၁. အဇိတမာဏဝသုတ္တနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ

ပါရာယနဝဂ္ဂဿ ပဌမေ အဇိတသုတ္တနိဒ္ဒေသေ –

၁. ‘‘ကေနဿု နိဝုတော လောကော၊ (ဣစ္စာယသ္မာ အဇိတော၊)

ကေနဿု နပ္ပကာသတိ၊

ကိဿာဘိလေပနံ ဗြူသိ၊ ကိံသု တဿ မဟဗ္ဘယ’’န္တိ. –

အဇိတမာဏဝဿ ပုစ္ဆိတေ ပဌမပဉှေ စ ဥပရူပရိပဉှေ စ နိဒ္ဒေသေသု စ ဝုတ္တဉ္စ ဥတ္တာနဉ္စ ဝဇ္ဇေတွာ ဝိသေသမေဝ ဝက္ခာမ. တတ္ထ နိဝုတောတိ ပဋိစ္ဆာဒိတော. ကိဿာဘိလေပနံ ဗြူသီတိ ကိံ အဿ လောကဿ အဘိလေပနံ ဝဒေသိ?

အာဝုတောတိ အာဝရိတော. နိဝုတောတိ ပဋိစ္ဆာဒိတော. ဩဝုတောတိ ဟေဋ္ဌာ ပဋိစ္ဆာဒိတော. ပိဟိတောတိ ဥပရိဘာဂေန ဆာဒိတော. ပဋိစ္ဆန္နောတိ အဝိဝဋော. ပဋိကုဇ္ဇိတောတိ အဓောမုခံ ဆာဒိတော.

နပ္ပကာသတီတိ နပ္ပကာသော ဟောတိ. နပ္ပဘာသတီတိ ဉာဏပ္ပဘာသံ န ကရောတိ. န တပတီတိ ဉာဏတပံ န ကရောတိ. န ဝိရောစတီတိ ဉာဏဝိရောစနံ န ကရောတိ. န ဉာယတီတိ န ဇာနီယတိ. န ပညာယတီတိ နပ္ပညာယတေ.

ကေန လိတ္တောတိ ကေန လိမ္ပိတော. သံလိတ္တော ဥပလိတ္တောတိ ဥပသဂ္ဂေန ပဒံ ဝဍ္ဎိတံ. အာစိက္ခသိ နိဒ္ဒေသဝသေန. ဒေသေသိ ပဋိနိဒ္ဒေသဝသေန. ပညပေသိ တေန တေန ပကာရေန. အတ္ထံ ဗောဓေန္တော ပဋ္ဌပေသိ. တဿတ္ထဿ ကာရဏံ ဒဿေန္တော ဝိဝရသိ. ဗျဉ္ဇနဘာဝံ ဒဿေန္တော ဝိဘဇသိ. နိကုဇ္ဇိတဘာဝံ ဂမ္ဘီရဘာဝဉ္စ ဟရိတွာ သောတူနံ ဉာဏဿ ပတိဋ္ဌံ ဇနယန္တော ဥတ္တာနီကရောသိ. သဗ္ဗေဟိပိ ဣမေဟိ အာကာရေဟိ သောတူနံ အညာဏန္ဓကာရံ ဝိဓမေန္တော ပကာသေသီတိ ဧဝံ အတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော.

၂. ဝေဝိစ္ဆာ ပမာဒါ နပ္ပကာသတီတိ မစ္ဆရိယဟေတု စ ပမာဒဟေတု စ နပ္ပကာသတိ. မစ္ဆရိယံ ဟိဿ ဒါနာဒီဟိ ဂုဏေဟိ ပကာသိတုံ န ဒေတိ၊ ပမာဒေါ သီလာဒီဟိ. ဇပ္ပါဘိလေပနန္တိ တဏှာ အဿ လောကဿ မက္ကဋလေပေါ ဝိယ မက္ကဋဿ အဘိလေပနံ. ဒုက္ခန္တိ ဇာတိအာဒိကံ ဒုက္ခံ.

ယေသံ ဓမ္မာနန္တိ ယေသံ ရူပါဒိဓမ္မာနံ. အာဒိတော သမုဒါဂမနံ ပညာယတီတိ ပဌမတော ဥပ္ပါဒေါ ပညာယတိ. အတ္ထင်္ဂမတော နိရောဓော ပညာယတီတိ ဘင်္ဂတော နိရုဇ္ဈနံ ပညာယတိ. ကမ္မသန္နိဿိတော ဝိပါကောတိ ကုသလာကုသလဝိပါကော ကမ္မံ အမုဉ္စိတွာ ပဝတ္တနတော ကမ္မသန္နိဿိတော ဝိပါကောတိ ဝုစ္စတိ. ဝိပါကသန္နိဿိတံ ကမ္မန္တိ ကုသလာကုသလံ ကမ္မံ ဝိပါကဿ ဩကာသံ ကတွာ ဌိတတ္တာ ဝိပါကသန္နိဿိတံ ကမ္မန္တိ ဝုစ္စတိ. နာမသန္နိဿိတံ ရူပန္တိ ပဉ္စဝေါကာရေ ရူပံ နာမံ အမုဉ္စိတွာ ပဝတ္တနတော နာမသန္နိဿိတံ ရူပန္တိ ဝုစ္စတိ. ရူပသန္နိဿိတံ နာမန္တိ ပဉ္စဝေါကာရေ နာမံ ရူပံ အမုဉ္စိတွာ ပဝတ္တနတော ရူပသန္နိဿိတံ နာမန္တိ ဝုစ္စတိ.

၃. သဝန္တိ သဗ္ဗဓိ သောတာတိ သဗ္ဗေသု ရူပါဒိအာယတနေသု တဏှာဒိကာ သောတာ သန္ဒန္တိ. ကိံ နိဝါရဏန္တိ တေသံ ကိံ အာဝရဏံ ကာ ရက္ခာ. သံဝရံ ဗြူဟီတိ တံ တေသံ နိဝါရဏသင်္ခါတံ သံဝရံ ဗြူဟိ. ဧတေန သာဝသေသပ္ပဟာနံ ပုစ္ဆတိ. ကေန သောတာ ပိဓီယရေတိ ကေန ဓမ္မေန ဧတေ သောတာ ပိဓီယန္တိ ပစ္ဆိဇ္ဇန္တိ. ဧတေန အနဝသေသပ္ပဟာနံ ပုစ္ဆတိ.

သဝန္တီတိ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ. အာသဝန္တီတိ အဓောဂါမိနော ဟုတွာ သဝန္တိ. သန္ဒန္တီတိ နိရန္တရဂါမိနော ဟုတွာ သန္ဒမာနာ ပဝတ္တန္တိ. ပဝတ္တန္တီတိ ပုနပ္ပုနံ ဝတ္တန္တိ.

၄. သတိ တေသံ နိဝါရဏန္တိ ဝိပဿနာယုတ္တာ ကုသလာကုသလဓမ္မာနံ ဂတိယော သမနွေသမာနာ သတိ တေသံ သောတာနံ နိဝါရဏံ. သောတာနံ သံဝရံ ဗြူမီတိ တမေဝါဟံ သတိံ သောတာနံ သံဝရံ ဗြူမီတိ အဓိပ္ပါယော. ပညာယေတေ ပိဓီယရေတိ ရူပါဒီသု ပန အနိစ္စတာဒိပဋိဝေဓသာဓိကာယ မဂ္ဂပညာယ ဧတေ သောတာ သဗ္ဗသော ပိဓီယန္တိ.

ပစ္ဆိဇ္ဇန္တီတိ ဥစ္ဆိဇ္ဇန္တိ. သမုဒယဉ္စာတိ ပစ္စယဉ္စ. အတ္ထင်္ဂမဉ္စာတိ ဥပ္ပန္နာနံ အဘာဝဂမနဉ္စ၊ အနုပ္ပန္နာနံ အနုပ္ပါဒံ ဝါ. အဿာဒဉ္စာတိ အာနိသံသဉ္စ. အာဒီနဝဉ္စာတိ ဒေါသဉ္စ. နိဿရဏဉ္စာတိ နိက္ခမနဉ္စ.

၅. ပညာ စေဝါတိ ပဉှာဂါထာယ ယာ စာယံ တယာ ဝုတ္တာ ပညာ၊ ယာ စ သတိ၊ ယဉ္စ တဒဝသေသံ နာမရူပံ၊ ဧတံ သဗ္ဗမ္ပိ ကတ္ထ နိရုဇ္ဈတိ. ဧတံ မေ ပဉှံ ပုဋ္ဌော ပဗြူဟီတိ ဧဝံ သင်္ခေပတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော.

ကတ္ထေတံ ဥပရုဇ္ဈတီတိ ဧတံ နာမရူပံ ကတ္ထ န ဘဝတိ. ဝူပသမ္မတီတိ နိဗ္ဗာတိ. အတ္ထံ ဂစ္ဆတီတိ အဘာဝံ ဂစ္ဆတိ. ပဋိပ္ပဿမ္ဘတီတိ သန္နိသီဒတိ.

၆. ဝိဿဇ္ဇနဂါထာယ ပနဿ ယသ္မာ ပညာသတိယော နာမေနေဝ သင်္ဂဟံ ဂစ္ဆန္တိ၊ တသ္မာ တာ ဝိသုံ န ဝုတ္တာ. အယမေတ္ထ သင်္ခေပတ္ထော – ယံ မံ တွံ၊ အဇိတ၊ ဧတံ ပဉှံ အပုစ္ဆိ – ‘‘ကတ္ထေတံ ဥပရုဇ္ဈတီ’’တိ၊ တဒေတံ ယတ္ထ နာမဉ္စ ရူပဉ္စ အသေသံ ဥပရုဇ္ဈတိ၊ တံ တေ ဝဒါမိ. တဿ တဿ ဟိ ဝိညာဏဿ နိရောဓေန သဟေဝ အပုဗ္ဗံ အစရိမံ ဧတ္ထေတံ ဥပရုဇ္ဈတိ၊ ဧတ္ထေဝ ဝိညာဏနိရောဓေန နိရုဇ္ဈတိ ဧတံ၊ ဝိညာဏနိရောဓာ တဿ တဿ နိရောဓော ဟောတိ၊ တံ နာတိဝတ္တတီတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ.

သောတာပတ္တိမဂ္ဂဉာဏေန အဘိသင်္ခါရဝိညာဏဿ နိရောဓေနာတိ သောတာပတ္တိမဂ္ဂသမ္ပယုတ္တပညာယ ကုသလာကုသလစေတနာသမ္ပယုတ္တစိတ္တဿ အဘဗ္ဗုပ္ပတ္တိကဝသေန နိရုဇ္ဈနေန. တတ္ထ ဒုဝိဓော နိရောဓော အနုပါဒိန္နကနိရောဓော ဥပါဒိန္နကနိရောဓောတိ. သောတာပတ္တိမဂ္ဂေန ဟိ စတ္တာရိ ဒိဋ္ဌိသမ္ပယုတ္တာနိ ဝိစိကိစ္ဆာသဟဂတန္တိ ပဉ္စ စိတ္တာနိ နိရုဇ္ဈန္တိ၊ တာနိ ရူပံ သမုဋ္ဌာပေန္တိ. တံ အနုပါဒိန္နကရူပက္ခန္ဓော၊ တာနိ စိတ္တာနိ ဝိညာဏက္ခန္ဓော၊ တံသမ္ပယုတ္တာ ဝေဒနာ သညာ သင်္ခါရာ တယော အရူပက္ခန္ဓာ. တတ္ထ သစေ သောတာပန္နဿ သောတာပတ္တိမဂ္ဂေါ အဘာဝိတော အဘဝိဿာ၊ တာနိ ပဉ္စ စိတ္တာနိ ဆသု အာရမ္မဏေသု ပရိယုဋ္ဌာနံ ပါပုဏေယျုံ. သောတာပတ္တိမဂ္ဂေါ ပန နေသံ ပရိယုဋ္ဌာနုပ္ပတ္တိံ ဝါရယမာနော သေတုသမုဂ္ဃါတံ အဘဗ္ဗုပ္ပတ္တိကဘာဝံ ကုရုမာနော အနုပါဒိန္နကံ နိရောဓေတိ နာမ. သကဒါဂါမိမဂ္ဂေန စတ္တာရိ ဒိဋ္ဌိဝိပ္ပယုတ္တာနိ ဒွေ ဒေါမနဿသဟဂတာနီတိ ဩဠာရိကကာမရာဂဗျာပါဒဝသေန ဆ စိတ္တာနိ နိရုဇ္ဈန္တိ. အနာဂါမိမဂ္ဂေန အဏုသဟဂတကာမရာဂဗျာပါဒဝသေန တာနိ ဧဝ ဆ စိတ္တာနိ နိရုဇ္ဈန္တိ. အရဟတ္တမဂ္ဂေန စတ္တာရိ ဒိဋ္ဌိဝိပ္ပယုတ္တာနိ ဥဒ္ဓစ္စသဟဂတဉ္စာတိ ပဉ္စ အကုသလစိတ္တာနိ နိရုဇ္ဈန္တိ. တတ္ထ သစေ တေသံ အရိယာနံ တေ မဂ္ဂါ အဘာဝိတာ အဿု၊ တာနိ စိတ္တာနိ ဆသု အာရမ္မဏေသု ပရိယုဋ္ဌာနံ ပါပုဏေယျုံ. တေ ပန တေသံ မဂ္ဂါ ပရိယုဋ္ဌာနုပ္ပတ္တိံ ဝါရယမာနာ သေတုသမုဂ္ဃါတံ အဘဗ္ဗုပ္ပတ္တိကဘာဝံ ကုရုမာနာ အနုပါဒိန္နကံ နိရောဓေန္တိ နာမ. ဧဝံ အနုပါဒိန္နကနိရောဓော ဝေဒိတဗ္ဗော.

သစေ ပန သောတာပန္နဿ သောတာပတ္တိမဂ္ဂေါ အဘာဝိတော အဘဝိဿာ၊ ဌပေတွာ သတ္တ ဘဝေ အနမတဂ္ဂေ သံသာရဝဋ္ဋေ ဥပါဒိန္နကက္ခန္ဓပ္ပဝတ္တံ ပဝတ္တေယျ. ကသ္မာ? တဿ ပဝတ္တိယာ ဟေတူနံ အတ္ထိတာယ. တီဏိ သံယောဇနာနိ ဒိဋ္ဌာနုသယော ဝိစိကိစ္ဆာနုသယောတိ ဣမေ ပန ပဉ္စ ကိလေသေ သော မဂ္ဂေါ ဥပ္ပဇ္ဇမာနောဝ သမုဂ္ဃါတေတိ. ဣဒါနိ ကုတော သောတာပန္နဿ သတ္တ ဘဝေ ဌပေတွာ အနမတဂ္ဂေ သံသာရဝဋ္ဋေ ဥပါဒိန္နကပ္ပဝတ္တံ ပဝတ္တိဿတိ. ဧဝံ သောတာပတ္တိမဂ္ဂေါ ဥပါဒိန္နကပ္ပဝတ္တံ အပ္ပဝတ္တံ ကုရုမာနော ဥပါဒိန္နကံ နိရောဓေတိ နာမ.

သစေ သကဒါဂါမိဿ သကဒါဂါမိမဂ္ဂေါ အဘာဝိတော အဘဝိဿာ၊ ဌပေတွာ ဒွေ ဘဝေ ပဉ္စသု ဘဝေသု ဥပါဒိန္နကပ္ပဝတ္တံ ပဝတ္တေယျ. ကသ္မာ? တဿ ပဝတ္တိယာ ဟေတူနံ အတ္ထိတာယ. ဩဠာရိကာနိ ကာမရာဂပဋိဃသံယောဇနာနိ ဩဠာရိကော ကာမရာဂါနုသယော ပဋိဃာနုသယောတိ ဣမေ ပန စတ္တာရော ကိလေသေ သော မဂ္ဂေါ ဥပ္ပဇ္ဇမာနောဝ သမုဂ္ဃါတေတိ. ဣဒါနိ ကုတော သကဒါဂါမိဿ ဒွေ ဘဝေ ဌပေတွာ ပဉ္စသု ဘဝေသု ဥပါဒိန္နကပ္ပဝတ္တံ ပဝတ္တိဿတိ. ဧဝံ သကဒါဂါမိမဂ္ဂေါ ဥပါဒိန္နကပ္ပဝတ္တံ အပ္ပဝတ္တံ ကုရုမာနော ဥပါဒိန္နကံ နိရောဓေတိ နာမ.

သစေ အနာဂါမိဿ အနာဂါမိမဂ္ဂေါ အဘာဝိတော အဘဝိဿာ၊ ဌပေတွာ ဧကံ ဘဝံ ဒုတိယဘဝေ ဥပါဒိန္နကပ္ပဝတ္တံ ပဝတ္တေယျ. ကသ္မာ? တဿ ပဝတ္တိယာ ဟေတူနံ အတ္ထိတာယ. အဏုသဟဂတာနိ ကာမရာဂပဋိဃသညောဇနာနိ အဏုသဟဂတော ကာမရာဂါနုသယော ပဋိဃာနုသယောတိ ဣမေ ပန စတ္တာရော ကိလေသေ သော မဂ္ဂေါ ဥပ္ပဇ္ဇမာနောဝ သမုဂ္ဃါတေတိ. ဣဒါနိ ကုတော အနာဂါမိဿ ဧကံ ဘဝံ ဌပေတွာ ဒုတိယဘဝေ ဥပါဒိန္နကပ္ပဝတ္တံ ပဝတ္တိဿတိ. ဧဝံ အနာဂါမိမဂ္ဂေါ ဥပါဒိန္နကပ္ပဝတ္တံ အပ္ပဝတ္တံ ကုရုမာနော ဥပါဒိန္နကံ နိရောဓေတိ နာမ.

သစေ အရဟတော အရဟတ္တမဂ္ဂေါ အဘာဝိတော အဘဝိဿာ၊ ရူပါရူပဘဝေသု ဥပါဒိန္နကပ္ပဝတ္တံ ပဝတ္တေယျ. ကသ္မာ? တဿ ပဝတ္တိယာ ဟေတူနံ အတ္ထိတာယ. ရူပရာဂေါ အရူပရာဂေါ မာနော ဥဒ္ဓစ္စံ အဝိဇ္ဇာ မာနာနုသယော ဘဝရာဂါနုသယော အဝိဇ္ဇာနုသယောတိ ဣမေ ပန အဋ္ဌ ကိလေသေ သော မဂ္ဂေါ ဥပ္ပဇ္ဇမာနောဝ သမုဂ္ဃါတေတိ. ဣဒါနိ ကုတော ခီဏာသဝဿ ပုနဗ္ဘဝေ ဥပါဒိန္နကပ္ပဝတ္တံ ပဝတ္တိဿတိ? ဧဝံ အရဟတ္တမဂ္ဂေါ ဥပါဒိန္နကပ္ပဝတ္တံ အပ္ပဝတ္တံ ကုရုမာနော ဥပါဒိန္နကံ နိရောဓေတိ နာမ.

သောတာပတ္တိမဂ္ဂေါ စေတ္ထ အပါယဘဝံ နိရောဓေတိ. သကဒါဂါမိမဂ္ဂေါ သုဂတိကာမဘဝေကဒေသံ. အနာဂါမိမဂ္ဂေါ ကာမဘဝံ. အရဟတ္တမဂ္ဂေါ ရူပါရူပဘဝံ၊ သဗ္ဗဘဝေပိ နိရောဓေတိ ဧဝါတိ ဝဒန္တိ. ဧဝံ ဥပါဒိန္နကနိရောဓော ဝေဒိတဗ္ဗော.

တတ္ထ ‘‘အဘိသင်္ခါရဝိညာဏဿ နိရောဓေနာ’’တိ ဧတေန အနုပါဒိန္နကနိရောဓံ ဒဿေတိ. ‘‘ယေ ဥပ္ပဇ္ဇေယျုံ နာမဉ္စ ရူပဉ္စ၊ ဧတ္ထေတေ နိရုဇ္ဈန္တီ’’တိ ဣမိနာ ပန ဥပါဒိန္နကနိရောဓံ ဒဿေတိ.

တတ္ထ သတ္တ ဘဝေ ဌပေတွာတိ ကာမဘဝတော ကာမဘဝံ သံသရန္တဿ သတ္တ ဘဝေ ဝဇ္ဇေတွာ. အနမတဂ္ဂေ သံသာရေတိ –

‘‘ခန္ဓာနဉ္စ ပဋိပါဋိ၊ ဓာတုအာယတနာန စ၊

အဗ္ဗောစ္ဆိန္နံ ဝတ္တမာနာ၊ ‘သံသာရော’တိ ပဝုစ္စတီ’’တိ. (ဝိသုဒ္ဓိ. ၂.၆၁၉၊ ဓ. သ. အဋ္ဌ. နိဒါနကထာ၊ အ. နိ. အဋ္ဌ. ၂.၄.၁၉၉၊ ပဋိ. မ. အဋ္ဌ. ၂.၁.၁၁၇၊ ဣတိဝု. အဋ္ဌ. ၁၄၊ ၅၈၊ ဥဒါ. အဋ္ဌ. ၃၉) –

ဧဝံ ဝဏ္ဏိတေ သံသာရဝဋ္ဋေ. ယေ ဥပ္ပဇ္ဇေယျုံ နာမဉ္စ ရူပဉ္စာတိ နမနလက္ခဏံ စတုက္ခန္ဓသင်္ခါတံ နာမဉ္စ ရုပ္ပနလက္ခဏံ ဘူတောပါဒါယသင်္ခါတံ ရူပဉ္စ ဧတေ ဓမ္မာ ဥပ္ပဇ္ဇေယျုံ. ဧတ္ထေတေ နိရုဇ္ဈန္တီတိ ဧတသ္မိံ သောတာပတ္တိမဂ္ဂေ ဧတေ နာမရူပဓမ္မာ အဘဗ္ဗုပ္ပတ္တိကဝသေန နိရောဓံ ဂစ္ဆန္တိ. သကဒါဂါမိမဂ္ဂဉာဏေနာတိ ဧတ္ထ ပဋိသန္ဓိဝသေန သကိံယေဝ ဣမံ လောကံ အာဂစ္ဆတီတိ သကဒါဂါမီ၊ တဿ မဂ္ဂေါ သကဒါဂါမိမဂ္ဂေါ. တေန မဂ္ဂေန သမ္ပယုတ္တဉာဏေန. ဒွေ ဘဝေ ဌပေတွာတိ ကာမဓာတုယာယေဝ ပဋိသန္ဓိဝသေန ဒွေ ဘဝေ ဝဇ္ဇေတွာ. ပဉ္စသု ဘဝေသူတိ တဒဝသိဋ္ဌေသု ပဉ္စသု ဘဝေသု. ဧတ္ထေတေ နိရုဇ္ဈန္တီတိ ဧတ္ထ သကဒါဂါမိမဂ္ဂေ ဧတေ ဓမ္မာ ဝုတ္တနယေန နိရုဇ္ဈန္တိ. ဧကံ ဘဝံ ဌပေတွာတိ ဥက္ကဋ္ဌဝသေန ရူပဓာတုယာ ဝါ အရူပဓာတုယာ ဝါ ဧကံ ဘဝံ ဝဇ္ဇေတွာ. ရူပဓာတုယာ ဝါ အရူပဓာတုယာ ဝါတိ ဒုတိယကဘဝေ ရူပဓာတုယာ စေဝ အရူပဓာတုယာ စ. နာမဉ္စ ရူပဉ္စာတိ ဧတ္ထ ရူပဘဝေ နာမရူပံ၊ အရူပဘဝေ နာမမေဝ. ဧတ္ထေတေ နိရုဇ္ဈန္တီတိ ဧတ္ထ အနာဂါမိမဂ္ဂေ ဧတေ နာမရူပဓမ္မာ ဝုတ္တနယေန နိရုဇ္ဈန္တိ.

အရဟတောတိ ကိလေသေဟိ အာရကတ္တာ ‘‘အရဟာ’’တိ လဒ္ဓနာမဿ ခီဏာသဝဿ. အနုပါဒိသေသာယ နိဗ္ဗာနဓာတုယာတိ ဒုဝိဓာ ဟိ နိဗ္ဗာနဓာတု သဥပါဒိသေသာ စ အနုပါဒိသေသာ စ. တတ္ထ ဥပါဒီယတိ ‘‘အဟံ မမာ’’တိ ဘုသံ ဂဏှီယတီတိ ဥပါဒိ၊ ခန္ဓပဉ္စကဿေတံ အဓိဝစနံ. ဥပါဒိယေဝ သေသော အဝသိဋ္ဌော ဥပါဒိသေသော၊ သဟ ဥပါဒိသေသေန ဝတ္တတီတိ သဥပါဒိသေသာ. နတ္ထေတ္ထ ဥပါဒိသေသောတိ အနုပါဒိသေသာ. တာယ အနုပါဒိသေသာယ နိဗ္ဗာနဓာတုယာ. ပရိနိဗ္ဗာယန္တဿာတိ နိရိန္ဓနဿ ဝိယ ဇာတဝေဒဿ နိဗ္ဗာယန္တဿ အပ္ပဝတ္တံ ပဝိသန္တဿ. စရိမဝိညာဏဿ နိရောဓေနာတိ ဧတ္ထ အဿာသပဿာသာနံ နိရောဓဝသေန. တယော စရိမာ ဘဝစရိမော ဈာနစရိမော စုတိစရိမောတိ. ဘဝေသု ဟိ ကာမဘဝေ အဿာသပဿာသာ ပဝတ္တန္တိ၊ ရူပါရူပဘဝေသု နပ္ပဝတ္တန္တိ. တသ္မာ သော ဘဝစရိမော. ဈာနေသု ပုရိမဈာနတ္တယေဝ ပဝတ္တန္တိ၊ စတုတ္ထေ နပ္ပဝတ္တန္တိ. တသ္မာ သော ဈာနစရိမော. ယေ ပန စုတိစိတ္တဿ ပုရတော သောဠသမေန စိတ္တေန သဟုပ္ပန္နာ၊ တေ စုတိစိတ္တေန သဟ နိရုဇ္ဈန္တိ. သော စုတိစရိမော နာမ. အယံ ဣဓ စရိမောတိ အဓိပ္ပေတော. ယေ ဟိ ကေစိ ဗုဒ္ဓါ ဝါ ပစ္စေကဗုဒ္ဓါ ဝါ အရိယသာဝကာ ဝါ အန္တမသော ကုန္ထကိပိလ္လိကံ ဥပါဒါယ သဗ္ဗေ ဘဝင်္ဂစိတ္တေနေဝ အဗျာကတေန ဒုက္ခသစ္စေန ကာလံ ကရောန္တိ. တသ္မာ စရိမဝိညာဏဿ နိရောဓေနာတိ စုတိစိတ္တဿ နိရောဓေနာတိ အတ္ထော.

ပညာ စ သတိ စ နာမဉ္စာတိ ဧတေဟိ စတုန္နံ အရူပက္ခန္ဓာနံ ဂဟဏံ ပစ္စေတဗ္ဗံ. ရူပဉ္စာတိ ဧတေန စတုန္နံ မဟာဘူတာနံ စတုဝီသတိဥပါဒါရူပါနဉ္စ ဂဟဏံ ပစ္စေတဗ္ဗံ. ဣဒါနိ တဿ နိရုဇ္ဈနူပါယံ ဒဿေန္တော ‘‘ဝိညာဏဿ နိရောဓေန၊ ဧတ္ထေတံ ဥပရုဇ္ဈတီ’’တိ အာဟ. တတ္ထ ဝိညာဏန္တိ စရိမဝိညာဏမ္ပိ အဘိသင်္ခါရဝိညာဏမ္ပိ. အဘိသင်္ခါရဝိညာဏဿ ပဟီနနိရောဓေန ဧတ္ထေတံ ဥပရုဇ္ဈတိ နိရုဇ္ဈတိ ဒီပသိခါ ဝိယ အပဏ္ဏတ္တိကဘာဝံ ယာတိ၊ စရိမဝိညာဏဿ အနုပ္ပါဒပစ္စယတ္တာ အနုပ္ပါဒနိရောဓေန အနုပ္ပါဒဝသေနေဝ ဥပရုဇ္ဈတီတိ (ဒီ. နိ. အဋ္ဌ. ၁.၄၉၉).

၇. ဧတ္တာဝတာ စ ‘‘ဒုက္ခမဿ မဟဗ္ဘယ’’န္တိ ဣမိနာ ပကာသိတံ ဒုက္ခသစ္စံ၊ ‘‘ယာနိ သောတာနီ’’တိ ဣမိနာ သမုဒယသစ္စံ၊ ‘‘ပညာယေတေ ပိဓီယရေ’’တိ ဣမိနာ မဂ္ဂသစ္စံ၊ ‘‘အသေသံ ဥပရုဇ္ဈတီ’’တိ ဣမိနာ နိရောဓသစ္စန္တိ ဧဝံ စတ္တာရိ သစ္စာနိ သုတွာပိ အရိယဘူမိံ အနဓိဂတော ပုန သေက္ခာသေက္ခပဋိပဒံ ပုစ္ဆန္တော ‘‘ယေ စ သင်္ခါတဓမ္မာသေ’’တိ ဂါထမာဟ. တတ္ထ သင်္ခါတဓမ္မာတိ အနိစ္စာဒိဝသေန ပရိဝီမံသိတဓမ္မာ၊ အရဟန္တာနမေတံ အဓိဝစနံ. သေက္ခာတိ သီလာဒီနိ သိက္ခမာနာ အဝသေသာ အရိယပုဂ္ဂလာ. ပုထူတိ ဗဟူ သတ္တဇနာ. တေသံ မေ နိပကော ဣရိယံ ပုဋ္ဌော ပဗြူဟီတိ တေသံ မေ သေက္ခာသေက္ခာနံ နိပကော ပဏ္ဍိတော တွံ ပုဋ္ဌော ပဋိပတ္တိံ ဗြူဟီတိ.

တေသံ ခန္ဓာ သင်္ခါတာတိ တေသံ ပဉ္စက္ခန္ဓာ အပ္ပဋိသန္ဓိကံ ကတွာ ဒေသိတာ၊ သင်္ခေပံ ကတွာ ဌပိတာ ဝါ. ဓာတုအာဒီသုပိ ဧသေဝ နယော. ဣရိယန္တိ ပယောဂံ. စရိယန္တိ ကိရိယံ. ဝုတ္တိန္တိ ပဝတ္တိံ. အာစရန္တိ စရဏံ. ဂေါစရန္တိ ပစ္စယံ. ဝိဟာရန္တိ ဣရိယာပထပဝတ္တနံ. ပဋိပဒန္တိ ဝိပဿနံ.

၈. အထဿ ဘဂဝါ ယသ္မာ သေက္ခေန ကာမစ္ဆန္ဒနီဝရဏံ အာဒိံ ကတွာ သဗ္ဗကိလေသာ ပဟာတဗ္ဗာ ဧဝ၊ တသ္မာ ‘‘ကာမေသူတိ ဥပဍ္ဎဂါထာယ သေက္ခပဋိပဒံ ဒဿေတိ. တဿတ္ထော – ဝတ္ထုကာမေသု ကိလေသကာမေန နာဘိဂိဇ္ဈေယျ၊ ကာယဒုစ္စရိတာဒယော စ မနသော အာဝိလဘာဝကရေ ဓမ္မေ ပဇဟန္တော မနသာနာဝိလော သိယာတိ. ယသ္မာ ပန အသေက္ခော အနိစ္စာဒိဝသေန သဗ္ဗသင်္ခါရာဒီနံ ပရိတုလိတတ္တာ ကုသလော သဗ္ဗဓမ္မေသု ကာယာနုပဿနာသတိအာဒီဟိ စ သတော သက္ကာယဒိဋ္ဌိအာဒီနံ ဘိန္နတ္တာ ဘိက္ခုဘာဝံ ပတ္တော ဟုတွာ သဗ္ဗဣရိယာပထေသု ပရိဗ္ဗဇတိ၊ တသ္မာ ‘‘ကုသလော’’တိ ဥပဍ္ဎဂါထာယ အသေက္ခပဋိပဒံ ဒဿေတိ.

နာဘိဂိဇ္ဈေယျာတိ ဂေဓံ နာပဇ္ဇေယျ. န ပလိဂိဇ္ဈေယျာတိ လောဘံ နာပဇ္ဇေယျ. န ပလိဗုန္ဓေယျာတိ လောဘဝသေန န အလ္လီယေယျ.

အာဝိလကရေ ကိလေသေ ဇဟေယျာတိ စိတ္တာလုဠကရေ ဥပတာပသင်္ခါတေ ကိလေသေ ဇဟေယျ.

သဗ္ဗေ ဓမ္မာ အနတ္တာတိ နိဗ္ဗာနံ အန္တောကရိတွာ ဝုတ္တံ. ယံ ကိဉ္စိ သမုဒယဓမ္မန္တိ ယံ ကိဉ္စိ သပ္ပစ္စယသဘာဝံ.

သဟ ဂါထာပရိယောသာနာတိ ဂါထာဝသာနေနေဝ သဒ္ဓိံ. ယေတေ ဗြာဟ္မဏေန သဒ္ဓိံ ဧကစ္ဆန္ဒာတိ ယေ ဧတေ အဇိတမာဏဝေန ကလျာဏဆန္ဒေန ဧကဇ္ဈာသယာ. ဧကပ္ပယောဂါတိ ကာယဝစီမနောပယောဂေဟိ ဧကပ္ပယောဂါ. ဧကာဓိပ္ပါယာတိ ဧကော အဓိပ္ပါယော ရုစိ ဧတေသန္တိ ဧကာဓိပ္ပါယာ၊ ဧကရုစိကာတိ အတ္ထော. ဧကဝါသနဝါသိတာတိ အတီတဗုဒ္ဓသာသနေ တေန သဒ္ဓိံ ဘာဝိတဘာဝနာ. အနေကပါဏသဟဿာနန္တိ အနေကေသံ ဒေဝမနုဿသင်္ခါတာနံ ပါဏသဟဿာနံ. ဝိရဇံ ဝီတမလန္တိ ရာဂါဒိရဇဝိရဟိတံ ရာဂါဒိမလဝိရဟိတဉ္စ.

ဓမ္မစက္ခုန္တိ ဣဓ သောတာပတ္တိမဂ္ဂေါ အဓိပ္ပေတော. အညတ္ထ ဟေဋ္ဌာမဂ္ဂတ္တယံ. တဿ ဥပ္ပတ္တိကာရဏဒဿနတ္ထံ ‘‘ယံ ကိဉ္စိ သမုဒယဓမ္မံ၊ သဗ္ဗံ တံ နိရောဓဓမ္မ’’န္တိ အာဟ. တဉှိ နိရောဓံ အာရမ္မဏံ ကတွာ ကိစ္စဝသေန ဧဝံ သဗ္ဗသင်္ခတံ ပဋိဝိဇ္ဈန္တံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ. တဿ ဗြာဟ္မဏဿ အနုပါဒါယ အာသဝေဟိ စိတ္တံ ဝိမုစ္စီတိ တဿ စ အဇိတဗြာဟ္မဏဿ အန္တေဝါသိကသဟဿာနဉ္စ တဏှာဒီဟိ အဂ္ဂဟေတွာ ကာမာသဝါဒီဟိ မဂ္ဂက္ခဏေ စိတ္တံ ဝိမုစ္စမာနံ ဖလက္ခဏေ ဝိမုစ္စိ. သဟ အရဟတ္တပ္ပတ္တာတိ အရဟတ္တပ္ပတ္တိယာ စ သဟေဝ အာယသ္မတော အဇိတဿ စ အန္တေဝါသိကသဟဿဿ စ အဇိနဇဋာဝါကစီရတိဒဏ္ဍကမဏ္ဍလုအာဒယော အန္တရဓာယိံသု. သဗ္ဗေဝ ဣဒ္ဓိမယပတ္တစီဝရဓရာ ဒွင်္ဂုလကေသာ ဧဟိဘိက္ခူ ဟုတွာ ဘဂဝန္တံ နမဿမာနာ ပဉ္ဇလိကာ နိသီဒိံသု. ပါဠိယံ ပန အဇိတတ္ထေရောဝ ပညာယတိ. တတ္ထ အနွတ္ထပဋိပတ္တိယာတိ သယံ ပစ္စာသီသိတလဒ္ဓပဋိပတ္တိယာ၊ နိဗ္ဗာနလဒ္ဓဘာဝေနာတိ အတ္ထော. သေသံ သဗ္ဗတ္ထ ပါကဋမေဝ. ဧဝံ ဘဂဝါ အရဟတ္တနိကူဋေန ဒေသနံ နိဋ္ဌာပေသီတိ.

သဒ္ဓမ္မပ္ပဇ္ဇောတိကာယ စူဠနိဒ္ဒေသ-အဋ္ဌကထာယ

အဇိတမာဏဝသုတ္တနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.