၄. မေတ္တဂူမာဏဝသုတ္တနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ
၁၈. စတုတ္ထေ မေတ္တဂူသုတ္တေ – မညာမိ တံ ဝေဒဂူ ဘာဝိတတ္တန္တိ ‘‘အယံ ဝေဒဂူ’’တိ စ ‘‘ဘာဝိတတ္တော’’တိ စ ဧဝံ တံ မညာမိ.
အပရိတ္တောတိ န အပ္ပေါ. မဟန္တောတိ န ခုဒ္ဒကော. ဂမ္ဘီရောတိ န ဥတ္တာနော. အပ္ပမေယျောတိ မိနိတုံ န သက္ကုဏေယျော. ဒုပ္ပရိယောဂါဠှောတိ အဝဂါဟိတုံ ဩတရိတုံ ဒုက္ခော. ဗဟုရတနော သာဂရူပမောတိ ဗဟူနံ ဓမ္မရတနာနံ အာကရတ္တာ အနေကဝိဓရတနသမ္ပန္နော မဟာသမုဒ္ဒေါ ဝိယ ဗဟုရတနော သာဂရသဒိသော.
န မင်္ကု ဟောတီတိ န ဝိကုဏိတမုခေါ ဟောတိ. အပ္ပတိဋ္ဌိတစိတ္တောတိ ဒေါသဝသေန န ဃနီဘူတစိတ္တော. အလီနမနသောတိ န သင်္ကုစိတစိတ္တော. အဗျာပန္နစေတသောတိ န ပူတိစိတ္တော.
ဒိဋ္ဌေ ဒိဋ္ဌမတ္တောတိ စက္ခုဝိသယေ ရူပါရမ္မဏေ ဒိဋ္ဌမတ္တောယေဝ တံ အာရမ္မဏံ ဘဝိဿတိ၊ ကတ္တာ ဝါ ကာရေတာ ဝါ နတ္ထိ. ယံ စက္ခုနာ ဒိဋ္ဌံ ဝဏ္ဏာယတနမေဝ. သုတာဒီသုပိ ဧသေဝ နယော. အပိ စ ဒိဋ္ဌေတိ ဒဿနယောဂေန ဝဏ္ဏာယတနံ၊ သဝနယောဂေန သဒ္ဒါယတနံ၊ မုတယောဂေန ဃာနဇိဝှါကာယာယတနာနိ ဒဿေတိ. ဃာနဿ ဂန္ဓာယတနံ၊ ဇိဝှါယ ရသာယတနံ၊ ကာယဿ ပထဝီ တေဇော ဝါယူတိ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာယတနံ၊ ဝိညာတယောဂေန ဓမ္မာယတနံ ဒဿေတိ. ဒိဋ္ဌေ အနူပယောတိ စက္ခုဝိညာဏေန ဒိဋ္ဌေ ရာဂူပယဝိရဟိတော. အနပါယောတိ ကောဓဝိရဟိတော အပ္ပဋိဃော. အနိဿိတောတိ တဏှာယ အနလ္လီနော. အပ္ပဋိဗဒ္ဓေါတိ မာနေန န ဗဒ္ဓေါ. ဝိပ္ပမုတ္တောတိ သဗ္ဗာရမ္မဏတော မုတ္တော. ဝိသညုတ္တောတိ ကိလေသေဟိ ဝိယုတ္တော ဟုတွာ ဌိတော.
သံဝိဇ္ဇတိ ဘဂဝတော စက္ခူတိ ဗုဒ္ဓဿ ဘဂဝတော ပကတိမံသစက္ခု ဥပလဗ္ဘတိ. ပဿတီတိ ဒက္ခတိ ဩလောကေတိ. စက္ခုနာ ရူပန္တိ စက္ခုဝိညာဏေန ရူပါရမ္မဏံ. ဆန္ဒရာဂေါတိ တဏှာဆန္ဒော.
ဒန္တံ နယန္တိ သမိတိန္တိ ဥယျာနကီဠာမဏ္ဍလာဒီသု ဟိ မဟာဇနမဇ္ဈံ ဂစ္ဆန္တာ ဒန္တမေဝ ဂေါဏံ ဝါ ဒန္တံ အဿာဇာနီယံ ဝါ ယာနေ ယောဇေတွာ နယန္တိ. ရာဇာတိ တထာရူပါနေဝ ဌာနာနိ ဂစ္ဆန္တော ရာဇာပိ ဒန္တမေဝ အဘိရုဟတိ. မနုဿေသူတိ မနုဿေသုပိ စတူဟိ အရိယမဂ္ဂေဟိ ဒန္တော နိဗ္ဗိသေဝနောဝ သေဋ္ဌော. ယောတိဝါကျန္တိ ဧဝရူပံ အတိက္ကမ္မဝစနံ ပုနပ္ပုနံ ဝုစ္စမာနမ္ပိ တိတိက္ခတိ နပ္ပတိပ္ဖရတိ န ဝိဟညတိ၊ ဧဝရူပေါ ဒန္တော သေဋ္ဌောတိ အတ္ထော.
အဿတရာတိ ဝဠဝါယ ဂဒြဘေန ဇာတာ. အာဇာနီယာတိ ယံ အဿဒမ္မသာရထိ ကာရဏံ ကာရေတိ၊ တဿ ခိပ္ပံ ဇာနနသမတ္ထာ. သိန္ဓဝါတိ သိန္ဓဝရဋ္ဌေ ဇာတာ အဿာ. မဟာနာဂါတိ ကုဉ္ဇရသင်္ခါတာ မဟာဟတ္ထိနော. အတ္တဒန္တောတိ ဧတေ အဿတရာ ဝါ သိန္ဓဝါ ဝါ ကုဉ္ဇရာ ဝါ ဒန္တာဝ၊ န အဒန္တာ. ယော ပန စတုမဂ္ဂသင်္ခါတေန အတ္တနော ဒန္တတာယ အတ္တဒန္တော နိဗ္ဗိသေဝနော၊ အယံ တတောပိ ဝရံ၊ သဗ္ဗေဟိပိ ဧတေဟိ ဥတ္တရိတရောတိ အတ္ထော.
န ဟိ ဧတေဟိ ယာနေဟီတိ ယာနိ ဧတာနိ ဟတ္ထိယာနာဒီနိ ဥတ္တမယာနာနိ၊ ဧတေဟိ ယာနေဟိ ကောစိ ပုဂ္ဂလော သုပိနန္တေနပိ အဂတပုဗ္ဗတ္တာ ‘‘အဂတ’’န္တိ သင်္ခါတံ နိဗ္ဗာနဒိသံ တထာ န ဂစ္ဆေယျ. ယထာ ပုဗ္ဗဘာဂေ ဣန္ဒြိယဒမေန ဒန္တေန၊ အပရဘာဂေ အရိယမဂ္ဂဘာဝနာယ သုဒန္တေန ဒန္တော နိဗ္ဗိသေဝနော သပ္ပညော ပုဂ္ဂလော တံ အဂတပုဗ္ဗံ ဒိသံ ဂစ္ဆတိ၊ ဒန္တဘူမိံ ပါပုဏာတိ၊ တသ္မာ အတ္တဒမနမေဝ ဝရတရန္တိ အတ္ထော (ဓ. ပ. အဋ္ဌ. ၂.၃၂၂၊ မဟာနိ. အဋ္ဌ. ၉၀).
ဝိဓာသု န ဝိကမ္ပန္တီတိ နဝဝိဓမာနကောဋ္ဌာသေသု န စလန္တိ န ဝေဓေန္တိ. ဝိပ္ပမုတ္တာ ပုနဗ္ဘဝါတိ ကမ္မကိလေသတော သမုစ္ဆေဒဝိမုတ္တိယာ သုဋ္ဌု မုတ္တာ. ဒန္တဘူမိံ အနုပ္ပတ္တာတိ အရဟတ္တဖလံ ပါပုဏိတွာ ဌိတာ. တေ လောကေ ဝိဇိတာဝိနောတိ တေ ဝုတ္တပ္ပကာရာ ခီဏာသဝါ သတ္တလောကေ ဝိဇိတဝိဇယာ နာမ (သံ. နိ. အဋ္ဌ. ၂.၃.၇၆၊ မဟာနိ. အဋ္ဌ. ၉၀).
ယဿိန္ဒြိယာနိ ဘာဝိတာနီတိ ယဿ ခီဏာသဝဿ သဒ္ဓါဒိပဉ္စိန္ဒြိယာနိ အရဟတ္တဖလံ ပါပေတွာ ဝဍ္ဎိတာနိ. အဇ္ဈတ္တဉ္စ ဗဟိဒ္ဓါ စာတိ စက္ခာဒိအဇ္ဈတ္တာယတနာနိ စ ရူပါဒိဗဟိဒ္ဓါယတနာနိ စ နိဗ္ဗိသေဝနာနိ ကတာနိ. သဗ္ဗလောကေတိ သကလတေဓာတုကေ လောကေ စ. နိဗ္ဗိဇ္ဈ ဣမံ ပရဉ္စ လောကန္တိ ဣမဉ္စ အတ္တဘာဝံ ပရလောကေ စ အတ္တဘာဝံ အတိက္ကမိတွာ ဌိတော ခီဏာသဝေါ. ကာလံ ကင်္ခတိ ဘာဝိတော သ ဒန္တောတိ သော ခီဏာသဝေါ စက္ခာဒိတော ဒန္တော ဝဍ္ဎိတစိတ္တော မရဏကာလံ ပတ္ထေတိ (သု. နိ. အဋ္ဌ. ၂.၅၂၂၊ မဟာနိ. အဋ္ဌ. ၉၀).
ယေသံ ဓမ္မာနံ အာဒိတော သမုဒါဂမနံ ပညာယတီတိ ယေသံ ခန္ဓာဒိဓမ္မာနံ ဥပ္ပတ္တိ ပညာယတိ. အတ္ထင်္ဂမတော နိရောဓောတိ အတ္ထင်္ဂမနဝသေန တေသံယေဝ အဘာဝေါ ပညာယတိ. ကမ္မသန္နိဿိတော ဝိပါကောတိ ကုသလာကုသလကမ္မနိဿိတော ဝိပါကော ကမ္မံ အမုဉ္စိတွာ ပဝတ္တနတော ဝိပါကောပိ ကမ္မသန္နိဿိတောဝ နာမ. နာမသန္နိဿိတံ ရူပန္တိ သဗ္ဗရူပံ နာမံ ဂဟေတွာ ပဝတ္တနတော နာမသန္နိဿိတံ နာမ ဇာတံ. ဇာတိယာ အနုဂတန္တိ သဗ္ဗံ ကမ္မာဒိကံ ဇာတိယာ အနုပဝိဋ္ဌံ. ဇရာယ အနုသဋန္တိ ဇရာယ ပတ္ထဋံ. ဗျာဓိနာ အဘိဘူတန္တိ ဗျာဓိဒုက္ခေန အဘိမဒ္ဒိတံ. မရဏေန အဗ္ဘာဟတန္တိ မစ္စုနာ အဘိဟဋံ ပဟဋံ. အတာဏန္တိ ပုတ္တာဒီဟိပိ တာယနဿ အဘာဝတော အတာယနံ အနာရက္ခံ အလဗ္ဘဏေယျံ ခေမံ ဝါ. အလေဏန္တိ အလ္လီယိတုံ နိဿယိတုံ အနရဟံ၊ အလ္လီနာနမ္ပိ န လေဏကိစ္စကရဏံ. အသရဏန္တိ နိဿိတာနံ န ဘယဟာရကံ၊ န ဘယဝိနာသကံ. အသရဏီဘူတန္တိ ပုရေ ဥပ္ပတ္တိယာ အတ္တနော အဘာဝေနေဝ အသရဏံ၊ ဥပ္ပတ္တိသမကာလမေဝ အသရဏဘူတန္တိ အတ္ထော.
၁၉. အပုစ္ဆသီတိ ဧတ္ထ အ-ဣတိ ပဒပူရဏမတ္တေ နိပါတော၊ ပုစ္ဆသိတွေဝ အတ္ထော. ပဝက္ခာမိ ယထာ ပဇာနန္တိ ယထာ ပဇာနန္တော အာစိက္ခတိ၊ ဧဝံ အာစိက္ခိဿာမိ. ဥပဓိနိဒါနာ ပဘဝန္တိ ဒုက္ခာတိ တဏှာဒိဥပဓိနိဒါနာ ဇာတိအာဒိဒုက္ခဝိသေသာ ပဘဝန္တိ.
တဏှူပဓီတိ တဏှာ ဧဝ တဏှူပဓိ. သဿတုစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိ ဧဝ ဒိဋ္ဌူပဓိ. ရာဂါဒိကိလေသာ ဧဝ ကိလေသူပဓိ. ပုညာဒိကမ္မာနိ ဧဝ ကမ္မူပဓိ. တိဝိဓဒုစ္စရိတာနိယေဝ ဒုစ္စရိတူပဓိ. ကဗဠီကာရာဒယော အာဟာရာ ဧဝ အာဟာရူပဓိ. ဒေါသပဋိဃော ဧဝ ပဋိဃူပဓိ. ကမ္မသမုဋ္ဌာနာ ကမ္မေနေဝ ဂဟိတာ ပထဝါဒယော စတဿော ဓာတုယောဝ စတဿော ဥပါဒိန္နဓာတုယော ဥပဓီ. စက္ခာဒိဆအဇ္ဈတ္တိကာနိ အာယတနာနိ ဧဝ ဆ အဇ္ဈတ္တိကာနိ အာယတနာနိ ဥပဓီ. စက္ခုဝိညာဏာဒိဆဝိညာဏကာယာဝ ဆ ဝိညာဏကာယာ ဥပဓီ. သဗ္ဗမ္ပိ ဒုက္ခံ ဒုက္ခမနဋ္ဌေနာတိ သဗ္ဗတေဘူမကံ ဒုက္ခံ ဒုဿဟနဋ္ဌေန ဥပဓိ.
၂၀. ဧဝံ ဥပဓိနိဒါနတော ပဘဝန္တေသု ဒုက္ခေသု – ယော ဝေ အဝိဒွါတိ ဂါထာ. တတ္ထ ပဇာနန္တိ သင်္ခါရေ အနိစ္စာဒိဝသေန ဇာနန္တော. ဒုက္ခဿ ဇာတိပ္ပဘဝါနုပဿီတိ ဝဋ္ဋဒုက္ခဿ ဇာတိကာရဏံ ‘‘ဥပဓီ’’တိ အနုပဿန္တော. ဣမိဿာ ဂါထာယ နိဒ္ဒေသေ ဝတ္တဗ္ဗံ နတ္ထိ.
၂၁. သောကပရိဒ္ဒဝဉ္စာတိ သောကဉ္စ ပရိဒေဝဉ္စ. တထာ ဟိ တေ ဝိဒိတော ဧသ ဓမ္မောတိ ယထာ ယထာ သတ္တာ ဇာနန္တိ၊ တထာ တထာ ဉာပနဝသေန ဝိဒိတော ဧသ တယာ ဓမ္မောတိ.
တတ္ထ တရန္တီတိ ပဌမမဂ္ဂေန ဒိဋ္ဌောဃံ တရန္တိ. ဥတ္တရန္တီတိ ဒုတိယမဂ္ဂေန ကာမောဃံ တနုကရဏဝသေန ဥဂ္ဂန္တွာ တရန္တိ. ပတရန္တီတိ တမေဝ နိရဝသေသပ္ပဟာနဝသေန တတိယမဂ္ဂေန ဝိသေသေန တရန္တိ. သမတိက္ကမန္တီတိ ဘဝေါဃအဝိဇ္ဇောဃပ္ပဟာနဝသေန စတုတ္ထမဂ္ဂေန သမ္မာ အတိက္ကမန္တိ. ဝီတိဝတ္တန္တီတိ ဖလံ ပါပုဏိတွာ တိဋ္ဌန္တိ.
၂၂. ကိတ္တယိဿာမိ တေ ဓမ္မန္တိ နိဗ္ဗာနဓမ္မံ နိဗ္ဗာနဂါမိနိပဋိပဒါဓမ္မဉ္စ တေ ဒေသယိဿာမိ. ဒိဋ္ဌေ ဓမ္မေတိ ဒိဋ္ဌေဝ ဒုက္ခာဒိဓမ္မေ၊ ဣမသ္မိံယေဝ ဝါ အတ္တဘာဝေ. အနီတိဟန္တိ အတ္တပစ္စက္ခံ. ယံ ဝိဒိတွာတိ ယံ ဓမ္မံ ‘‘သဗ္ဗေ သင်္ခါရာ အနိစ္စာ’’တိအာဒိနာ (ဓ. ပ. ၂၇၇၊ ထေရဂါ. ၆၇၆၊ ကထာ. ၇၅၃) နယေန သမ္မသန္တော ဝိဒိတွာ.
တတ္ထ အာဒိကလျာဏန္တိ ဟိတွာပိ အနုတ္တရံ ဝိဝေကသုခံ ဓမ္မံ တဝ ကိတ္တယိဿာမိ၊ တဉ္စ ခေါ အပ္ပံ ဝါ ဗဟုံ ဝါ ကိတ္တယန္တော အာဒိကလျာဏာဒိပ္ပကာရမေဝ ကိတ္တယိဿာမိ. အာဒိမှိ ကလျာဏံ ဘဒ္ဒကံ အနဝဇ္ဇမေဝ ကတွာ ကိတ္တယိဿာမိ. မဇ္ဈေပိ. ပရိယောသာနေပိ ဘဒ္ဒကံ အနဝဇ္ဇမေဝ ကတွာ ကိတ္တယိဿာမီတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ယသ္မိဉှိ ဘဂဝါ ဧကဂါထမ္ပိ ဒေသေသိ၊ သာ သမန္တဘဒ္ဒကတ္တာ ဓမ္မဿ ပဌမပါဒေန အာဒိကလျာဏာ၊ ဒုတိယတတိယပါဒေဟိ မဇ္ဈေကလျာဏာ၊ ပစ္ဆိမပါဒေန ပရိယောသာနကလျာဏာ. ဧကာနုသန္ဓိကံ သုတ္တံ နိဒါနေန အာဒိကလျာဏံ၊ နိဂမနေန ပရိယောသာနကလျာဏံ၊ သေသေန မဇ္ဈေကလျာဏံ. နာနာနုသန္ဓိကံ သုတ္တံ ပဌမာနုသန္ဓိနာ အာဒိကလျာဏံ၊ ပစ္ဆိမေန ပရိယောသာနကလျာဏံ၊ သေသေဟိ မဇ္ဈေကလျာဏံ.
အပိ စ သနိဒါနဥပ္ပတ္တိတ္တာ အာဒိကလျာဏံ၊ ဝေနေယျာနံ အနုရူပတော အတ္ထဿ အဝိပရီတတာယ စ ဟေတုဒါဟရဏယုတ္တတော စ မဇ္ဈေကလျာဏံ၊ သောတူနံ သဒ္ဓါပဋိလာဘဇနနေန နိဂမနေန စ ပရိယောသာနကလျာဏံ.
သကလော ဟိ သာသနဓမ္မော အတ္တနော အတ္ထဘူတေန သီလေန အာဒိကလျာဏော၊ သမထဝိပဿနာမဂ္ဂဖလေဟိ မဇ္ဈေကလျာဏော၊ နိဗ္ဗာနေန ပရိယောသာနကလျာဏော. သီလသမာဓီဟိ ဝါ အာဒိကလျာဏော၊ ဝိပဿနာမဂ္ဂေဟိ မဇ္ဈေကလျာဏော၊ ဖလနိဗ္ဗာနေဟိ ပရိယောသာနကလျာဏော. ဗုဒ္ဓသုဗောဓိတာယ ဝါ အာဒိကလျာဏော၊ ဓမ္မသုဓမ္မတာယ မဇ္ဈေကလျာဏော၊ သံဃသုပ္ပဋိပတ္တိယာ ပရိယောသာနကလျာဏော. တံ သုတွာ တထတ္တာယ ပဋိပန္နေန အဓိဂန္တဗ္ဗာယ အဘိသမ္ဗောဓိယာ ဝါ အာဒိကလျာဏော၊ ပစ္စေကဗောဓိယာ မဇ္ဈေကလျာဏော၊ သာဝကဗောဓိယာ ပရိယောသာနကလျာဏော.
သုယျမာနော စေသ နီဝရဏဝိက္ခမ္ဘနတော ဘဝနေနပိ ကလျာဏမေဝ အာဝဟတီတိ အာဒိကလျာဏော၊ ပဋိပဇ္ဇိယမာနော သမထဝိပဿနာသုခါဝဟနတော ပဋိပတ္တိယာပိ ကလျာဏမေဝ အာဝဟတီတိ မဇ္ဈေကလျာဏော၊ တထာပဋိပန္နော (ပါရာ. အဋ္ဌ. ၁.၁) စ ပဋိပတ္တိဖလေ နိဋ္ဌိတေ တာဒိဘာဝါဝဟနတော ပဋိပတ္တိဖလေနပိ ကလျာဏမေဝ အာဝဟတီတိ ပရိယောသာနကလျာဏောတိ.
ယံ ပနေသ ဘဂဝါ ဓမ္မံ ဒေသေန္တော သာသနဗြဟ္မစရိယံ မဂ္ဂဗြဟ္မစရိယဉ္စ ပကာသေတိ၊ နာနာနယေဟိ ဒီပေတိ. တံ ယထာနုရူပံ အတ္ထသမ္ပတ္တိယာ သာတ္ထံ. ဗျဉ္ဇနသမ္ပတ္တိယာ သဗျဉ္ဇနံ. သင်္ကာသနပကာသနဝိဝရဏဝိဘဇနဥတ္တာနီကရဏပညတ္တိအတ္ထပဒသမာယောဂတော သာတ္ထံ. အက္ခရပဒဗျဉ္ဇနာကာရနိရုတ္တိနိဒ္ဒေသသမ္ပတ္တိယာ သဗျဉ္ဇနံ. အတ္ထဂမ္ဘီရတာပဋိဝေဓဂမ္ဘီရတာဟိ သာတ္ထံ. ဓမ္မဂမ္ဘီရတာဒေသနာဂမ္ဘီရတာဟိ သဗျဉ္ဇနံ. အတ္ထပဋိဘာနပဋိသမ္ဘိဒါဝိသယတော သာတ္ထံ. ဓမ္မနိရုတ္တိပဋိသမ္ဘိဒါဝိသယတော သဗျဉ္ဇနံ. ပဏ္ဍိတဝေဒနီယတော သရိက္ခကဇနပ္ပသာဒကန္တိ သာတ္ထံ. သဒ္ဓေယျတော လောကိယဇနပ္ပသာဒကန္တိ သဗျဉ္ဇနံ. ဂမ္ဘီရာဓိပ္ပါယတော သာတ္ထံ. ဥတ္တာနပဒတော သဗျဉ္ဇနံ. ဥပနေတဗ္ဗဿ အဘာဝတော သကလပရိပုဏ္ဏဘာဝေန ကေဝလပရိပုဏ္ဏံ. အပနေတဗ္ဗဿ အဘာဝတော နိဒ္ဒေါသဘာဝေန ပရိသုဒ္ဓံ.
အပိ စ – ပဋိပတ္တိယာ အဓိဂမဗျတ္တိတော သာတ္ထံ. ပရိယတ္တိယာ အာဂမဗျတ္တိတော သဗျဉ္ဇနံ. သီလာဒိပဉ္စဓမ္မက္ခန္ဓယုတ္တတော ကေဝလပရိပုဏ္ဏံ. နိရုပက္ကိလေသတော နိတ္ထရဏတ္ထာယ ပဝတ္တိတော လောကာမိသနိရပေက္ခတော စ ပရိသုဒ္ဓံ. သိက္ခတ္တယပရိဂ္ဂဟိတတ္တာ ဗြဟ္မဘူတေဟိ သေဋ္ဌေဟိ စရိတဗ္ဗတော၊ တေသဉ္စ စရိယဘာဝတော ဗြဟ္မစရိယံ (ပါရာ. အဋ္ဌ. ၁.၁).
ဧဝံ ပရိယတ္တိဓမ္မံ ဒဿေတွာ ဣဒါနိ လောကုတ္တရဓမ္မံ ဒဿေတုံ ‘‘စတ္တာရော သတိပဋ္ဌာနေ’’တိ အာဟ. သတ္တတိံသဗောဓိပက္ခိယဓမ္မေ ဒဿေတွာ နိဗ္ဗတ္တိတလောကုတ္တရံ ဒဿေတုံ ‘‘နိဗ္ဗာနဉ္စာ’’တိ အာဟ. နိဗ္ဗာနဂါမိနိဉ္စ ပဋိပဒန္တိ ပုဗ္ဗဘာဂသီလသမာဓိဝိပဿနာဓမ္မဉ္စ ကိတ္တယိဿာမိ.
ဒုက္ခေ ဒိဋ္ဌေတိ ဒုက္ခသစ္စေ သရသလက္ခဏေန ဒိဋ္ဌေ ဒုက္ခသစ္စံ ပကာသေဿာမိ. သမုဒယာဒီသုပိ ဧသေဝ နယော.
၂၃. တဉ္စာဟံ အဘိနန္ဒာမီတိ တံ ဝုတ္တပ္ပကာရဓမ္မဇောတကံ တဝ ဝစနံ အဟံ ပတ္ထယာမိ. ဓမ္မမုတ္တမန္တိ တဉ္စ ဓမ္မမုတ္တမံ အဘိနန္ဒာမိ.
တတ္ထ မဟတော တမောကာယဿ ပဒါလနန္တိ မဟတော အဝိဇ္ဇာရာသိဿ ဆေဒနံ. အနိစ္စလက္ခဏဝသေန ဧသီ. ဒုက္ခလက္ခဏဝသေန ဂဝေသီ. အနတ္တလက္ခဏဝသေန သမန္တတော ပရိယေသီ. မဟတော ဝိပလ္လာသဿ ပဘေဒနန္တိ မဟန္တဿ အသုဘေ သုဘန္တိအာဒိဒွါဒသဝိဓဿ ဝိပလ္လာသဿ ဘေဒနံ. မဟတော တဏှာသလ္လဿ အဗ္ဗဟနန္တိ မဟန္တဿ အန္တောတုဒနဋ္ဌေန တဏှာကဏ္ဋကဿ လုဉ္စနံ. ဒိဋ္ဌိသင်္ဃာဋဿ ဝိနိဝေဌနန္တိ ဒိဋ္ဌိယေဝ အဗ္ဗောစ္ဆိန္နပ္ပဝတ္တိတော သင်္ဃဋိတဋ္ဌေန သင်္ဃာဋော၊ တဿ ဒိဋ္ဌိသင်္ဃာဋဿ နိဝတ္တနံ. မာနဓဇဿ ပါတနန္တိ ဥဿိတဋ္ဌေန ဥန္နတိလက္ခဏဿ မာနဒ္ဓဇဿ ပါတနံ. အဘိသင်္ခါရဿ ဝူပသမန္တိ ပုညာဒိအဘိသင်္ခါရဿ ဥပသမနံ. ဩဃဿ နိတ္ထရဏန္တိ ဝဋ္ဋေ ဩသီဒါပနဿ ကာမောဃာဒိဩဃဿ နိတ္ထရဏံ နိက္ခမနံ. ဘာရဿ နိက္ခေပနန္တိ ရူပါဒိပဉ္စက္ခန္ဓဘာရဿ ခိပနံ ဆဍ္ဍနံ. သံသာရဝဋ္ဋဿ ဥပစ္ဆေဒန္တိ ခန္ဓာဒိပဋိပါဋိသံသာရဝဋ္ဋဿ ဟေတုနဿနေန ဥစ္ဆိဇ္ဇနံ. သန္တာပဿ နိဗ္ဗာပနန္တိ ကိလေသသန္တာပဿ နိဗ္ဗုတိံ. ပရိဠာဟဿ ပဋိပဿဒ္ဓန္တိ ကိလေသပရိဠာဟဿ ဝူပသမံ ပဋိပဿမ္ဘနံ. ဓမ္မဓဇဿ ဥဿာပနန္တိ နဝဝိဓလောကုတ္တရဓမ္မဿ ဥဿာပေတွာ ဌပနံ. ပရမတ္ထံ အမတံ နိဗ္ဗာနန္တိ ဥတ္တမဋ္ဌေန ပရမတ္ထံ. နတ္ထိ ဧတဿ မရဏသင်္ခါတံ မတန္တိ အမတံ. ကိလေသဝိသပဋိပက္ခတ္တာ အဂဒန္တိပိ အမတံ. သံသာရဒုက္ခပဋိပက္ခဘူတတ္တာ နိဗ္ဗုတန္တိ နိဗ္ဗာနံ. နတ္ထေတ္ထ တဏှာသင်္ခါတံ ဝါနန္တိပိ နိဗ္ဗာနံ.
မဟေသက္ခေဟိ သတ္တေဟီတိ မဟာနုဘာဝေဟိ သက္ကာဒီဟိ သတ္တေဟိ. ပရိယေသိတောတိ ပရိယိဋ္ဌော. ကဟံ ဒေဝဒေဝေါတိ ဒေဝါနံ အတိဒေဝေါ ကုဟိံ. ကဟံ နရာသဘောတိ ဥတ္တမပုရိသော.
၂၄. ဥဒ္ဓံ အဓော တိရိယဉ္စာပိ မဇ္ဈေတိ ဧတ္ထ ဥဒ္ဓန္တိ အနာဂတဒ္ဓါ ဝုစ္စတိ. အဓောတိ အတီတဒ္ဓါ. တိရိယဉ္စာပိ မဇ္ဈေတိ ပစ္စုပ္ပန္နဒ္ဓါ. ဧတေသု နန္ဒိဉ္စ နိဝေသနဉ္စ၊ ပနုဇ္ဇ ဝိညာဏန္တိ ဧတေသု ဥဒ္ဓါဒီသု တဏှဉ္စ ဒိဋ္ဌိနိဝေသနဉ္စ အဘိသင်္ခါရဝိညာဏဉ္စ ပနုဒေဟိ. ပနုဒိတွာ စ ဘဝေ န တိဋ္ဌေတိ ဧဝံ သန္တေ ဒုဝိဓေပိ ဘဝေ န တိဋ္ဌေယျ. ဧဝံ တာဝ ပနုဇ္ဇသဒ္ဒဿ ပနုဒေဟီတိ ဣမသ္မိံ အတ္ထဝိကပ္ပေ သမ္ဗန္ဓော. ပနုဒိတွာတိ ဧတသ္မိံ ပန အတ္ထဝိကပ္ပေ ဘဝေ န တိဋ္ဌေတိ အယမေဝ သမ္ဗန္ဓော. ဧတာနိ နန္ဒီနိဝေသနဝိညာဏာနိ ပနုဒိတွာ ဒုဝိဓေပိ ဘဝေ န တိဋ္ဌေယျာတိ.
သဟောကာသဝသေန ဒေဝလောကော ဥဒ္ဓံ. အပါယလောကော အဓော. မနုဿလောကော မဇ္ဈေ. တတ္ထ ကုသလာ ဓမ္မာတိ အပါယံ မုဉ္စိတွာ ဥပရိ ပဋိသန္ဓိဒါနတော ကုသလာ ဓမ္မာ ဥဒ္ဓန္တိ ဝုစ္စန္တိ. အကုသလာ ဓမ္မာ အပါယေသု ပဋိသန္ဓိဒါနတော အဓောတိ. တဒုဘယဝိမုတ္တတ္တာ အဗျာကတာ ဓမ္မာ တိရိယဉ္စာပိ မဇ္ဈေတိ ဝုစ္စန္တိ. သဗ္ဗောပရိဝသေန အရူပဓာတု ဥဒ္ဓံ. သဗ္ဗအဓောဝသေန ကာမဓာတု အဓော. တဒုဘယန္တရဝသေန ရူပဓာတု မဇ္ဈေ. ကာယစိတ္တာဗာဓခနနဝသေန သုခါ ဝေဒနာ ဥဒ္ဓံ. ဒုက္ခမနဝသေန ဒုက္ခာ ဝေဒနာ အဓော. အဒုက္ခမသုခါ ဝေဒနာ မဇ္ဈေ. အတ္တဘာဝဝသေန ပရိစ္ဆေဒံ ဒဿေန္တော ‘‘ဥဒ္ဓန္တိ ဥဒ္ဓံ ပါဒတလာ’’တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ ဥဒ္ဓံ ပါဒတလာတိ ပါဒတလတော ဥပရိ. အဓော ကေသမတ္ထကာတိ ကေသမတ္ထကတော အဓော. မဇ္ဈေတိ ဒွိန္နံ အန္တရံ.
ပုညာဘိသင်္ခါရသဟဂတံ ဝိညာဏန္တိ တေရသဝိဓပုညာဘိသင်္ခါရသမ္ပယုတ္တံ ကမ္မဝိညာဏံ. အပုညာဘိသင်္ခါရသဟဂတံ ဝိညာဏန္တိ ဒွါဒသဝိဓအပုညာဘိသင်္ခါရသမ္ပယုတ္တံ ကမ္မဝိညာဏံ. အာနေဉ္ဇာဘိသင်္ခါရသဟဂတံ ဝိညာဏန္တိ စတုဗ္ဗိဓံ အာနေဉ္ဇာဘိသင်္ခါရသဟဂတံ ကမ္မဝိညာဏံ. နုဇ္ဇာတိ ခိပ. ပနုဇ္ဇာတိ အတီဝ ခိပ. နုဒါတိ လုဉ္စ. ပနုဒါတိ အတီဝ လုဉ္စ. ပဇဟာတိ ဆဍ္ဍေဟိ. ဝိနောဒေဟီတိ ဒူရံ ကရောဟိ.
ကမ္မဘဝဉ္စာတိ ပုညာဘိသင်္ခါရစေတနာဝ. ပဋိသန္ဓိကဉ္စ ပုနဗ္ဘဝန္တိ ပဋိသန္ဓိယာ ရူပါဒိပုနဗ္ဘဝဉ္စ. ပဇဟန္တော ပဌမမဂ္ဂေန၊ ဝိနောဒေန္တော ဒုတိယမဂ္ဂေန၊ ဗျန္တီ ကရောန္တော တတိယမဂ္ဂေန၊ အနဘာဝံ ဂမေန္တော စတုတ္ထမဂ္ဂေန. ကမ္မဘဝေ န တိဋ္ဌေယျာတိ ပုညာဒိအဘိသင်္ခါရေ န တိဋ္ဌေယျ.
၂၅. ဧတာနိ ဝိနောဒေတွာ ဘဝေ အတိဋ္ဌန္တော ဧသော – ဧဝံ ဝိဟာရီတိ ဂါထာ. တတ္ထ ဣဓေဝါတိ ဣမသ္မိံယေဝ သာသနေ၊ ဣမသ္မိံယေဝ ဝါ အတ္တဘာဝေ. ဣမိဿာ ဂါထာယ နိဒ္ဒေသော ဥတ္တာနတ္ထောဝ.
၂၆. သုကိတ္တိတံ ဂေါတမနူပဓီကန္တိ ဧတ္ထ အနူပဓီကန္တိ နိဗ္ဗာနံ၊ တံ သန္ဓာယ ဘဂဝန္တံ အာလပန္တော အာဟ – ‘‘သုကိတ္တိတံ ဂေါတမနူပဓီက’’န္တိ.
နိဒ္ဒေသေ ကိလေသာ စာတိ ဥပတာပနဋ္ဌေန ရာဂါဒယော ကိလေသာ စ ရာသဋ္ဌေန ဝိပါကဘူတာ ပဉ္စက္ခန္ဓာ စ ကုသလာဒိအဘိသင်္ခါရာ စေတနာ စ ‘‘ဥပဓီ’’တိ ဝုစ္စန္တိ ကထီယန္တိ. ဥပဓိပ္ပဟာနံ တဒင်္ဂပ္ပဟာနေန၊ ဥပဓိဝူပသမံ ဝိက္ခမ္ဘနပ္ပဟာနေန၊ ဥပဓိပဋိနိဿဂ္ဂံ သမုစ္ဆေဒပ္ပဟာနေန ဥပဓိပဋိပဿဒ္ဓံ ဖလေနာတိ.
၂၇. န ကေဝလံ ဒုက္ခမေဝ ပဟာသိ – တေ စာပီတိ ဂါထာ. တတ္ထ အဋ္ဌိတန္တိ သက္ကစ္စံ၊ သဒါ ဝါ. တံ တံ နမဿာမီတိ တသ္မာ တံ နမဿာမိ. သမေစ္စာတိ ဥပဂန္တွာ. နာဂါတိ ဘဂဝန္တံ အာလပန္တော အာဟ.
နိဒ္ဒေသေ သမေစ္စာတိ ဇာနိတွာ၊ ဧကတော ဟုတွာ ဝါ. အဘိသမေစ္စာတိ ပဋိဝိဇ္ဈိတွာ. သမာဂန္တွာတိ သမ္မုခါ ဟုတွာ. အဘိသမာဂန္တွာတိ သမီပံ ဂန္တွာ. သမ္မုခါတိ သမ္မုခေ. အာဂုံ န ကရောတီတိ ပါပံ န ကရောတိ.
၂၈. ဣဒါနိ နံ ဘဂဝါ ‘‘အဒ္ဓါ ဟိ ဘဂဝါ ပဟာသိ ဒုက္ခ’’န္တိ ဧဝံ တေန ဗြာဟ္မဏေန ဝိဒိတောပိ အတ္တာနံ အနုပနေတွာဝ ပဟီနဒုက္ခေန ပုဂ္ဂလေန ဩဝဒန္တော ‘‘ယံ ဗြာဟ္မဏ’’န္တိ ဂါထမာဟ. တဿတ္ထော – ယံ တံ အဘိဇာနန္တော ‘‘အယံ ဗာဟိတပါပတ္တာ ဗြာဟ္မဏော၊ ဝေဒေဟိ ဂတတ္တာ ဝေဒဂူ၊ ကိဉ္စနာဘာဝါ အကိဉ္စနော၊ ကာမေသု စ ဘဝေသု စ အသတ္တတ္တာ ကာမဘဝေ အသတ္တော’’တိ ဇညာ ဇာနေယျာသိ. အဒ္ဓါ ဟိ သော ဩဃမိမံ အတာရိ၊ တိဏ္ဏော စ ပါရံ အခိလော အကင်္ခေါ.
နိဒ္ဒေသေ ရာဂကိဉ္စနန္တိ ရာဂပလိဗောဓံ. ဒေါသကိဉ္စနန္တိအာဒိပိ ဧသေဝ နယော. ကာမောဃံ တိဏ္ဏော အနာဂါမိမဂ္ဂေန. ဘဝေါဃံ တိဏ္ဏော အရဟတ္တမဂ္ဂေန. ဒိဋ္ဌောဃံ တိဏ္ဏော သောတာပတ္တိမဂ္ဂေန. အဝိဇ္ဇောဃံ တိဏ္ဏော အရဟတ္တမဂ္ဂေန. သံသာရပထံ တိဏ္ဏော ကုသလာကုသလကမ္မပ္ပဘေဒေနာတိ. ဥတ္တိဏ္ဏော ပဌမမဂ္ဂေန. နိတ္တိဏ္ဏော ဒုတိယမဂ္ဂေန. အတိက္ကန္တော တတိယမဂ္ဂေန. သမတိက္ကန္တော စတုတ္ထမဂ္ဂေန.ဝီတိဝတ္တော ဖလေန.
၂၉. ကိဉ္စ ဘိယျော – ဝိဒွါ စ ယောတိ ဂါထာ. တတ္ထ ဣဓာတိ ဣမသ္မိံ သာသနေ၊ အတ္တဘာဝေ ဝါ. ဝိသဇ္ဇာတိ ဝေါသဇ္ဇိတွာ.
နိဒ္ဒေသေ သဇ္ဇန္တိ မုဉ္စနံ. ဝိသဇ္ဇန္တိ ဝေါသဇ္ဇနံ. သေသံ သဗ္ဗတ္ထ ပါကဋမေဝ. ဧဝံ ဘဂဝါ ဣဒမ္ပိ သုတ္တံ အရဟတ္တနိကူဋေနေဝ ဒေသေသိ. ဒေသနာပရိယောသာနေ စ ဝုတ္တသဒိသော ဧဝ ဓမ္မာဘိသမယော အဟောသီတိ.
သဒ္ဓမ္မပ္ပဇ္ဇောတိကာယ စူဠနိဒ္ဒေသ-အဋ္ဌကထာယ
မေတ္တဂူမာဏဝသုတ္တနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.