၃. တတိယသုတ္တန္တနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ

၁၉၄. ပုန အညံ သုတ္တန္တံ နိက္ခိပိတွာ ဣန္ဒြိယဝိဓာနံ နိဒ္ဒိသိတုကာမော ပဉ္စိမာနိ၊ ဘိက္ခဝေတိအာဒိမာဟ. တတ္ထ သောတာပတ္တိယင်္ဂေသူတိ ဧတ္ထ သောတော အရိယော အဋ္ဌင်္ဂိကော မဂ္ဂေါ၊ သောတဿ အာပတ္တိ ဘုသံ ပါပုဏနံ သောတာပတ္တိ၊ သောတာပတ္တိယာ အင်္ဂါနိ သမ္ဘာရာနိ သောတာပတ္တိအင်္ဂါနိ. သောတာပန္နတာယ ပုဗ္ဗဘာဂပဋိလာဘအင်္ဂါနိ. သပ္ပုရိသသံသေဝေါ သောတာပတ္တိအင်္ဂံ၊ သဒ္ဓမ္မဿဝနံ သောတာပတ္တိအင်္ဂံ၊ ယောနိသောမနသိကာရော သောတာပတ္တိအင်္ဂံ၊ ဓမ္မာနုဓမ္မပဋိပတ္တိ သောတာပတ္တိအင်္ဂံ၊ ဣမာနိ စတ္တာရိ သောတာပတ္တိအင်္ဂါနိ. သေသာ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တာ ဧဝ. ဣဒဉ္စ ဣမေသံ ဣန္ဒြိယာနံ သကဝိသယေ ဇေဋ္ဌကဘာဝဒဿနတ္ထံ ဝုတ္တံ. ယထာ ဟိ စတ္တာရော သေဋ္ဌိပုတ္တာ ရာဇာတိရာဇပဉ္စမေသု သဟာယေသု ‘‘နက္ခတ္တံ ကီဠိဿာမာ’’တိ ဝီထိံ ဩတိဏ္ဏေသု ဧကဿ သေဋ္ဌိပုတ္တဿ ဂေဟံ ဂတကာလေ ဣတရေ စတ္တာရော တုဏှီ နိသီဒန္တိ၊ ဂေဟသာမိကောဝ ‘‘ဣမေသံ ခါဒနီယံ ဘောဇနီယံ ဒေထ၊ ဣမေသံ ဂန္ဓမာလာလင်္ကာရာဒီနိ ဒေထာ’’တိ ဂေဟေ ဝိစာရေတိ၊ ဒုတိယဿ တတိယဿ စတုတ္ထဿ ဂေဟံ ဂတကာလေ ဣတရေ စတ္တာရော တုဏှီ နိသီဒန္တိ၊ ဂေဟသာမိကောဝ ‘‘ဣမေသံ ခါဒနီယံ ဘောဇနီယံ ဒေထ၊ ဣမေသံ ဂန္ဓမာလာလင်္ကာရာဒီနိ ဒေထာ’’တိ ဂေဟေ ဝိစာရေတိ၊ အထ သဗ္ဗပစ္ဆာ ရညော ဂေဟံ ဂတကာလေ ကိဉ္စာပိ ရာဇာ သဗ္ဗတ္ထ ဣဿရောဝ၊ ဣမသ္မိံ ပန ကာလေ အတ္တနော ဂေဟေယေဝ ‘‘ဣမေသံ ခါဒနီယံ ဘောဇနီယံ ဒေထ၊ ဣမေသံ ဂန္ဓမာလာလင်္ကာရာဒီနိ ဒေထာ’’တိ ဝိစာရေတိ၊ ဧဝမေဝ သဒ္ဓါပဉ္စမကေသု ဣန္ဒြိယေသု တေသု သဟာယေသု ဧကတော ဝီထိံ ဩတရန္တေသု ဝိယ ဧကာရမ္မဏေ ဥပ္ပဇ္ဇမာနေသုပိ ယထာ ပဌမဿ ဂေဟေ ဣတရေ စတ္တာရော တုဏှီ နိသီဒန္တိ၊ ဂေဟသာမိကောဝ ဝိစာရေတိ၊ ဧဝံ သောတာပတ္တိအင်္ဂါနိ ပတွာ အဓိမောက္ခလက္ခဏံ သဒ္ဓိန္ဒြိယမေဝ ဇေဋ္ဌကံ ဟောတိ ပုဗ္ဗင်္ဂမံ၊ သေသာနိ တဒနွယာနိ ဟောန္တိ. ယထာ ဒုတိယဿ ဂေဟေ ဣတရေ စတ္တာရော တုဏှီ နိသီဒန္တိ၊ ဂေဟသာမိကောဝ ဝိစာရေတိ၊ ဧဝံ သမ္မပ္ပဓာနာနိ ပတွာ ပဂ္ဂဟဏလက္ခဏံ ဝီရိယိန္ဒြိယမေဝ ဇေဋ္ဌကံ ဟောတိ ပုဗ္ဗင်္ဂမံ၊ သေသာနိ တဒနွယာနိ ဟောန္တိ. ယထာ တတိယဿ ဂေဟေ ဣတရေ စတ္တာရော တုဏှီ နိသီဒန္တိ၊ ဂေဟသာမိကောဝ ဝိစာရေတိ၊ ဧဝံ သတိပဋ္ဌာနာနိ ပတွာ ဥပဋ္ဌာနလက္ခဏံ သတိန္ဒြိယမေဝ ဇေဋ္ဌကံ ဟောတိ ပုဗ္ဗင်္ဂမံ၊ သေသာနိ တဒနွယာနိ ဟောန္တိ. ယထာ စတုတ္ထဿ ဂေဟေ ဣတရေ စတ္တာရော တုဏှီ နိသီဒန္တိ၊ ဂေဟသာမိကောဝ ဝိစာရေတိ၊ ဧဝံ ဈာနာနိ ပတွာ အဝိက္ခေပလက္ခဏံ သမာဓိန္ဒြိယမေဝ ဇေဋ္ဌကံ ဟောတိ ပုဗ္ဗင်္ဂမံ၊ သေသာနိ တဒနွယာနိ ဟောန္တိ. သဗ္ဗပစ္ဆာ ရညော ဂေဟံ ဂတကာလေ ပန ယထာ ဣတရေ စတ္တာရော တုဏှီ နိသီဒန္တိ၊ ရာဇာဝ ဝိစာရေတိ၊ ဧဝံ အရိယသစ္စာနိ ပတွာ ပဇာနနလက္ခဏံ ပညိန္ဒြိယမေဝ ဇေဋ္ဌကံ ဟောတိ ပုဗ္ဗင်္ဂမံ၊ သေသာနိ တဒနွယာနိ ဟောန္တီတိ.

က. ပဘေဒဂဏနနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ

၁၉၅. သုတ္တန္တဿ ပဘေဒဂဏနာပုစ္ဆာပုဗ္ဗင်္ဂမေဝ ပဘေဒဂဏနနိဒ္ဒေသေ သပ္ပုရိသသံသေဝေတိ သောဘနာနံ ပုရိသာနံ သမ္မာ သေဝနေ. အဓိမောက္ခာဓိပတေယျဋ္ဌေနာတိ အဓိမောက္ခသင်္ခါတေန သေသိန္ဒြိယေသု အဓိပတိဘာဝဋ္ဌေန၊ သေသိန္ဒြိယာနံ ပုဗ္ဗင်္ဂမဋ္ဌေနာတိ အတ္ထော. သဒ္ဓမ္မသဝနေတိ သတံ ဓမ္မော၊ သောဘနော ဝါ ဓမ္မောတိ သဒ္ဓမ္မော. တဿ သဒ္ဓမ္မဿ သဝနေ. ယောနိသောမနသိကာရေတိ ဥပါယေန မနသိကာရေ. ဓမ္မာနုဓမ္မပဋိပတ္တိယာတိ ဧတ္ထ နဝ လောကုတ္တရဓမ္မေ အနုဂတော ဓမ္မော ဓမ္မာနုဓမ္မော၊ သီလသမာဓိပညာသင်္ခါတဿ ဓမ္မာနုဓမ္မဿ ပဋိပတ္တိ ပဋိပဇ္ဇနံ ဓမ္မာနုဓမ္မပဋိပတ္တိ. သမ္မပ္ပဓာနာဒီသုပိ ဧသေဝ နယော.

ခ. စရိယာဝါရဝဏ္ဏနာ

၁၉၆. စရိယာဝါရေပိ ဣမိနာဝ နယေန အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော. ကေဝလံ ပဌမဝါရော ဣန္ဒြိယာနံ ဥပ္ပါဒနကာလဝသေန ဝုတ္တော၊ စရိယာဝါရော ဥပ္ပန္နာနံ အာသေဝနကာလဝသေန စ ပါရိပူရိကာလဝသေန စ ဝုတ္တော. စရိယာ ပကတိ ဥဿန္နတာတိ ဟိ အတ္ထတော ဧကံ.

စာရဝိဟာရနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ

၁၉၇. ဣဒါနိ စရိယာသမ္ဗန္ဓေနေဝ စာရဝိဟာရနိဒ္ဒေသဝသေန အပရေန ပရိယာယေန ဣန္ဒြိယဝိဓာနံ နိဒ္ဒိသိတုကာမော စာရော စ ဝိဟာရော စာတိအာဒိကံ ဥဒ္ဒေသံ ဥဒ္ဒိသိတွာ တဿ နိဒ္ဒေသမာဟ. တတ္ထ ဥဒ္ဒေသေ တာဝ ယထာ စရန္တံ ဝိဟရန္တံ ဝိညူ သဗြဟ္မစာရီ ဂမ္ဘီရေသု ဌာနေသု ဩကပ္ပေယျုံ – အဒ္ဓါ အယမာယသ္မာ ပတ္တော ဝါ ပါပုဏိဿတိ ဝါတိ၊ တထာ ဣန္ဒြိယသမ္ပန္နဿ စာရော စ ဝိဟာရော စ ဝိညူဟိ သဗြဟ္မစာရီဟိ အနုဗုဒ္ဓေါ ဟောတိ ပဋိဝိဒ္ဓေါတိ ဥဒ္ဒေသဿ သမ္ဗန္ဓော ဝေဒိတဗ္ဗော. ဥဒ္ဒေသနိဒ္ဒေသေ စရိယာ စာရောယေဝ. စာရော စရိယာတိ ဟိ အတ္ထတော ဧကံ. တသ္မာ ‘‘စာရော’’တိပဒဿ နိဒ္ဒေသေ ‘‘စရိယာ’’တိ ဝုတ္တံ. ဣရိယာပထစရိယာတိ ဣရိယာပထာနံ စရိယာ၊ ပဝတ္တနန္တိ အတ္ထော. သေသေသုပိ ဧသေဝ နယော. အာယတနစရိယာ ပန အာယတနေသု သတိသမ္ပဇညာနံ စရိယာ. ပတ္တီတိ ဖလာနိ. တာနိ ဟိ ပါပုဏိယန္တီတိ ‘‘ပတ္တီ’’တိ ဝုတ္တာ. သတ္တလောကဿ ဒိဋ္ဌဓမ္မိကသမ္ပရာယိကာ အတ္ထာ လောကတ္ထာတိ အယံ ဝိသေသော.

ဣဒါနိ တာသံ စရိယာနံ ဘူမိံ ဒဿေန္တော စတူသု ဣရိယာပထေသူတိအာဒိမာဟ. သတိပဋ္ဌာနေသူတိ အာရမ္မဏသတိပဋ္ဌာနေသု. သတိပဋ္ဌာနေသုပိ ဝုစ္စမာနေသု သတိတော အနညာနိ ဝေါဟာရဝသေန အညာနိ ဝိယ ကတွာ ဝုတ္တံ. အရိယသစ္စေသူတိ ပုဗ္ဗဘာဂလောကိယသစ္စဉာဏေန ဝိသုံ ဝိသုံ သစ္စပရိဂ္ဂဟဝသေန ဝုတ္တံ. အရိယမဂ္ဂေသု သာမညဖလေသူတိ စ ဝေါဟာရဝသေနေဝ ဝုတ္တံ. ပဒေသေတိ လောကတ္ထစရိယာယ ဧကဒေသေ. နိပ္ပဒေသတော ဟိ လောကတ္ထစရိယံ ဗုဒ္ဓါ ဧဝ ကရောန္တိ. ပုန တာ ဧဝ စရိယာယော ကာရကပုဂ္ဂလဝသေန ဒဿေန္တော ပဏိဓိသမ္ပန္နာနန္တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ ပဏိဓိသမ္ပန္နာ နာမ ဣရိယာပထာနံ သန္တတ္တာ ဣရိယာပထဂုတ္တိယာ သမ္ပန္နာ အကမ္ပိတဣရိယာပထာ ဘိက္ခုဘာဝါနုရူပေန သန္တေန ဣရိယာပထေန သမ္ပန္နာ. ဣန္ဒြိယေသု ဂုတ္တဒွါရာနန္တိ စက္ခာဒီသု ဆသု ဣန္ဒြိယေသု အတ္တနော အတ္တနော ဝိသယေ ပဝတ္တဧကေကဒွါရဝသေန ဂုတ္တံ ဒွါရံ ဧတေသန္တိ ဂုတ္တဒွါရာ. တေသံ ဂုတ္တဒွါရာနံ. ဒွါရန္တိ စေတ္ထ ဥပ္ပတ္တိဒွါရဝသေန စက္ခာဒယော ဧဝ. အပ္ပမာဒဝိဟာရီနန္တိ သီလာဒီသု အပ္ပမာဒဝိဟာရဝတံ. အဓိစိတ္တမနုယုတ္တာနန္တိ ဝိပဿနာယ ပါဒကဘာဝေန အဓိစိတ္တသင်္ခါတံ သမာဓိမနုယုတ္တာနံ. ဗုဒ္ဓိသမ္ပန္နာနန္တိ နာမရူပဝဝတ္ထာနံ အာဒိံ ကတွာ ယာဝ ဂေါတြဘု၊ တာဝ ပဝတ္တေန ဉာဏေန သမ္ပန္နာနံ. သမ္မာပဋိပန္နာနန္တိ စတုမဂ္ဂက္ခဏေ. အဓိဂတဖလာနန္တိ စတုဖလက္ခဏေ.

အဓိမုစ္စန္တောတိ အဓိမောက္ခံ ကရောန္တော. သဒ္ဓါယ စရတီတိ သဒ္ဓါဝသေန ပဝတ္တတိ. ပဂ္ဂဏှန္တောတိ စတုသမ္မပ္ပဓာနဝီရိယေန ပဒဟန္တော. ဥပဋ္ဌာပေန္တောတိ သတိယာ အာရမ္မဏံ ဥပဋ္ဌာပေန္တော. အဝိက္ခေပံ ကရောန္တောတိ သမာဓိဝသေန ဝိက္ခေပံ အကရောန္တော. ပဇာနန္တောတိ စတုသစ္စပဇာနနပညာယ ပကာရေန ဇာနန္တော. ဝိဇာနန္တောတိ ဣန္ဒြိယသမ္ပယုတ္တဇဝနပုဗ္ဗင်္ဂမေန အာဝဇ္ဇနဝိညာဏေန အာရမ္မဏံ ဝိဇာနန္တော. ဝိညာဏစရိယာယာတိ အာဝဇ္ဇနဝိညာဏစရိယဝသေန. ဧဝံ ပဋိပန္နဿာတိ သဟဇဝနာယ ဣန္ဒြိယစရိယာယ ပဋိပန္နဿ. ကုသလာ ဓမ္မာ အာယာပေန္တီတိ သမထဝိပဿနာဝသေန ပဝတ္တာ ကုသလာ ဓမ္မာ ဘုသံ ယာပေန္တိ၊ ပဝတ္တန္တီတိ အတ္ထော. အာယတနစရိယာယာတိ ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ဘုသံ ယတနစရိယာယ၊ ဃဋနစရိယာယ ပဝတ္တနစရိယာယာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ဝိသေသမဓိဂစ္ဆတီတိ ဝိက္ခမ္ဘနတဒင်္ဂသမုစ္ဆေဒပဋိပ္ပဿဒ္ဓိဝသေန ဝိသေသံ အဓိဂစ္ဆတိ. ဒဿနစရိယာဒယော ဝုတ္တတ္ထာယေဝ.

သဒ္ဓါယ ဝိဟရတီတိအာဒီသု သဒ္ဓါဒိသမင်္ဂိဿ ဣရိယာပထဝိဟာရော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. အနုဗုဒ္ဓေါတိ အနုမာနဗုဒ္ဓိယာ. ပဋိဝိဒ္ဓေါတိ ပစ္စက္ခဗုဒ္ဓိယာ. ယသ္မာ အဓိမောက္ခဋ္ဌာဒီသု အနုဗုဒ္ဓေသု ပဋိဝိဒ္ဓေသု စ စာရော စ ဝိဟာရော စ အနုဗုဒ္ဓေါ ဟောတိ ပဋိဝိဒ္ဓေါ၊ တသ္မာ အနုဗောဓပဋိဝေဓေသု အဓိမောက္ခဋ္ဌာဒယော စ နိဒ္ဒိဋ္ဌာ.

ဧဝံ သဒ္ဓါယ စရန္တန္တိအာဒီသု ဧဝန္တိ ဝုတ္တပ္ပကာရံ နိဒ္ဒိသန္တော ယထာသဒ္ဒဿ အတ္ထံ နိဒ္ဒိသတိ. ဝိညူတိအာဒီသုပိ ယထာသဘာဝံ ဇာနန္တီတိ ဝိညူ. ဝိညာတံ သဘာဝံ ဝိဘာဝေန္တိ ပါကဋံ ကရောန္တီတိ ဝိဘာဝီ. အသနိ ဝိယ သိလုစ္စယေ ကိလေသေ မေဓတိ ဟိံသတီတိ မေဓာ၊ ခိပ္ပံ ဂဟဏဓာရဏဋ္ဌေန ဝါ မေဓာ၊ မေဓာ ဧတေသံ အတ္ထီတိ မေဓာဝီ. ဉာဏဂတိယာ ပဏ္ဍန္တိ ဂစ္ဆန္တိ ပဝတ္တန္တီတိ ပဏ္ဍိတာ. ဗုဒ္ဓိသမ္ပဒါယ သမန္နာဂတတ္တာ ဗုဒ္ဓိသမ္ပန္နာ. သဟ ဗြဟ္မံ စရိယံ ဥတ္တမံ ပဋိပဒံ စရန္တီတိ သဗြဟ္မစာရိနော. အပလောကနကမ္မာဒိစတုဗ္ဗိဓံ ကမ္မံ ဧကတော ကရဏဝသေန ဧကံ ကမ္မံ. တထာ ပဉ္စဝိဓော ပါတိမောက္ခုဒ္ဒေသော ဧကုဒ္ဒေသော. သမာ သိက္ခာ ဧတေသန္တိ သမသိက္ခာ၊ သမသိက္ခာနံ ဘာဝေါ သမသိက္ခတာ. သမသိက္ခာတာတိပိ ပဌန္တိ. ယေသံ ဧကံ ကမ္မံ ဧကော ဥဒ္ဒေသော သမသိက္ခတာ၊ တေ သဗြဟ္မစာရီတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ‘‘ဈာနာနီ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗေ ဈာနာတိ လိင်္ဂဝိပလ္လာသော ကတော. ဝိမောက္ခာတိ တယော ဝါ အဋ္ဌ ဝါ ဝိမောက္ခာ. သမာဓီတိ သဝိတက္ကသဝိစာရအဝိတက္ကဝိစာရမတ္တအဝိတက္ကာဝိစာရာ တယော သမာဓီ. သမာပတ္တိယောတိ သုညတာနိမိတ္တာပ္ပဏိဟိတာ. အဘိညာယောတိ ဆ အဘိညာ.

ဧကော အံသော ဘာဂေါ၊ န ဒုတိယောတိ ဧကံသော၊ ဧကံသဿ အတ္ထဿ ဝစနံ ဧကံသဝစနံ. ဧဝံ သေသေသုပိ ယောဇနာ ကာတဗ္ဗာ. ဝိသေသတော ပန သမံ၊ သမန္တာ ဝါ သေတိ ပဝတ္တတီတိ သံသယော၊ နတ္ထေတ္ထ သံသယောတိ နိဿံသယော. ဧကသ္မိံယေဝ အနိစ္ဆယတာ ဟုတွာ ဣတရမ္ပိ ကင်္ခတီတိ ကင်္ခါ၊ နတ္ထေတ္ထ ကင်္ခါတိ နိက္ကင်္ခေါ. ဒွိဓာ ဘာဝေါ ဒွေဇ္ဈံ၊ နတ္ထေတ္ထ ဒွေဇ္ဈန္တိ အဒွေဇ္ဈော. ဒွိဓာ ဧလယတိ ကမ္ပေတီတိ ဒွေဠှကံ၊ နတ္ထေတ္ထ ဒွေဠှကန္တိ အဒွေဠှကော. နိယောဂေန နိယမေန ဝစနံ နိယောဂဝစနံ. နိယျောဂဝစနန္တိပိ ပဌန္တိ. အပဏ္ဏကဿ အဝိရဒ္ဓဿ နိယျာနိကဿ အတ္ထဿ ဝစနံ အပဏ္ဏကဝစနံ. အဝတ္ထာပနဝစနန္တိ နိစ္ဆယဝစနံ. သဗ္ဗမ္ပိ ဟေတံ ဝိစိကိစ္ဆာဘာဝဿ ဝေဝစနံ. ပိယဿ အတ္ထဿ သဗ္ဘာဝတော ဝစနံ၊ ပိယမေဝါတိ ပိယဝစနံ. တထာ ဂရုဝစနံ. သဟ ဂါရဝေန ဂရုဘာဝေန သဂါရဝံ. ပတိဿယနံ ပတိဿယော ပရံ ဂရုံ ကတွာ နိဿယနံ အပဿယနန္တိ အတ္ထော. ပတိဿဝနံ ဝါ ပတိဿဝေါ၊ နိဝါတဝုတ္တိတာယ ပရဝစနသဝနန္တိ အတ္ထော. ဥဘယထာပိ ပရဇေဋ္ဌကဘာဝဿေတံ နာမံ. သဟ ဂါရဝေန ဝတ္တတီတိ သဂါရဝံ. သဟ ပတိဿယေန၊ ပတိဿဝေန ဝါ ဝတ္တတီတိ သပ္ပတိဿယံ. ‘‘သပ္ပတိဿဝ’’န္တိ ဝါ ဝတ္တဗ္ဗေ ယ-ကာရံ၊ ဝ-ကာရံ ဝါ လောပံ ကတွာ ‘‘သပ္ပတိဿ’’န္တိ ဝုတ္တံ. အဓိကံ ဝိသိဋ္ဌံ ဝစနံ အဓိဝစနံ၊ သဂါရဝဉ္စ တံ သပ္ပတိဿဉ္စာတိ သဂါရဝသပ္ပတိဿံ၊ သဂါရဝသပ္ပတိဿံ အဓိဝစနံ သဂါရဝသပ္ပတိဿာဓိဝစနံ. ဥဘယတ္ထာပိ ဝေဝစနဝိကပ္ပနာနတ္တဝသေန ပုနပ္ပုနံ ဧတန္တိ ဝုတ္တံ. ပတ္တော ဝါ ပါပုဏိဿတိ ဝါတိ ဈာနာဒီနိယေဝါတိ.

တတိယသုတ္တန္တနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.