၆. ဥပသီဝမာဏဝသုတ္တနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ

၃၈. ဆဋ္ဌေ ဥပသီဝသုတ္တေ – မဟန္တမောဃန္တိ မဟန္တံ ဩဃံ. အနိဿိတောတိ ပုဂ္ဂလံ ဝါ ဓမ္မံ ဝါ အနလ္လီနော. နော ဝိသဟာမီတိ န သက္ကောမိ. အာရမ္မဏန္တိ နိဿယံ. ယံ နိဿိတောတိ ယံ ဓမ္မံ ဝါ ပုဂ္ဂလံ ဝါ နိဿိတော.

နိဒ္ဒေသေ ကာမောဃန္တိ အနာဂါမိမဂ္ဂေန ကာမောဃံ. အရဟတ္တမဂ္ဂေန ဘဝေါဃံ. သောတာပတ္တိမဂ္ဂေန ဒိဋ္ဌောဃံ. အရဟတ္တမဂ္ဂေန အဝိဇ္ဇောဃံ တရေယျံ. သကျကုလာ ပဗ္ဗဇိတောတိ ဘဂဝတော ဥစ္စာကုလပရိဒီပနဝသေန ဝုတ္တံ. အာလမ္ဗဏန္တိ အဝတ္ထရိတွာ ဌာနံ. နိဿယန္တိ အလ္လီယနံ. ဥပနိဿယန္တိ အပဿယနံ.

၃၉. ဣဒါနိ ယသ္မာ ဗြာဟ္မဏော အာကိဉ္စညာယတနလာဘီ တဉ္စ သန္တမ္ပိ နိဿယံ န ဇာနာတိ. တေနဿ ဘဂဝါ တဉ္စ နိဿယံ ဥတ္တရိဉ္စ နိယျာနပထံ ဒဿေန္တော ‘‘အာကိဉ္စည’’န္တိ ဂါထမာဟ. တတ္ထ ပေက္ခမာနောတိ တံ အာကိဉ္စညာယတနသမာပတ္တိံ သတော သမာပဇ္ဇိတွာ ဝုဋ္ဌဟိတွာ စ အနိစ္စာဒိဝသေန ပဿမာနော. နတ္ထီတိ နိဿာယာတိ တံ ‘‘နတ္ထိ ကိဉ္စီ’’တိ ပဝတ္တံ သမာပတ္တိံ အာရမ္မဏံ ကတွာ. တရဿု ဩဃန္တိ တတော ပဘုတိ ပဝတ္တာယ ဝိပဿနာယ ယထာနုရူပံ စတုဗ္ဗိဓမ္ပိ ဩဃံ တရဿု. ကထာဟီတိ ကထံကထာဟိ. တဏှက္ခယံ နတ္တမဟာဘိပဿာတိ ရတ္တိန္ဒိဝံ နိဗ္ဗာနံ ဝိဘူတံ ကတွာ ပဿ. ဧတေနဿ ဒိဋ္ဌဓမ္မသုခဝိဟာရံ ကထေသိ.

နိဒ္ဒေသေ တညေဝ ဝိညာဏံ အဘာဝေတီတိ အာကာသာလမ္ဗဏံ ကတွာ ပဝတ္တမဟဂ္ဂတဝိညာဏံ အဘာဝေတိ အဘာဝံ ဂမေတိ. ဝိဘာဝေတီတိ ဝိဝိဓာ အဘာဝံ ဂမေတိ. အန္တရဓာပေတီတိ အဒဿနံ ဂမေတိ. နတ္ထိ ကိဉ္စီတိ ပဿတီတိ အန္တမသော ဘင်္ဂမတ္တမ္ပိဿ နတ္ထီတိ ပဿတိ.

၄၀. ဣဒါနိ ‘‘ကာမေ ပဟာယာ’’တိ သုတွာ ဝိက္ခမ္ဘနဝသေန အတ္တနာ ပဟီနေ ကာမေ သမ္ပဿမာနော ‘‘သဗ္ဗေသူ’’တိ ဂါထမာဟ. တတ္ထ ဟိတွာ မညန္တိ အညံ တတော ဟေဋ္ဌာ ဆဗ္ဗိဓမ္ပိ သမာပတ္တိံ ဟိတွာ. သညာဝိမောက္ခေ ပရမေတိ သတ္တသု သညာဝိမောက္ခေသု ဥတ္တမေ အာကိဉ္စညာယတနေ. တိဋ္ဌေ နု သော တတ္ထ အနာနုယာယီတိ သော ပုဂ္ဂလော တတ္ထ အာကိဉ္စညာယတနဗြဟ္မလောကေ အဝိဂစ္ဆမာနော တိဋ္ဌေယျ နူတိ ပုစ္ဆတိ.

နိဒ္ဒေသေ အဝိစ္စမာနောတိ အဝိယုဇ္ဇမာနော. အဝိဂစ္ဆမာနောတိ ဝိယောဂံ အနာပဇ္ဇမာနော. အနန္တရဓာယမာနောတိ အန္တရဓာနံ အနာပဇ္ဇမာနော. အပရိဟာယမာနောတိ အနန္တရာ ပရိဟာနံ အနာပဇ္ဇမာနော.

၄၁-၂. အထဿ ဘဂဝါ သဋ္ဌိကပ္ပသဟဿမတ္တကံယေဝ ဌာနံ အနုဇာနန္တော စတုတ္ထံ ဂါထမာဟ. ဧဝံ တဿ တတ္ထ ဌာနံ သုတွာ ဣဒါနိဿ သဿတုစ္ဆေဒဘာဝံ ပုစ္ဆန္တော ‘‘တိဋ္ဌေ စေ’’တိ ဂါထမာဟ. တတ္ထ ပူဂမ္ပိ ဝဿာနန္တိ အနေကသင်္ချမ္ပိ ဝဿာနံ၊ ဂဏနရာသိန္တိ အတ္ထော. ‘‘ပူဂမ္ပိ ဝဿာနီ’’တိပိ ပါဌော. တတ္ထ ဝိဘတ္တိဗျတ္တယေန သာမိဝစနဿ ပစ္စတ္တဝစနံ ကာတဗ္ဗံ၊ ပူဂန္တိ ဝါ ဧတဿ ဗဟူနီတိ အတ္ထော ဝတ္တဗ္ဗော. ‘‘ပူဂါနီ’’တိ ဝါပိ ပဌန္တိ၊ ပုရိမပါဌောယေဝ သဗ္ဗသုန္ဒရော. တတ္ထေဝ သော သီတိ သိယာ ဝိမုတ္တောတိ သော ပုဂ္ဂလော တတ္ထေဝါကိဉ္စညာယတနေ နာနာဒုက္ခေဟိ ဝိမုတ္တော သီတိဘာဝပ္ပတ္တော ဘဝေယျ၊ နိဗ္ဗာနပ္ပတ္တော သဿတော ဟုတွာ တိဋ္ဌေယျာတိ အဓိပ္ပါယော. စဝေထ ဝိညာဏံ တထာဝိဓဿာတိ ‘‘ဥဒါဟု တထာဝိဓဿ ဝိညာဏံ အနုပါဒါယ ပရိနိဗ္ဗာယေယျာ’’တိ ဥစ္ဆေဒံ ပုစ္ဆတိ၊ ‘‘ပဋိသန္ဓိဂ္ဂဟဏတ္ထံ ဝါပိ ဘဝေယျာ’’တိ ပဋိသန္ဓိမ္ပိ တဿ ပုစ္ဆတိ.

တဿ ဝိညာဏံ စဝေယျာတိ တဿ အာကိဉ္စညာယတနေ ဥပ္ပန္နဿ ဝိညာဏံ စုတိံ ပါပုဏေယျ. ဥစ္ဆိဇ္ဇေယျာတိ ဥစ္ဆေဒံ ဘဝေယျ. ဝိနဿေယျာတိ ဝိနာသံ ပါပုဏေယျ. န ဘဝေယျာတိ အဘာဝံ ဂမေယျ. ဥပပန္နဿာတိ ပဋိသန္ဓိဝသေန ဥပပန္နဿ.

၄၃. အထဿ ဘဂဝါ ဥစ္ဆေဒသဿတံ အနုပဂမ္မ တတ္ထုပပန္နဿ အရိယသာဝကဿ အနုပါဒါယ ပရိနိဗ္ဗာနံ ဒဿေန္တော ‘‘အစ္စီ ယထာ’’တိ ဂါထမာဟ. တတ္ထ အတ္ထံ ပလေတီတိ အတ္ထံ ဂစ္ဆတိ. န ဥပေတိ သင်္ခန္တိ ‘‘အသုကံ နာမ ဒိသံ ဂတော’’တိ ဝေါဟာရံ န ဂစ္ဆတိ. ဧဝံ မုနီ နာမကာယာ ဝိမုတ္တောတိ ဧဝံ တတ္ထ ဥပ္ပန္နော သေက္ခမုနိ ပကတိယာ ပုဗ္ဗေဝ ရူပကာယာ ဝိမုတ္တော၊ တတ္ထ စတုတ္ထမဂ္ဂံ နိဗ္ဗတ္တေတွာ ဓမ္မကာယဿ ပရိညာတတ္တာ ပုန နာမကာယာပိ ဝိမုတ္တော ဥဘတောဘာဂဝိမုတ္တော ခီဏာသဝေါ ဟုတွာ အနုပါဒါနိဗ္ဗာနသင်္ခါတံ အတ္ထံ ပလေတိ န ဥပေတိ သင်္ခံ ‘‘ခတ္တိယော ဝါ ဗြာဟ္မဏော ဝါ’’တိ ဧဝမာဒိကံ.

နိဒ္ဒေသေ ခိတ္တာတိ စလိတာ. ဥက္ခိတ္တာတိ အတိစလိတာ. နုန္နာတိ ပပ္ဖေါဋိယာ. ပဏုန္နာတိ ဒူရီကတာ. ခမ္ဘိတာတိ ပဋိက္ကမာပိတာ. ဝိက္ခမ္ဘိတာတိ န သန္တိကေ ကတာ.

၄၄. ဣဒါနိ ‘‘အတ္ထံ ပလေတီ’’တိ သုတွာ တဿ ယောနိသော အတ္ထမသလ္လက္ခေန္တော ‘‘အတ္ထင်္ဂတော သော’’တိ ဂါထမာဟ. တဿတ္ထော – သော အတ္ထင်္ဂတော ဥဒါဟု နတ္ထိ၊ ဥဒါဟု ဝေ သဿတိယာ သဿတဘာဝေန အရောဂေါ အဝိပရိဏာမဓမ္မော သောတိ ဧဝံ တံ မေ မုနီ သာဓု ဗျာကရောဟိ. ကိံကာရဏာ? တထာ ဟိ တေ ဝိဒိတော ဧသ ဓမ္မောတိ.

နိဒ္ဒေသေ နိရုဒ္ဓေါတိ နိရောဓံ ပတ္တော. ဥစ္ဆိန္နောတိ ဥစ္ဆိန္နသန္တာနော. ဝိနဋ္ဌောတိ ဝိနာသံ ပတ္တော.

၄၅. အထဿ ဘဂဝါ တထာ အဝတ္တဗ္ဗတံ ဒဿေန္တော ‘‘အတ္ထင်္ဂတဿာ’’တိ ဂါထမာဟ. တတ္ထ အတ္ထင်္ဂတဿာတိ အနုပါဒါပရိနိဗ္ဗုတဿ. န ပမာဏမတ္ထီတိ ရူပါဒိပမာဏံ နတ္ထိ. ယေန နံ ဝဇ္ဇုန္တိ ယေန ရာဂါဒိနာ နံ ဝဒေယျုံ. သဗ္ဗေသု ဓမ္မေသူတိ သဗ္ဗေသု ခန္ဓာဒိဓမ္မေသု.

နိဒ္ဒေသေ အဓိဝစနာနိ စာတိ သိရိဝဍ္ဎကော ဓနဝဍ္ဎကောတိအာဒယော ဟိ ဝစနမတ္တံယေဝ အဓိကာရံ ကတွာ ပဝတ္တာ အဓိဝစနာ နာမ. အဓိဝစနာနံ ပထာ အဓိဝစနပထာ နာမ. ‘‘အဘိသင်္ခရောန္တီတိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ တသ္မာ သင်္ခါရာ’’တိ (သံ. နိ. ၃.၇၉) ဧဝံ နိဒ္ဓါရိတွာ သဟေတုကံ ကတွာ ဝုစ္စမာနာ အဘိလာပါ နိရုတ္တိ နာမ. နိရုတ္တီနံ ပထာ နိရုတ္တိပထာ နာမ. ‘‘တက္ကော ဝိတက္ကော သင်္ကပ္ပေါ’’တိ (ဓ. သ. ၇) ဧဝံ တေန တေန ပကာရေန ပညာပနတော ပညတ္တိ နာမ. ပညတ္တီနံ ပထာ ပညတ္တိပထာ (ဓ. သ. အဋ္ဌ. ၁၀၁-၁၀၈) နာမ. သေသံ သဗ္ဗတ္ထ ပါကဋမေဝ.

ဧဝံ ဘဂဝါ ဣဒမ္ပိ သုတ္တံ အရဟတ္တနိကူဋေနေဝ ဒေသေသိ၊ ဒေသနာပရိယောသာနေ စ ဝုတ္တသဒိသောဝ ဓမ္မာဘိသမယော အဟောသီတိ.

သဒ္ဓမ္မပ္ပဇ္ဇောတိကာယ စူဠနိဒ္ဒေသ-အဋ္ဌကထာယ

ဥပသီဝမာဏဝသုတ္တနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.