နယသင်္ခေပေါ

၁၇. ဧဝံ ဂါထာဗန္ဓဝသေန သောဠသပိ ဟာရေ နိဒ္ဒိသိတွာ ဣဒါနိ နယေ နိဒ္ဒိသိတုံ ‘‘တဏှဉ္စာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ တဏှဉ္စ အဝိဇ္ဇမ္ပိ စာတိ သုတ္တေ အာဂတံ အတ္ထတော နိဒ္ဓါရဏဝသေန ဝါ ဂဟိတံ တဏှံ အဝိဇ္ဇဉ္စ ယော နေတီတိ သမ္ဗန္ဓော. ယော သံဝဏ္ဏနာဝိသေသော တံ နေတိ သံကိလေသပက္ခံ ပါပေတိ သံကိလေသဝသေန သုတ္တတ္ထံ ယောဇေတီတိ အဓိပ္ပါယော. သမထေနာတိ သမာဓိနာ. ဝိပဿနာယာတိ ပညာယ၊ ယော နေတိ ဝေါဒါနပက္ခံ ပါပေတိ၊ တထာ သုတ္တတ္ထံ ယောဇေတီတိ အဓိပ္ပါယော. သစ္စေဟိ ယောဇယိတွာတိ နယန္တော စ တဏှာ စ အဝိဇ္ဇာ စ ဘဝမူလကတ္တာ သမုဒယသစ္စံ၊ အဝသေသာ တေဘူမကဓမ္မာ ဒုက္ခသစ္စံ၊ သမထဝိပဿနာ မဂ္ဂသစ္စံ၊ တေန ပတ္တဗ္ဗာ အသင်္ခတဓာတု နိရောဓသစ္စန္တိ ဧဝံ ဣမေဟိ စတူဟိ သစ္စေဟိ ယောဇေတွာ. အယံ နယော နန္ဒိယာဝဋ္ဋောတိ ယော တဏှာဝိဇ္ဇာဟိ သံကိလေသပက္ခဿ သုတ္တတ္ထဿ သမထဝိပဿနာဟိ ဝေါဒါနပက္ခဿ စတုသစ္စယောဇနမုခေန နယနလက္ခဏော သံဝဏ္ဏနာဝိသေသော၊ အယံ နန္ဒိယာဝဋ္ဋော နယော နာမာတိ အတ္ထော. ဧတ္ထ စ နယဿ ဘူမိ ဂါထာယံ ‘‘နယော’’တိ ဝုတ္တာ၊ တသ္မာ သံဝဏ္ဏနာဝိသေသောတိ ဝုတ္တံ. န ဟိ အတ္ထနယော သံဝဏ္ဏနာ၊ စတုသစ္စပဋိဝေဓဿ အနုရူပေါ ပုဗ္ဗဘာဂေ အနုဂါဟဏနယော အတ္ထနယော. တဿ ပန ယာ ဥဂ္ဃဋိတညုအာဒီနံ ဝသေန တဏှာဒိမုခေန နယဘူမိရစနာ၊ တတ္ထ နယဝေါဟာရော.

၁၈. အကုသလေတိ ဒွါဒသစိတ္တုပ္ပါဒသင်္ဂဟိတေ သဗ္ဗေပိ အကုသလေ ဓမ္မေ. သမူလေဟီတိ အတ္တနော မူလေဟိ၊ လောဘဒေါသမောဟေဟီတိ အတ္ထော. ကုသလေတိ သဗ္ဗေပိ စတုဘူမကေ ကုသလေ ဓမ္မေ. ကုသလမူလေဟီတိ ကုသလေဟိ အလောဘာဒိမူလေဟိ ယော နေတိ. နယန္တော စ ကုသလာကုသလံ မာယာမရီစိအာဒယော ဝိယ အဘူတံ န ဟောတီတိ ဘူတံ. ပဋဃဋာဒယော ဝိယ န သမ္မုတိသစ္စမတ္တန္တိ တထံ. အကုသလဿ ဣဋ္ဌဝိပါကတာဘာဝတော ကုသလဿ စ အနိဋ္ဌဝိပါကတာဘာဝတော ဝိပါကေ သတိ အဝိသံဝါဒကတ္တာ အဝိတထံ နေတိ. ဧဝမေတေသံ တိဏ္ဏမ္ပိ ပဒါနံ ကုသလာကုသလဝိသေသနတာ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ. အထ ဝါ အကုသလမူလေဟိ အကုသလာနိ ကုသလမူလေဟိ စ ကုသလာနိ နယန္တော အယံ နယော ဘူတံ တထံ အဝိတထံ နေတိ၊ စတ္တာရိ သစ္စာနိ နိဒ္ဓါရေတွာ ယောဇေတီတိ အတ္ထော. ဒုက္ခာဒီနိ ဟိ ဗာဓကာဒိဘာဝတော အညထာဘာဝါဘာဝေန ဘူတာနိ၊ သစ္စသဘာဝတ္တာ တထာနိ၊ အဝိသံဝါဒနတော အဝိတထာနိ. ဝုတ္တဉှေတံ ဘဂဝတာ ‘‘စတ္တာရိမာနိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ တထာနိ အဝိတထာနိ အနညထာနီ’’တိ (သံ. နိ. ၅.၁၀၉၀). တိပုက္ခလံ တံ နယံ အာဟူတိ ယော အကုသလမူလေဟိ သံကိလေသပက္ခဿ ကုသလမူလေဟိ ဝေါဒါနပက္ခဿ သုတ္တတ္ထဿ စတုသစ္စယောဇနမုခေန နယနလက္ခဏော သံဝဏ္ဏနာဝိသေသော၊ တံ တိပုက္ခလံ နယန္တိ ဝဒန္တီတိ အတ္ထော.

၁၉. ဝိပလ္လာသေဟီတိ အသုဘေ သုဘန္တိအာဒိနယပ္ပဝတ္တေဟိ စတူဟိ ဝိပလ္လာသေဟိ. ကိလေသေတိ ကိလိဿန္တိ ဝိဗာဓိယန္တီတိ ကိလေသာ၊ သံကိလိဋ္ဌဓမ္မာ၊ သံကိလေသပက္ခန္တိ အတ္ထော. ကေစိ ‘‘သံကိလေသေ’’တိပိ ပဌန္တိ၊ ကိလေသသဟိတေတိ အတ္ထော. ဣန္ဒြိယေဟီတိ သဒ္ဓါဒီဟိ ဣန္ဒြိယေဟိ. သဒ္ဓမ္မေတိ ပဋိပတ္တိပဋိဝေဓသဒ္ဓမ္မေ၊ ဝေါဒါနပက္ခန္တိ အတ္ထော. ဧတံ နယန္တိ ယော သုဘသညာဒီဟိ ဝိပလ္လာသေဟိ သကလဿ သံကိလေသပက္ခဿ သဒ္ဓိန္ဒြိယာဒီဟိ ဝေါဒါနပက္ခဿ စတုသစ္စယောဇနဝသေန နယနလက္ခဏော သံဝဏ္ဏနာဝိသေသော၊ ဧတံ နယံ နယဝိဒူ သဒ္ဓမ္မနယကောဝိဒါ၊ အတ္ထနယကုသလာ ဧဝ ဝါ သီဟဝိက္ကီဠိတံ နယန္တိ ဝဒန္တီတိ အတ္ထော.

၂၀. ဝေယျာကရဏေသူတိ တဿ တဿ အတ္ထနယဿ ယောဇနတ္ထံ ကတေသု သုတ္တဿ အတ္ထဝိဿဇ္ဇနေသူတိ အတ္ထော. တေနေဝါဟ ‘‘တဟိံ တဟိ’’န္တိ. ကုသလာကုသလာတိ ဝေါဒါနိယာ သံကိလေသိကာ စ တဿ တဿ နယဿ ဒိသာဘူတဓမ္မာ. ဝုတ္တာတိ သုတ္တတော နိဒ္ဓါရေတွာ ကထိတာ. မနသာ ဝေါလောကယတေတိ တေ ယထာဝုတ္တဓမ္မေ စိတ္တေနေဝ ‘‘အယံ ပဌမာ ဒိသာ အယံ ဒုတိယာ ဒိသာ’’တိအာဒိနာ တဿ တဿ နယဿ ဒိသာဘာဝေန ဥပပရိက္ခတိ၊ ဝိစာရေတီတိ အတ္ထော. ‘‘ဩလောကယတေ တေ အဗဟီ’’တိပိ ပါဌော. တတ္ထ တေတိ တေ ယထာဝုတ္တဓမ္မေ. အဗဟီတိ အဗ္ဘန္တရံ၊ စိတ္တေ ဧဝါတိ အတ္ထော. တံ ခု ဒိသာလောစနံ အာဟူတိ ဩလောကယတေတိ ဧတ္ထ ယဒေတံ ဩလောကနံ၊ တံ ဒိသာလောစနံ နာမ နယံ ဝဒန္တိ. ခု-တိ စ နိပါတော အဝဓာရဏေ. တေန ဩလောကနမေဝ အယံ နယော၊ န ကောစိ အတ္ထဝိသေသောတိ ဒဿေတိ.

၂၁. ဩလောကေတွာတိ ပဌမာဒိဒိသာဘာဝေန ဥပပရိက္ခိတွာ. ဒိသာလောစနေနာတိ ဒိသာလောစနနယေန ကရဏဘူတေန. ယေန ဟိ ဝိဓိနာ တဿ တဿ အတ္ထနယဿ ယောဇနာယ ဒိသာ ဩလောကီယန္တိ၊ သော ဝိဓိ ဒိသာလောစနန္တိ ဧဝံ ဝါ ဧတ္ထ အတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. ဥက္ခိပိယာတိ ဥဒ္ဓရိတွာ၊ ဒိသာဘူတဓမ္မေ သုတ္တတော နိဒ္ဓါရေတွာတိ အတ္ထော. ‘‘ဥက္ခိပိယ ယော သမာနေတီ’’တိပိ ပဌန္တိ၊ တဿတ္ထော – ‘‘ယော တေသံ ဒိသာဘူတဓမ္မာနံ သမာနယနံ ကရောတီ’’တိ. ယန္တိ ဝါ ကိရိယာပရာမသနံ. သမာနေတီတိ သမံ၊ သမ္မာ ဝါ အာနေတိ တဿ တဿ နယဿ ယောဇနာဝသေန. ကေ ပန အာနေတိ? သဗ္ဗေ ကုသလာကုသလေ တံတံနယဒိသာဘူတေ. အယံ နယောတိ သမာနေတီတိ ဧတ္ထ ယဒေတံ တံတံနယဒိသာဘူတဓမ္မာနံ သမာနယနံ၊ အယံ အင်္ကုသော နာမ နယောတိ အတ္ထော. ဧတဉ္စ ဒွယံ ‘‘ဝေါဟာရနယော၊ ကမ္မနယော’’တိ စ ဝုစ္စတိ.

၂၂. ဧဝံ ဟာရေ နယေ စ နိဒ္ဒိသိတွာ ဣဒါနိ နေသံ ယောဇနက္ကမံ ဒဿေန္တော ‘‘သောဠသ ဟာရာ ပဌမ’’န္တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ ပဌမံ သောဠသ ဟာရာ ‘‘ယောဇေတဗ္ဗာ’’တိ ဝစနသေသော. ဟာရသံဝဏ္ဏနာ ပဌမံ ကာတဗ္ဗာ ဗျဉ္ဇနပရိယေဋ္ဌိဘာဝတောတိ အဓိပ္ပါယော. ဒိသလောစနတောတိ ဒိသာလောစနေန၊ အယမေဝ ဝါ ပါဌော. အင်္ကုသေန ဟီတိ ဟိ-သဒ္ဒေါ နိပါတမတ္တံ. သေသံ ဥတ္တာနမေဝ.