၃၄. နိရောဓသမာပတ္တိဉာဏနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ

၈၃. နိရောဓသမာပတ္တိဉာဏနိဒ္ဒေသေ သမထဗလန္တိ ကာမစ္ဆန္ဒာဒယော ပစ္စနီကဓမ္မေ သမေတီတိ သမထော၊ သောယေဝ အကမ္ပနီယဋ္ဌေန ဗလံ. အနာဂါမိအရဟန္တာနံယေဝ သမာဓိပဋိပက္ခဿ ကာမစ္ဆန္ဒဿ ပဟာနေန သမာဓိသ္မိံ ပရိပူရကာရိဘာဝပ္ပတ္တတ္တာ တေသံယေဝ သမာဓိ ဗလပ္ပတ္တောတိ ကတွာ ‘‘သမထဗလ’’န္တိ ဝုစ္စတိ၊ န အညေသံ. သမာဓိဗလန္တိပိ ပါဌော. ဝိပဿနာဗလန္တိ အနိစ္စာဒိဝသေန ဝိဝိဓေဟိ အာကာရေဟိ ဓမ္မေ ပဿတီတိ ဝိပဿနာ၊ သာယေဝ အကမ္ပနီယဋ္ဌေန ဗလံ. တေသံယေဝ ဥဘိန္နံ ဗလပ္ပတ္တံ ဝိပဿနာဉာဏံ. တတ္ထ သမထဗလံ အနုပုဗ္ဗေန စိတ္တသန္တာနဝူပသမနတ္ထံ နိရောဓေ စ ပဋိပါဒနတ္ထံ၊ ဝိပဿနာဗလံ ပဝတ္တေ အာဒီနဝဒဿနတ္ထံ နိရောဓေ စ အာနိသံသဒဿနတ္ထံ.

နီဝရဏေတိ နိမိတ္တတ္ထေ ဘုမ္မဝစနံ၊ နီဝရဏနိမိတ္တံ နီဝရဏပစ္စယာတိ အတ္ထော. ကရဏတ္ထေ ဝါ ဘုမ္မဝစနံ၊ နီဝရဏေနာတိ အတ္ထော. န ကမ္ပတီတိ ဈာနသမင်္ဂီပုဂ္ဂလော. အထ ဝါ ဈာနန္တိ ဈာနင်္ဂါနံ အဓိပ္ပေတတ္တာ ပဌမေန ဈာနေန တံသမ္ပယုတ္တသမာဓိ နီဝရဏေ န ကမ္ပတိ. အယမေဝ စေတ္ထ ယောဇနာ ဂဟေတဗ္ဗာ. ဥဒ္ဓစ္စေ စာတိ ဥဒ္ဓစ္စသဟဂတစိတ္တုပ္ပါဒေ ဥဒ္ဓစ္စေ စ. ဥဒ္ဓစ္စန္တိ စ ဥဒ္ဓတဘာဝေါ၊ တံ အဝူပသမလက္ခဏံ. ဥဒ္ဓစ္စသဟဂတကိလေသေ စာတိ ဥဒ္ဓစ္စေန သဟဂတေ ဧကုပ္ပါဒါဒိဘာဝံ ဂတေ ဥဒ္ဓစ္စသမ္ပယုတ္တေ မောဟအဟိရိကအနောတ္တပ္ပကိလေသေ စ. ခန္ဓေ စာတိ ဥဒ္ဓစ္စသမ္ပယုတ္တစတုက္ခန္ဓေ စ. န ကမ္ပတိ န စလတိ န ဝေဓတီတိ အညမညဝေဝစနာနိ. ဥဒ္ဓစ္စေ န ကမ္ပတိ၊ ဥဒ္ဓစ္စသဟဂတကိလေသေ န စလတိ၊ ဥဒ္ဓစ္စသဟဂတက္ခန္ဓေ န ဝေဓတီတိ ယောဇေတဗ္ဗံ. ဝိပဿနာဗလံ သတ္တန္နံယေဝ အနုပဿနာနံ ဝုတ္တတ္တာ တာသံယေဝ ဝသေန ဝိပဿနာဗလံ ပရိပုဏ္ဏံ ဟောတီတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. အဝိဇ္ဇာယ စာတိ ဒွါဒသသုပိ အကုသလစိတ္တုပ္ပါဒေသု အဝိဇ္ဇာယ စ. အဝိဇ္ဇာသဟဂတကိလေသေ စာတိ ယထာယောဂံ အဝိဇ္ဇာယ သမ္ပယုတ္တလောဘဒေါသမာနဒိဋ္ဌိဝိစိကိစ္ဆာထိနဥဒ္ဓစ္စအဟိရိကအနောတ္တပ္ပကိလေသေ စ.

ဝစီသင်္ခါရာတိ ဝိတက္ကဝိစာရာ. ‘‘ပုဗ္ဗေ ခေါ၊ အာဝုသော ဝိသာခ၊ ဝိတက္ကေတွာ ဝိစာရေတွာ ပစ္ဆာ ဝါစံ ဘိန္ဒတိ၊ တသ္မာ ဝိတက္ကဝိစာရာ ဝစီသင်္ခါရော’’တိ (မ. နိ. ၁.၄၆၃) ဝစနတော ဝါစံ သင်္ခရောန္တိ ဥပ္ပါဒေန္တီတိ ဝစီသင်္ခါရာ. ကာယသင်္ခါရာတိ အဿာသပဿာသာ. ‘‘အဿာသပဿာသာ ခေါ၊ အာဝုသော ဝိသာခ၊ ကာယိကာ ဧတေ ဓမ္မာ ကာယပဋိဗဒ္ဓါ၊ တသ္မာ အဿာသပဿာသာ ကာယသင်္ခါရော’’တိ (မ. နိ. ၁.၄၆၃) ဝစနတော ကာယေန သင်္ခရီယန္တီတိ ကာယသင်္ခါရာ. သညာဝေဒယိတနိရောဓန္တိ သညာယ ဝေဒနာယ စ နိရောဓံ. စိတ္တသင်္ခါရာတိ သညာ စ ဝေဒနာ စ. ‘‘စေတသိကာ ဧတေ ဓမ္မာ စိတ္တပဋိဗဒ္ဓါ၊ တသ္မာ သညာ စ ဝေဒနာ စ စိတ္တသင်္ခါရော’’တိ (မ. နိ. ၁.၄၆၃) ဝစနတော စိတ္တေန သင်္ခရီယန္တီတိ စိတ္တသင်္ခါရာ.

၈၄. ဉာဏစရိယာသု အနုပဿနာဝသာနေ၊ ဝိဝဋ္ဋနာနုပဿနာဂဟဏေန ဝါ တဿာ အာဒိဘူတာ စရိယာကထာယ ဉာဏစရိယာတိ ဝုတ္တာ သေသာနုပဿနာပိ ဂဟိတာ ဟောန္တီတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. သောဠသဟိ ဉာဏစရိယာဟီတိ စ ဥက္ကဋ္ဌပရိစ္ဆေဒေါ၊ အနာဂါမိဿ ပန အရဟတ္တမဂ္ဂဖလဝဇ္ဇာဟိ စုဒ္ဒသဟိပိ ဟောတိ ပရိပုဏ္ဏဗလတ္တာ.

၈၅. နဝဟိ သမာဓိစရိယာဟီတိ ဧတ္ထ ပဌမဇ္ဈာနာဒီဟိ အဋ္ဌ၊ ပဌမဇ္ဈာနာဒီနံ ပဋိလာဘတ္ထာယ သဗ္ဗတ္ထ ဥပစာရဇ္ဈာနဝသေန ဧကာတိ နဝ သမာဓိစရိယာ. ဗလစရိယာနံ ကိံ နာနတ္တံ? သမထဗလေနပိ ဟိ ‘‘နေက္ခမ္မဝသေနာ’’တိအာဒီဟိ သတ္တဟိ ပရိယာယေဟိ ဥပစာရသမာဓိ ဝုတ္တော၊ ပေယျာလဝိတ္ထာရတော ‘‘ပဌမဇ္ဈာနဝသေနာ’’တိအာဒီဟိ သမသတ္တတိယာ ဝါရေဟိ ယထာယောဂံ အပ္ပနူပစာရသမာဓိ ဝုတ္တော၊ သမာဓိစရိယာယပိ ‘‘ပဌမံ ဈာန’’န္တိအာဒီဟိ အဋ္ဌဟိ ပရိယာယေဟိ အပ္ပနာသမာဓိ ဝုတ္တော. ပဌမံ ဈာနံ ပဋိလာဘတ္ထာယာတိအာဒီဟိ အဋ္ဌဟိ ပရိယာယေဟိ ဥပစာရသမာဓိ ဝုတ္တောတိ ဥဘယတ္ထာပိ အပ္ပနူပစာရသမာဓိယေဝ ဝုတ္တော. ဧဝံ သန္တေပိ အကမ္ပိယဋ္ဌေန ဗလာနိ ဝသီဘာဝဋ္ဌေန စရိယာတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ဝိပဿနာဗလေ ပန သတ္တ အနုပဿနာဝ ‘‘ဝိပဿနာဗလ’’န္တိ ဝုတ္တာ၊ ဉာဏစရိယာယ သတ္တ စ အနုပဿနာ ဝုတ္တာ၊ ဝိဝဋ္ဋနာနုပဿနာဒယော နဝ စ ဝိသေသေတွာ ဝုတ္တာ. ဣဒံ နေသံ နာနတ္တံ. သတ္တ အနုပဿနာ ပန အကမ္ပိယဋ္ဌေန ဗလာနိ ဝသီဘာဝဋ္ဌေန စရိယာတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ.

‘‘ဝသီဘာဝတာ ပညာ’’တိ (ပဋိ. မ. ၁.၃၄ မာတိကာ) ဧတ္ထ ဝုတ္တဝသိယော ဝိဿဇ္ဇေတုံ ဝသီတိ ပဉ္စ ဝသိယောတိ ဣတ္ထိလိင်္ဂဝေါဟာရေန ဝုတ္တံ. ဝသော ဧဝ ဝသီတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ပုန ပုဂ္ဂလာဓိဋ္ဌာနာယ ဒေသနာယ တာ ဝသိယော ဝိဿဇ္ဇေန္တော အာဝဇ္ဇနဝသီတိအာဒိမာဟ. အာဝဇ္ဇနာယ ဝသော အာဝဇ္ဇနဝသော၊ သော အဿ အတ္ထီတိ အာဝဇ္ဇနဝသီ. ဧသေဝ နယော သေသေသု. ပဌမံ ဈာနံ ယတ္ထိစ္ဆကန္တိ ယတ္ထ ယတ္ထ ပဒေသေ ဣစ္ဆတိ ဂါမေ ဝါ အရညေ ဝါ၊ တတ္ထ တတ္ထ အာဝဇ္ဇတိ. ယဒိစ္ဆကန္တိ ယဒါ ယဒါ ကာလေ သီတကာလေ ဝါ ဥဏှကာလေ ဝါ၊ တဒါ တဒါ အာဝဇ္ဇတိ. အထ ဝါ ယံ ယံ ပဌမံ ဈာနံ ဣစ္ဆတိ ပထဝီကသိဏာရမ္မဏံ ဝါ သေသာရမ္မဏံ ဝါ၊ တံ တံ အာဝဇ္ဇတိ. ဧကေကကသိဏာရမ္မဏဿာပိ ဈာနဿ ဝသိတာနံ ဝုတ္တတ္တာ ပုရိမယောဇနာယေဝ သုန္ဒရတရာ. ယာဝတိစ္ဆကန္တိ ယာဝတကံ ကာလံ ဣစ္ဆတိ အစ္ဆရာသင်္ဃာတမတ္တံ သတ္တာဟံ ဝါ၊ တာဝတကံ ကာလံ အာဝဇ္ဇတိ. အာဝဇ္ဇနာယာတိ မနောဒွါရာဝဇ္ဇနာယ. ဒန္ဓာယိတတ္တန္တိ အဝသဝတ္တိဘာဝေါ၊ အလသဘာဝေါ ဝါ. သမာပဇ္ဇတီတိ ပဋိပဇ္ဇတိ၊ အပ္ပေတီတိ အတ္ထော. အဓိဋ္ဌာတီတိ အန္တောသမာပတ္တိယံ အဓိကံ ကတွာ တိဋ္ဌတိ. ဝုဋ္ဌာနဝသိယံပဌမံ ဈာနန္တိ နိဿက္ကတ္ထေ ဥပယောဂဝစနံ၊ ပဌမဇ္ဈာနာတိ အတ္ထော. ပစ္စဝေက္ခတီတိ ပစ္စဝေက္ခဏဇဝနေဟိ နိဝတ္တိတွာ ပဿတိ. အယမေတ္ထ ပါဠိဝဏ္ဏနာ.

အယံ ပန အတ္ထပ္ပကာသနာ – ပဌမဇ္ဈာနတော ဝုဋ္ဌာယ ဝိတက္ကံ အာဝဇ္ဇယတော ဘဝင်္ဂံ ဥပစ္ဆိန္ဒိတွာ ပဝတ္တာဝဇ္ဇနာနန္တရံ ဝိတက္ကာရမ္မဏာနေဝ စတ္တာရိ ပဉ္စ ဝါ ဇဝနာနိ ဇဝန္တိ၊ တတော ဒွေ ဘဝင်္ဂါနိ၊ တတော ပုန ဝိစာရာရမ္မဏံ အာဝဇ္ဇနံ ဝုတ္တနယေနေဝ ဇဝနာနီတိ ဧဝံ ပဉ္စသု ဈာနင်္ဂေသု ယဒါ နိရန္တရံ စိတ္တံ ပေသေတုံ သက္ကောတိ၊ အထဿ အာဝဇ္ဇနဝသီ သိဒ္ဓါဝ ဟောတိ. အယံ ပန မတ္ထကပ္ပတ္တာ ဝသီ ဘဂဝတော ယမကပါဋိဟာရိယေဝ လဗ္ဘတိ. ဣတော ပရံ သီဃတရာ အာဝဇ္ဇနဝသီ နာမ နတ္ထိ. အညေသံ ပန အန္တရန္တရာ ဘဝင်္ဂဝါရေ ဂဏနာ နတ္ထိ. မဟာမောဂ္ဂလ္လာနတ္ထေရဿ နန္ဒောပနန္ဒဒမနေ ဝိယ သီဃံ သမာပတ္တိသမာပဇ္ဇနသမတ္ထတာ သမာပဇ္ဇနဝသီ နာမ. အစ္ဆရာမတ္တံ ဝါ ဒသစ္ဆရာမတ္တံ ဝါ ခဏံ သမာပတ္တိံ ဌပေတုံ သမတ္ထတာ အဓိဋ္ဌာနဝသီ နာမ. တထေဝ တတော လဟုံ ဝုဋ္ဌာနသမတ္ထတာ ဝုဋ္ဌာနဝသီ နာမ. ပစ္စဝေက္ခဏဝသီ ပန အာဝဇ္ဇနဝသိယာ ဧဝ ဝုတ္တာ. ပစ္စဝေက္ခဏဇဝနာနေဝ ဟိ တတ္ထ အာဝဇ္ဇနာနန္တရာနီတိ. ဣတိ အာဝဇ္ဇနဝသိယာ သိဒ္ဓါယ ပစ္စဝေက္ခဏဝသီ သိဒ္ဓါ ဟောတိ၊ အဓိဋ္ဌာနဝသိယာ စ သိဒ္ဓါယ ဝုဋ္ဌာနဝသီ သိဒ္ဓါ ဟောတိ. ဧဝံ သန္တေပိ ‘‘အယံ ပန မတ္ထကပ္ပတ္တာ ဝသီ ဘဂဝတော ယမကပါဋိဟာရိယေဝ လဗ္ဘတီ’’တိ ဝုတ္တတ္တာ ပါဋိဟာရိယကာလေ ဈာနင်္ဂပစ္စဝေက္ခဏာနံ အဘာဝတော နာနာဝိဓဝဏ္ဏာဒိနိမ္မာနဿ နာနာကသိဏဝသေန ဣဇ္ဈနတော တံတံကသိဏာရမ္မဏံ ဈာနံ သမာပဇ္ဇိတုကာမဿ ယထာရုစိ လဟုံ တသ္မိံ ကသိဏေ ဝုတ္တနယေန အာဝဇ္ဇနပဝတ္တနသမတ္ထတာ အာဝဇ္ဇနဝသီ၊ တဒါဝဇ္ဇနဝီထိယံယေဝ တဿ ဈာနဿ အပ္ပနာသမတ္ထတာသမာပဇ္ဇနသမတ္ထတာ သမာပဇ္ဇနဝသီ. ဧဝဉှိ ဝုစ္စမာနေ ယုတ္တိ စ န ဝိရုဇ္ဈတိ၊ ဝသီပဋိပါဋိ စ ယထာက္ကမေနေဝ ယုဇ္ဇတိ. ဈာနင်္ဂပစ္စဝေက္ခဏာယံ ပန ‘‘မတ္ထကပ္ပတ္တာယေဝ ပဉ္စ ဇဝနာနီ’’တိ ဝုတ္တတ္တာ ဝုတ္တနယေန သတ္တသုပိ ဇဝနေသု ဇဝန္တေသု ပစ္စဝေက္ခဏဝသီယေဝ ဟောတိ. ဧဝံ သန္တေ ‘‘ပဌမဇ္ဈာနံ အာဝဇ္ဇတီ’’တိ ဝစနံ န ယုဇ္ဇတီတိ စေ? ယထာ ကသိဏေ ပဝတ္တံ ဈာနံ ကာရဏောပစာရေန ကသိဏန္တိ ဝုတ္တံ၊ တထာ ဈာနပစ္စယံ ကသိဏံ ‘‘သုခေါ ဗုဒ္ဓါနမုပ္ပါဒေါ’’တိအာဒီသု (ဓ. ပ. ၁၉၄) ဝိယ ဖလောပစာရေန ဈာနန္တိ ဝုတ္တံ. ယထာပရိစ္ဆိန္နေ ကာလေ ဌတွာ ဝုဋ္ဌိတဿ နိဒ္ဒါယ ပဗုဒ္ဓဿ ပုန နိဒ္ဒေါက္ကမနေ ဝိယ ပုန ဈာနောက္ကမနေ သတိပိ အဓိဋ္ဌာနဝသီယေဝ နာမ၊ ယထာပရိစ္ဆေဒေန ဝုဋ္ဌိတဿ ပန ဝုဋ္ဌာနေယေဝ အဓိဋ္ဌာနေ သတိပိ ဝုဋ္ဌာနဝသီ နာမ ဟောတီတိ အယံ တေသံ ဝိသေသော.

နိရောဓသမာပတ္တိယာ ဝိဘာဝနတ္ထံ ပန ဣဒံ ပဉှကမ္မံ – ကာ နိရောဓသမာပတ္တိ၊ ကေ တံ သမာပဇ္ဇန္တိ၊ ကေ န သမာပဇ္ဇန္တိ၊ ကတ္ထ သမာပဇ္ဇန္တိ၊ ကသ္မာ သမာပဇ္ဇန္တိ၊ ကထဉ္စဿာ သမာပဇ္ဇနံ ဟောတိ၊ ကထံ ဌာနံ၊ ကထံ ဝုဋ္ဌာနံ၊ ဝုဋ္ဌိတဿ ကိန္နိန္နံ စိတ္တံ ဟောတိ၊ မတဿ စ သမာပန္နဿ စ ကော ဝိသေသော၊ နိရောဓသမာပတ္တိ ကိံ သင်္ခတာ အသင်္ခတာ လောကိယာ လောကုတ္တရာ နိပ္ဖန္နာ အနိပ္ဖန္နာတိ?

တတ္ထ ကာ နိရောဓသမာပတ္တီတိ? ယာ အနုပုဗ္ဗနိရောဓဝသေန စိတ္တစေတသိကာနံ ဓမ္မာနံ အပ္ပဝတ္တိ.

ကေ တံ သမာပဇ္ဇန္တိ၊ ကေ န သမာပဇ္ဇန္တီတိ? သဗ္ဗေပိ ပုထုဇ္ဇနာ သောတာပန္နာ သကဒါဂါမိနော သုက္ခဝိပဿကာ စ အနာဂါမီ အရဟန္တော န သမာပဇ္ဇန္တိ၊ အဋ္ဌသမာပတ္တိလာဘိနော ပန အနာဂါမိနော စ ခီဏာသဝါ စ သမာပဇ္ဇန္တိ.

ကတ္ထ သမာပဇ္ဇန္တီတိ? ပဉ္စဝေါကာရဘဝေ. ကသ္မာ? အနုပုဗ္ဗသမာပတ္တိသဗ္ဘာဝတော. စတုဝေါကာရဘဝေ ပန ပဌမဇ္ဈာနာဒီနံ ဥပ္ပတ္တိယေဝ နတ္ထိ၊ တသ္မာ န သက္ကာ တတ္ထ သမာပဇ္ဇိတုံ.

ကသ္မာ သမာပဇ္ဇန္တီတိ? သင်္ခါရာနံ ပဝတ္တိဘေဒေ ဥက္ကဏ္ဌိတွာ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ အစိတ္တကာ ဟုတွာ ‘‘နိရောဓံ နိဗ္ဗာနံ ပတွာ သုခံ ဝိဟရိဿာမာ’’တိ သမာပဇ္ဇန္တိ.

ကထံ စဿာ သမာပဇ္ဇနံ ဟောတီတိ? သမထဝိပဿနာဝသေန ဥဿက္ကိတွာ ကတပုဗ္ဗကိစ္စဿ နေဝသညာနာသညာယတနံ နိရောဓယတော ဧဝမဿာ သမာပဇ္ဇနံ ဟောတိ. ယော ဟိ သမထဝသေနေဝ ဥဿက္ကတိ၊ သော နေဝသညာနာသညာယတနသမာပတ္တိံ ပတွာ တိဋ္ဌတိ. ယော ဝိပဿနာဝသေနေဝ ဥဿက္ကတိ၊ သော ဖလသမာပတ္တိံ ပတွာ တိဋ္ဌတိ. ယော ပန ဥဘယဝသေန ဥဿက္ကိတွာ နေဝသညာနာသညာယတနံ နိရောဓေတိ၊ သော တံ သမာပဇ္ဇတီတိ အယမေတ္ထ သင်္ခေပေါ.

အယံ ပန ဝိတ္ထာရော – ဣဓ ဘိက္ခု နိရောဓံ သမာပဇ္ဇိတုကာမော ကတဘတ္တကိစ္စော သုဓောတဟတ္ထပါဒေါ ဝိဝိတ္တေ ဩကာသေ သုပညတ္တေ အာသနေ နိသီဒတိ ပလ္လင်္ကံ အာဘုဇိတွာ ဥဇုံ ကာယံ ပဏိဓာယ ပရိမုခံ သတိံ ဥပဋ္ဌပေတွာ. သော ပဌမဇ္ဈာနံ သမာပဇ္ဇိတွာ ဝုဋ္ဌာယ တတ္ထ သင်္ခါရေ အနိစ္စတော ဒုက္ခတော အနတ္တတော ဝိပဿတိ. ဝိပဿနာ ပနေသာ တိဝိဓာ ဟောတိ – သင်္ခါရပရိဂ္ဂဏှနကဝိပဿနာ၊ ဖလသမာပတ္တိဝိပဿနာ၊ နိရောဓသမာပတ္တိဝိပဿနာတိ. တတ္ထ သင်္ခါရပရိဂ္ဂဏှနကဝိပဿနာ မန္ဒာ ဝါ ဟောတု တိက္ခာ ဝါ၊ မဂ္ဂဿ ပဒဋ္ဌာနံ ဟောတိယေဝ. ဖလသမာပတ္တိဝိပဿနာ တိက္ခာဝ ဝဋ္ဋတိ မဂ္ဂဘာဝနာသဒိသာ. နိရောဓသမာပတ္တိဝိပဿနာ ပန နာတိမန္ဒာ နာတိတိက္ခာ ဝဋ္ဋတိ. တသ္မာ ဧသ နာတိမန္ဒာယ နာတိတိက္ခာယ ဝိပဿနာယ တေ သင်္ခါရေ ဝိပဿတိ. တတော ဒုတိယဇ္ဈာနံ သမာပဇ္ဇိတွာ ဝုဋ္ဌာယ တတ္ထ သင်္ခါရေ တထေဝ ဝိပဿတိ. တတော တတိယဇ္ဈာနံ။ပေ။ တတော ဝိညာဏဉ္စာယတနံ သမာပဇ္ဇိတွာ ဝုဋ္ဌာယ တတ္ထ သင်္ခါရေ တထေဝ ဝိပဿတိ. အထ အာကိဉ္စညာယတနံ သမာပဇ္ဇိတွာ ဝုဋ္ဌာယ စတုဗ္ဗိဓံ ပုဗ္ဗကိစ္စံ ကရောတိ – နာနာဗဒ္ဓအဝိကောပနံ၊ သံဃပဋိမာနနံ၊ သတ္ထုပက္ကောသနံ၊ အဒ္ဓါနပရိစ္ဆေဒန္တိ.

တတ္ထ နာနာဗဒ္ဓအဝိကောပနန္တိ ယံ ဣမိနာ ဘိက္ခုနာ သဒ္ဓိံ ဧကာဗဒ္ဓံ န ဟောတိ၊ နာနာဗဒ္ဓံ ဟုတွာ ဌိတံ ပတ္တစီဝရံ ဝါ မဉ္စပီဌံ ဝါ နိဝါသဂေဟံ ဝါ အညံ ဝါ ပန ကိဉ္စိ ပရိက္ခာရဇာတံ၊ တံ ယထာ န ဝိကုပ္ပတိ၊ အဂ္ဂိဥဒကဝါတစောရဥန္ဒူရာဒီနံ ဝသေန န ဝိနဿတိ၊ ဧဝံ အဓိဋ္ဌာတဗ္ဗံ. တတြိဒံ အဓိဋ္ဌာနဝိဓာနံ – ‘‘ဣဒဉ္စိဒဉ္စ ဣမသ္မိံ သတ္တာဟဗ္ဘန္တရေ မာ အဂ္ဂိနာ ဈာယတု၊ မာ ဥဒကေန ဝုယှတု၊ မာ ဝါတေန ဝိဒ္ဓံသတု၊ မာ စောရေဟိ ဟရီယတု၊ မာ ဥန္ဒူရာဒီဟိ ခဇ္ဇတူ’’တိ. ဧဝံ အဓိဋ္ဌိတေ တံ သတ္တာဟံ တဿ န ကောစိ ပရိဿယော ဟောတိ၊ အနဓိဋ္ဌဟတော ပန အဂ္ဂိအာဒီဟိ ဝိနဿတိ. ဣဒံ နာနာဗဒ္ဓအဝိကောပနံ နာမ. ယံ ပန ဧကာဗဒ္ဓံ ဟောတိ နိဝါသနပါရုပနံ ဝါ နိသိန္နာသနံ ဝါ၊ တတ္ထ ဝိသုံ အဓိဋ္ဌာနကိစ္စံ နတ္ထိ၊ သမာပတ္တိယေဝ နံ ရက္ခတိ.

သံဃပဋိမာနနန္တိ ဘိက္ခုသံဃဿ ပဋိမာနနံ ဥဒိက္ခနံ. ယာဝ ဧသော ဘိက္ခု အာဂစ္ဆတိ၊ တာဝ သံဃကမ္မဿ အကရဏန္တိ အတ္ထော. ဧတ္ထ စ န ပဋိမာနနံ ဧတဿ ပုဗ္ဗကိစ္စံ၊ ပဋိမာနနာဝဇ္ဇနံ ပန ပုဗ္ဗကိစ္စံ. တသ္မာ ဧဝံ အာဝဇ္ဇိတဗ္ဗံ – ‘‘သစေ မယိ သတ္တာဟံ နိရောဓံ သမာပဇ္ဇိတွာ နိသိန္နေ သံဃော အပလောကနကမ္မာဒီသု ကိဉ္စိဒေဝ ကမ္မံ ကတ္တုကာမော ဟောတိ၊ ယာဝ မံ ကောစိ ဘိက္ခု အာဂန္တွာ န ပက္ကောသတိ၊ တာဝဒေဝ ဝုဋ္ဌဟိဿာမီ’’တိ. ဧဝံ ကတွာ သမာပန္နော ဟိ တသ္မိံ သမယေ ဝုဋ္ဌာတိယေဝ. ယော ပန ဧဝံ န ကရောတိ၊ သံဃော စ သန္နိပတိတွာ တံ အပဿန္တော ‘‘အသုကော ဘိက္ခု ကုဟိ’’န္တိ ပုစ္ဆိတွာ ‘‘နိရောဓံ သမာပန္နော’’တိ ဝုတ္တေ ကဉ္စိ ဘိက္ခုံ ပေသေတိ ‘‘ဂစ္ဆ တံ သံဃဿ ဝစနေန ပက္ကောသာ’’တိ. အထဿ တေန ဘိက္ခုနာ သဝနူပစာရေ ဌတွာ ‘‘သံဃော တံ အာဝုသော ပဋိမာနေတီ’’တိ ဝုတ္တမတ္တေယေဝ ဝုဋ္ဌာနံ ဟောတိ. ဧဝံဂရုကာ ဟိ သံဃဿ အာဏာ နာမ. တသ္မာ တံ အာဝဇ္ဇိတွာ ယထာ သယမေဝ ဝုဋ္ဌာတိ၊ ဧဝံ သမာပဇ္ဇိတဗ္ဗံ.

သတ္ထုပက္ကောသနန္တိ ဣဓာပိ သတ္ထုပက္ကောသနာဝဇ္ဇနမေဝ ဣမဿ ပုဗ္ဗကိစ္စံ. တသ္မာ တမ္ပိ ဧဝံ အာဝဇ္ဇိတဗ္ဗံ – ‘‘သစေ မယိ သတ္တာဟံ နိရောဓံ သမာပဇ္ဇိတွာ နိသိန္နေ သတ္ထာ ဩတိဏ္ဏေ ဝတ္ထုသ္မိံ သိက္ခာပဒံ ဝါ ပညပေတိ၊ တထာရူပါယ ဝါ အဋ္ဌုပ္ပတ္တိယာ ဓမ္မံ ဒေသေတိ. ယာဝ မံ ကောစိ အာဂန္တွာ န ပက္ကောသတိ၊ တာဝဒေဝ ဝုဋ္ဌဟိဿာမီ’’တိ. ဧဝံ ကတွာ နိသိန္နော ဟိ တသ္မိံ သမယေ ဝုဋ္ဌာတိယေဝ. ယော ပန ဧဝံ န ကရောတိ၊ သတ္ထာ စ သံဃေ သန္နိပတိတေ တံ အပဿန္တော ‘‘အသုကော ဘိက္ခု ကုဟိ’’န္တိ ပုစ္ဆိတွာ ‘‘နိရောဓံ သမာပန္နော’’တိ ဝုတ္တေ ကဉ္စိ ဘိက္ခုံ ပေသေတိ ‘‘ဂစ္ဆ တံ မမ ဝစနေန ပက္ကောသာ’’တိ. အထဿ တေန ဘိက္ခုနာ သဝနူပစာရေ ဌတွာ သတ္ထာ အာယသ္မန္တံ အာမန္တေတီ’’တိ ဝုတ္တမတ္တေယေဝ ဝုဋ္ဌာနံ ဟောတိ. ဧဝံဂရုကဉှိ သတ္ထုပက္ကောသနံ. တသ္မာ တံ အာဝဇ္ဇိတွာ ယထာ သယမေဝ ဝုဋ္ဌာတိ၊ ဧဝံ သမာပဇ္ဇိတဗ္ဗံ.

အဒ္ဓါနပရိစ္ဆေဒေါတိ ဇီဝိတဒ္ဓါနဿ ပရိစ္ဆေဒေါ. ဣမိနာ ဟိ ဘိက္ခုနာ အဒ္ဓါနပရိစ္ဆေဒေ ကုသလေန ဘဝိတဗ္ဗံ. ‘‘အတ္တနော အာယုသင်္ခါရာ သတ္တာဟံ ပဝတ္တိဿန္တိ၊ န ပဝတ္တိဿန္တီ’’တိ အာဝဇ္ဇိတွာဝ သမာပဇ္ဇိတဗ္ဗံ. သစေ ဟိ သတ္တာဟဗ္ဘန္တရေ နိရုဇ္ဈနကေ အာယုသင်္ခါရေ အနာဝဇ္ဇိတွာဝ သမာပဇ္ဇတိ၊ တဿ နိရောဓသမာပတ္တိ မရဏံ ပဋိဗာဟိတုံ န သက္ကောတိ. အန္တောနိရောဓေ မရဏဿ နတ္ထိတာယ အန္တရာဝ သမာပတ္တိတော ဝုဋ္ဌာတိ၊ တသ္မာ ဧတံ အာဝဇ္ဇိတွာဝ သမာပဇ္ဇိတဗ္ဗံ. အဝသေသဉှိ အနာဝဇ္ဇိတုမ္ပိ ဝဋ္ဋတိ၊ ဣဒံ ပန အာဝဇ္ဇိတဗ္ဗမေဝါတိ ဝုတ္တံ. သော ဧဝံ အာကိဉ္စညာယတနံ သမာပဇ္ဇိတွာ ဝုဋ္ဌာယ ဣမံ ပုဗ္ဗကိစ္စံ ကတွာ နေဝသညာနာသညာယတနံ သမာပဇ္ဇတိ. အထေကံ ဝါ ဒွေ ဝါ စိတ္တဝါရေ အတိက္ကမိတွာ အစိတ္တကော ဟောတိ၊ နိရောဓံ ဖုသတိ. ကသ္မာ ပနဿ ဒွိန္နံ စိတ္တာနံ ဥပရိ စိတ္တာနိ နပ္ပဝတ္တန္တီတိ? နိရောဓဿ ပယောဂတ္တာ. ဣဒဉှိ ဣမဿ ဘိက္ခုနော ဒွေ သမထဝိပဿနာဓမ္မေ ယုဂနဒ္ဓေ ကတွာ အဋ္ဌသမာပတ္တိအာရောဟနံ အနုပုဗ္ဗနိရောဓဿ ပယောဂေါ၊ န နေဝသညာနာသညာယတနသမာပတ္တိယာတိ နိရောဓဿ ပယောဂတ္တာ ဒွိန္နံ စိတ္တာနံ ဥပရိ နပ္ပဝတ္တန္တိ.

ကထံ ဌာနန္တိ? ဧဝံ သမာပန္နာယ ပနဿာ ကာလပရိစ္ဆေဒဝသေန စေဝ အန္တရာ အာယုက္ခယသံဃပဋိမာနနသတ္ထုပက္ကောသနာဘာဝေန စ ဌာနံ ဟောတိ.

ကထံ ဝုဋ္ဌာနန္တိ? အနာဂါမိဿ အနာဂါမိဖလသမာပတ္တိယာ အရဟတော အရဟတ္တဖလသမာပတ္တိယာတိ ဧဝံ ဒွေဓာ ဝုဋ္ဌာနံ ဟောတိ.

ဝုဋ္ဌိတဿ ကိန္နိန္နံ စိတ္တံ ဟောတီတိ? နိဗ္ဗာနနိန္နံ. ဝုတ္တဉှေတံ – ‘‘သညာဝေဒယိတနိရောဓသမာပတ္တိယာ ဝုဋ္ဌိတဿ ခေါ၊ အာဝုသော ဝိသာခ၊ ဘိက္ခုနော ဝိဝေကနိန္နံ စိတ္တံ ဟောတိ ဝိဝေကပေါဏံ ဝိဝေကပဗ္ဘာရ’’န္တိ (မ. နိ. ၁.၄၆၄).

မတဿ စ သမာပန္နဿ စ ကော ဝိသေသောတိ? အယမ္ပိ အတ္ထော သုတ္တေ ဝုတ္တောယေဝ. ယထာဟ – ‘‘ယော စာယံ၊ အာဝုသော၊ မတော ကာလင်္ကတော၊ တဿ ကာယသင်္ခါရာ နိရုဒ္ဓါ ပဋိပ္ပဿဒ္ဓါ၊ ဝစီသင်္ခါရာ၊ စိတ္တသင်္ခါရာ နိရုဒ္ဓါ ပဋိပ္ပဿဒ္ဓါ၊ အာယု ပရိက္ခီဏော၊ ဥသ္မာ ဝူပသန္တာ၊ ဣန္ဒြိယာနိ ပရိဘိန္နာနိ. ယွာယံ ဘိက္ခု သညာဝေဒယိတနိရောဓံ သမာပန္နော၊ တဿပိ ကာယသင်္ခါရာ နိရုဒ္ဓါ ပဋိပ္ပဿဒ္ဓါ၊ ဝစီသင်္ခါရာ၊ စိတ္တသင်္ခါရာ နိရုဒ္ဓါ ပဋိပ္ပဿဒ္ဓါ၊ အာယု အပရိက္ခီဏော၊ ဥသ္မာ အဝူပသန္တာ၊ ဣန္ဒြိယာနိ အပရိဘိန္နာနီ’’တိ (မ. နိ. ၁.၄၅၇).

နိရောဓသမာပတ္တိ ကိံ သင်္ခတာတိအာဒိပုစ္ဆာယံ ပန ‘‘သင်္ခတာ’’တိပိ ‘‘အသင်္ခတာ’’တိပိ ‘‘လောကိယာ’’တိပိ ‘‘လောကုတ္တရာ’’တိပိ န ဝတ္တဗ္ဗာ. ကသ္မာ? သဘာဝတော နတ္ထိတာယ. ယသ္မာ ပန သမာပဇ္ဇန္တဿ ဝသေန သမာပန္နော နာမ ဟောတိ၊ တသ္မာ နိပ္ဖန္နာတိ ဝတ္တုံ ဝဋ္ဋတိ၊ နော အနိပ္ဖန္နာတိ.

‘‘ဣတိ သန္တာ သမာပတ္တိ၊ အယံ အရိယနိသေဝိတာ၊

ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ နိဗ္ဗာနမိတိ သင်္ခမုပါဂတာ’’တိ.

နိရောဓသမာပတ္တိဉာဏနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.