၄. မဟာဝဂ္ဂေါ

၁. အမ္ဗသက္ကရပေတဝတ္ထုဝဏ္ဏနာ

ဝေသာလီ နာမ နဂရတ္ထိ ဝဇ္ဇီနန္တိ ဣဒံ အမ္ဗသက္ကရပေတဝတ္ထု. တဿ ကာ ဥပ္ပတ္တိ? ဘဂဝတိ ဇေတဝနေ ဝိဟရန္တေ အမ္ဗသက္ကရော နာမ လိစ္ဆဝိရာဇာ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကော နတ္ထိကဝါဒေါ ဝေသာလိယံ ရဇ္ဇံ ကာရေသိ. တေန စ သမယေန ဝေသာလိနဂရေ အညတရဿ ဝါဏိဇဿ အာပဏသမီပေ စိက္ခလ္လံ ဟောတိ၊ တတ္ထ ဗဟူ ဇနာ ဥပ္ပတိတွာ အတိက္ကမန္တာ ကိလမန္တိ၊ ကေစိ ကဒ္ဒမေန လိမ္ပန္တိ. တံ ဒိသွာ သော ဝါဏိဇော ‘‘မာ ဣမေ မနုဿာ ကလလံ အက္ကမိံသူ’’တိ အပဂတဒုဂ္ဂန္ဓံ သင်္ခဝဏ္ဏပဋိဘာဂံ ဂေါသီသဋ္ဌိံ အာဟရာပေတွာ နိက္ခိပါပေသိ. ပကတိယာ စ သီလဝါ အဟောသိ အက္ကောဓနော သဏှဝါစော၊ ပရေသဉ္စ ယထာဘူတံ ဂုဏံ ကိတ္တေတိ.

သော ဧကသ္မိံ ဒိဝသေ အတ္တနော သဟာယဿ နှာယန္တဿ ပမာဒေန အနောလောကေန္တဿ နိဝါသနဝတ္ထံ ကီဠာဓိပ္ပါယေန အပနိဓာယ တံ ဒုက္ခာပေတွာ အဒါသိ. ဘာဂိနေယျော ပနဿ စောရိကာယ ပရဂေဟတော ဘဏ္ဍံ အာဟရိတွာ တဿေဝ အာပဏေ နိက္ခိပိ. ဘဏ္ဍသာမိကာ ဝီမံသန္တာ ဘဏ္ဍေန သဒ္ဓိံ တဿ ဘာဂိနေယျံ တဉ္စ ရညော ဒဿေသုံ. ရာဇာ ‘‘ဣမဿ သီသံ ဆိန္ဒထ၊ ဘာဂိနေယျံ ပနဿ သူလေ အာရောပေထာ’’တိ အာဏာပေသိ. ရာဇပုရိသာ တထာ အကံသု. သော ကာလံ ကတွာ ဘုမ္မဒေဝေသု ဥပ္ပဇ္ဇိ. သော ဂေါသီသေန သေတုနော ကတတ္တာ သေတဝဏ္ဏံ ဒိဗ္ဗံ မနောဇဝံ အဿာဇာနီယံ ပဋိလဘိ၊ ဂုဏဝန္တာနံ ဝဏ္ဏကထနေန တဿ ဂတ္တတော ဒိဗ္ဗဂန္ဓော ဝါယတိ၊ သာဋကဿ ပန အပနိဟိတတ္တာ နဂ္ဂေါ အဟောသိ. သော အတ္တနာ ပုဗ္ဗေ ကတကမ္မံ ဩလောကေန္တော တဒနုသာရေန အတ္တနော ဘာဂိနေယျံ သူလေ အာရောပိတံ ဒိသွာ ကရုဏာယ စောဒိယမာနော မနောဇဝံ အဿံ အဘိရုဟိတွာ အဍ္ဎရတ္တိသမယေ တဿ သူလာ ရောပိတဋ္ဌာနံ ဂန္တွာ အဝိဒူရေ ဌိတော ‘‘ဇီဝ၊ ဘော၊ ဇီဝိတမေဝ သေယျော’’တိ ဒိဝသေ ဒိဝသေ ဝဒတိ.

တေန စ သမယေန အမ္ဗသက္ကရော ရာဇာ ဟတ္ထိက္ခန္ဓဝရဂတော နဂရံ ပဒက္ခိဏံ ကရောန္တော အညတရသ္မိံ ဂေဟေ ဝါတပါနံ ဝိဝရိတွာ ရာဇဝိဘူတိံ ပဿန္တိံ ဧကံ ဣတ္ထိံ ဒိသွာ ပဋိဗဒ္ဓစိတ္တော ဟုတွာ ပစ္ဆာသနေ နိသိန္နဿ ပုရိသဿ ‘‘ဣမံ ဃရံ ဣမဉ္စ ဣတ္ထိံ ဥပဓာရေဟီ’’တိ သညံ ဒတွာ အနုက္ကမေန အတ္တနော ရာဇဂေဟံ ပဝိဋ္ဌော တံ ပုရိသံ ပေသေသိ – ‘‘ဂစ္ဆ၊ ဘဏေ၊ တဿာ ဣတ္ထိယာ သသာမိကဘာဝံ ဝါ အသာမိကဘာဝံ ဝါ ဇာနာဟီ’’တိ. သော ဂန္တွာ တဿာ သသာမိကဘာဝံ ဉတွာ ရညော အာရောစေသိ. ရာဇာ တဿာ ဣတ္ထိယာ ပရိဂ္ဂဟဏူပါယံ စိန္တေန္တော တဿာ သာမိကံ ပက္ကောသာပေတွာ ‘‘ဧဟိ၊ ဘဏေ၊ မံ ဥပဋ္ဌာဟီ’’တိ အာဟ. သော အနိစ္ဆန္တောပိ ‘‘ရာဇာ အတ္တနော ဝစနံ အကရောန္တေ မယိ ရာဇဒဏ္ဍံ ကရေယျာ’’တိ ဘယေန ရာဇုပဋ္ဌာနံ သမ္ပဋိစ္ဆိတွာ ဒိဝသေ ဒိဝသေ ရာဇုပဋ္ဌာနံ ဂစ္ဆတိ. ရာဇာပိ တဿ ဘတ္တဝေတနံ ဒါပေတွာ ကတိပယဒိဝသာတိက္ကမေန ပါတောဝ ဥပဋ္ဌာနံ အာဂတံ ဧဝမာဟ – ‘‘ဂစ္ဆ၊ ဘဏေ၊ အမုမှိ ဌာနေ ဧကာ ပေါက္ခရဏီ အတ္ထိ၊ တတော အရုဏဝဏ္ဏမတ္တိကံ ရတ္တုပ္ပလာနိ စ အာနေဟိ၊ သစေ အဇ္ဇေဝ နာဂစ္ဆေယျာသိ၊ ဇီဝိတံ တေ နတ္ထီ’’တိ. တသ္မိဉ္စ ဂတေ ဒွါရပါလံ အာဟ – ‘‘အဇ္ဇ အနတ္ထင်္ဂတေ ဧဝ သူရိယေ သဗ္ဗဒွါရာနိ ထကေတဗ္ဗာနီ’’တိ.

သာ စ ပေါက္ခရဏီ ဝေသာလိယာ တိယောဇနမတ္ထကေ ဟောတိ၊ တထာပိ သော ပုရိသော မရဏဘယတဇ္ဇိတော ဝါတဝေဂေန ပုဗ္ဗဏှေယေဝ တံ ပေါက္ခရဏိံ သမ္ပာပုဏိ. ‘‘သာ စ ပေါက္ခရဏီ အမနုဿပရိဂ္ဂဟိတာ’’တိ ပဂေဝ သုတတ္တာ ဘယေန သော ‘‘အတ္ထိ နု ခေါ ဧတ္ထ ကောစိ ပရိဿယော’’တိ သမန္တတော အနုပရိယာယတိ. တံ ဒိသွာ ပေါက္ခရဏိပါလကော အမနုဿော ကရုဏာယမာနရူပေါ မနုဿရူပေန ဥပသင်္ကမိတွာ ‘‘ကိမတ္ထံ၊ ဘော ပုရိသ၊ ဣဓာဂတောသီ’’တိ အာဟ. သော တဿ တံ ပဝတ္တိံ ကထေသိ. သော ‘‘ယဒိ ဧဝံ ယာဝဒတ္ထံ ဂဏှာဟီ’’တိ အတ္တနော ဒိဗ္ဗရူပံ ဒဿေတွာ အန္တရဓာယိ.

သော တတ္ထ အရုဏဝဏ္ဏမတ္တိကံ ရတ္တုပ္ပလာနိ စ ဂဟေတွာ အနတ္ထင်္ဂတေယေဝ သူရိယေ နဂရဒွါရံ သမ္ပာပုဏိ. တံ ဒိသွာ ဒွါရပါလော တဿ ဝိရဝန္တဿေဝ ဒွါရံ ထကေသိ. သော ထကိတေ ဒွါရေ ပဝေသနံ အလဘန္တော ဒွါရသမီပေ သူလေ အာရောပိတံ ပုရိသံ ဒိသွာ ‘‘ဧတေ မယိ အနတ္ထင်္ဂတေ ဧဝ သူရိယေ အာဂတေ ဝိရဝန္တေ ဧဝံ ဒွါရံ ထကေသုံ. ‘အဟံ ကာလေယေဝ အာဂတော၊ မမ ဒါသော နတ္ထီ’တိ တယာပိ ဉာတံ ဟောတူ’’တိ သက္ခိမကာသိ. တံ သုတွာ သော အာဟ ‘‘အဟံ သူလေ အာဝုတော ဝဇ္ဈော မရဏာဘိမုခေါ၊ ကထံ တဝ သက္ခိ ဟောမိ. ဧကော ပနေတ္ထ ပေတော မဟိဒ္ဓိကော မမ သမီပံ အာဂမိဿတိ၊ တံ သက္ခိံ ကရောဟီ’’တိ. ‘‘ကထံ ပန သော မယာ ဒဋ္ဌဗ္ဗော’’တိ? ဣဓေဝ တွံ တိဋ္ဌ၊ ‘‘သယမေဝ ဒက္ခိဿသီ’’တိ. သော တတ္ထ ဌိတော မဇ္ဈိမယာမေ တံ ပေတံ အာဂတံ ဒိသွာ သက္ခိံ အကာသိ. ဝိဘာတာယ စ ရတ္တိယာ ရညာ ‘‘မမ အာဏာ တယာ အတိက္ကန္တာ၊ တသ္မာ ရာဇဒဏ္ဍံ တေ ကရိဿာမီ’’တိ ဝုတ္တေ၊ ဒေဝ၊ မယာ တဝ အာဏာ နာတိက္ကန္တာ၊ အနတ္ထင်္ဂတေ ဧဝ သူရိယေ အဟံ ဣဓာဂတောတိ. တတ္ထ ကော တေ သက္ခီတိ? သော တဿ သူလာဝုတဿ ပုရိသဿ သန္တိကေ အာဂစ္ဆန္တံ နဂ္ဂပေတံ ‘‘သက္ခီ’’တိ နိဒ္ဒိသိတွာ ‘‘ကထမေတံ အမှေဟိ သဒ္ဓါတဗ္ဗ’’န္တိ ရညာ ဝုတ္တေ ‘‘အဇ္ဇ ရတ္တိယံ တုမှေဟိ သဒ္ဓါတဗ္ဗံ ပုရိသံ မယာ သဒ္ဓိံ ပေသေထာ’’တိ အာဟ. တံ သုတွာ ရာဇာ သယမေဝ တေန သဒ္ဓိံ တတ္ထ ဂန္တွာ ဌိတော ပေတေန စ တတ္ထာဂန္တွာ ‘‘ဇီဝ၊ ဘော၊ ဇီဝိတမေဝ သေယျော’’တိ ဝုတ္တေ တံ ‘‘သေယျာ နိသဇ္ဇာ နယိမဿ အတ္ထီ’’တိအာဒိနာ ပဉ္စဟိ ဂါထာဟိ ပဋိပုစ္ဆိ. ဣဒါနိ အာဒိတော ပန ‘‘ဝေသာလိ နာမ နဂရတ္ထိ ဝဇ္ဇီန’’န္တိ ဂါထာ တာသံ သမ္ဗန္ဓဒဿနတ္ထံ သင်္ဂီတိကာရေဟိ ဌပိတာ –

၅၁၇. ‘‘ဝေသာလီ နာမ နဂရတ္ထိ ဝဇ္ဇီနံ၊ တတ္ထ အဟု လိစ္ဆဝိ အမ္ဗသက္ကရော၊

ဒိသွာန ပေတံ နဂရဿ ဗာဟိရံ၊ တတ္ထေဝ ပုစ္ဆိတ္ထ တံ ကာရဏတ္ထိကော.

၅၁၈. ‘‘သေယျာ နိသဇ္ဇာ နယိမဿ အတ္ထိ၊ အဘိက္ကမော နတ္ထိ ပဋိက္ကမော စ၊

အသိတပီတခါယိတဝတ္ထဘောဂါ၊ ပရိစာရဏာ သာပိ ဣမဿ နတ္ထိ.

၅၁၉. ‘‘ယေ ဉာတကာ ဒိဋ္ဌသုတာ သုဟဇ္ဇာ၊ အနုကမ္ပကာ ယဿ အဟေသုံ ပုဗ္ဗေ၊

ဒဋ္ဌုမ္ပိ တေ ဒါနိ န တံ လဘန္တိ၊ ဝိရာဇိတတော ဟိ ဇနေန တေန.

၅၂၀. ‘‘န ဩဂ္ဂတတ္တဿ ဘဝန္တိ မိတ္တာ၊ ဇဟန္တိ မိတ္တာ ဝိကလံ ဝိဒိတွာ၊

အတ္ထဉ္စ ဒိသွာ ပရိဝါရယန္တိ၊ ဗဟူ မိတ္တာ ဥဂ္ဂတတ္တဿ ဟောန္တိ.

၅၂၁. ‘‘နိဟီနတ္တော သဗ္ဗဘောဂေဟိ ကိစ္ဆော၊ သမ္မက္ခိတော သမ္ပရိဘိန္နဂတ္တော၊

ဥဿာဝဗိန္ဒူဝ ပလိမ္ပမာနာ၊ အဇ္ဇ သုဝေ ဇီဝိတဿူပရောဓော.

၅၂၂. ‘‘ဧတာဒိသံ ဥတ္တမကိစ္ဆပ္ပတ္တံ၊

ဥတ္တာသိတံ ပုစိမန္ဒဿ သူလေ၊

အထ တွံ ကေန ဝဏ္ဏေန ဝဒေသိ ယက္ခ၊

‘ဇီဝ ဘော ဇီဝိတမေဝ သေယျော’’’တိ.

၅၁၇. တတ္ထ တတ္ထာတိ တဿံ ဝေသာလိယံ. နဂရဿ ဗာဟိရန္တိ နဂရဿ ဗဟိ ဘဝံ၊ ဝေသာလိနဂရဿ ဗဟိ ဧဝ ဇာတံ ပဝတ္တံ သမ္ဗန္ဓံ. တတ္ထေဝါတိ ယတ္ထ တံ ပဿိ၊ တတ္ထေဝ ဌာနေ. တန္တိ တံ ပေတံ. ကာရဏတ္ထိကောတိ ‘‘ဇီဝ၊ ဘော၊ ဇီဝိတမေဝ သေယျော’’တိ ဝုတ္တအတ္ထဿ ကာရဏေန အတ္ထိကော ဟုတွာ.

၅၁၈. သေယျာ နိသဇ္ဇာ နယိမဿ အတ္ထီတိ ပိဋ္ဌိပသာရဏလက္ခဏာ သေယျာ၊ ပလ္လင်္ကာဘုဇနလက္ခဏာ နိသဇ္ဇာ စ ဣမဿ သူလေ အာရောပိတပုဂ္ဂလဿ နတ္ထိ. အဘိက္ကမော နတ္ထိ ပဋိက္ကမော စာတိ အဘိက္ကမာဒိလက္ခဏံ အပ္ပမတ္တကမ္ပိ ဂမနံ ဣမဿ နတ္ထိ. ပရိစာရိကာ သာပီတိ ယာ အသိတပီတခါယိတဝတ္ထပရိဘောဂါဒိလက္ခဏာ ဣန္ဒြိယာနံ ပရိစာရဏာ၊ သာပိ ဣမဿ နတ္ထိ. ‘‘ပရိဟရဏာ သာပီ’’တိ ဝါ ပါဌော၊ အသိတာဒိပရိဘောဂဝသေန ဣန္ဒြိယာနံ ပရိဟရဏာ၊ သာပိ ဣမဿ နတ္ထိ ဝိဂတဇီဝိတတ္တာတိ အတ္ထော. ‘‘ပရိစာရဏာ သာပီ’’တိ ကေစိ ပဌန္တိ.

၅၁၉. ဒိဋ္ဌသုတာ သုဟဇ္ဇာ၊ အနုကမ္ပကာ ယဿ အဟေသုံ ပုဗ္ဗေတိ သန္ဒိဋ္ဌသဟာယာ စေဝ အဒိဋ္ဌသဟာယာ စ ယဿ မိတ္တာ အနုဒ္ဒယာဝန္တော ယေ အဿ ဣမဿ ပုဗ္ဗေ အဟေသုံ. ဒဋ္ဌုမ္ပီတိ ပဿိတုမ္ပိ န လဘန္တိ၊ ကုတော သဟ ဝသိတုန္တိ အတ္ထော. ဝိရာဇိတတ္တောတိ ပရိစ္စတ္တသဘာဝေါ. ဇနေန တေနာတိ တေန ဉာတိအာဒိဇနေန.

၅၂၀. န ဩဂ္ဂတတ္တဿ ဘဝန္တိ မိတ္တာတိ အပဂတဝိညာဏဿ မတဿ မိတ္တာ နာမ န ဟောန္တိ တဿ မိတ္တေဟိ ကာတဗ္ဗကိစ္စဿ အတိက္ကန္တတ္တာ. ဇဟန္တိ မိတ္တာ ဝိကလံ ဝိဒိတွာတိ မတော တာဝ တိဋ္ဌတု၊ ဇီဝန္တမ္ပိ ဘောဂဝိကလံ ပုရိသံ ဝိဒိတွာ ‘‘န ဣတော ကိဉ္စိ ဂယှူပဂ’’န္တိ မိတ္တာ ပဇဟန္တိ. အတ္ထဉ္စ ဒိသွာ ပရိဝါရယန္တီတိ တဿ ပန သန္တကံ အတ္ထံ ဓနံ ဒိသွာ ပိယဝါဒိနော မုခုလ္လောကိကာ ဟုတွာ တံ ပရိဝါရေန္တိ. ဗဟူ မိတ္တာ ဥဂ္ဂတတ္တဿ ဟောန္တီတိ ဝိဘဝသမ္ပတ္တိယာ ဥဂ္ဂတသဘာဝဿ သမိဒ္ဓဿ ဗဟူ အနေကာ မိတ္တာ ဟောန္တိ၊ အယံ လောကိယသဘာဝေါတိ အတ္ထော.

၅၂၁. နိဟီနတ္တော သဗ္ဗဘောဂေဟီတိ သဗ္ဗေဟိ ဥပဘောဂပရိဘောဂဝတ္ထူဟိ ပရိဟီနတ္တော. ကိစ္ဆောတိ ဒုက္ခိတော. သမ္မက္ခိတောတိ ရုဟိရေဟိ သမ္မက္ခိတသရီရော. သမ္ပရိဘိန္နဂတ္တောတိ သူလေန အဗ္ဘန္တရေ ဝိဒါလိတဂတ္တော. ဥဿာဝဗိန္ဒူဝ ပလိမ္ပမာနောတိ တိဏဂ္ဂေ လိမ္ပမာနဥဿာဝဗိန္ဒုသဒိသော. အဇ္ဇ သုဝေတိ အဇ္ဇ ဝါ သုဝေ ဝါ ဣမဿ နာမ ပုရိသဿ ဇီဝိတဿ ဥပရောဓော နိရောဓော၊ တတော ဥဒ္ဓံ နပ္ပဝတ္တတီတိ အတ္ထော.

၅၂၂. ဥတ္တာသိတန္တိ အာဝုတံ အာရောပိတံ. ပုစိမန္ဒဿ သူလေတိ နိမ္ဗရုက္ခဿ ဒဏ္ဍေန ကတသူလေ. ကေန ဝဏ္ဏေနာတိ ကေန ကာရဏေန. ဇီဝ၊ ဘော၊ ဇီဝိတမေဝ သေယျောတိ၊ ဘော ပုရိသ၊ ဇီဝ. ကသ္မာ? သူလံ အာရောပိတဿာပိ ဟိ တေ ဣဓ ဇီဝိတမေဝ ဣတော စုတဿ ဇီဝိတတော သတဘာဂေန သဟဿဘာဂေန သေယျော သုန္ဒရတရောတိ.

ဧဝံ တေန ရညာ ပုစ္ဆိတော သော ပေတော အတ္တနော အဓိပ္ပါယံ ပကာသေန္တော –

၅၂၃. ‘‘သာလောဟိတော ဧသ အဟောသိ မယှံ၊ အဟံ သရာမိ ပုရိမာယ ဇာတိယာ၊

ဒိသွာ စ မေ ကာရုညမဟောသိ ရာဇ၊ မာ ပါပဓမ္မော နိရယံ ပတာယံ.

၅၂၄. ‘‘ဣတော စုတော လိစ္ဆဝိ ဧသ ပေါသော၊ သတ္ထုဿဒံ နိရယံ ဃောရရူပံ၊

ဥပပဇ္ဇတိ ဒုက္ကဋကမ္မကာရီ၊ မဟာဘိတာပံ ကဋုကံ ဘယာနကံ.

၅၂၅. ‘‘အနေကဘာဂေန ဂုဏေန သေယျော၊ အယမေဝ သူလော နိရယေန တေန၊

ဧကန္တဒုက္ခံ ကဋုကံ ဘယာနကံ၊ ဧကန္တတိဗ္ဗံ နိရယံ ပတာယံ.

၅၂၆. ‘‘ဣဒဉ္စ သုတွာ ဝစနံ မမေသော၊ ဒုက္ခူပနီတော ဝိဇဟေယျ ပါဏံ၊

တသ္မာ အဟံ သန္တိကေ န ဘဏာမိ၊ မာ မေကတော ဇီဝိတဿူပရောဓော’’တိ. –

စတဿော ဂါထာ အဘာသိ.

၅၂၃. တတ္ထ သာလောဟိတော သမာနလောဟိတော ယောနိသမ္ဗန္ဓေန သမ္ဗန္ဓော၊ ဉာတကောတိ အတ္ထော. ပုရိမာယ ဇာတိယာတိ ပုရိမတ္တဘာဝေ. မာ ပါပဓမ္မော နိရယံ ပတာယန္တိ အယံ ပါပဓမ္မော ပုရိသော နိရယံ မာ ပတိ၊ မာ နိရယံ ဥပပဇ္ဇီတိ ဣမံ ဒိသွာ မေ ကာရုညံ အဟောသီတိ ယောဇနာ.

၅၂၄. သတ္တုဿဒန္တိ ပါပကာရီဟိ သတ္တေဟိ ဥဿန္နံ၊ အထ ဝါ ပဉ္စဝိဓဗန္ဓနံ၊ မုခေ တတ္တလောဟသေစနံ၊ အင်္ဂါရပဗ္ဗတာရောပနံ၊ လောဟကုမ္ဘိပက္ခေပနံ၊ အသိပတ္တဝနပ္ပဝေသနံ၊ ဝေတ္တရဏိယံ သမောတရဏံ၊ မဟာနိရယေ ပက္ခေပေါတိ. ဣမေဟိ သတ္တဟိ ပဉ္စဝိဓဗန္ဓနာဒီဟိ ဒါရုဏကာရဏေဟိ ဥဿန္နံ၊ ဥပရူပရိ နိစိတန္တိ အတ္ထော. မဟာဘိတာပန္တိ မဟာဒုက္ခံ၊ မဟာအဂ္ဂိသန္တာပံ ဝါ. ကဋုကန္တိ အနိဋ္ဌံ. ဘယာနကန္တိ ဘယဇနကံ.

၅၂၅. အနေကဘာဂေန ဂုဏေနာတိ အနေကကောဋ္ဌာသေန အာနိသံသေန. အယမေဝ သူလော နိရယေန တေနာတိ တတော ဣမဿ ဥပ္ပတ္တိဋ္ဌာနဘူတတော နိရယတော အယမေဝ သူလော သေယျောတိ. နိဿက္ကေ ဟိ ဣဒံ ကရဏဝစနံ. ဧကန္တ တိဗ္ဗန္တိ ဧကန္တေနေဝ တိခိဏဒုက္ခံ၊ နိယတမဟာဒုက္ခန္တိ အတ္ထော.

၅၂၆. ဣဒဉ္စ သုတွာ ဝစနံ မမေသောတိ ‘‘ဣတော စုတော’’တိအာဒိနာ ဝုတ္တံ မမ ဝစနံ သုတွာ ဧသော ပုရိသော ဒုက္ခူပနီတော မမ ဝစနေန နိရယဒုက္ခံ ဥပနီတော ဝိယ ဟုတွာ. ဝိဇဟေယျ ပါဏန္တိ အတ္တနော ဇီဝိတံ ပရိစ္စဇေယျ. တသ္မာတိ တေန ကာရဏေန. မာ မေကတောတိ ‘‘မယာ ဧကတော ဣမဿ ပုရိသဿ ဇီဝိတဿ ဥပရောဓော မာ ဟောတူ’’တိ ဣမဿ သန္တိကေ ဣဒံ ဝစနံ အဟံ န ဘဏာမိ၊ အထ ခေါ ‘‘ဇီဝ၊ ဘော၊ ဇီဝိတမေဝ သေယျော’’တိ ဣဒမေဝ ဘဏာမီတိ အဓိပ္ပါယော.

ဧဝံ ပေတေန အတ္တနော အဓိပ္ပါယေ ပကာသိတေ ပုန ရာဇာ ပေတဿ ပဝတ္တိံ ပုစ္ဆိတုံ ဩကာသံ ကရောန္တော ဣမံ ဂါထမာဟ –

၅၂၇. ‘‘အညာတော ဧသော ပုရိသဿ အတ္ထော၊ အညမ္ပိ ဣစ္ဆာမသေ ပုစ္ဆိတုံ တုဝံ၊

ဩကာသကမ္မံ သစေ နော ကရောသိ၊ ပုစ္ဆာမ တံ နော န စ ကုဇ္ဈိတဗ္ဗ’’န္တိ.

၅၂၈. ‘‘အဒ္ဓါ ပဋိညာ မေ တဒါ အဟု၊ နာစိက္ခဏာ အပ္ပသန္နဿ ဟောတိ၊

အကာမာ သဒ္ဓေယျဝစောတိ ကတွာ၊ ပုစ္ဆဿု မံ ကာမံ ယထာ ဝိသယှ’’န္တိ. –

ဣမာ ရညော ပေတဿ စ ဝစနပဋိဝစနဂါထာ.

၅၂၇. တတ္ထ အညာတောတိ အဝဂတော. ဣစ္ဆာမသေတိ ဣစ္ဆာမ. နောတိ အမှာကံ. န စ ကုဇ္ဈိတဗ္ဗန္တိ ‘‘ဣမေ မနုဿာ ယံကိဉ္စိ ပုစ္ဆန္တီ’’တိ ကောဓော န ကာတဗ္ဗော.

၅၂၈. အဒ္ဓါတိ ဧကံသေန. ပဋိညာ မေတိ ဉာဏဝသေန မယှံ ‘‘ပုစ္ဆဿူ’’တိ ပဋိညာ၊ ဩကာသဒါနန္တိ အတ္ထော. တဒါ အဟူတိ တသ္မိံ ကာလေ ပဌမဒဿနေ အဟောသိ. နာစိက္ခဏာ အပ္ပသန္နဿ ဟောတီတိ အကထနာ အပ္ပသန္နဿ ဟောတိ. ပသန္နော ဧဝ ဟိ ပသန္နဿ ကိဉ္စိ ကထေတိ. တွံ ပန တဒါ မယိ အပ္ပသန္နော၊ အဟဉ္စ တယိ၊ တေန ပဋိဇာနိတွာ ကထေတုကာမော နာဟောသိ. ဣဒါနိ ပနာဟံ တုယှံ အကာမာ သဒ္ဓေယျဝစော အကာမော ဧဝ သဒ္ဓါတဗ္ဗဝစနော ဣတိ ကတွာ ဣမိနာ ကာရဏေန. ပုစ္ဆဿု မံ ကာမံ ယထာ ဝိသယှန္တိ တွံ ယထာ ဣစ္ဆသိ၊ တမတ္ထံ မံ ပုစ္ဆဿု. အဟံ ပန ယထာ ဝိသယှံ ယထာ မယှံ သဟိတုံ သက္ကာ၊ တထာ အတ္တနော ဉာဏဗလာနုရူပံ ကထေဿာမီတိ အဓိပ္ပါယော.

ဧဝံ ပေတေန ပုစ္ဆနာယ ဩကာသေ ကတေ ရာဇာ –

၅၂၉. ‘‘ယံ ကိဉ္စဟံ စက္ခုနာ ပဿိသာမိ၊

သဗ္ဗမ္ပိ တာဟံ အဘိသဒ္ဒဟေယျံ၊

ဒိသွာဝ တံ နောပိ စေ သဒ္ဒဟေယျံ၊

ကရေယျာသိ မေ ယက္ခ နိယဿကမ္မ’’န္တိ. –

ဂါထမာဟ. တဿတ္ထော – အဟံ ယံ ကိဉ္စိဒေဝ စက္ခုနာ ပဿိဿာမိ၊ တံ သဗ္ဗမ္ပိ တထေဝ အဟံ အဘိသဒ္ဒဟေယျံ၊ တံ ပန ဒိသွာဝ တံ ဝစနံ နောပိ စေ သဒ္ဒဟေယျံ. ယက္ခ၊ မယှံ နိယဿကမ္မံ နိဂ္ဂဟကမ္မံ ကရေယျာသီတိ. အထ ဝါ ယံ ကိဉ္စဟံ စက္ခုနာ ပဿိဿာမီတိ အဟံ ယံ ကိဉ္စိဒေဝ စက္ခုနာ ပဿိဿာမိ အစက္ခုဂေါစရဿ အဒဿနတော. သဗ္ဗမ္ပိ တာဟံ အဘိသဒ္ဒဟေယျန္တိ သဗ္ဗမ္ပိ တေ အဟံ ဒိဋ္ဌံ သုတံ အညံ ဝါ အဘိသဒ္ဒဟေယျံ. တာဒိသော ဟိ မယှံ တယိ အဘိပ္ပသာဒေါတိ အဓိပ္ပါယော. ပစ္ဆိမပဒဿ ပန ယထာဝုတ္တောဝ အတ္ထော.

တံ သုတွာ ပေတော –

၅၃၀. ‘‘သစ္စပ္ပဋိညာ တဝ မေသာ ဟောတု၊ သုတွာန ဓမ္မံ လဘ သုပ္ပသာဒံ၊

အညတ္ထိကော နော စ ပဒုဋ္ဌစိတ္တော၊ ယံ တေ သုတံ အသုတဉ္စာပိ ဓမ္မံ၊

သဗ္ဗမ္ပိ အက္ခိဿံ ယထာ ပဇာန’’န္တိ. – ဂါထမာဟ၊ ဣတော ပရံ –

၅၃၁. ‘‘သေတေန အဿေန အလင်္ကတေန၊ ဥပယာသိ သူလာဝုတကဿ သန္တိကေ၊

ယာနံ ဣဒံ အဗ္ဘုတံ ဒဿနေယျံ၊ ကိဿေတံ ကမ္မဿ အယံ ဝိပါကောတိ.

၅၃၂. ‘‘ဝေသာလိယာ နဂရဿ မဇ္ဈေ၊ စိက္ခလ္လမဂ္ဂေ နရကံ အဟောသိ၊

ဂေါသီသမေကာဟံ ပသန္နစိတ္တော၊ သေတံ ဂဟေတွာ နရကသ္မိံ နိက္ခိပိံ.

၅၃၃. ‘‘ဧတသ္မိံ ပါဒါနိ ပတိဋ္ဌပေတွာ၊ မယဉ္စ အညေ စ အတိက္ကမိမှာ၊

ယာနံ ဣဒံ အဗ္ဘုတံ ဒဿနေယျံ၊ တဿေဝ ကမ္မဿ အယံ ဝိပါကောတိ.

၅၃၄. ‘‘ဝဏ္ဏော စ တေ သဗ္ဗဒိသာ ပဘာသတိ၊ ဂန္ဓော စ တေ သဗ္ဗဒိသာ ပဝါယတိ၊

ယက္ခိဒ္ဓိပတ္တောသိ မဟာနုဘာဝေါ၊ နဂ္ဂေါ စာသိ ကိဿ အယံ ဝိပါကောတိ.

၅၃၅. ‘‘အက္ကောဓနော နိစ္စပသန္နစိတ္တော၊ သဏှာဟိ ဝါစာဟိ ဇနံ ဥပေမိ၊

တဿေဝ ကမ္မဿ အယံ ဝိပါကော၊ ဒိဗ္ဗော မေ ဝဏ္ဏော သတတံ ပဘာသတိ.

၅၃၆. ‘‘ယသဉ္စ ကိတ္တိဉ္စ ဓမ္မေ ဌိတာနံ၊ ဒိသွာန မန္တေမိ ပသန္နစိတ္တော၊

တဿေဝ ကမ္မဿ အယံ ဝိပါကော၊ ဒိဗ္ဗော မေ ဂန္ဓော သတတံ ပဝါယတိ.

၅၃၇. ‘‘သဟာယာနံ တိတ္ထသ္မိံ နှာယန္တာနံ၊ ထလေ ဂဟေတွာ နိဒဟိဿ ဒုဿံ၊

ခိဍ္ဍတ္ထိကော နော စ ပဒုဋ္ဌစိတ္တော၊ တေနမှိ နဂ္ဂေါ ကသိရာ စ ဝုတ္တီတိ.

၅၃၈. ‘‘ယော ကီဠမာနော ပကရောတိ ပါပံ၊ တဿေဒိသံ ကမ္မဝိပါကမာဟု၊

အကီဠမာနော ပန ယော ကရောတိ၊ ကိံ တဿ ကမ္မဿ ဝိပါကမာဟူတိ.

၅၃၉. ‘‘ယေ ဒုဋ္ဌသင်္ကပ္ပမနာ မနုဿာ၊ ကာယေန ဝါစာယ စ သံကိလိဋ္ဌာ၊

ကာယဿ ဘေဒါ အဘိသမ္ပရာယံ၊ အသံသယံ တေ နိရယံ ဥပေန္တိ.

၅၄၀. ‘‘အပရေ ပန သုဂတိမာသမာနာ၊ ဒါနေ ရတာ သင်္ဂဟိတတ္တဘာဝါ၊

ကာယဿ ဘေဒါ အဘိသမ္ပရာယံ၊ အသံသယံ တေ သုဂတိံ ဥပေန္တီ’’တိ. –

တေသံ ဥဘိန္နံ ဝစနပဋိဝစနဂါထာ ဟောန္တိ.

၅၃၀. တတ္ထ သစ္စပ္ပဋိညာ တဝ မေသာ ဟောတူတိ ‘‘သဗ္ဗမ္ပိ တာဟံ အဘိသဒ္ဒဟေယျ’’န္တိ တဝ ဧသာ ပဋိညာ မယှံ သစ္စံ ဟောတု. သုတွာန ဓမ္မံ လဘ သုပ္ပသာဒန္တိ မယာ ဝုစ္စမာနံ ဓမ္မံ သုတွာ သုန္ဒရံ ပသာဒံ လဘဿု. အညတ္ထိကောတိ အာဇာနနတ္ထိကော. ယထာ ပဇာနန္တိ ယထာ အညောပိ ပဇာနန္တော၊ ‘‘ယထာပိ ဉာတ’’န္တိ ဝါ မယာ ယထာ ဉာတန္တိ အတ္ထော.

၅၃၁. ကိဿေတံ ကမ္မဿ အယံ ဝိပါကောတိ ကိဿေတံ ကိဿ နာမ ဧတံ၊ ကိဿ ကမ္မဿ အယံ ဝိပါကော. ဧတန္တိ ဝါ နိပါတမတ္တံ၊ ကိဿ ကမ္မဿာတိ ယောဇနာ. ‘‘ကိဿ တေ’’တိ စ ကေစိ ပဌန္တိ.

၅၃၂-၃၃. စိက္ခလ္လမဂ္ဂေတိ စိက္ခလ္လဝတိ ပထမှိ. နရကန္တိ အာဝါဋံ. ဧကာဟန္တိ ဧကံ အဟံ. နရကသ္မိံ နိက္ခိပိန္တိ ယထာ ကဒ္ဒမော န အက္ကမီယတိ၊ ဧဝံ တသ္မိံ စိက္ခလ္လာဝါဋေ ဌပေသိံ. တဿာတိ တဿ ဂေါသီသေန သေတုကရဏဿ.

၅၃၆-၇. ဓမ္မေ ဌိတာနန္တိ ဓမ္မစာရီနံ သမစာရီနံ. မန္တေမီတိ ကထေမိ ကိတ္တယာမိ. ခိဍ္ဍတ္ထိကောတိ ဟသာဓိပ္ပါယော. နော စ ပဒုဋ္ဌစိတ္တောတိ ဒုဿသာမိကေ န ဒူသိတစိတ္တော၊ န အဝဟရဏာဓိပ္ပါယော နာပိ ဝိနာသာဓိပ္ပါယောတိ အတ္ထော.

၅၃၈. အကီဠမာနောတိ အခိဍ္ဍာဓိပ္ပါယော၊ လောဘာဒီဟိ ဒူသိတစိတ္တော. ကိံ တဿ ကမ္မဿ ဝိပါကမာဟူတိ တဿ တထာ ကတဿ ပါပကမ္မဿ ကီဝ ကဋုကံ ဒုက္ခဝိပါကံ ပဏ္ဍိတာ အာဟု.

၅၃၉-၄၀. ဒုဋ္ဌသင်္ကပ္ပမနာတိ ကာမသင်္ကပ္ပါဒိဝသေန ဒူသိတမနောဝိတက္ကာ၊ ဧတေန မနောဒုစ္စရိတမာဟ. ကာယေန ဝါစာယ စ သံကိလိဋ္ဌာတိ ပါဏာတိပါတာဒိဝသေန ကာယဝါစာဟိ မလိနာ. အာသမာနာတိ အာသီသမာနာ ပတ္ထယမာနာ.

ဧဝံ ပေတေန သင်္ခေပေနေဝ ကမ္မဖလေသု ဝိဘဇိတွာ ဒဿိတေသု တံ အသဒ္ဒဟန္တော ရာဇာ –

၅၄၁. ‘‘တံ ကိန္တိ ဇာနေယျမဟံ အဝေစ္စ၊ ကလျာဏပါပဿ အယံ ဝိပါကော၊

ကိံ ဝါဟံ ဒိသွာ အဘိသဒ္ဒဟေယျံ၊ ကော ဝါပိ မံ သဒ္ဒဟာပေယျ ဧတ’’န္တိ. –

ဂါထမာဟ. တတ္ထ တံ ကိန္တိ ဇာနေယျမဟံ အဝေစ္စာတိ ယောယံ တယာ ‘‘ယေ ဒုဋ္ဌသင်္ကပ္ပမနာ မနုဿာ၊ ကာယေန ဝါစာယ စ သံကိလိဋ္ဌာ’’တိအာဒိနာ. ‘‘အပရေ ပန သုဂတိမာသမာနာ’’တိအာဒိနာ စ ကလျာဏဿ ပါပဿ စ ကမ္မဿ ဝိပါကော ဝိဘဇိတွာ ဝုတ္တော၊ တံ ကိန္တိ ကေန ကာရဏေန အဟံ အဝေစ္စ အပရပစ္စယဘာဝေန သဒ္ဒဟေယျံ. ကိံ ဝါဟံ ဒိသွာ အဘိသဒ္ဒဟေယျန္တိ ကီဒိသံ ဝါ ပနာဟံ ပစ္စက္ခဘူတံ နိဒဿနံ ဒိသွာ ပဋိသဒ္ဒဟေယျံ. ကော ဝါပိ မံ သဒ္ဒဟာပေယျ ဧတန္တိ ကော ဝါ ဝိညူ ပုရိသော ပဏ္ဍိတော ဧတမတ္ထံ မံ သဒ္ဒဟာပေယျ၊ တံ ကထေဟီတိ အတ္ထော.

တံ သုတွာ ပေတော ကာရဏေန တမတ္ထံ တဿ ပကာသေန္တော –

၅၄၂. ‘‘ဒိသွာ စ သုတွာ အဘိသဒ္ဒဟဿု၊ ကလျာဏပါပဿ အယံ ဝိပါကော၊

ကလျာဏပါပေ ဥဘယေ အသန္တေ၊ သိယာ နု သတ္တာ သုဂတာ ဒုဂ္ဂတာ ဝါ.

၅၄၃. ‘‘နော စေတ္ထ ကမ္မာနိ ကရေယျုံ မစ္စာ၊ ကလျာဏပါပါနိ မနုဿလောကေ၊

နာဟေသုံ သတ္တာ သုဂတာ ဒုဂ္ဂတာ ဝါ၊ ဟီနာ ပဏီတာ စ မနုဿလောကေ.

၅၄၄. ‘‘ယသ္မာ စ ကမ္မာနိ ကရောန္တိ မစ္စာ၊ ကလျာဏပါပါနိ မနုဿလောကေ၊

တသ္မာ ဟိ သတ္တာ သုဂတာ ဒုဂ္ဂတာ ဝါ၊ ဟီနာ ပဏီတာ စ မနုဿလောကေ.

၅၄၅. ‘‘ဒွယဇ္ဇ ကမ္မာနံ ဝိပါကမာဟု၊ သုခဿ ဒုက္ခဿ စ ဝေဒနီယံ၊

တာ ဒေဝတာယော ပရိစာရယန္တိ၊ ပစ္စေန္တိ ဗာလာ ဒွယတံ အပဿိနော’’တိ. –

ဂါထာ အဘာသိ.

၅၄၂. တတ္ထ ဒိသွာ စာတိ ပစ္စက္ခတော ဒိသွာပိ. သုတွာတိ ဓမ္မံ သုတွာ တဒနုသာရေန နယံ နေန္တော အနုမိနန္တော. ကလျာဏပါပဿာတိ ကုသလဿ အကုသလဿ စ ကမ္မဿ အယံ သုခေါ အယံ ဒုက္ခော စ ဝိပါကောတိ အဘိသဒ္ဒဟဿု. ဥဘယေ အသန္တေတိ ကလျာဏေ ပါပေ စာတိ ဒုဝိဓေ ကမ္မေ အဝိဇ္ဇမာနေ. သိယာ နု သတ္တာ သုဂတာ ဒုဂ္ဂတာ ဝါတိ ‘‘ဣမေ သတ္တာ သုဂတိံ ဂတာ ဒုဂ္ဂတိံ ဂတာ ဝါ၊ သုဂတိယံ ဝါ အဍ္ဎာ ဒုဂ္ဂတိယံ ဒလိဒ္ဒါ ဝါ’’တိ အယမတ္ထော ကိံ နု သိယာ ကထံ သမ္ဘဝေယျာတိ အတ္ထော.

၅၄၃-၄. ဣဒါနိ ယထာဝုတ္တမတ္ထံ ‘‘နော စေတ္ထ ကမ္မာနီ’’တိ စ ‘‘ယသ္မာ စ ကမ္မာနီ’’တိ စ ဂါထာဒွယေန ဗျတိရေကတော အနွယတော စ ဝိဘာဝေတိ. တတ္ထ ဟီနာ ပဏီတာတိ ကုလရူပါရောဂျပရိဝါရာဒီဟိ ဟီနာ ဥဠာရာ စ.

၅၄၅. ဒွယဇ္ဇ ကမ္မာနံ ဝိပါကမာဟူတိ ဒွယံ ဒုဝိဓံ အဇ္ဇ ဣဒါနိ ကမ္မာနံ သုစရိတဒုစ္စရိတာနံ ဝိပါကံ ဝဒန္တိ ကထေန္တိ. ကိံ တန္တိ အာဟ ‘‘သုခဿ ဒုက္ခဿ စ ဝေဒနီယ’’န္တိ၊ ဣဋ္ဌဿ စ အနိဋ္ဌဿ စ အနုဘဝနယောဂ္ဂံ. တာ ဒေဝတာယော ပရိစာရယန္တီတိ ယေ ဥက္ကံသဝသေန သုခဝေဒနီယံ ဝိပါကံ ပဋိလဘန္တိ၊ တေ ဒေဝလောကေ တာ ဒေဝတာ ဟုတွာ ဒိဗ္ဗသုခသမပ္ပိတာ ဣန္ဒြိယာနိ ပရိစာရေန္တိ. ပစ္စေန္တိ ဗာလာ ဒွယတံ အပဿိနောတိ ယေ ဗာလာ ကမ္မဉ္စ ကမ္မဖလဉ္စာတိ ဒွယံ အပဿန္တာ အသဒ္ဒဟန္တာ၊ တေ ပါပပ္ပသုတာ ဒုက္ခဝေဒနီယံ ဝိပါကံ အနုဘဝန္တာ နိရယာဒီသု ကမ္မုနာ ပစ္စေန္တိ ဒုက္ခံ ပါပုဏန္တိ.

ဧဝံ ကမ္မဖလံ သဒ္ဒဟန္တော ပန တွံ ကသ္မာ ဧဝရူပံ ဒုက္ခံ ပစ္စနုဘဝသီတိ အနုယောဂံ သန္ဓာယ –

၅၄၆. ‘‘န မတ္ထိ ကမ္မာနိ သယံကတာနိ၊ ဒတွာပိ မေ နတ္ထိ ယော အာဒိသေယျ၊

အစ္ဆာဒနံ သယနမထန္နပါနံ၊ တေနမှိ နဂ္ဂေါ ကသိရာ စ ဝုတ္တီ’’တိ. –

ဂါထမာဟ. တတ္ထ န မတ္ထိ ကမ္မာနိ သယံကတာနီတိ ယသ္မာ သယံ အတ္တနာ ပုဗ္ဗေ ကတာနိ ပုညကမ္မာနိ မမ နတ္ထိ န ဝိဇ္ဇန္တိ၊ ယေဟိ ဣဒါနိ အစ္ဆာဒနာဒီနိ လဘေယျံ. ဒတွာပိ မေ နတ္ထိ ယော အာဒိသေယျာတိ ယော သမဏဗြာဟ္မဏာနံ ဒါနံ ဒတွာ ‘‘အသုကဿ ပေတဿ ဟောတူ’’တိ မေ အာဒိသေယျ ဥဒ္ဒိသေယျ၊ သော နတ္ထိ. တေနမှိ နဂ္ဂေါ ကသိရာ စ ဝုတ္တီတိ တေန ဒုဝိဓေနာပိ ကာရဏေန ဣဒါနိ နဂ္ဂေါ နိစ္စောဠော အမှိ၊ ကသိရာ ဒုက္ခာ စ ဝုတ္တိ ဇီဝိကာ ဟောတီတိ.

တံ သုတွာ ရာဇာ တဿ အစ္ဆာဒနာဒိလာဘံ အာကင်္ခန္တော –

၅၄၇. ‘‘သိယာ နု ခေါ ကာရဏံ ကိဉ္စိ ယက္ခ၊ အစ္ဆာဒနံ ယေန တုဝံ လဘေထ၊

အာစိက္ခ မေ တွံ ယဒတ္ထိ ဟေတု၊ သဒ္ဓါယိကံ ဟေတုဝစော သုဏောမာ’’တိ. –

ဂါထမာဟ. တတ္ထ ယေနာတိ ယေန ကာရဏေန တွံ အစ္ဆာဒနံ လဘေထ လဘေယျာသိ၊ ကိဉ္စိ တံ ကာရဏံ သိယာ နု ခေါ ဘဝေယျ နု ခေါတိ အတ္ထော. ယဒတ္ထီတိ ယဒိ အတ္ထိ.

အထဿ ပေတော တံ ကာရဏံ အာစိက္ခန္တော –

၅၄၈. ‘‘ကပ္ပိတကော နာမ ဣဓတ္ထိ ဘိက္ခု၊ ဈာယီ သုသီလော အရဟာ ဝိမုတ္တော၊

ဂုတ္တိန္ဒြိယော သံဝုတပါတိမောက္ခော၊ သီတိဘူတော ဥတ္တမဒိဋ္ဌိပတ္တော.

၅၄၉. ‘‘သခိလော ဝဒညူ သုဝစော သုမုခေါ၊ သွာဂမော သုပ္ပဋိမုတ္တကော စ၊

ပုညဿ ခေတ္တံ အရဏဝိဟာရီ၊ ဒေဝမနုဿာနဉ္စ ဒက္ခိဏေယျော.

၅၅၀. ‘‘သန္တော ဝိဓူမော အနီဃော နိရာသော၊ မုတ္တော ဝိသလ္လော အမမော အဝင်္ကော၊

နိရူပဓီ သဗ္ဗပပဉ္စခီဏော၊ တိဿော ဝိဇ္ဇာ အနုပ္ပတ္တော ဇုတိမာ.

၅၅၁. ‘‘အပ္ပညာတော ဒိသွာပိ န စ သုဇာနော၊ မုနီတိ နံ ဝဇ္ဇိသု ဝေါဟရန္တိ၊

ဇာနန္တိ တံ ယက္ခဘူတာ အနေဇံ၊ ကလျာဏဓမ္မံ ဝိစရန္တံ လောကေ.

၅၅၂. ‘‘တဿ တုဝံ ဧကယုဂံ ဒုဝေ ဝါ၊ မမုဒ္ဒိသိတွာန သစေ ဒဒေထ၊

ပဋိဂ္ဂဟီတာနိ စ တာနိ အဿု၊ မမဉ္စ ပဿေထ သန္နဒ္ဓဒုဿ’’န္တိ. –

ဂါထာ အဘာသိ.

၅၄၈. တတ္ထ ကပ္ပိတတော နာမာတိ ဇဋိလသဟဿဿ အဗ္ဘန္တရေ အာယသ္မတော ဥပါလိတ္ထေရဿ ဥပဇ္ဈာယံ သန္ဓာယ ဝဒတိ. ဣဓာတိ ဣမိဿာ ဝေသာလိယာ သမီပေ. ဈာယီတိ အဂ္ဂဖလဈာနေန ဈာယီ. သီတိဘူတောတိ သဗ္ဗကိလေသဒရထပရိဠာဟဝူပသမေန သီတိဘာဝပ္ပတ္တော. ဥတ္တမဒိဋ္ဌိပတ္တောတိ ဥတ္တမံ အဂ္ဂဖလံ သမ္မာဒိဋ္ဌိံ ပတ္တော.

၅၄၉. သခိလောတိ မုဒု. သုဝစောတိ သုဗ္ဗစော. သွာဂမောတိ သုဋ္ဌု အာဂတာဂမော. သုပ္ပဋိမုတ္တကောတိ သုဋ္ဌု ပဋိမုတ္တကဝါစော၊ မုတ္တဘာဏီတိ အတ္ထော. အရဏဝိဟာရီတိ မေတ္တာဝိဟာရီ.

၅၅၀. သန္တောတိ ဥပသန္တကိလေသော. ဝိဓူမောတိ ဝိဂတမိစ္ဆာဝိတက္ကဓူမော. အနီဃောတိ နိဒ္ဒုက္ခော. နိရာသောတိ နိတ္တဏှော. မုတ္တောတိ သဗ္ဗဘဝေဟိ ဝိမုတ္တော. ဝိသလ္လောတိ ဝီတရာဂါဒိသလ္လော. အမမောတိ မမံကာရဝိရဟိတော. အဝင်္ကောတိ ကာယဝင်္ကာဒိဝင်္ကဝိရဟိတော. နိရူပဓီတိ ကိလေသာဘိသင်္ခါရာဒိဥပဓိပ္ပဟာယီ. သဗ္ဗပပဉ္စခီဏောတိ ပရိက္ခီဏတဏှာဒိပပဉ္စော. ဇုတိမာတိ အနုတ္တရာယ ဉာဏဇုတိယာ ဇုတိမာ. အပ္ပညာတောတိ ပရမပ္ပိစ္ဆတာယ ပဋိစ္ဆန္နဂုဏတာယ စ န ပါကဋော.

၅၅၁. ဒိသွာပိ န စ သုဇာနောတိ ဂမ္ဘီရဘာဝေန ဒိသွာပိ ‘‘ဧဝံသီလော၊ ဧဝံဓမ္မော၊ ဧဝံပညော’’တိ န သုဝိညေယျော. ဇာနန္တိ တံ ယက္ခဘူတာ အနေဇန္တိ ယက္ခဘူတာ စ အနေဇံ နိတ္တဏှံ ‘‘အရဟာ’’တိ တံ ဇာနန္တိ. ကလျာဏဓမ္မန္တိ သုန္ဒရသီလာဒိဂုဏံ.

၅၅၂. တဿာတိ တဿ ကပ္ပိတကမဟာထေရဿ. ဧကယုဂန္တိ ဧကံ ဝတ္ထယုဂံ. ဒုဝေ ဝါတိ ဒွေ ဝါ ဝတ္ထယုဂါနိ. မမုဒ္ဒိသိတွာနာတိ မမံ ဥဒ္ဒိသိတွာ. ပဋိဂ္ဂဟီတာနိစ တာနိ အဿူတိ တာနိ ဝတ္ထယုဂါနိ တေန ပဋိဂ္ဂဟိတာနိ စ အဿု ဘဝေယျုံ. သန္နဒ္ဓဒုဿန္တိ ဒုဿေန ကတသန္နာဟံ၊ လဒ္ဓဝတ္ထံ နိဝတ္ထပါရုတဒုဿန္တိ အတ္ထော.

တတော ရာဇာ –

၅၅၃. ‘‘ကသ္မိံ ပဒေသေ သမဏံ ဝသန္တံ၊ ဂန္တွာန ပဿေမု မယံ ဣဒါနိ၊

ယော မဇ္ဇ ကင်္ခံ ဝိစိကိစ္ဆိတဉ္စ၊ ဒိဋ္ဌီဝိသူကာနိ ဝိနောဒယေယျာ’’တိ. –

ထေရဿ ဝသနဋ္ဌာနံ ပုစ္ဆိ. တတ္ထ ကသ္မိံ ပဒေသေတိ ကတရသ္မိံ ပဒေသေ. ယော မဇ္ဇာတိ ယော အဇ္ဇ၊ မ-ကာရော ပဒသန္ဓိကရော.

တတော ပေတော –

၅၅၄. ‘‘ဧသော နိသိန္နော ကပိနစ္စနာယံ၊ ပရိဝါရိတော ဒေဝတာဟိ ဗဟူဟိ၊

ဓမ္မိံ ကထံ ဘာသတိ သစ္စနာမော၊ သကသ္မိမာစေရကေ အပ္ပမတ္တော’’တိ. –

ဂါထမာဟ. တတ္ထ ကပိနစ္စနာယန္တိ ကပီနံ ဝါနရာနံ နစ္စနေန ‘‘ကပိနစ္စနာ’’တိ လဒ္ဓဝေါဟာရေ ပဒေသေ. သစ္စနာမောတိ ဈာယီ သုသီလော အရဟာ ဝိမုတ္တောတိအာဒီဟိ ဂုဏနာမေဟိ ယာထာဝနာမော အဝိပရီတနာမော.

ဧဝံ ပေတေန ဝုတ္တေ ရာဇာ တာဝဒေဝ ထေရဿ သန္တိကံ ဂန္တုကာမော –

၅၅၅. ‘‘တထာဟံ ကဿာမိ ဂန္တွာ ဣဒါနိ၊ အစ္ဆာဒယိဿံ သမဏံ ယုဂေန၊

ပဋိဂ္ဂဟီတာနိ စ တာနိ အဿု၊ တုဝဉ္စ ပဿေမု သန္နဒ္ဓဒုဿ’’န္တိ. –

ဂါထမာဟ. တတ္ထ ကဿာမီတိ ကရိဿာမိ.

အထ ပေတော ‘‘ဒေဝတာနံ ထေရော ဓမ္မံ ဒေသေတိ၊ တသ္မာ နာယံ ဥပသင်္ကမနကာလော’’တိ ဒဿေန္တော –

၅၅၆. ‘‘မာ အက္ခဏေ ပဗ္ဗဇိတံ ဥပါဂမိ၊ သာဓု ဝေါ လိစ္ဆဝိ နေသ ဓမ္မော၊

တတော စ ကာလေ ဥပသင်္ကမိတွာ၊ တတ္ထေဝ ပဿာဟိ ရဟော နိသိန္န’’န္တိ. –

ဂါထမာဟ. တတ္ထ သာဓူတိ အာယာစနေ နိပါတော. ဝေါ လိစ္ဆဝိ နေသ ဓမ္မောတိ၊ လိစ္ဆဝိရာဇ၊ တုမှာကံ ရာဇူနံ ဧသ ဓမ္မော န ဟောတိ၊ ယံ အကာလေ ဥပသင်္ကမနံ. တတ္ထေဝါတိ တသ္မိံယေဝ ဌာနေ.

ဧဝံ ပေတေန ဝုတ္တေ ရာဇာ ‘‘သာဓူ’’တိ သမ္ပဋိစ္ဆိတွာ အတ္တနော နိဝေသနမေဝ ဂန္တွာ ပုန ယုတ္တပတ္တကာလေ အဋ္ဌ ဝတ္ထုယုဂါနိ ဂါဟာပေတွာ ထေရံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧကမန္တံ နိသိန္နော ပဋိသန္ထာရံ ကတွာ ‘‘ဣမာနိ၊ ဘန္တေ၊ အဋ္ဌ ဝတ္ထယုဂါနိ ပဋိဂ္ဂဏှာ’’တိ အာဟ. တံ သုတွာ ထေရော ကထာသမုဋ္ဌာပနတ္ထံ ‘‘မဟာရာဇ၊ ပုဗ္ဗေ တွံ အဒါနသီလော သမဏဗြာဟ္မဏာနံ ဝိဟေဌနဇာတိကောဝ ကထံ ပဏီတာနိ ဝတ္ထာနိ ဒါတုကာမော ဇာတော’’တိ အာဟ. တံ သုတွာ ရာဇာ တဿ ကာရဏံ အာစိက္ခန္တော ပေတေန သမာဂမံ၊ တေန စ အတ္တနာ စ ကထိတံ သဗ္ဗံ ထေရဿ အာရောစေတွာ ဝတ္ထာနိ ဒတွာ ပေတဿ ဥဒ္ဒိသိ. တေန ပေတော ဒိဗ္ဗဝတ္ထဓရော အလင်္ကတပဋိယတ္တော အဿာရုဠှော ထေရဿ စ ရညော စ ပုရတော ပါတုဘဝိ. တံ ဒိသွာ ရာဇာ အတ္တမနော ပမုဒိတော ပီတိသောမနဿဇာတော ‘‘ပစ္စက္ခတော ဝတ မယာ ကမ္မဖလံ ဒိဋ္ဌံ၊ န ဒါနာဟံ ပါပံ ကရိဿာမိ၊ ပုညမေဝ ကရိဿာမီ’’တိ ဝတွာ တေန ပေတေန သက္ခိံ အကာသိ. သော စ ပေတော ‘‘သစေ၊ တွံ လိစ္ဆဝိရာဇ၊ ဣတော ပဋ္ဌာယ အဓမ္မံ ပဟာယ ဓမ္မံ စရသိ၊ ဧဝါဟံ တဝ သက္ခိံ ကရိဿာမိ၊ သန္တိကဉ္စ တေ အာဂမိဿာမိ၊ သူလာဝုတဉ္စ ပုရိသံ သီဃံ သူလတော မောစေဟိ၊ ဧဝံ သော ဇီဝိတံ လဘိတွာ ဓမ္မံ စရန္တော ဒုက္ခတော မုစ္စိဿတိ၊ ထေရဉ္စ ကာလေန ကာလံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဓမ္မံ သုဏန္တော ပုညာနိ ကရောဟီ’’တိ ဝတွာ ဂတော.

အထ ရာဇာ ထေရံ ဝန္ဒိတွာ နဂရံ ပဝိသိတွာ သီဃံ သီဃံ လိစ္ဆဝိပရိသံ သန္နိပါတေတွာ တေ အနုဇာနာပေတွာ တံ ပုရိသံ သူလတော မောစေတွာ ‘‘ဣမံ အရောဂံ ကရောထာ’’တိ တိကိစ္ဆကေ အာဏာပေသိ. ထေရဉ္စ ဥပသင်္ကမိတွာ ပုစ္ဆိ – ‘‘သိယာ နု ခေါ၊ ဘန္တေ၊ နိရယဂါမိကမ္မံ ကတွာ ဌိတဿ နိရယတော မုတ္တီ’’တိ. သိယာ၊ မဟာရာဇ၊ သစေ ဥဠာရံ ပုညံ ကရောတိ၊ မုစ္စတီတိ ဝတွာ ထေရော ရာဇာနံ သရဏေသု စ သီလေသု စ ပတိဋ္ဌာပေသိ. သော တတ္ထ ပတိဋ္ဌိတော ထေရဿ ဩဝါဒေ ဌတွာ သောတာပန္နော အဟောသိ၊ သူလာဝုတော ပန ပုရိသော အရောဂေါ ဟုတွာ သံဝေဂဇာတော ဘိက္ခူသု ပဗ္ဗဇိတွာ နစိရဿေဝ အရဟတ္တံ ပါပုဏိ. တမတ္ထံ ဒဿေန္တာ သင်္ဂီတိကာရာ –

၅၅၇. ‘‘တထာတိ ဝတွာ အဂမာသိ တတ္ထ၊ ပရိဝါရိတော ဒါသဂဏေန လိစ္ဆဝိ၊

သော တံ နဂရံ ဥပသင်္ကမိတွာ၊ ဝါသူပဂစ္ဆိတ္ထ သကေ နိဝေသနေ.

၅၅၈. ‘‘တတော စ ကာလေ ဂိဟိကိစ္စာနိ ကတွာ၊

နှတွာ ပိဝိတွာ စ ခဏံ လဘိတွာ၊