၁၈. ပါရာယနာနုဂီတိဂါထာနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ

၁၀၂. ပါရာယနမနုဂါယိဿန္တိ အဿ အယံ သမ္ဗန္ဓော – ဘဂဝတာ ဟိ ပါရာယနေ ဒေသိတေ သောဠသသဟဿဇဋိလာ အရဟတ္တံ ပါပုဏိံသု၊ အဝသေသာနဉ္စ စုဒ္ဒသကောဋိသင်္ခါနံ ဒေဝမနုဿာနံ ဓမ္မာဘိသမယော အဟောသိ. ဝုတ္တဉှေတံ ပေါရာဏေဟိ –

‘‘တတော ပါသာဏကေ ရမ္မေ၊ ပါရာယနသမာဂမေ၊

အမတံ ပါပယီ ဗုဒ္ဓေါ၊ စုဒ္ဒသ ပါဏကောဋိယော’’တိ. (သု. နိ. အဋ္ဌ. ၂.၁၁၃၈)၊

နိဋ္ဌိတာယ ပန ဓမ္မဒေသနာယ တတော တတော အာဂတာ မနုဿာ ဘဂဝတော အာနုဘာဝေန အတ္တနော အတ္တနော ဂါမနိဂမာဒီသွေဝ ပါတုရဟေသုံ. ဘဂဝါပိ သာဝတ္ထိမေဝ အဂမာသိ ပရိစာရကသောဠသာဒီဟိ အနေကေဟိ ဘိက္ခုသဟဿေဟိ ပရိဝုတော. တတ္ထ ပိင်္ဂိယော ဘဂဝန္တံ ဝန္ဒိတွာ အာဟ – ‘‘ဂစ္ဆာမဟံ၊ ဘန္တေ၊ ဗာဝရိဿ ဗုဒ္ဓုပ္ပါဒံ အာရောစေတုံ၊ ပဋိဿုတဉှိ တဿေဝ မယာ’’တိ. အထ ဘဂဝတာ အနုညာတော ဉာဏဂမနေနေဝ ဂေါဓာဝရီတီရံ ဂန္တွာ ပါဒဂမနေန အဿမာဘိမုခေါ အဂမာသိ. တမေနံ ဗာဝရီ ဗြာဟ္မဏော မဂ္ဂံ ဩလောကေန္တော နိသိန္နော ဒူရတောဝ တံ ခါရိဇဋာဒိဝိရဟိတံ ဘိက္ခုဝေသေနာဂစ္ဆန္တံ ဒိသွာ ‘‘ဗုဒ္ဓေါ လောကေ ဥပ္ပန္နော’’တိ နိဋ္ဌမဂမာသိ. သမ္ပတ္တဉ္စာပိ နံ ပုစ္ဆိ – ‘‘ကိံ၊ ပိင်္ဂိယ၊ ဗုဒ္ဓေါ လောကေ ဥပ္ပန္နော’’တိ? ‘‘အာမ၊ ဗြာဟ္မဏ၊ ဥပ္ပန္နော၊ ပါသာဏကေ စေတိယေ နိသိန္နော အမှာကံ ဓမ္မံ ဒေသေသိ၊ တမဟံ တုယှံ ဒေသေဿာမီ’’တိ. တတော ဗာဝရီ မဟတာ သက္ကာရေန သပရိသော တံ ပူဇေတွာ အာသနံ ပညာပေသိ. တတ္ထ နိသီဒိတွာ ပိင်္ဂိယော ‘‘ပါရာယနမနုဂါယိဿ’’န္တိအာဒိမာဟ.

တတ္ထ အနုဂါယိဿန္တိ ဘဂဝတော ဂီတံ အနုဂါယိဿံ. ယထာဒ္ဒက္ခီတိ ယထာ သာမံ သစ္စာဘိသမ္ဗောဓေန အသာဓာရဏဉာဏေန စ အဒ္ဒက္ခိ. နိက္ကာမောတိ ပဟီနကာမော. ‘‘နိက္ကမော’’တိပိ ပါဌော၊ ဝီရိယဝါတိ အတ္ထော. နိက္ခန္တော ဝါ အကုသလပက္ခာ. နိဗ္ဗနောတိ ကိလေသဝနဝိရဟိတော၊ တဏှာဝိရဟိတော ဧဝ ဝါ. ကိဿ ဟေတု မုသာ ဘဏေတိ ယေဟိ ကိလေသေဟိ မုသာ ဘဏေယျ၊ ဧတေ တဿ ပဟီနာတိ ဒဿေတိ. ဧတေန ဗြာဟ္မဏဿ သဝနေ ဥဿာဟံ ဇနေတိ (သု. နိ. အဋ္ဌ. ၂.၁၁၃၈).

အမလောတိ ကိလေသမလဝိရဟိတော. ဝိမလောတိ ဝိဂတကိလေသမလော. နိမ္မလောတိ ကိလေသမလသုဒ္ဓေါ. မလာပဂတောတိ ကိလေသမလာ ဒူရီဘူတော ဟုတွာ စရတိ. မလဝိပ္ပဟီနောတိ ကိလေသမလပ္ပဟီနော. မလဝိမုတ္တောတိ ကိလေသေဟိ ဝိမုတ္တော. သဗ္ဗမလဝီတိဝတ္တောတိ ဝါသနာဒိသဗ္ဗကိလေသမလံ အတိက္ကန္တော. တေ ဝနာတိ ဧတေ ဝုတ္တပ္ပကာရာ ကိလေသာ.

၁၀၃. ဝဏ္ဏူပသံဟိတန္တိ ဂုဏူပသံဟိတံ.

၁၀၄. သစ္စဝှယောတိ ဗုဒ္ဓေါ ဟိ သစ္စေနေဝ အဝှါနေန နာမေန ယုတ္တော. ဗြဟ္မေတိ တံ ဗြာဟ္မဏံ အာလပတိ.

တတ္ထ လောကောတိ လုဇ္ဇနဋ္ဌေန လောကော. ဧကော လောကော ဘဝလောကောတိ တေဘူမကဝိပါကော. သော ဟိ ဘဝတီတိ ဘဝေါ၊ ဘဝေါ ဧဝ လောကော ဘဝလောကော. ဘဝလောကော စ သမ္ဘဝလောကော စာတိ ဧတ္ထ ဧကေကော ဒွေ ဒွေ ဟောတိ. ဘဝလောကော ဟိ သမ္ပတ္တိဘဝဝိပတ္တိဘဝဝသေန ဒုဝိဓော. သမ္ဘဝလောကောပိ သမ္ပတ္တိသမ္ဘဝဝိပတ္တိသမ္ဘဝဝသေန ဒုဝိဓော. တတ္ထ သမ္ပတ္တိဘဝလောကောတိ သုဂတိလောကော. သော ဟိ ဣဋ္ဌဖလတ္တာ သုန္ဒရော လောကောတိ သမ္ပတ္တိ၊ ဘဝတီတိ ဘဝေါ၊ သမ္ပတ္တိ ဧဝ ဘဝေါ သမ္ပတ္တိဘဝေါ၊ သော ဧဝ လောကော သမ္ပတ္တိဘဝလောကော. သမ္ပတ္တိသမ္ဘဝလောကောတိ သုဂတူပဂံ ကမ္မံ. တဉှိ သမ္ဘဝတိ ဧတသ္မာ ဖလန္တိ သမ္ဘဝေါ၊ သမ္ပတ္တိယာ သမ္ဘဝေါ သမ္ပတ္တိသမ္ဘဝေါ၊ သမ္ပတ္တိသမ္ဘဝေါ ဧဝ လောကော သမ္ပတ္တိသမ္ဘဝလောကောတိ.

ဝိပတ္တိဘဝလောကောတိ အပါယလောကော. သော ဟိ အနိဋ္ဌဖလတ္တာ ဝိရူပေါ လောကောတိ ဝိပတ္တိ၊ ဘဝတီတိ ဘဝေါ၊ ဝိပတ္တိ ဧဝ ဘဝေါ ဝိပတ္တိဘဝေါ၊ ဝိပတ္တိဘဝေါ ဧဝ လောကော ဝိပတ္တိဘဝလောကော. ဝိပတ္တိသမ္ဘဝလောကောတိ အပါယူပဂံ ကမ္မံ. တဉှိ သမ္ဘဝတိ ဧတသ္မာ ဖလန္တိ သမ္ဘဝေါ၊ ဝိပတ္တိယာ သမ္ဘဝေါ ဝိပတ္တိသမ္ဘဝေါ၊ ဝိပတ္တိသမ္ဘဝေါ ဧဝ လောကော ဝိပတ္တိသမ္ဘဝလောကောတိ. တိဿော ဝေဒနာတိ သုခါ ဝေဒနာ၊ ဒုက္ခာ ဝေဒနာ၊ အဒုက္ခမသုခါ ဝေဒနာ လောကိယာ ဧဝ. အာဟာရာတိ ပစ္စယာ. ပစ္စယာ ဟိ အတ္တနော ဖလံ အာဟရန္တီတိ အာဟာရာ. ကဗဠီကာရာဟာရော ဖဿာဟာရော မနောသဉ္စေတနာဟာရော ဝိညာဏာဟာရောတိ စတ္တာရော. ဝတ္ထုဝသေန ကဗဠီကတ္တဗ္ဗတ္တာ ကဗဠီကာရော၊ အဇ္ဈောဟရိတဗ္ဗတ္တာ အာဟာရော၊ ဩဒနကုမ္မာသာဒိဝတ္ထုကာယ ဩဇာယေတံ နာမံ. သာ ဟိ ဩဇဋ္ဌမကရူပါနိ အာဟရတီတိ အာဟာရော. စက္ခုသမ္ဖဿာဒိကော ဆဗ္ဗိဓော ဖဿော တိဿော ဝေဒနာ အာဟရတီတိ အာဟာရော. မနသော သဉ္စေတနာ န သတ္တဿာတိ မနောသဉ္စေတနာ ယထာ စိတ္တေကဂ္ဂတာ၊ မနသာ ဝါ သမ္ပယုတ္တာ သဉ္စေတနာ မနောသဉ္စေတနာ ယထာ အာဇညရထော၊ တေဘူမကကုသလာကုသလစေတနာ. သာ ဟိ တယော ဘဝေ အာဟရတီတိ အာဟာရော. ဝိညာဏန္တိ ဧကူနဝီသတိဘေဒံ ပဋိသန္ဓိဝိညာဏံ. တဉှိ ပဋိသန္ဓိနာမရူပံ အာဟရတီတိ အာဟာရော.

ဥပါဒါနက္ခန္ဓာတိ ဥပါဒါနဂေါစရာ ခန္ဓာ ဥပါဒါနက္ခန္ဓာ၊ မဇ္ဈေ ပဒလောပေါ ဒဋ္ဌဗ္ဗော. ဥပါဒါနသမ္ဘူတာ ဝါ ခန္ဓာ ဥပါဒါနက္ခန္ဓာ ယထာ တိဏဂ္ဂိ၊ ထုသဂ္ဂိ. ဥပါဒါနဝိဓေယျာ ဝါ ခန္ဓာ ဥပါဒါနက္ခန္ဓာ ယထာ ရာဇပုရိသော. ဥပါဒါနပ္ပဘဝါ ဝါ ခန္ဓာ ဥပါဒါနက္ခန္ဓာ ယထာ ပုပ္ဖရုက္ခော၊ ဖလရုက္ခော. ဥပါဒါနာနိ ပန ကာမုပါဒါနံ ဒိဋ္ဌုပါဒါနံ သီလဗ္ဗတုပါဒါနံ အတ္တဝါဒုပါဒါနန္တိ စတ္တာရိ. အတ္ထတော ပန ဘုသံ အာဒါနန္တိ ဥပါဒါနံ. ရူပုပါဒါနက္ခန္ဓော၊ ဝေဒနုပါဒါနက္ခန္ဓော၊ သညုပါဒါနက္ခန္ဓော၊ သင်္ခါရုပါဒါနက္ခန္ဓော၊ ဝိညာဏုပါဒါနက္ခန္ဓောတိ ပဉ္စ. ဆ အဇ္ဈတ္တိကာနိ အာယတနာနီတိ စက္ခာယတနံ၊ သောတာယတနံ၊ ဃာနာယတနံ၊ ဇိဝှါယတနံ၊ ကာယာယတနံ၊ မနာယတနံ. သတ္တ ဝိညာဏဋ္ဌိတိယော ဝုတ္တနယာ ဧဝ. တထာ အဋ္ဌ လောကဓမ္မာ. အပိ စ – လာဘော၊ အလာဘော၊ ယသော၊ အယသော၊ နိန္ဒာ၊ ပသံသာ၊ သုခံ၊ ဒုက္ခန္တိ ဣမေ အဋ္ဌ လောကပ္ပဝတ္တိယာ သတိ အနုပရိဝတ္တနဓမ္မကတ္တာ လောကဿ ဓမ္မာတိ လောကဓမ္မာ. ဧတေဟိ မုတ္တော သတ္တော နာမ နတ္ထိ၊ ဗုဒ္ဓါနမ္ပိ ဟောန္တိယေဝ. ယထာဟ –

‘‘အဋ္ဌိမေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ လောကဓမ္မာ လောကံ အနုပရိဝတ္တန္တိ၊ လောကော စ အဋ္ဌ လောကဓမ္မေ အနုပရိဝတ္တတိ. ကတမေ အဋ္ဌ? လာဘော စ အလာဘော စ။ပေ။ သုခဉ္စ ဒုက္ခဉ္စ. ဣမေ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အဋ္ဌ လောကဓမ္မာ လောကံ အနုပရိဝတ္တန္တိ၊ လောကော စ ဣမေ အဋ္ဌ လောကဓမ္မေ အနုပရိဝတ္တတီ’’တိ (အ. နိ. ၈.၆).

တတ္ထ အနုပရိဝတ္တန္တီတိ အနုဗန္ဓန္တိ နပ္ပဇဟန္တိ၊ လောကတော န နိဝတ္တန္တီတိ အတ္ထော. လာဘောတိ ပဗ္ဗဇိတဿ စီဝရာဒိ၊ ဂဟဋ္ဌဿ ဓနဓညာဒိလာဘော. သောယေဝ အလဗ္ဘမာနော လာဘော အလာဘော န လာဘော အလာဘောတိ ဝုစ္စတိ၊ နော စ အတ္တာဘာဝပ္ပတ္တိတော ပရိညေယျော သိယာ. ယသောတိ ပရိဝါရော. သောယေဝ အလဗ္ဘမာနော ယသော အယသော. နိန္ဒာတိ အဝဏ္ဏဘဏနံ. ပသံသာတိ ဝဏ္ဏဘဏနံ. သုခန္တိ ကာမာဝစရကာယိကစေတသိကံ. ဒုက္ခန္တိ ပုထုဇ္ဇနသောတာပန္နသကဒါဂါမီနံ ကာယိကစေတသိကံ၊ အနာဂါမိအရဟန္တာနံ ကာယိကမေဝ. သတ္တာဝါသာတိ သတ္တာနံ အာဝါသာ၊ ဝသနဋ္ဌာနာနီတိ အတ္ထော. တာနိ ပန တထာ ပကာသိတာ ခန္ဓာ ဧဝ. သတ္တသု ဝိညာဏဋ္ဌိတီသု အသညသတ္တေန စ နေဝသညာနာသညာယတနေန စ သဒ္ဓိံ နဝ သတ္တာဝါသာ. ဒသာယတနာနီတိ စက္ခာယတနံ၊ ရူပါယတနံ၊ သောတာယတနံ၊ သဒ္ဒါယတနံ၊ ဃာနာယတနံ၊ ဂန္ဓာယတနံ၊ ဇိဝှါယတနံ၊ ရသာယတနံ၊ ကာယာယတနံ၊ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာယတနန္တိ ဧဝံ ဒသ. ဒွါဒသာယတနာနီတိ မနာယတနဓမ္မာယတနေဟိ သဒ္ဓိံ ဧဝံ ဒွါဒသ. အဋ္ဌာရသ ဓာတုယောတိ စက္ခုဓာတု၊ ရူပဓာတု၊ စက္ခုဝိညာဏဓာတု။ပေ။ မနောဓာတု၊ ဓမ္မဓာတု၊ မနောဝိညာဏဓာတူတိ ဧကေကသ္မိံ တီဏိ တီဏိ ကတွာ အဋ္ဌာရသ ဓာတုယော.

သဒိသနာမောတိ တေသံ သဒိသနာမော ဧကဂုဏဝဏ္ဏနာမော. သဒိသဝှယောတိ ဧကဂုဏဝဏ္ဏနာမေန အဝှါယနော. သစ္စသဒိသဝှယောတိ အဝိတထဧကဂုဏဝဏ္ဏနာမေန အဝိပရီတေန အဝှါယနော.

အာသိတောတိ ဥပသင်္ကမိတော. ဥပါသိတောတိ ဥပဂန္တွာ သေဝိတော. ပယိရုပါသိတောတိ ဘတ္တိဝသေန အတီဝ သေဝိတော.

၁၀၅. ကုဗ္ဗနကန္တိ ပရိတ္တဝနံ. ဗဟုပ္ဖလံ ကာနနမာဝသေယျာတိ အနေကဖလာဒိဝိကတိဘရိတကာနနံ အာဂမ္မ ဝသေယျ. အပ္ပဒဿေတိ ဗာဝရိပ္ပဘုတိကေ ပရိတ္တပညေ. မဟောဒဓိန္တိ အနောတတ္တာဒိံ မဟန္တံ ဥဒကရာသိံ.

အပ္ပဒဿာတိ မန္ဒဒဿိနော. ပရိတ္တဒဿာတိ အတိမန္ဒဒဿိနော. ထောကဒဿာတိ ပရိတ္တတောပိ အတိပရိတ္တဒဿိနော. ဩမကဒဿာတိ ဟေဋ္ဌိမဒဿိနော. လာမကဒဿာတိ အပ္ပဓာနဒဿိနော. ဆတုက္ကဒဿာတိ န ဥတ္တမဒဿိနော. အပ္ပမာဏဒဿန္တိ ပမာဏံ အတိက္ကမိတွာ အပ္ပမာဏံ နိဗ္ဗာနဒဿံ. အဂ္ဂဒဿန္တိ ‘‘အဂ္ဂတော ဝေ ပသန္နာန’’န္တိအာဒိနာ (အ. နိ. ၄.၃၄၊ ဣတိဝု. ၉၀) နယေန အဂ္ဂဓမ္မဒဿံ. သေဋ္ဌဒဿန္တိ သမ္ဗုဒ္ဓေါ ဒွိပဒသေဋ္ဌောတိ သေဋ္ဌဒဿံ. ဝိသေဋ္ဌဒဿန္တိအာဒီနိ စတ္တာရိ ဥပသဂ္ဂေန ဝဍ္ဎိတာနိ. အသမန္တိ န သမံ အသမံ သဗ္ဗညုံ. အသမသမန္တိ အသမေဟိ အတီတဗုဒ္ဓေဟိ သမံ အသမသမံ. အပ္ပဋိသမန္တိ အတ္တနော သဒိသဝိရဟိတံ. အပ္ပဋိဘာဂန္တိ အတ္တနော ပဋိဗိမ္ဗဝိရဟိတံ. အပ္ပဋိပုဂ္ဂလန္တိ ပဋိမလ္လပုဂ္ဂလဝိရဟိတံ. ဒေဝါတိဒေဝန္တိ ဝိသုဒ္ဓိဒေဝါနမ္ပိ အတိဒေဝံ. အဘိမင်္ဂလသမ္မတဋ္ဌေန ဥသဘံ. အဆမ္ဘိတဋ္ဌေန ပုရိသသီဟံ. နိဒ္ဒေါသဋ္ဌေန ပုရိသနာဂံ. ဥတ္တမဋ္ဌေန ပုရိသာဇညံ. အဋ္ဌပရိသပထဝိံ ဥပ္ပီဠေတွာ သဒေဝကေ လောကေ ကေနစိ ပစ္စတ္ထိကေန ပစ္စာမိတ္တေန အကမ္ပိယေ အစလဋ္ဌာနေ တိဋ္ဌနဋ္ဌေန ပုရိသနိသဘံ. ဓမ္မဒေသနာဓုရဝဟနဋ္ဌေန ပုရိသဓောရယှံ.

မာနသကံ ဝါ သရန္တိ မနသာ စိန္တေတွာ ကတံ ပလ္လံ ဝါ နာမမေဝ ဝါ. အနောတတ္တံ ဝါ ဒဟန္တိ စန္ဒိမသူရိယာ ဒက္ခိဏေန ဝါ ဥတ္တရေန ဝါ ဂစ္ဆန္တာ ပဗ္ဗတန္တရေန တံ ဩဘာသေန္တိ၊ ဥဇုံ ဂစ္ဆန္တာ န ဩဘာသေန္တိ၊ တေနေဝဿ ‘‘အနောတတ္တ’’န္တိ သင်္ခါ ဥဒပါဒိ. ဧဝရူပံ အနောတတ္တံ ဝါ ဒဟံ. အက္ခောဘံ အမိတောဒကန္တိ စာလေတုံ အသက္ကုဏေယျံ အပရိမိတံ ဥဒကဇလရာသိံ. ဧဝမေဝါတိ ဩပမ္မသံသန္ဒနံ၊ ဗုဒ္ဓံ ဘဂဝန္တံ အက္ခောဘံ အာသဘံ ဌာနဋ္ဌာနေန စာလေတုံ အသက္ကုဏေယျံ. အမိတတေဇန္တိ အပရိမိတဉာဏတေဇံ. ပဘိန္နဉာဏန္တိ ဒသဗလဉာဏာဒိဝသေန ပဘေဒဂတဉာဏံ. ဝိဝဋစက္ခုန္တိ သမန္တစက္ခုံ.

ပညာပဘေဒကုသလန္တိ ‘‘ယာ ပညာ ပဇာနနာ ဝိစယော ပဝိစယော’’တိအာဒိနာ (ဓ. သ. ၁၆၊ ဝိဘ. ၅၂၅) နယေန ပညာယ ပဘေဒဇာနနေ ဆေကံ. အဓိဂတပဋိသမ္ဘိဒန္တိ ပဋိလဒ္ဓစတုပဋိသမ္ဘိဒံ. စတုဝေသာရဇ္ဇပ္ပတ္တန္တိ ‘‘သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ တေ ပဋိဇာနတော ဣမေ ဓမ္မာ အနဘိသမ္ဗုဒ္ဓါ’’တိအာဒိနာ (မ. နိ. ၁.၁၅၀၊ အ. နိ. ၄.၈) နယေန ဝုတ္တေသု စတူသု ဌာနေသု ဝိသာရဒဘာဝပ္ပတ္တံ. သဒ္ဓါဓိမုတ္တန္တိ ပရိသုဒ္ဓေ ဖလသမာပတ္တိစိတ္တေ အဓိမုတ္တံ၊ တတ္ထ ပဝိဋ္ဌံ. သေတပစ္စတ္တန္တိ ဝါသနာယ ဝိပ္ပဟီနတ္တာ ပရိသုဒ္ဓံ အာဝေဏိကအတ္တဘာဝံ. အဒွယဘာဏိန္တိ ပရိစ္ဆိန္နဝစနတ္တာ ဒွိဝစနဝိရဟိတံ. တာဒိန္တိ တာဒိသံ၊ ဣဋ္ဌာနိဋ္ဌေသု အကမ္ပနံ ဝါ. တထာ ပဋိညာ အဿာတိ တထာပဋိညော၊ တံ. အပရိတ္တန္တိ န ခုဒ္ဒကံ. မဟန္တန္တိ တေဓာတုံ အတိက္ကမိတွာ မဟန္တပ္ပတ္တံ.

ဂမ္ဘီရန္တိ အညေသံ ဒုပ္ပဝေသံ. အပ္ပမေယျန္တိ အတုလဋ္ဌေန အပ္ပမေယျံ. ဒုပ္ပရိယောဂါဟန္တိ ပရိယောဂါဟိတုံ ဒုက္ခပ္ပဝေသံ. ပဟူတရတနန္တိ သဒ္ဓါဒိရတနေဟိ ပဟူတရတနံ. သာဂရသမန္တိ ရတနာကရတော သမုဒ္ဒသဒိသံ. ဆဠင်္ဂုပေက္ခာယ သမန္နာဂတန္တိ ‘‘စက္ခုနာ ရူပံ ဒိသွာ နေဝ သုမနော ဟောတိ န ဒုမ္မနော’’တိ (အ. နိ. ၆.၁) ဝုတ္တနယေန ဆဠင်္ဂုပေက္ခာယ ပရိပုဏ္ဏံ. အတုလန္တိ တုလဝိရဟိတံ၊ တုလယိတုံ အသက္ကုဏေယျံ. ဝိပုလန္တိ အတိမဟန္တံ. အပ္ပမေယျန္တိ ပမေတုံ အသက္ကုဏေယျံ. တံ တာဒိသန္တိ တံ ဘဂဝန္တံ တာဒိဂုဏသမ္ပန္နံ. ပဝဒတံ မဂ္ဂဝါဒိနန္တိ ပဝဒန္တာနံ ကထေန္တာနံ ဥတ္တမံ ကထယန္တံ ဝဒန္တံ အဓိဂစ္ဆိန္တိ သမ္ဗန္ဓော. မေရုမိဝ နဂါနန္တိ ပဗ္ဗတာနံ အန္တရေ သိနေရုံ ဝိယ. ဂရုဠမိဝ ဒိဇာနန္တိ ပက္ခိဇာတာနံ အန္တရေ သုပဏ္ဏံ ဝိယ. သီဟမိဝ မိဂါနန္တိ စတုပ္ပဒါနမန္တရေ သီဟံ ဝိယ. ဥဒဓိမိဝ အဏ္ဏဝါနန္တိ ဝိတ္ထိဏ္ဏအဏ္ဏဝါနံ အန္တရေ သမုဒ္ဒံ ဝိယ အဓိဂစ္ဆိံ. ဇိနပဝရန္တိ ဗုဒ္ဓုတ္တမံ.

၁၀၆. ယေမေ ပုဗ္ဗေတိ ယေ ဣမေ ပုဗ္ဗေ.

၁၀၇. တမောနုဒါသီနောတိ တမောနုဒေါ အာသီနော. ဘူရိပညာဏောတိ ဉာဏဒ္ဓဇော. ဘူရိမေဓသောတိ ဝိပုလပညော.

နိဒ္ဒေသေ ပဘင်္ကရောတိ တေဇံကရော. အာလောကကရောတိ အနန္ဓကာရကရော. ဩဘာသကရောတိ ဩဘာသံ ဇောတိံ ကရောတီတိ ဩဘာသကရော. ဒီပသဒိသံ အာလောကံ ကရောတီတိ ဒီပင်္ကရော. ပဒီပသဒိသံ အာလောကံ ကရောတီတိ ပဒီပကရော. ဥဇ္ဇောတကရောတိ ပတာပကရော. ပဇ္ဇောတကရောတိ ဒိသာဝိဒိသာ ပတာပကရော.

ဘူရိပညာဏောတိ ပုထုလဉာဏော. ဉာဏပညာဏောတိ ဉာဏေန ပါကဋော. ပညာဓဇောတိ ဥဿိတဋ္ဌေန ပညာဝ ဓဇော အဿာတိ ပညာဓဇော၊ ဓဇော ရထဿ ပညာဏန္တိအာဒီသု (ဇာ. ၂.၂၂.၁၈၄၁၊ စူဠနိ. ပါရာယနာနုဂီတိဂါထာနိဒ္ဒေသ ၁၀၇) ဝိယ. ဝိဘူတဝိဟာရီတိ ပါကဋဝိဟာရော.

၁၀၈. သန္ဒိဋ္ဌိကမကာလိကန္တိ သာမံ ပဿိတဗ္ဗံ ဖလံ၊ န စ ကာလန္တရေ ပတ္တဗ္ဗဖလံ. အနီတိကန္တိ ကိလေသာဒိဤတိဝိရဟိတံ.

သန္ဒိဋ္ဌိကန္တိ လောကုတ္တရဓမ္မော ယေန အဓိဂတော ဟောတိ၊ တေန ပရသဒ္ဓါယ ဂန္တဗ္ဗတံ ဟိတွာ ပစ္စဝေက္ခဏဉာဏေန သယံ ဒဋ္ဌဗ္ဗောတိ သန္ဒိဋ္ဌိကော၊ တံ သန္ဒိဋ္ဌိကံ. အတ္တနော ဖလံဒါနံ သန္ဓာယ နာဿ ကာလောတိ အကာလော၊ အကာလောယေဝ အကာလိကော. ယော ဧတ္ထ အရိယမဂ္ဂဓမ္မော၊ သော အတ္တနော သမနန္တရမေဝ ဖလံ ဒေတီတိ အတ္ထော၊ တံ အကာလိကံ. ဧဟိ ပဿ ဣမံ ဓမ္မန္တိ ဧဝံ ပဝတ္တံ ဧဟိပဿဝိဓိံ အရဟတီတိ ဧဟိပဿိကော၊ တံ ဧဟိပဿိကံ. အာဒိတ္တံ စေလံ ဝါ သီသံ ဝါ အဇ္ဈုပေက္ခိတွာပိ အတ္တနော စိတ္တေ ဥပနယံ အရဟတီတိ ဩပနေယျိကော၊ တံ ဩပနေယျိကံ. သဗ္ဗေဟိပိ ဥဂ္ဃဋိတညူအာဒီဟိ ‘‘ဘာဝိတော မေ မဂ္ဂေါ၊ အဓိဂတံ ဖလံ၊ သစ္ဆိကတော နိရောဓော’’တိ အတ္တနိ အတ္တနိ ဝေဒိတဗ္ဗန္တိ ပစ္စတ္တံ ဝေဒိတဗ္ဗံ ဝိညူဟိ.

၁၀၉. အထ နံ ဗာဝရီ အာဟ ‘‘ကိံ နု တမှာ’’တိ ဒွေ ဂါထာ.

မုဟုတ္တမ္ပီတိ ထောကမ္ပိ. ခဏမ္ပီတိ န ဗဟုကမ္ပိ. လယမ္ပီတိ မနမ္ပိ. ဝယမ္ပီတိ ကောဋ္ဌာသမ္ပိ. အဒ္ဓမ္ပီတိ ဒိဝသမ္ပိ.

၁၁၁-၁၁၃. တတော ပိင်္ဂိယော ဘဂဝတော သန္တိကာ အဝိပ္ပဝါသမေဝ ဒီပေန္တော ‘‘နာဟံ တမှာ’’တိအာဒိမာဟ. နာဟံ ယော မေ။ပေ။ ပဿာမိ နံ မနသာ စက္ခုနာဝါတိ တံ ဗုဒ္ဓံ မံသစက္ခုနာ ဝိယ မနသာ ပဿာမိ. နမဿမာနော ဝိဝသေမိ ရတ္တိန္တိ နမဿမာနောဝ ရတ္တိံ အတိနာမေမိ.

၁၁၄. တေန တေနေဝ နတောတိ ယေန ယေန ဒိသာဘာဂေန ဗုဒ္ဓေါ၊ တေန တေနေဝါဟမ္ပိ နတော၊ တန္နိန္နော တပ္ပေါဏောတိ ဒဿေတိ.

၁၁၅. ဒုဗ္ဗလထာမကဿာတိ အပ္ပထာမကဿ. အထ ဝါ ဒုဗ္ဗလဿ ဒုတ္ထာမကဿ စ၊ ဗလဝီရိယဟီနဿာပီတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. တေနေဝ ကာယော န ပလေတီတိ တေနေဝ ဒုဗ္ဗလတ္ထာမကတ္တေန ကာယော န ဂစ္ဆတိ၊ ယေန ဗုဒ္ဓေါ၊ န တေန ဂစ္ဆတိ. ‘‘န ပရေတီ’’တိပိ ပါဌော၊ သော ဧဝတ္ထော. တတ္ထာတိ ဗုဒ္ဓဿ သန္တိကေ. သင်္ကပ္ပယန္တာယာတိ သင်္ကပ္ပဂမနေန. တေန ယုတ္တောတိ ယေန ဗုဒ္ဓေါ၊ တေန ယုတ္တော ပယုတ္တော အနုယုတ္တောတိ ဒဿေတိ.

ယေန ဗုဒ္ဓေါတိ ယေန ဒိသာဘာဂေန ဗုဒ္ဓေါ ဥပသင်္ကမိတဗ္ဗော၊ တေန ဒိသာဘာဂေန န ပလေတိ. အထ ဝါ ဘုမ္မတ္ထေ ကရဏဝစနံ. ယတ္ထ ဗုဒ္ဓေါ တတ္ထ န ပလေတိ န ဂစ္ဆတိ. န ဝဇတီတိ ပုရတော န ယာတိ. န ဂစ္ဆတီတိ နိဝတ္တတိ. နာတိက္ကမတီတိ န ဥပသင်္ကမတိ.

၁၁၆. ပင်္ကေ သယာနောတိ ကာမကဒ္ဒမေ သယမာနော. ဒီပါ ဒီပံ ဥပလ္လဝိန္တိ သတ္ထာရာဒိတော သတ္ထာရာဒိံ အဓိဂစ္ဆိံ. အထဒ္ဒသာသိံ သမ္ဗုဒ္ဓန္တိ သောဟံ ဧဝံ ဒုဒိဋ္ဌိံ ဂဟေတွာ အနွာဟိဏ္ဍန္တော အထ ပါသာဏကစေတိယေ ဗုဒ္ဓမဒ္ဒက္ခိံ.

တတ္ထ သေမာနောတိ နိသဇ္ဇမာနော. သယမာနောတိ သေယျံ ကပ္ပယမာနော. အာဝသမာနောတိ ဝသမာနော. ပရိဝသမာနောတိ နိစ္စံ ဝသမာနော.

ပလ္လဝိန္တိ ဥဂ္ဂမိံ. ဥပလ္လဝိန္တိ ဥတ္တရိံ၊ သမ္ပလ္လဝိန္တိ ဥပသဂ္ဂေန ပဒံ ဝဍ္ဎိတံ. အဒ္ဒသန္တိ နိဒ္ဒေသဿ ဥဒ္ဒေသပဒံ. အဒ္ဒသန္တိ ပဿိံ. အဒ္ဒက္ခိန္တိ ဩလောကေသိံ. အပဿိန္တိ ဧသိံ. ပဋိဝိဇ္ဈိန္တိ ဝိနိဝိဇ္ဈိံ.

၁၁၇. ဣမိဿာ ဂါထာယ အဝသာနေ ပိင်္ဂိယဿ စ ဗာဝရိဿ စ ဣန္ဒြိယပရိပါကံ ဝိဒိတွာ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဌိတောယေဝ သုဝဏ္ဏောဘာသံ မုဉ္စိ. ပိင်္ဂိယော ဗာဝရိဿ ဗုဒ္ဓဂုဏေ ဝဏ္ဏယန္တော နိသိန္နော ဧဝ တံ ဩဘာသံ ဒိသွာ ‘‘ကိံ ဣဒ’’န္တိ ဩလောကေန္တော ဘဂဝန္တံ အတ္တနော ပုရတော ဌိတံ ဝိယ ဒိသွာ ဗာဝရိဗြာဟ္မဏဿ ‘‘ဗုဒ္ဓေါ အာဂတော’’တိ အာရောစေသိ. ဗြာဟ္မဏော ဥဋ္ဌာယာသနာ အဉ္ဇလိံ ပဂ္ဂဟေတွာ အဋ္ဌာသိ. ဘဂဝါပိ ဩဘာသံ ဖရိတွာ ဗြာဟ္မဏဿ အတ္တာနံ ဒဿေန္တော ဥဘိန္နမ္ပိ သပ္ပါယံ ဝိဒိတွာ ပိင်္ဂိယမေဝ အာလပမာနော ‘‘ယထာ အဟူ၊ ဝက္ကလီ’’တိ ဣမံ ဂါထမဘာသိ.

တဿတ္ထော – ယထာ ဝက္ကလိတ္ထေရော သဒ္ဓါဓိမုတ္တော အဟောသိ၊ သဒ္ဓါဓုရေနေဝ အရဟတ္တံ ပါပုဏိ၊ ယထာ စ သောဠသန္နံ ဧကော ဘဒြာဝုဓော နာမ၊ ယထာ စ အာဠဝိဂေါတမော စ. ဧဝမေဝ တွမ္ပိ ပမုဉ္စဿု သဒ္ဓံ၊ တတော သဒ္ဓါယ အဓိမုစ္စန္တော ‘‘သဗ္ဗေ သင်္ခါရာ အနိစ္စာ’’တိအာဒိနာ (ဓ. ပ. ၂၇၇၊ ထေရဂါ. ၆၇၆၊ ပဋိ. မ. ၁.၃၁၊ ကထာ. ၇၅၃) နယေန ဝိပဿနံ အာရဘိတွာ မစ္စုဓေယျဿ ပါရံ နိဗ္ဗာနံ ဂမိဿသီတိ အရဟတ္တနိကူဋေန ဒေသနံ နိဋ္ဌာပေသိ၊ ဒေသနာပရိယောသာနေ ပိင်္ဂိယော အရဟတ္တေ၊ ဗာဝရီ အနာဂါမိဖလေ ပတိဋ္ဌဟိ၊ ဗာဝရိဗြာဟ္မဏဿ သိဿာ ပန ပဉ္စသတာ သောတာပန္နာ အဟေသုံ.

တတ္ထ မုဉ္စဿူတိ မောစဿု. ပမုဉ္စဿူတိ မောစေဟိ. အဓိမုဉ္စဿူတိ တတ္ထ အဓိမောက္ခံ ကရဿု. ဩကပ္ပေဟီတိ ဗဟုမာနံ ဥပ္ပါဒေဟီတိ. သဗ္ဗေ သင်္ခါရာ အနိစ္စာတိ ဟုတွာ အဘာဝဋ္ဌေန. သဗ္ဗေ သင်္ခါရာ ဒုက္ခာတိ ဒုက္ခမဋ္ဌေန. သဗ္ဗေ ဓမ္မာ အနတ္တာတိ အဝသဝတ္တနဋ္ဌေန.

၁၁၈. ဣဒါနိ ပိင်္ဂိယော အတ္တနော ပသာဒံ နိဝေဒေန္တော ‘‘ဧသ ဘိယျောတိအာဒိမာဟ. တတ္ထ ပဋိဘာနဝါတိ ပဋိဘာနပ္ပဋိသမ္ဘိဒါယ ဥပေတော.

ဘိယျော ဘိယျောတိ ဥပရူပရိ.

၁၁၉. အဓိဒေဝေ အဘိညာယာတိ အဓိဒေဝကရေ ဓမ္မေ ဉတွာ. ပရောပရန္တိ ဟီနပဏီတံ၊ အတ္တနော စ ပရဿ စ အဓိဒေဝတ္တကရံ သဗ္ဗဓမ္မဇာတံ အဝေဒီတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ကင်္ခီနံ ပဋိဇာနတန္တိ ကင်္ခီနံယေဝ သတံ ‘‘နိက္ကင်္ခမှာ’’တိ ပဋိဇာနန္တာနံ.

နိဒ္ဒေသေ ပါရာယနိကပဉှာနန္တိ ပါရာယနိကဗြာဟ္မဏာနံ ပုစ္ဆာနံ. အဝသာနံ ကရောတီတိ အန္တကရော. ကောဋိံ ကရောတီတိ ပရိယန္တကရော. သီမံ မရိယာဒံ ကရောတီတိ ပရိစ္ဆေဒကရော. နိဂမံ ကရောတီတိ ပရိဝဋုမကရော. သဘိယပဉှာနန္တိ န ကေဝလံ ပါရာယနိကဗြာဟ္မဏာနံ ပဉှာနံ ဧဝ၊ အထ ခေါ သဘိယပရိဗ္ဗာဇကာဒီနမ္ပိ ပဉှာနံ အန္တံ ကရောတီတိ ဒဿေတုံ ‘‘သဘိယပဉှာန’’န္တိအာဒိမာဟ.

၁၂၀. အသံဟီရန္တိ ရာဂါဒီဟိ အသံဟာရိယံ. အသင်္ကုပ္ပန္တိ အသင်္ကုပ္ပံ အဝိပရိဏာမဓမ္မံ. ဒွီဟိပိ ပဒေဟိ နိဗ္ဗာနံ ဘဏတိ. အဒ္ဓါ ဂမိဿာမီတိ ဧကံသေနေဝ တံ အနုပါဒိသေသနိဗ္ဗာနဓာတုံ ဂမိဿာမိ. န မေတ္ထ ကင်္ခါတိ နတ္ထိ မေ ဧတ္ထ နိဗ္ဗာနေ ကင်္ခါ. ဧဝံ မံ ဓာရေဟိ အဓိမုတ္တစိတ္တန္တိ ပိင်္ဂိယော ‘‘ဧဝမေဝ တွမ္ပိ ပမုဉ္စဿု သဒ္ဓ’’န္တိ ဣမိနာ ဘဂဝတော ဩဝါဒေန အတ္တနိ သဒ္ဓံ ဥပ္ပါဒေတွာ သဒ္ဓါဓုရေနေဝ စ ဝိမုဉ္စိတွာ တံ သဒ္ဓါဓိမုတ္တိံ ပကာသေန္တော ဘဂဝန္တံ အာဟ – ‘‘ဧဝံ မံ ဓာရေဟိ အဓိမုတ္တစိတ္တ’’န္တိ. အယဉှေတ္ထ အဓိပ္ပါယော ‘‘ယထာ မံ တွံ အဝစ၊ ဧဝမေဝ မံ အဓိမုတ္တစိတ္တံ ဓာရေဟီ’’တိ.

န သံဟရိယတီတိ ဂဟေတွာ သံဟရိတုံ န သက္ကာ. နိယောဂဝစနန္တိ ယုတ္တဝစနံ. အဝတ္ထာပနဝစနန္တိ သန္နိဋ္ဌာနဝစနံ. ဣမသ္မိံ ပါရာယနဝဂ္ဂေ ယံ အန္တရန္တရာ န ဝုတ္တံ၊ တံ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တနယေန ဂဟေတဗ္ဗံ. သေသံ သဗ္ဗတ္ထ ပါကဋမေဝ.

သဒ္ဓမ္မပ္ပဇ္ဇောတိကာယ စူဠနိဒ္ဒေသ-အဋ္ဌကထာယ

ပါရာယနာနုဂီတိဂါထာနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

ပါရာယနဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.