္နော ဟုတွာပိ န ပေါသေတိ.

၁၂၅. သသုန္တိ သဿုံ. ဟန္တီတိ ပါဏိနာ ဝါ လေဍ္ဍုနာ ဝါ အညေန ဝါ ကေနစိ ပဟရတိ. ရောသေတီတိ ကောဓမဿ သဉ္ဇနေတိ ဝါစာယ ဖရုသဝစနေန.

၁၂၆. အတ္ထန္တိ သန္ဒိဋ္ဌိကသမ္ပရာယိကပရမတ္ထေသု ယံကိဉ္စိ. ပုစ္ဆိတော သန္တောတိ ပုဋ္ဌော သမာနော. အနတ္ထမနုသာသတီတိ တဿ အဟိတမေဝ အာစိက္ခတိ. ပဋိစ္ဆန္နေန မန္တေတီတိ အတ္ထံ အာစိက္ခန္တောပိ ယထာ သော န ဇာနာတိ၊ တထာ အပါကဋေဟိ ပဒဗျဉ္ဇနေဟိ ပဋိစ္ဆန္နေန ဝစနေန မန္တေတိ၊ အာစရိယမုဋ္ဌိံ ဝါ ကတွာ ဒီဃရတ္တံ ဝသာပေတွာ သာဝသေသမေဝ မန္တေတိ.

၁၂၇. ယော ကတွာတိ ဧတ္ထ မယာ ပုဗ္ဗဘာဂေ ပါပိစ္ဆတာ ဝုတ္တာ. ယာ သာ ‘‘ဣဓေကစ္စော ကာယေန ဒုစ္စရိတံ စရိတွာ၊ ဝါစာယ ဒုစ္စရိတံ စရိတွာ၊ မနသာ ဒုစ္စရိတံ စရိတွာ၊ တဿ ပဋိစ္ဆာဒနဟေတု ပါပိကံ ဣစ္ဆံ ပဏိဒဟတိ၊ မာ မံ ဇညာတိ ဣစ္ဆတီ’’တိ ဧဝံ အာဂတာ. ယထာ အညေ န ဇာနန္တိ၊ တထာ ကရဏေန ကတာနဉ္စ အဝိဝရဏေန ပဋိစ္ဆန္နာ အဿ ကမ္မန္တာတိ ပဋိစ္ဆန္နကမ္မန္တော.

၁၂၈. ပရကုလန္တိ ဉာတိကုလံ ဝါ မိတ္တကုလံ ဝါ. အာဂတန္တိ ယဿ တေန ကုလေ ဘုတ္တံ၊ တံ အတ္တနော ဂေဟမာဂတံ ပါနဘောဇနာဒီဟိ နပ္ပဋိပူဇေတိ၊ န ဝါ ဒေတိ၊ အဝဘုတ္တံ ဝါ ဒေတီတိ အဓိပ္ပါယော.

၁၂၉. ယော ဗြာဟ္မဏံ ဝါတိ ပရာဘဝသုတ္တေ ဝုတ္တနယမေဝ.

၁၃၀. ဘတ္တကာလေ ဥပဋ္ဌိတေတိ ဘောဇနကာလေ ဇာတေ. ဥပဋ္ဌိတန္တိပိ ပါဌော၊ ဘတ္တကာလေ အာဂတန္တိ အတ္ထော. ရောသေတိ ဝါစာ န စ ဒေတီတိ ‘‘အတ္ထကာမော မေ အယံ ဗလက္ကာရေန မံ ပုညံ ကာရာပေတုံ အာဂတော’’တိ အစိန္တေတွာ အပ္ပတိရူပေန ဖရုသဝစနေန ရောသေတိ၊ အန္တမသော သမ္မုခဘာဝမတ္တမ္ပိ စဿ န ဒေတိ၊ ပဂေဝ ဘောဇနန္တိ အဓိပ္ပါယော.

၁၃၁. အသတံ ယောဓ ပဗြူတီတိ ယော ဣဓ ယထာ နိမိတ္တာနိ ဒိဿန္တိ ‘‘အသုကဒိဝသေ ဣဒဉ္စိဒဉ္စ တေ ဘဝိဿတီ’’တိ ဧဝံ အသဇ္ဇနာနံ ဝစနံ ပဗြူတိ. ‘‘အသန္တ’’န္တိပိ ပါဌော၊ အဘူတန္တိ အတ္ထော. ပဗြူတီတိ ဘဏတိ ‘‘အမုကသ္မိံ နာမ ဂါမေ မယှံ ဤဒိသော ဃရဝိဘဝေါ၊ ဧဟိ တတ္ထ ဂစ္ဆာမ၊ ဃရဏီ မေ ဘဝိဿသိ၊ ဣဒဉ္စိဒဉ္စ တေ ဒဿာမီ’’တိ ပရဘရိယံ ပရဒါသိံ ဝါ ဝဉ္စေန္တော ဓုတ္တော ဝိယ. နိဇိဂီသာနောတိ နိဇိဂီသမာနော မဂ္ဂမာနော၊ တံ ဝဉ္စေတွာ ယံကိဉ္စိ ဂဟေတွာ ပလာယိတုကာမောတိ အဓိပ္ပါယော.

၁၃၂. ယော စတ္တာနန္တိ ယော စ အတ္တာနံ. သမုက္ကံသေတိ ဇာတိအာဒီဟိ သမုက္ကံသတိ ဥစ္စဋ္ဌာနေ ဌပေတိ. ပရေ စ မဝဇာနာတီတိ တေဟိယေဝ ပရေ အဝဇာနာတိ၊ နီစံ ကရောတိ. မ-ကာရော ပဒသန္ဓိကရော. နိဟီနောတိ ဂုဏဝုဍ္ဎိတော ပရိဟီနော၊ အဓမဘာဝံ ဝါ ဂတော. သေန မာနေနာတိ တေန ဥက္ကံသနာဝဇာနနသင်္ခါတေန အတ္တနော မာနေန.

၁၃၃. ရောသကောတိ ကာယဝါစာဟိ ပရေသံ ရောသဇနကော. ကဒရိယောတိ ထဒ္ဓမစ္ဆရီ၊ ယော ပရေ ပရေသံ ဒေန္တေ အညံ ဝါ ပုညံ ကရောန္တေ ဝါရေတိ၊ တဿေတံ အဓိဝစနံ. ပါပိစ္ဆောတိ အသန္တဂုဏသမ္ဘာဝနိစ္ဆာယ သမန္နာဂတော. မစ္ဆရီတိ အာဝါသာဒိမစ္ဆရိယယုတ္တော. သဌောတိ အသန္တဂုဏပ္ပကာသနလက္ခဏေန သာဌေယျေန သမန္နာဂတော၊ အသမ္မာဘာသီ ဝါ အကာတုကာမောပိ ‘‘ကရောမီ’’တိအာဒိဝစနေန. နာဿ ပါပဇိဂုစ္ဆနလက္ခဏာ ဟိရီ၊ နာဿ ဥတ္တာသနတော ဥဗ္ဗေဂလက္ခဏံ ဩတ္တပ္ပန္တိ အဟိရိကော အနောတ္တပ္ပီ.

၁၃၄. ဗုဒ္ဓန္တိ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓံ. ပရိဘာသတီတိ ‘‘အသဗ္ဗညူ’’တိအာဒီဟိ အပဝဒတိ၊ သာဝကဉ္စ ‘‘ဒုပ္ပဋိပန္နော’’တိအာဒီဟိ. ပရိဗ္ဗာဇံ ဂဟဋ္ဌံ ဝါတိ သာဝကဝိသေသနမေဝေတံ ပဗ္ဗဇိတံ ဝါ တဿ သာဝကံ၊ ဂဟဋ္ဌံ ဝါ ပစ္စယဒါယကန္တိ အတ္ထော. ဗာဟိရကံ ဝါ ပရိဗ္ဗာဇကံ ယံကိဉ္စိ ဂဟဋ္ဌံ ဝါ အဘူတေန ဒေါသေန ပရိဘာသတီတိ ဧဝမ္ပေတ္ထ အတ္ထံ ဣစ္ဆန္တိ ပေါရာဏာ.

၁၃၅. အနရဟံ သန္တောတိ အခီဏာသဝေါ သမာနော. အရဟံ ပဋိဇာနာတီတိ ‘‘အဟံ အရဟာ’’တိ ပဋိဇာနာတိ၊ ယထာ နံ ‘‘အရဟာ အယ’’န္တိ ဇာနန္တိ၊ တထာ ဝါစံ နိစ္ဆာရေတိ၊ ကာယေန ပရက္ကမတိ၊ စိတ္တေန ဣစ္ဆတိ အဓိဝါသေတိ. စောရောတိ ထေနော. သဗြဟ္မကေ လောကေတိ ဥက္ကဋ္ဌဝသေန အာဟ – သဗ္ဗလောကေတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. လောကေ ဟိ သန္ဓိစ္ဆေဒနနိလ္လောပဟရဏဧကာဂါရိကကရဏပရိပန္ထတိဋ္ဌနာဒီဟိ ပရေသံ ဓနံ ဝိလုမ္ပန္တာ စောရာတိ ဝုစ္စန္တိ. သာသနေ ပန ပရိသသမ္ပတ္တိအာဒီဟိ ပစ္စယာဒီနိ ဝိလုမ္ပန္တာ. ယထာဟ –

‘‘ပဉ္စိမေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ မဟာစောရာ သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနာ လောကသ္မိံ. ကတမေ ပဉ္စ? ဣဓ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဧကစ္စဿ မဟာစောရဿ ဧဝံ ဟောတိ ‘ကုဒါဿု နာမာဟံ သတေန ဝါ သဟဿေန ဝါ ပရိဝုတော ဂါမနိဂမရာဇဓာနီသု အာဟိဏ္ဍိဿာမိ ဟနန္တော၊ ဃာတေန္တော၊ ဆိန္ဒန္တော၊ ဆေဒါပေန္တော၊ ပစန္တော ပါစေန္တောတိ၊ သော အပရေန သမယေန သတေန ဝါ သဟဿေန ဝါ ပရိဝုတော ဂါမနိဂမရာဇဓာနီသု အာဟိဏ္ဍတိ ဟနန္တော။ပေ။ ပါစေန္တော. ဧဝမေဝ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဣဓေကစ္စဿ ပါပဘိက္ခုနော ဧဝံ ဟောတိ ‘ကုဒါဿု နာမာဟံ သတေန ဝါ။ပေ။ ရာဇဓာနီသု စာရိကံ စရိဿာမိ သက္ကတော၊ ဂရုကတော၊ မာနိတော၊ ပူဇိတော၊ အပစိတော၊ ဂဟဋ္ဌာနဉ္စေဝ ပဗ္ဗဇိတာနဉ္စ လာဘီ စီဝရ။ပေ။ ပရိက္ခာရာန’န္တိ. သော အပရေန သမယေန သတေန ဝါ သဟဿေန ဝါ ပရိဝုတော ဂါမနိဂမရာဇဓာနီသု စာရိကံ စရတိ သက္ကတော။ပေ။ ပရိက္ခာရာနံ. အယံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပဌမော မဟာစောရော သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနော လောကသ္မိံ.

‘‘ပုန စပရံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဣဓေကစ္စော ပါပဘိက္ခု တထာဂတပ္ပဝေဒိတံ ဓမ္မဝိနယံ ပရိယာပုဏိတွာ အတ္တနော ဒဟတိ၊ အယံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဒုတိယော။ပေ။ လောကသ္မိံ.

‘‘ပုန စပရံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဣဓေကစ္စော ပါပဘိက္ခု သုဒ္ဓံ ဗြဟ္မစာရိံ ပရိသုဒ္ဓံ ဗြဟ္မစရိယံ စရန္တံ အမူလကေန အဗြဟ္မစရိယေန အနုဒ္ဓံသေတိ. အယံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ တတိယော။ပေ။ လောကသ္မိံ.

‘‘ပုန စပရံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဣဓေကစ္စော၊ ပါပဘိက္ခု ယာနိ တာနိ သံဃဿ ဂရုဘဏ္ဍာနိ ဂရုပရိက္ခာရာနိ၊ သေယျထိဒံ – အာရာမော၊ အာရာမဝတ္ထု၊ ဝိဟာရော၊ ဝိဟာရဝတ္ထု၊ မဉ္စော၊ ပီဌံ၊ ဘိသိ၊ ဗိမ္ဗောဟနံ၊ လောဟကုမ္ဘီ၊ လောဟဘာဏကံ၊ လောဟဝါရကော၊ လောဟကဋာဟံ၊ ဝါသိ၊ ဖရသု၊ ကုဌာရီ၊ ကုဒါလော၊ နိခါဒနံ၊ ဝလ္လိ၊ ဝေဠု၊ မုဉ္ဇံ၊ ပဗ္ဗဇံ၊ တိဏံ၊ မတ္တိကာ၊ ဒါရုဘဏ္ဍံ၊ မတ္တိကာဘဏ္ဍံ၊ တေဟိ ဂိဟိံ သင်္ဂဏှာတိ ဥပလာပေတိ. အယံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ စတုတ္ထော။ပေ။ လောကသ္မိံ.

‘‘သဒေဝကေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ လောကေ။ပေ။ သဒေဝမနုဿာယ အယံ အဂ္ဂေါ မဟာစောရော၊ ယော အသန္တံ အဘူတံ ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မံ ဥလ္လပတီ’’တိ (ပါရာ. ၁၉၅).

တတ္ထ လောကိယစောရာ လောကိယမေဝ ဓနဓညာဒိံ ထေနေန္တိ. သာသနေ ဝုတ္တစောရေသု ပဌမော တထာရူပမေဝ စီဝရာဒိပစ္စယမတ္တံ၊ ဒုတိယော ပရိယတ္တိဓမ္မံ၊ တတိယော ပရဿ ဗြဟ္မစရိယံ၊ စတုတ္ထော သံဃိကဂရုဘဏ္ဍံ၊ ပဉ္စမော ဈာနသမာဓိသမာပတ္တိမဂ္ဂဖလပ္ပဘေဒံ လောကိယလောကုတ္တရဂုဏဓနံ၊ လောကိယဉ္စ စီဝရာဒိပစ္စယဇာတံ. ယထာဟ – ‘‘ထေယျာယ ဝေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ရဋ္ဌပိဏ္ဍော ဘုတ္တော’’တိ. တတ္ထ ယွာယံ ပဉ္စမော မဟာစောရော၊ တံ သန္ဓာယာဟ ဘဂဝါ ‘‘စောရော သဗြဟ္မကေ လောကေ’’တိ. သော ဟိ ‘‘သဒေဝကေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ လောကေ။ပေ။ သဒေဝမနုဿာယ အယံ အဂ္ဂေါ မဟာစောရော၊ ယော အသန္တံ အဘူတံ ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မံ ဥလ္လပတီ’’တိ (ပါရာ. ၁၉၅) ဧဝံ လောကိယလောကုတ္တရဓနထေနနတော အဂ္ဂေါ မဟာစောရောတိ ဝုတ္တော၊ တသ္မာ တံ ဣဓာပိ ‘‘သဗြဟ္မကေ လောကေ’’တိ ဣမိနာ ဥက္ကဋ္ဌပရိစ္ဆေဒေန ပကာသေသိ.

ဧသော ခေါ ဝသလာဓမောတိ. ဧတ္ထ ခေါတိ အဝဓာရဏတ္ထော၊ တေန ဧသော ဧဝ ဝသလာဓမော. ဝသလာနံ ဟီနော သဗ္ဗပစ္ဆိမကောတိ အဝဓာရေတိ. ကသ္မာ? ဝိသိဋ္ဌဝတ္ထုမှိ ထေယျဓမ္မဝဿနတော၊ ယာဝ တံ ပဋိညံ န ဝိဿဇ္ဇေတိ၊ တာဝ အဝိဂတဝသလကရဏဓမ္မတော စာတိ.

ဧတေ ခေါ ဝသလာတိ. ဣဒါနိ ယေ တေ ပဌမဂါထာယ အာသယဝိပတ္တိဝသေန ကောဓနာဒယော ပဉ္စ၊ ပါပမက္ခိံ ဝါ ဒွိဓာ ကတွာ ဆ၊ ဒုတိယဂါထာယ ပယောဂဝိပတ္တိဝသေန ပါဏဟိံသကော ဧကော၊ တတိယာယ ပယောဂဝိပတ္တိဝသေနေဝ ဂါမနိဂမနိဂ္ဂါဟကော ဧကော၊ စတုတ္ထာယ ထေယျာဝဟာရဝသေန ဧကော၊ ပဉ္စမာယ ဣဏဝဉ္စနဝသေန ဧကော၊ ဆဋ္ဌာယ ပသယှာဝဟာရဝသေန ပန္ထဒူသကော ဧကော၊ သတ္တမာယ ကူဋသက္ခိဝသေန ဧကော၊ အဋ္ဌမာယ မိတ္တဒုဗ္ဘိဝသေန ဧကော၊ နဝမာယ အကတညုဝသေန ဧကော၊ ဒသမာယ ကတနာသနဝိဟေသနဝသေန ဧကော၊ ဧကာဒသမာယ ဟဒယဝဉ္စနဝသေန ဧကော၊ ဒွါဒသမာယ ပဋိစ္ဆန္နကမ္မန္တဝသေန ဒွေ၊ တေရသမာယ အကတညုဝသေန ဧကော၊ စုဒ္ဒသမာယ ဝဉ္စနဝသေန ဧကော၊ ပန္နရသမာယ ဝိဟေသနဝသေန ဧကော၊ သောဠသမာယ ဝဉ္စနဝသေန ဧကော၊ သတ္တရသမာယ အတ္တုက္ကံသနပရဝမ္ဘနဝသေန ဒွေ၊ အဋ္ဌာရသမာယ ပယောဂါသယဝိပတ္တိဝသေန ရောသကာဒယော သတ္တ၊ ဧကူနဝီသတိမာယ ပရိဘာသနဝသေန ဒွေ၊ ဝီသတိမာယ အဂ္ဂမဟာစောရဝသေန ဧကောတိ ဧဝံ တေတ္တိံသ စတုတ္တိံသ ဝါ ဝသလာ ဝုတ္တာ. တေ နိဒ္ဒိသန္တော အာဟ ‘‘ဧတေ ခေါ ဝသလာ ဝုတ္တာ၊ မယာ ယေ တေ ပကာသိတာ’’တိ. တဿတ္ထော – ယေ တေ မယာ ပုဗ္ဗေ ‘‘ဇာနာသိ ပန တွံ၊ ဗြာဟ္မဏ၊ ဝသလ’’န္တိ ဧဝံ သင်္ခေပတော ဝသလာ ဝုတ္တာ၊ တေ ဝိတ္ထာရတော ဧတေ ခေါ ပကာသိတာတိ. အထ ဝါ ယေ တေ မယာ ပုဂ္ဂလဝသေန ဝုတ္တာ၊ တေ ဓမ္မဝသေနာပိ ဧတေ ခေါ ပကာသိတာ. အထ ဝါ ဧတေ ခေါ ဝသလာ ဝုတ္တာ အရိယေဟိ ကမ္မဝသေန၊ န ဇာတိဝသေန၊ မယာ ယေ တေ ပကာသိတာ ‘‘ကောဓနော ဥပနာဟီ’’တိအာဒိနာ နယေန.

၁၃၆. ဧဝံ ဘဂဝါ ဝသလံ ဒဿေတွာ ဣဒါနိ ယသ္မာ ဗြာဟ္မဏော သကာယ ဒိဋ္ဌိယာ အတီဝ အဘိနိဝိဋ္ဌော ဟောတိ၊ တသ္မာ တံ ဒိဋ္ဌိံ ပဋိသေဓေန္တော အာဟ ‘‘န ဇစ္စာ ဝသလော ဟောတီ’’တိ. တဿတ္ထော – ပရမတ္ထတော ဟိ န ဇစ္စာ ဝသလော ဟောတိ၊ န ဇစ္စာ ဟောတိ ဗြာဟ္မဏော၊ အပိစ ခေါ ကမ္မုနာ ဝသလော ဟောတိ၊ ကမ္မုနာ ဟောတိ ဗြာဟ္မဏော၊ အပရိသုဒ္ဓကမ္မဝဿနတော ဝသလော ဟောတိ၊ ပရိသုဒ္ဓေန ကမ္မုနာ အပရိသုဒ္ဓဝါဟနတော ဗြာဟ္မဏော ဟောတိ. ယသ္မာ ဝါ တုမှေ ဟီနံ ဝသလံ ဥက္ကဋ္ဌံ ဗြာဟ္မဏံ မညိတ္ထ၊ တသ္မာ ဟီနေန ကမ္မုနာ ဝသလော ဟောတိ၊ ဥက္ကဋ္ဌေန ကမ္မုနာ ဗြာဟ္မဏော ဟောတီတိ ဧဝမ္ပိ အတ္ထံ ဉာပေန္တော ဧဝမာဟ.

၁၃၇-၁၃၉. ဣဒါနိ တမေဝတ္ထံ နိဒဿနေန သာဓေတုံ ‘‘တဒမိနာပိ ဇာနာထာ’’တိအာဒိကာ တိဿော ဂါထာယော အာဟ. တာသု ဒွေ စတုပ္ပါဒါ၊ ဧကာ ဆပ္ပါဒါ၊ တာသံ အတ္ထော – ယံ မယာ ဝုတ္တံ ‘‘န ဇစ္စာ ဝသလော ဟောတီ’’တိအာဒိ၊ တဒမိနာပိ ဇာနာထ၊ ယထာ မေဒံ နိဒဿနံ၊ တံ ဣမိနာပိ ပကာရေန ဇာနာထ၊ ယေန မေ ပကာရေန ယေန သာမညေန ဣဒံ နိဒဿနန္တိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ကတမံ နိဒဿနန္တိ စေ? စဏ္ဍာလပုတ္တော သောပါကော။ပေ။ ဗြဟ္မလောကူပပတ္တိယာတိ.

စဏ္ဍာလဿ ပုတ္တော စဏ္ဍာလပုတ္တော. အတ္တနော ခါဒနတ္ထာယ မတေ သုနခေ လဘိတွာ ပစတီတိ သောပါကော. မာတင်္ဂေါတိ ဧဝံနာမော ဝိဿုတောတိ ဧဝံ ဟီနာယ ဇာတိယာ စ ဇီဝိကာယ စ နာမေန စ ပါကဋော.

သောတိ ပုရိမပဒေန သမ္ဗန္ဓိတွာ သော မာတင်္ဂေါ ယသံ ပရမံ ပတ္တော၊ အဗ္ဘုတံ ဥတ္တမံ အတိဝိသိဋ္ဌံ ယသံ ကိတ္တိံ ပသံသံ ပတ္တော. ယံ သုဒုလ္လဘန္တိ ယံ ဥဠာရကုလူပပန္နေနာပိ ဒုလ္လဘံ၊ ဟီနကုလူပပန္နေန သုဒုလ္လဘံ. ဧဝံ ယသပ္ပတ္တဿ စ အာဂစ္ဆုံ တဿုပဋ္ဌာနံ၊ ခတ္တိယာ ဗြာဟ္မဏာ ဗဟူ၊ တဿ မာတင်္ဂဿ ပါရိစရိယတ္ထံ ခတ္တိယာ စ ဗြာဟ္မဏာ စ အညေ စ ဗဟူ ဝေဿသုဒ္ဒါဒယော ဇမ္ဗုဒီပမနုဿာ ယေဘုယျေန ဥပဋ္ဌာနံ အာဂမိံသူတိ အတ္ထော.

ဧဝံ ဥပဋ္ဌာနသမ္ပန္နော သော မာတင်္ဂေါ ဝိဂတကိလေသရဇတ္တာ ဝိရဇံ၊ မဟန္တေဟိ ဗုဒ္ဓါဒီဟိ ပဋိပန္နတ္တာ မဟာပထံ၊ ဗြဟ္မလောကသင်္ခါတံ ဒေဝလောကံ ယာပေတုံ သမတ္ထတ္တာ ဒေဝလောကယာနသညိတံ အဋ္ဌသမာပတ္တိယာနံ အဘိရုယှ၊ တာယ ပဋိပတ္တိယာ ကာမရာဂံ ဝိရာဇေတွာ၊ ကာယဿ ဘေဒါ ဗြဟ္မလောကူပဂေါ အဟု၊ သာ တထာ ဟီနာပိ န နံ ဇာတိ နိဝါရေသိ ဗြဟ္မလောကူပပတ္တိယာ၊ ဗြဟ္မလောကူပပတ္တိတောတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ.

အယံ ပနတ္ထော ဧဝံ ဝေဒိတဗ္ဗော – အတီတေ ကိရ မဟာပုရိသော တေန တေနုပါယေန သတ္တဟိတံ ကရောန္တော သောပါကဇီဝိကေ စဏ္ဍာလကုလေ ဥပ္ပဇ္ဇိ. သော နာမေန မာတင်္ဂေါ၊ ရူပေန ဒုဒ္ဒသိကော ဟုတွာ ဗဟိနဂရေ စမ္မကုဋိကာယ ဝသတိ၊ အန္တောနဂရေ ဘိက္ခံ စရိတွာ ဇီဝိကံ ကပ္ပေတိ. အထေကဒိဝသံ တသ္မိံ နဂရေ သုရာနက္ခတ္တေ ဃောသိတေ ဓုတ္တာ ယထာသကေန ပရိဝါရေန ကီဠန္တိ. အညတရာပိ ဗြာဟ္မဏမဟာသာလဓီတာ ပန္နရသသောဠသဝဿုဒ္ဒေသိကာ ဒေဝကညာ ဝိယ ရူပေန ဒဿနီယာ ပါသာဒိကာ ‘‘အတ္တနော ကုလဝံသာနုရူပံ ကီဠိဿာမီ’’တိ ပဟူတံ ခဇ္ဇဘောဇ္ဇာဒိကီဠနသမ္ဘာရံ သကဋေသု အာရောပေတွာ သဗ္ဗသေတဝဠဝယုတ္တံ ယာနမာရုယှ မဟာပရိဝါရေန ဥယျာနဘူမိံ ဂစ္ဆတိ ဒိဋ္ဌမင်္ဂလိကာတိ နာမေန. သာ ကိရ ‘‘ဒုဿဏ္ဌိတံ ရူပံ အဝမင်္ဂလ’’န္တိ ဒဋ္ဌုံ န ဣစ္ဆတိ၊ တေနဿာ ဒိဋ္ဌမင်္ဂလိကာတွေဝ သင်္ခါ ဥဒပါဒိ.

တဒါ သော မာတင်္ဂေါ ကာလဿေဝ ဝုဋ္ဌာယ ပဋပိလောတိကံ နိဝါသေတွာ၊ ကံသတာဠံ ဟတ္ထေ ဗန္ဓိတွာ၊ ဘာဇနဟတ္ထော နဂရံ ပဝိသတိ၊ မနုဿေ ဒိသွာ ဒူရတော ဧဝ ကံသတာဠံ အာကောဋေန္တော. အထ ဒိဋ္ဌမင်္ဂလိကာ ‘‘ဥဿရထ၊ ဥဿရထာ’’တိ ပုရတော ပုရတော ဟီနဇနံ အပနေန္တေဟိ ပုရိသေဟိ နီယမာနာ နဂရဒွါရမဇ္ဈေ မာတင်္ဂံ ဒိသွာ ‘‘ကော ဧသော’’တိ အာဟ. အဟံ မာတင်္ဂစဏ္ဍာလောတိ. သာ ‘‘ဤဒိသံ ဒိသွာ ဂတာနံ ကုတော ဝုဍ္ဎီ’’တိ ယာနံ နိဝတ္တာပေသိ. မနုဿာ ‘‘ယံ မယံ ဥယျာနံ ဂန္တွာ ခဇ္ဇဘောဇ္ဇာဒိံ လဘေယျာမ၊ တဿ နော မာတင်္ဂေန အန္တရာယော ကတော’’တိ ကုပိတာ ‘‘ဂဏှထ စဏ္ဍာလ’’န္တိ လေဍ္ဍူဟိ ပဟရိတွာ ‘‘မတော’’တိ ပါဒေ ဂဟေတွာ ဧကမန္တေ ဆဍ္ဍေတွာ ကစဝရေန ပဋိစ္ဆာဒေတွာ အဂမံသု. သော သတိံ ပဋိလဘိတွာ ဥဋ္ဌာယ မနုဿေ ပုစ္ဆိ – ‘‘ကိံ၊ အယျာ၊ ဒွါရံ နာမ သဗ္ဗသာဓာရဏံ၊ ဥဒါဟု ဗြာဟ္မဏာနံယေဝ ကတ’’န္တိ? မနုဿာ အာဟံသု – ‘‘သဗ္ဗေသံ သာဓာရဏ’’န္တိ. ‘‘ဧဝံ သဗ္ဗသာဓာရဏဒွါရေန ပဝိသိတွာ ဘိက္ခာဟာရေန ယာပေန္တံ မံ ဒိဋ္ဌမင်္ဂလိကာယ မနုဿာ ဣမံ အနယဗျသနံ ပါပေသု’’န္တိ ရထိကာယ ရထိကံ အာဟိဏ္ဍန္တော မနုဿာနံ အာရောစေတွာ ဗြာဟ္မဏဿ ဃရဒွါရေ နိပဇ္ဇိ – ‘‘ဒိဋ္ဌမင်္ဂလိကံ အလဒ္ဓါ န ဝုဋ္ဌဟိဿာမီ’’တိ.

ဗြာဟ္မဏော ‘‘ဃရဒွါရေ မာတင်္ဂေါ နိပန္နော’’တိ သုတွာ ‘‘တဿ ကာကဏိကံ ဒေထ၊ တေလေန အင်္ဂံ မက္ခေတွာ ဂစ္ဆတူ’’တိ အာဟ. သော တံ န ဣစ္ဆတိ၊ ‘‘ဒိဋ္ဌမင်္ဂလိကံ အလဒ္ဓါ န ဝုဋ္ဌဟိဿာမိ’’စ္စေဝ အာဟ. တတော ဗြာဟ္မဏော ‘‘ဒွေ ကာကဏိကာယော ဒေထ၊ ကာကဏိကာယ ပူဝံ ခါဒတု၊ ကာကဏိကာယ တေလေန အင်္ဂံ မက္ခေတွာ ဂစ္ဆတူ’’တိ အာဟ. သော တံ န ဣစ္ဆတိ၊ တထေဝ ဝဒတိ. ဗြာဟ္မဏော သုတွာ ‘‘မာသကံ ဒေထ၊ ပါဒံ၊ ဥပဍ္ဎကဟာပဏံ၊ ကဟာပဏံ ဒွေ တီဏီ’’တိ ယာဝ သတံ အာဏာပေသိ. သော န ဣစ္ဆတိ၊ တထေဝ ဝဒတိ. ဧဝံ ယာစန္တာနံယေဝ သူရိယော အတ္ထင်္ဂတော. အထ ဗြာဟ္မဏီ ပါသာဒါ ဩရုယှ သာဏိပါကာရံ ပရိက္ခိပါပေတွာ တံ ဥပသင်္ကမိတွာ ယာစိ – ‘‘တာတ မာတင်္ဂ၊ ဒိဋ္ဌမင်္ဂလိကာယ အပရာဓံ ခမ၊ သဟဿံ ဂဏှာဟိ၊ ဒွေ တီဏီ’’တိ ယာဝ ‘‘သတသဟဿံ ဂဏှာဟီ’’တိ အာဟ. သော တုဏှီဘူတော နိပဇ္ဇိယေဝ.

ဧဝံ စတူဟပဉ္စာဟေ ဝီတိဝတ္တေ ဗဟုမ္ပိ ပဏ္ဏာကာရံ ဒတွာ ဒိဋ္ဌမင်္ဂလိကံ အလဘန္တာ ခတ္တိယကုမာရာဒယော မာတင်္ဂဿ ဥပကဏ္ဏကေ အာရောစာပေသုံ – ‘‘ပုရိသာ နာမ အနေကာနိပိ သံဝစ္ဆရာနိ ဝီရိယံ ကတွာ ဣစ္ဆိတတ္ထံ ပါပုဏန္တိ၊ မာ ခေါ တွံ နိဗ္ဗိဇ္ဇိ၊ အဒ္ဓါ ဒွီဟတီဟစ္စယေန ဒိဋ္ဌမင်္ဂလိကံ လစ္ဆသီ’’တိ. သော တုဏှီဘူတော နိပဇ္ဇိယေဝ. အထ သတ္တမေ ဒိဝသေ သမန္တာ ပဋိဝိဿကာ ဥဋ္ဌဟိတွာ ‘‘တုမှေ မာတင်္ဂံ ဝါ ဥဋ္ဌာပေထ၊ ဒါရိကံ ဝါ ဒေထ၊ မာ အမှေ သဗ္ဗေ နာသယိတ္ထာ’’တိ အာဟံသု. တေသံ ကိရ အယံ ဒိဋ္ဌိ ‘‘ယဿ ဃရဒွါရေ ဧဝံ နိပန္နော စဏ္ဍာလော မရတိ၊ တဿ ဃရေန သဟ သမန္တာ သတ္တသတ္တဃရဝါသိနော စဏ္ဍာလာ ဟောန္တီ’’တိ. တတော ဒိဋ္ဌမင်္ဂလိကံ နီလပဋပိလောတိကံ နိဝါသာပေတွာ ဥဠုင်္ကကဠောပိကာဒီနိ ဒတွာ ပရိဒေဝမာနံ တဿ သန္တိကံ နေတွာ ‘‘ဂဏှ ဒါရိကံ၊ ဥဋ္ဌာယ ဂစ္ဆာဟီ’’တိ အဒံသု. သာ ပဿေ ဌတွာ ‘‘ဥဋ္ဌာဟီ’’တိ အာဟ၊ သော ‘‘ဟတ္ထေန မံ ဂဟေတွာ ဥဋ္ဌာပေဟီ’’တိ အာဟ. သာ နံ ဥဋ္ဌာပေသိ. သော နိသီဒိတွာ အာဟ – ‘‘မယံ အန္တောနဂရေ ဝသိတုံ န လဘာမ၊ ဧဟိ မံ ဗဟိနဂရေ စမ္မကုဋိံ နေဟီ’’တိ. သာ နံ ဟတ္ထေ ဂဟေတွာ တတ္ထ နေသိ. ‘‘ပိဋ္ဌိယံ အာရောပေတွာ’’တိ ဇာတကဘာဏကာ. နေတွာ စဿ သရီရံ တေလေန မက္ခေတွာ၊ ဥဏှောဒကေန နှာပေတွာ၊ ယာဂုံ ပစိတွာ အဒါသိ. သော ‘‘ဗြာဟ္မဏကညာ အယံ မာ ဝိနဿီ’’တိ ဇာတိသမ္ဘေဒံ အကတွာဝ အဍ္ဎမာသမတ္တံ ဗလံ ဂဟေတွာ ‘‘အဟံ ဝနံ ဂစ္ဆာမိ၊ ‘အတိစိရာယတီ’တိ မာ တွံ ဥက္ကဏ္ဌီ’’တိ ဝတွာ ဃရမာနုသကာနိ စ ‘‘ဣမံ မာ ပမဇ္ဇိတ္ထာ’’တိ အာဏာပေတွာ ဃရာ နိက္ခမ္မ တာပသပဗ္ဗဇ္ဇံ ပဗ္ဗဇိတွာ၊ ကသိဏပရိကမ္မံ ကတွာ၊ ကတိပါဟေနေဝ အဋ္ဌ သမာပတ္တိယော ပဉ္စ စ အဘိညာယော နိဗ္ဗတ္တေတွာ ‘‘ဣဒါနာဟံ ဒိဋ္ဌမင်္ဂလိကာယ မနာပေါ ဘဝိဿာမီ’’တိ အာကာသေနာဂန္တွာ နဂရဒွါရေ ဩရောဟိတွာ ဒိဋ္ဌမင်္ဂလိကာယ သန္တိကံ ပေသေသိ.

သာ သုတွာ ‘‘ကောစိ မညေ မမ ဉာတကော ပဗ္ဗဇိတော မံ ဒုက္ခိတံ ဉတွာ ဒဋ္ဌုံ အာဂတော ဘဝိဿတီ’’တိ စိန္တယမာနာ ဂန္တွာ၊ တံ ဉတွာ၊ ပါဒေသု နိပတိတွာ ‘‘ကိဿ မံ အနာထံ တုမှေ အကတ္ထာ’’တိ အာဟ. မဟာပုရိသော ‘‘မာ တွံ ဒိဋ္ဌမင်္ဂလိကေ ဒုက္ခိနီ အဟောသိ၊ သကလဇမ္ဗုဒီပဝါသီဟိ တေ သက္ကာရံ ကာရေဿာမီ’’တိ ဝတွာ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဂစ္ဆ တွံ ဃောသနံ ကရောဟိ – ‘မဟာဗြဟ္မာ မမ သာမိကော န မာတင်္ဂေါ၊ သော စန္ဒဝိမာနံ ဘိန္ဒိတွာ သတ္တမေ ဒိဝသေ မမ သန္တိကံ အာဂမိဿတီ’’’တိ. သာ အာဟ – ‘‘အဟံ၊ ဘန္တေ၊ ဗြာဟ္မဏမဟာသာလဓီတာ ဟုတွာ အတ္တနော ပါပကမ္မေန ဣမံ စဏ္ဍာလဘာဝံ ပတ္တာ၊ န သက္ကောမိ ဧဝံ ဝတ္တု’’န္တိ. မဟာပုရိသော ‘‘န တွံ မာတင်္ဂဿ အာနုဘာဝံ ဇာနာသီ’’တိ ဝတွာ ယထာ သာ သဒ္ဒဟတိ၊ တထာ အနေကာနိ ပါဋိဟာရိယာနိ ဒဿေတွာ တထေဝ တံ အာဏာပေတွာ အတ္တနော ဝသတိံ အဂမာသိ. သာ တထာ အကာသိ.

မနုဿာ ဥဇ္ဈာယန္တိ ဟသန္တိ – ‘‘ကထဉှိ နာမာယံ အတ္တနော ပါပကမ္မေန စဏ္ဍာလဘာဝံ ပတွာ ပုန တံ မဟာဗြဟ္မာနံ ကရိဿတီ’’တိ. သာ အဓိမာနာ ဧဝ ဟုတွာ ဒိဝသေ ဒိဝသေ ဃောသန္တီ နဂရံ အာဟိဏ္ဍတိ ‘‘ဣတော ဆဋ္ဌေ ဒိဝသေ၊ ပဉ္စမေ၊ စတုတ္ထေ၊ တတိယေ၊ သုဝေ၊ အဇ္ဇ အာဂမိဿတီ’’တိ. မနုဿာ တဿာ ဝိဿတ္ထဝါစံ သုတွာ ‘‘ကဒါစိ ဧဝမ္ပိ သိယာ’’တိ အတ္တနော အတ္တနော ဃရဒွါရေသု မဏ္ဍပံ ကာရာပေတွာ၊ သာဏိပါကာရံ သဇ္ဇေတွာ၊ ဝယပ္ပတ္တာ ဒါရိကာယော အလင်္ကရိတွာ ‘‘မဟာဗြဟ္မနိ အာဂတေ ကညာဒါနံ ဒဿာမာ’’တိ အာကာသံ ဥလ္လောကေန္တာ နိသီဒိံသု. အထ မဟာပုရိသော ပုဏ္ဏမဒိဝသေ ဂဂနတလံ ဥပါရူဠှေ စန္ဒေ စန္ဒဝိမာနံ ဖာလေတွာ ပဿတော မဟာဇနဿ မဟာဗြဟ္မရူပေန နိဂ္ဂစ္ဆိ. မဟာဇနော ‘‘ဒွေ စန္ဒာ ဇာတာ’’တိ အတိမညိ. တတော အနုက္ကမေန အာဂတံ ဒိသွာ ‘‘သစ္စံ ဒိဋ္ဌမင်္ဂလိကာ အာဟ၊ မဟာဗြဟ္မာဝ အယံ ဒိဋ္ဌမင်္ဂလိကံ ဒမေတုံ ပုဗ္ဗေ မာတင်္ဂဝေသေနာဂစ္ဆီ’’တိ နိဋ္ဌံ အဂမာသိ. ဧဝံ သော မဟာဇနေန ဒိဿမာနော ဒိဋ္ဌမင်္ဂလိကာယ ဝသနဋ္ဌာနေ ဧဝ ဩတရိ. သာ စ တဒါ ဥတုနီ အဟောသိ. သော တဿာ နာဘိံ အင်္ဂုဋ္ဌကေန ပရာမသိ. တေန ဖဿေန ဂဗ္ဘော ပတိဋ္ဌာသိ. တတော နံ ‘‘ဂဗ္ဘော တေ သဏ္ဌိတော၊ ပုတ္တမှိ ဇာတေ တံ နိဿာယ ဇီဝါဟီ’’တိ ဝတွာ ပဿတော မဟာဇနဿ ပုန စန္ဒဝိမာနံ ပါဝိသိ.

ဗြာဟ္မဏာ ‘‘ဒိဋ္ဌမင်္ဂလိကာ မဟာဗြဟ္မုနော ပဇာပတိ အမှာကံ မာတာ ဇာတာ’’တိ ဝတွာ တတော တတော အာဂစ္ဆန္တိ. တံ သက္ကာရံ ကာတုကာမာနံ မနုဿာနံ သမ္ပီဠနေန နဂရဒွါရာနိ အနောကာသာနိ အဟေသုံ. တေ ဒိဋ္ဌမင်္ဂလိကံ ဟိရညရာသိမှိ ဌပေတွာ၊ နှာပေတွာ၊ မဏ္ဍေတွာ၊ ရထံ အာရောပေတွာ၊ မဟာသက္ကာရေန နဂရံ ပဒက္ခိဏံ ကာရာပေတွာ၊ နဂရမဇ္ဈေ မဏ္ဍပံ ကာရာပေတွာ၊ တတြ နံ ‘‘မဟာဗြဟ္မုနော ပဇာပတီ’’တိ ဒိဋ္ဌဋ္ဌာနေ ဌပေတွာ ဝသာပေန္တိ ‘‘ယာဝဿာ ပတိရူပံ ဝသနောကာသံ ကရောမ၊ တာဝ ဣဓေဝ ဝသတူ’’တိ. သာ မဏ္ဍပေ ဧဝ ပုတ္တံ ဝိဇာယိ. တံ ဝိသုဒ္ဓဒိဝသေ သဒ္ဓိံ ပုတ္တေန သသီသံ နှာပေတွာ မဏ္ဍပေ ဇာတောတိ ဒါရကဿ ‘‘မဏ္ဍဗျကုမာရော’’တိ နာမံ အကံသု. တတော ပဘုတိ စ နံ ဗြာဟ္မဏာ ‘‘မဟာဗြဟ္မုနော ပုတ္တော’’တိ ပရိဝါရေတွာ စရန္တိ. တတော အနေကသတသဟဿပ္ပကာရာ ပဏ္ဏာကာရာ အာဂစ္ဆန္တိ၊ တေ ဗြာဟ္မဏာ ကုမာရဿာရက္ခံ ဌပေသုံ၊ အာဂတာ လဟုံ ကုမာရံ ဒဋ္ဌုံ န လဘန္တိ.

ကုမာရော အနုပုဗ္ဗေန ဝုဍ္ဎိမနွာယ ဒါနံ ဒါတုံ အာရဒ္ဓေါ. သော သာလာယ သမ္ပတ္တာနံ ကပဏဒ္ဓိကာနံ အဒတွာ ဗြာဟ္မဏာနံယေဝ ဒေတိ. မဟာပုရိသော ‘‘ကိံ မမ ပုတ္တော ဒါနံ ဒေတီ’’တိ အာဝဇ္ဇေတွာ ဗြာဟ္မဏာနံယေဝ ဒါနံ ဒေန္တံ ဒိသွာ ‘‘ယထာ သဗ္ဗေသံ ဒဿတိ၊ တထာ ကရိဿာမီ’’တိ စီဝရံ ပါရုပိတွာ ပတ္တံ ဂဟေတွာ အာကာသေန အာဂမ္မ ပုတ္တဿ ဃရဒွါရေ အဋ္ဌာသိ. ကုမာရော တံ ဒိသွာ ‘‘ကုတော အယံ ဧဝံ ဝိရူပဝေသော ဝသလော အာဂတော’’တိ ကုဒ္ဓေါ ဣမံ ဂါထမာဟ –

‘‘ကုတော နု အာဂစ္ဆသိ ဒုမ္မဝါသီ၊ ဩတလ္လကော ပံသုပိသာစကောဝ၊

သင်္ကာရစောဠံ ပဋိမုဉ္စ ကဏ္ဌေ၊ ကော ရေ တုဝံ ဟောသိ အဒက္ခိဏေယျော’’တိ.

ဗြာဟ္မဏာ ‘‘ဂဏှထ ဂဏှထာ’’တိ တံ ဂဟေတွာ အာကောဋေတွာ အနယဗျသနံ ပါပေသုံ. သော အာကာသေန ဂန္တွာ ဗဟိနဂရေ ပစ္စဋ္ဌာသိ. ဒေဝတာ ကုပိတာ ကုမာရံ ဂလေ ဂဟေတွာ ဥဒ္ဓံပါဒံ အဓောသိရံ ဌပေသုံ. သော အက္ခီဟိ နိဂ္ဂတေဟိ မုခေန ခေဠံ ပဂ္ဃရန္တေန ဃရုဃရုပဿာသီ ဒုက္ခံ ဝေဒယတိ. ဒိဋ္ဌမင်္ဂလိကာ သုတွာ ‘‘ကောစိ အာဂတော အတ္ထီ’’တိ ပုစ္ဆိ. ‘‘အာမ၊ ပဗ္ဗဇိတော အာဂစ္ဆီ’’တိ. ‘‘ကုဟိံ ဂတော’’တိ? ‘‘ဧဝံ ဂတော’’တိ. သာ တတ္ထ ဂန္တွာ ‘‘ခမထ၊ ဘန္တေ၊ အတ္တနော ဒါသဿာ’’တိ ယာစန္တီ တဿ ပါဒမူလေ ဘူမိယာ နိပဇ္ဇိ. တေန စ သမယေန မဟာပုရိသော ပိဏ္ဍာယ စရိတွာ၊ ယာဂုံ လဘိတွာ၊ တံ ပိဝန္တော တတ္ထ နိသိန္နော ဟောတိ၊ သော အဝသိဋ္ဌံ ထောကံ ယာဂုံ ဒိဋ္ဌမင်္ဂလိကာယ အဒါသိ. ‘‘ဂစ္ဆ ဣမံ ယာဂုံ ဥဒကကုမ္ဘိယာ အာလောလေတွာ ယေသံ ဘူတဝိကာရော အတ္ထိ၊ တေသံ အက္ခိမုခကဏ္ဏနာသာဗိလေသု အာသိဉ္စ၊ သရီရဉ္စ ပရိပ္ဖေါသေဟိ၊ ဧဝံ နိဗ္ဗိကာရာ ဘဝိဿန္တီ’’တိ. သာ တထာ အကာသိ. တတော ကုမာရေ ပကတိသရီရေ ဇာတေ ‘‘ဧဟိ၊ တာတ မဏ္ဍဗျ၊ တံ ခမာပေဿာမာ’’တိ ပုတ္တဉ္စ သဗ္ဗေ ဗြာဟ္မဏေ စ တဿ ပါဒမူလေ နိက္ကုဇ္ဇိတွာ နိပဇ္ဇာပေတွာ ခမာပေသိ.

သော ‘‘သဗ္ဗဇနဿ ဒါနံ ဒါတဗ္ဗ’’န္တိ ဩဝဒိတွာ၊ ဓမ္မကထံ ကတွာ၊ အတ္တနော ဝသနဋ္ဌာနံယေဝ ဂန္တွာ၊ စိန္တေသိ ‘‘ဣတ္ထီသု ပါကဋာ ဒိဋ္ဌမင်္ဂလိကာ ဒမိတာ၊ ပုရိသေသု ပါကဋော မဏ္ဍဗျကုမာရော၊ ဣဒါနိ ကော ဒမေတဗ္ဗော’’တိ. တတော ဇာတိမန္တတာပသံ အဒ္ဒသ ဗန္ဓုမတီနဂရံ နိဿာယ ကုမ္ဘဝတီနဒီတီရေ ဝိဟရန္တံ. သော ‘‘အဟံ ဇာတိယာ ဝိသိဋ္ဌော၊ အညေဟိ ပရိဘုတ္တောဒကံ န ပရိဘုဉ္ဇာမီ’’တိ ဥပရိနဒိယာ ဝသတိ. မဟာပုရိသော တဿ ဥပရိဘာဂေ ဝါသံ ကပ္ပေတွာ တဿ ဥဒကပရိဘောဂဝေလာယံ ဒန္တကဋ္ဌံ ခါဒိတွာ ဥဒကေ ပက္ခိပိ. တာပသော တံ ဥဒကေန ဝုယှမာနံ ဒိသွာ ‘‘ကေနိဒံ ခိတ္တ’’န္တိ ပဋိသောတံ ဂန္တွာ မဟာပုရိသံ ဒိသွာ ‘‘ကော ဧတ္ထာ’’တိ အာဟ. ‘‘မာတင်္ဂစဏ္ဍာလော၊ အာစရိယာ’’တိ. ‘‘အပေဟိ၊ စဏ္ဍာလ၊ မာ ဥပရိနဒိယာ ဝသီ’’တိ. မဟာပုရိသော ‘‘သာဓု၊ အာစရိယာ’’တိ ဟေဋ္ဌာနဒိယာ ဝသတိ၊ ပဋိသောတမ္ပိ ဒန္တကဋ္ဌံ တာပသဿ သန္တိကံ အာဂစ္ဆတိ. တာပသော ပုန ဂန္တွာ ‘‘အပေဟိ၊ စဏ္ဍာလ၊ မာ ဟေဋ္ဌာနဒိယံ ဝသ၊ ဥပရိနဒိယာယေဝ ဝသာ’’တိ အာဟ. မဟာပုရိသော ‘‘သာဓု၊ အာစရိယာ’’တိ တထာ အကာသိ၊ ပုနပိ တထေဝ အဟောသိ. တာပသော ပုနပိ ‘‘တထာ ကရောတီ’’တိ ဒုဋ္ဌော မဟာပုရိသံ သပိ ‘‘သူရိယဿ တေ ဥဂ္ဂမနဝေလာယ သတ္တဓာ မုဒ္ဓါ ဖလတူ’’တိ. မဟာပုရိသောပိ ‘‘သာဓု၊ အာစရိယ၊ အဟံ ပန သူရိယုဋ္ဌာနံ န ဒေမီ’’တိ ဝတွာ သူရိယုဋ္ဌာနံ နိဝါရေသိ. တတော ရတ္တိ န ဝိဘာယတိ၊ အန္ဓကာရော ဇာတော၊ ဘီတာ ဗန္ဓုမတီဝါသိနော တာပသဿ သန္တိကံ ဂန္တွာ ‘‘အတ္ထိ နု ခေါ၊ အာစရိယ၊ အမှာကံ သောတ္ထိဘာဝေါ’’တိ ပုစ္ဆိံသု. တေ ဟိ တံ ‘‘အရဟာ’’တိ မညန္တိ. သော တေသံ သဗ္ဗမာစိက္ခိ. တေ မဟာပုရိသံ ဥပသင်္ကမိတွာ ‘‘သူရိယံ၊ ဘန္တေ၊ မုဉ္စထာ’’တိ ယာစိံသု. မဟာပုရိသော ‘‘ယဒိ တုမှာကံ အရဟာ အာဂန္တွာ မံ ခမာပေတိ၊ မုဉ္စာမီ’’တိ အာဟ.

မနုဿာ ဂန္တွာ တာပသံ အာဟံသု – ‘‘ဧဟိ၊ ဘန္တေ၊ မာတင်္ဂပဏ္ဍိတံ ခမာပေဟိ၊ မာ တုမှာကံ ကလဟကာရဏာ မယံ နဿိမှာ’’တိ. သော ‘‘နာဟံ စဏ္ဍာလံ ခမာပေမီ’’တိ အာဟ. မနုဿာ ‘‘အမှေ တွံ နာသေသီ’’တိ တံ ဟတ္ထပါဒေသု ဂဟေတွာ မဟာပုရိသဿ သန္တိကံ နေသုံ. မဟာပုရိသော ‘‘မမ ပါဒမူလေ ကုစ္ဆိယာ နိပဇ္ဇိတွာ ခမာပေန္တေ ခမာမီ’’တိ အာဟ. မနုဿာ ‘‘ဧဝံ ကရောဟီ’’တိ အာဟံသု. တာပသော ‘‘နာဟံ စဏ္ဍာလံ ဝန္ဒာမီ’’တိ. မနုဿာ ‘‘တဝ ဆန္ဒေန န ဝန္ဒိဿသီ’’တိ ဟတ္ထပါဒမဿုဂီဝါဒီသု ဂဟေတွာ မဟာပုရိသဿ ပါဒမူလေ သယာပေသုံ. သော ‘‘ခမာမဟံ ဣမဿ၊ အပိစာဟံ တဿေဝါနုကမ္ပာယ သူရိယံ န မုဉ္စာမိ၊ သူရိယေ ဟိ ဥဂ္ဂတမတ္တေ မုဒ္ဓါ အဿ သတ္တဓာ ဖလိဿတီ’’တိ အာဟ. မနုဿာ ‘‘ဣဒါနိ၊ ဘန္တေ၊ ကိံ ကာတဗ္ဗ’’န္တိ အာဟံသု. မဟာပုရိသော ‘‘တေန ဟိ ဣမံ ဂလပ္ပမာဏေ ဥဒကေ ဌပေတွာ မတ္တိကာပိဏ္ဍေနဿ သီသံ ပဋိစ္ဆာဒေထ၊ သူရိယရသ္မီဟိ ဖုဋ္ဌော မတ္တိကာပိဏ္ဍော သတ္တဓာ ဖလိဿတိ. တသ္မိံ ဖလိတေ ဧသ အညတြ ဂစ္ဆတူ’’တိ အာဟ. တေ တာပသံ ဟတ္ထပါဒါဒီသု ဂဟေတွာ တထာ အကံသု. သူရိယေ မုဉ္စိတမတ္တေ မတ္တိကာပိဏ္ဍော သတ္တဓာ ဖလိတွာ ပတိ၊ တာပသော ဘီတော ပလာယိ. မနုဿာ ဒိသွာ ‘‘ပဿထ၊ ဘော၊ သမဏဿ အာနုဘာဝ’’န္တိ ဒန္တကဋ္ဌပက္ခိပနမာဒိံ ကတွာ သဗ္ဗံ ဝိတ္ထာရေတွာ ‘‘နတ္ထိ ဤဒိသော သမဏော’’တိ တသ္မိံ ပသီဒိံသု. တတော ပဘုတိ သကလဇမ္ဗုဒီပေ ခတ္တိယဗြာဟ္မဏာဒယော ဂဟဋ္ဌပဗ္ဗဇိတာ မာတင်္ဂပဏ္ဍိတဿ ဥပဋ္ဌာနံ အဂမံသု. သော ယာဝတာယုကံ ဌတွာ ကာယဿ ဘေဒါ ဗြဟ္မလောကေ ဥပ္ပဇ္ဇိ. တေနာဟ ဘဂဝါ ‘‘တဒမိနာပိ ဇာနာထ။ပေ။ ဗြဟ္မလောကူပပတ္တိယာ’’တိ.

၁၄၀-၁၄၁. ဧဝံ ‘‘န ဇစ္စာ ဝသလော ဟောတိ၊ ကမ္မုနာ ဝသလော ဟောတီ’’တိ သာဓေတွာ ဣဒါနိ ‘‘န ဇစ္စာ ဟောတိ ဗြာဟ္မဏော၊ ကမ္မုနာ ဟောတိ ဗြာဟ္မဏော’’တိ ဧတံ သာဓေတုံ အာဟ ‘‘အဇ္ဈာယကကုလေ ဇာတာ ။ပေ။ ဒုဂ္ဂတျာ ဂရဟာယဝါ’’တိ. တတ္ထ အဇ္ဈာယကကုလေ ဇာတာတိ မန္တဇ္ဈာယကေ ဗြာဟ္မဏကုလေ ဇာတာ. ‘‘အဇ္ဈာယကာကုဠေ ဇာတာ’’တိပိ ပါဌော. မန္တာနံ အဇ္ဈာယကေ အနုပကုဋ္ဌေ စ ဗြာဟ္မဏကုလေ ဇာတာတိ အတ္ထော. မန္တာ ဗန္ဓဝါ ဧတေသန္တိ မန္တဗန္ဓဝါ. ဝေဒဗန္ဓူ ဝေဒပဋိဿရဏာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. တေ စ ပါပေသု ကမ္မေသု အဘိဏှမုပဒိဿရေတိ တေ ဧဝံ ကုလေ ဇာတာ မန္တဗန္ဓဝါ စ သမာနာပိ ယဒိ ပါဏာတိပါတာဒီသု ပါပကမ္မေသု ပုနပ္ပုနံ ဥပဒိဿန္တိ၊ အထ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ ဂါရယှာ သမ္ပရာယေ စ ဒုဂ္ဂတိ တေ ဧဝမုပဒိဿမာနာ ဣမသ္မိံယေဝ အတ္တဘာဝေ မာတာပိတူဟိပိ ‘‘နယိမေ အမှာကံ ပုတ္တာ၊ ဒုဇ္ဇာတာ ဧတေ ကုလဿ အင်္ဂါရဘူတာ၊ နိက္ကဍ္ဎထ နေ’’တိ၊ ဗြာဟ္မဏေဟိပိ ‘‘ဂဟပတိကာ ဧတေ၊ န ဧတေ ဗြာဟ္မဏာ၊ မာ နေသံ သဒ္ဓယညထာလိပါကာဒီသု ပဝေသံ ဒေထ၊ မာ နေဟိ သဒ္ဓိံ သလ္လပထာ’’တိ၊ အညေဟိပိ မနုဿေဟိ ‘‘ပါပကမ္မန္တာ ဧတေ၊ န ဧတေ ဗြာဟ္မဏာ’’တိ ဧဝံ ဂါရယှာ ဟောန္တိ. သမ္ပရာယေ စ နေသံ ဒုဂ္ဂတိ နိရယာဒိဘေဒါ၊ ဒုဂ္ဂတိ ဧတေသံ ပရလောကေ ဟောတီတိ အတ္ထော. သမ္ပရာယေ ဝါတိပိ ပါဌော. ပရလောကေ ဧတေသံ ဒုက္ခဿ ဂတိ ဒုဂ္ဂတိ၊ ဒုက္ခပ္ပတ္တိယေဝ ဟောတီတိ အတ္ထော. န နေ ဇာတိ နိဝါရေတိ၊ ဒုဂ္ဂတျာ ဂရဟာယ ဝါတိ သာ တထာ ဥက္ကဋ္ဌာပိ ယံ တွံ သာရတော ပစ္စေသိ၊ ဇာတိ ဧတေ ပါပကမ္မေသု ပဒိဿန္တေ ဗြာဟ္မဏေ ‘‘သမ္ပရာယေ စ ဒုဂ္ဂတီ’’တိ ဧတ္ထ ဝုတ္တပ္ပကာရာယ ဒုဂ္ဂတိယာ ဝါ၊ ‘‘ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ ဂါရယှာ’’တိ ဧတ္ထ ဝုတ္တပ္ပကာရာယ ဂရဟာယ ဝါ န နိဝါရေတိ.

၁၄၂. ဧဝံ ဘဂဝါ အဇ္ဈာယကကုလေ ဇာတာနမ္ပိ ဗြာဟ္မဏာနံ ဂါရယှာဒိကမ္မဝသေန ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ ပတိတဘာဝံ ဒီပေန္တော ဒုဂ္ဂတိဂမနေန စ သမ္ပရာယေ ဗြာဟ္မဏဇာတိယာ အဘာဝံ ဒီပေန္တော ‘‘န ဇစ္စာ ဟောတိ ဗြာဟ္မဏော၊ ကမ္မုနာ ဟောတိ ဗြာဟ္မဏော’’တိ ဧတမ္ပိ အတ္ထံ သာဓေတွာ ဣဒါနိ ဒုဝိဓမ္ပိ အတ္ထံ နိဂမေန္တော အာဟ၊ ဧဝံ ဗြာဟ္မဏ –

‘‘န ဇစ္စာ ဝသလော ဟောတိ၊ န ဇစ္စာ ဟောတိ ဗြာဟ္မဏော၊

ကမ္မုနာ ဝသလော ဟောတိ၊ ကမ္မုနာ ဟောတိ ဗြာဟ္မဏော’’တိ.

သေသံ ကသိဘာရဒွါဇသုတ္တေ ဝုတ္တနယမေဝ. ဝိသေသတော ဝါ ဧတ္ထ နိက္ကုဇ္ဇိတံ ဝါတိအာဒီနံ ဧဝံ ယောဇနာ ဝေဒိတဗ္ဗာ – ယထာ ကောစိ နိက္ကုဇ္ဇိတံ ဝါ ဥက္ကုဇ္ဇေယျ၊ ဧဝံ မံ ကမ္မဝိမုခံ ဇာတိဝါဒေ ပတိတံ ‘‘ဇာတိယာ ဗြာဟ္မဏဝသလဘာဝေါ ဟောတီ’’တိ ဒိဋ္ဌိတော ဝုဋ္ဌာပေန္တေန၊ ယထာ ပဋိစ္ဆန္နံ ဝိဝရေယျ၊ ဧဝံ ဇာတိဝါဒပဋိစ္ဆန္နံ ကမ္မဝါဒံ ဝိဝရန္တေန၊ ယထာ မူဠှဿ မဂ္ဂံ အာစိက္ခေယျ၊ ဧဝံ ဗြာဟ္မဏဝသလဘာဝဿ အသမ္ဘိန္နဥဇုမဂ္ဂံ အာစိက္ခန္တေန၊ ယထာ အန္ဓကာရေ ဝါ တေလပဇ္ဇောတံ ဓာရေယျ၊ ဧဝံ မာတင်္ဂါဒိနိဒဿနပဇ္ဇောတဓာရဏေန မယှံ ဘောတာ ဂေါတမေန ဧတေဟိ ပရိယာယေဟိ ပကာသိတတ္တာ အနေကပရိယာယေန ဓမ္မော ပကာသိတောတိ.

ပရမတ္ထဇောတိကာယ ခုဒ္ဒက-အဋ္ဌကထာယ

သုတ္တနိပါတ-အဋ္ဌကထာယ အဂ္ဂိကဘာရဒွါဇသုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.