၄. ကောကိလဝဂ္ဂေါ

[၃၃၁] ၁. ကောကိလဇာတကဝဏ္ဏနာ

ယော ဝေ ကာလေ အသမ္ပတ္တေတိ ဣဒံ သတ္ထာ ဇေတဝနေ ဝိဟရန္တော ကောကာလိကံ အာရဗ္ဘ ကထေသိ. ဝတ္ထု တက္ကာရိယဇာတကေ ဝိတ္ထာရိတမေဝ.

အတီတေ ဗာရာဏသိယံ ဗြဟ္မဒတ္တေ ရဇ္ဇံ ကာရေန္တေ ဗောဓိသတ္တော တဿ အမစ္စော ဩဝါဒကော အဟောသိ၊ ရာဇာ ဗဟုဘာဏီ အဟောသိ. ဗောဓိသတ္တော ‘‘တဿ ဗဟုဘာဏိတံ နိသေဓေဿာမီ’’တိ ဧကံ ဥပမံ ဥပဓာရေန္တော ဝိစရတိ. အထေကဒိဝသံ ရာဇာ ဥယျာနံ ဂတော မင်္ဂလသိလာပဋ္ဋေ နိသီဒိ၊ တဿုပရိ အမ္ဗရုက္ခော အတ္ထိ. တတြေကသ္မိံ ကာကကုလာဝကေ ကာဠကောကိလာ အတ္တနော အဏ္ဍကံ နိက္ခိပိတွာ အဂမာသိ. ကာကီ တံ ကောကိလအဏ္ဍကံ ပဋိဇဂ္ဂိ၊ အပရဘာဂေ တတော ကောကိလပေါတကော နိက္ခမိ. ကာကီ ‘‘ပုတ္တော မေ’’တိ သညာယ မုခတုဏ္ဍကေန ဂေါစရံ အာဟရိတွာ တံ ပဋိဇဂ္ဂိ. သော အဝိရူဠှပက္ခော အကာလေယေဝ ကောကိလရဝံ ရဝိ. ကာကီ ‘‘အယံ ဣဒါနေဝ တာဝ အညံ ရဝံ ရဝတိ၊ ဝဍ္ဎန္တော ကိံ ကရိဿတီ’’တိ တုဏ္ဍကေန ကောဋ္ဋေတွာ မာရေတွာ ကုလာဝကာ ပါတေသိ. သော ရညော ပါဒမူလေ ပတိ.

ရာဇာ ဗောဓိသတ္တံ ပုစ္ဆိ ‘‘ကိမေတံ သဟာယာ’’တိ? ဗောဓိသတ္တော ‘‘အဟံ ရာဇာနံ နိဝါရေတုံ ဧကံ ဥပမံ ပရိယေသာမိ၊ လဒ္ဓါ ဒါနိ မေ သာ’’တိ စိန္တေတွာ ‘‘မဟာရာဇ၊ အတိမုခရာ အကာလေ ဗဟုဘာဏိနော ဧဝရူပံ လဘန္တိ. အယံ မဟာရာဇ၊ ကောကိလပေါတကော ကာကိယာ ပုဋ္ဌော အဝိရူဠှပက္ခော အကာလေယေဝ ကောကိလရဝံ ရဝိ. အထ နံ ကာကီ ‘နာယံ မမ ပုတ္တကော’တိ ဉတွာ မုခတုဏ္ဍကေန ကောဋ္ဋေတွာ မာရေတွာ ကုလာဝကာ ပါတေသိ. မနုဿာ ဝါ ဟောန္တု တိရစ္ဆာနာ ဝါ၊ အကာလေ ဗဟုဘာဏိနော ဧဝရူပံ ဒုက္ခံ လဘန္တီ’’တိ ဝတွာ ဣမာ ဂါထာ အဘာသိ –

၁၂၁. ‘‘ယော ဝေ ကာလေ အသမ္ပတ္တေ၊ အတိဝေလံ ပဘာသတိ၊

ဧဝံ သော နိဟတော သေတိ၊ ကောကိလာယိဝ အတြဇော.

၁၂၂. ‘‘န ဟိ သတ္ထံ သုနိသိတံ၊ ဝိသံ ဟလာဟလာမိဝ၊

ဧဝံ နိကဋ္ဌေ ပါတေတိ၊ ဝါစာ ဒုဗ္ဘာသိတာ ယထာ.

၁၂၃. ‘‘တသ္မာ ကာလေ အကာလေ ဝါ၊ ဝါစံ ရက္ခေယျ ပဏ္ဍိတော၊

နာတိဝေလံ ပဘာသေယျ၊ အပိ အတ္တသမမှိ ဝါ.

၁၂၄. ‘‘ယော စ ကာလေ မိတံ ဘာသေ၊ မတိပုဗ္ဗော ဝိစက္ခဏော၊

သဗ္ဗေ အမိတ္တေ အာဒေတိ၊ သုပဏ္ဏော ဥရဂါမိဝါ’’တိ.

တတ္ထ ကာလေ အသမ္ပတ္တေတိ အတ္တနော ဝစနကာလေ အသမ္ပတ္တေ. အတိဝေလန္တိ ဝေလာတိက္ကန္တံ ကတွာ အတိရေကပ္ပမာဏံ ဘာသတိ. ဟလာဟလာမိဝါတိ ဟလာဟလံ ဣဝ. နိကဋ္ဌေတိ တသ္မိံယေဝ ခဏေ အပ္ပမတ္တကေ ကာလေ. တသ္မာတိ ယသ္မာ သုနိသိတသတ္ထဟလာဟလဝိသတောပိ ခိပ္ပတရံ ဒုဗ္ဘာသိတဝစနမေဝ ပါတေသိ၊ တသ္မာ. ကာလေ အကာလေ ဝါတိ ဝတ္တုံ ယုတ္တကာလေ စ အကာလေ စ ဝါစံ ရက္ခေယျ၊ အတိဝေလံ န ဘာသေယျ အပိ အတ္တနာ သမေ နိန္နာနာကရဏေပိ ပုဂ္ဂလေတိ အတ္ထော.

မတိပုဗ္ဗောတိ မတိံ ပုရေစာရိကံ ကတွာ ကထနေန မတိပုဗ္ဗော. ဝိစက္ခဏောတိ ဉာဏေန ဝိစာရေတွာ အတ္ထဝိန္ဒနပုဂ္ဂလော ဝိစက္ခဏော နာမ. ဥရဂါမိဝါတိ ဥရဂံ ဣဝ. ဣဒံ ဝုတ္တံ ဟောတိ – ယထာ သုပဏ္ဏော သမုဒ္ဒံ ခေါဘေတွာ မဟာဘောဂံ ဥရဂံ အာဒေတိ ဂဏှာတိ၊ အာဒိယိတွာ စ တင်္ခဏညေဝ နံ သိမ္ဗလိံ အာရောပေတွာ မံသံ ခါဒတိ၊ ဧဝမေဝ ယော မတိပုဗ္ဗင်္ဂမော ဝိစက္ခဏော ဝတ္တုံ ယုတ္တကာလေ မိတံ ဘာသတိ၊ သော သဗ္ဗေ အမိတ္တေ အာဒေတိ ဂဏှာတိ၊ အတ္တနော ဝသေ ဝတ္တေတီတိ.

ရာဇာ ဗောဓိသတ္တဿ ဓမ္မဒေသနံ သုတွာ တတော ပဋ္ဌာယ မိတဘာဏီ အဟောသိ၊ ယသဉ္စဿ ဝဍ္ဎေတွာ မဟန္တတရံ အဒါသိ.

သတ္ထာ ဣမံ ဓမ္မဒေသနံ အာဟရိတွာ ဇာတကံ သမောဓာနေသိ – ‘‘တဒါ ကောကိလပေါတကော ကောကာလိကော အဟောသိ၊ ပဏ္ဍိတာမစ္စော ပန အဟမေဝ အဟောသိ’’န္တိ.

ကောကိလဇာတကဝဏ္ဏနာ ပဌမာ.

[၃၃၂] ၂. ရထလဋ္ဌိဇာတကဝဏ္ဏနာ

အပိ ဟန္တွာ ဟတော ဗြူတီတိ ဣဒံ သတ္ထာ ဇေတဝနေ ဝိဟရန္တော ကောသလရညော ပုရောဟိတံ အာရဗ္ဘ ကထေသိ. သော ကိရ ရထေန အတ္တနော ဘောဂဂါမံ ဂစ္ဆန္တော သမ္ဗာဓေ မဂ္ဂေ ရထံ ပါဇေန္တော ဧကံ သကဋသတ္ထံ ဒိသွာ ‘‘တုမှာကံ သကဋံ အပနေထာ’’တိ ဂစ္ဆန္တော သကဋေ အနပနီယမာနေ ကုဇ္ဈိတွာ ပတောဒလဋ္ဌိယာ ပုရိမသကဋေ သာကဋိကဿ ရထဓုရေ ပဟရိ. သာ ရထဓုရေ ပဋိဟတာ နိဝတ္တိတွာ တဿေဝ နလာဋံ ပဟရိ. တာဝဒေဝဿ နလာဋေ ဂဏ္ဍော ဥဋ္ဌဟိ. သော နိဝတ္တိတွာ ‘‘သာကဋိကေဟိ ပဟဋောမှီ’’တိ ရညော အာရောစေသိ. သာကဋိကေ ပက္ကောသာပေတွာ ဝိနိစ္ဆိနန္တာ တဿေဝ ဒေါသံ အဒ္ဒသံသု. အထေကဒိဝသံ ဘိက္ခူ ဓမ္မသဘာယံ ကထံ သမုဋ္ဌာပေသုံ ‘‘အာဝုသော၊ ရညော ကိရ ပုရောဟိတော ‘သာကဋိကေဟိ ပဟဋောမှီ’တိ အဍ္ဍံ ကရောန္တော သယမေဝ ပရဇ္ဇီ’’တိ. သတ္ထာ အာဂန္တွာ ‘‘ကာယ နုတ္ထ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဧတရဟိ ကထာယ သန္နိသိန္နာ’’တိ ပုစ္ဆိတွာ ‘‘ဣမာယ နာမာ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘န၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဣဒါနေဝ၊ ပုဗ္ဗေပေသ ဧဝရူပံ အကာသိယေဝါ’’တိ ဝတွာ အတီတံ အာဟရိ.

အတီတေ ဗာရာဏသိယံ ဗြဟ္မဒတ္တေ ရဇ္ဇံ ကာရေန္တေ ဗောဓိသတ္တော တဿေဝ ဝိနိစ္ဆယာမစ္စော အဟောသိ. အထ ရညော ပုရောဟိတော ရထေန အတ္တနော ဘောဂဂါမံ ဂစ္ဆန္တောတိ သဗ္ဗံ ပုရိမသဒိသမေဝ. ဣဓ ပန တေန ရညော အာရောစိတေ ရာဇာ သယံ ဝိနိစ္ဆယေ နိသီဒိတွာ သာကဋိကေ ပက္ကောသာပေတွာ ကမ္မံ အသောဓေတွာဝ ‘‘တုမှေဟိ မမ ပုရောဟိတံ ကောဋ္ဋေတွာ နလာဋေ ဂဏ္ဍော ဥဋ္ဌာပိတော’’တိ ဝတွာ ‘‘သဗ္ဗဿဟရဏံ တေသံ ကရောထာ’’တိ အာဟ. အထ နံ ဗောဓိသတ္တော ‘‘တုမှေ၊ မဟာရာဇ၊ ကမ္မံ အသောဓေတွာဝ ဧတေသံ သဗ္ဗဿံ ဟရာပေထ၊ ဧကစ္စေ ပန အတ္တနာဝ အတ္တာနံ ပဟရိတွာပိ ‘ပရေန ပဟဋမှာ’တိ ဝဒန္တိ၊ တသ္မာ အဝိစိနိတွာ ကာတုံ န ယုတ္တံ၊ ရဇ္ဇံ ကာရေန္တေန နာမ နိသာမေတွာ ကမ္မံ ကာတုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ ဝတွာ ဣမာ ဂါထာ အဘာသိ.

၁၂၅. ‘‘အပိ ဟန္တွာ ဟတော ဗြူတိ၊ ဇေတွာ ဇိတောတိ ဘာသတိ၊

ပုဗ္ဗမက္ခာယိနော ရာဇ၊ အညဒတ္ထု န သဒ္ဒဟေ.

၁၂၆. ‘‘တသ္မာ ပဏ္ဍိတဇာတိယော၊ သုဏေယျ ဣတရဿပိ၊

ဥဘိန္နံ ဝစနံ သုတွာ၊ ယထာ ဓမ္မော တထာ ကရေ.

၁၂၇. ‘‘အလသော ဂိဟီ ကာမဘောဂီ န သာဓု၊ အသညတော ပဗ္ဗဇိတော န သာဓု၊

ရာဇာ န သာဓု အနိသမ္မကာရီ၊ ယော ပဏ္ဍိတော ကောဓနော တံ န သာဓု.

၁၂၈. ‘‘နိသမ္မ ခတ္တိယော ကယိရာ၊ နာနိသမ္မ ဒိသမ္ပတိ၊

နိသမ္မကာရိနော ရာဇ၊ ယသော ကိတ္တိ စ ဝဍ္ဎတီ’’တိ.

တတ္ထ အပိ ဟန္တွာတိ အပိ ဧကော အတ္တနာဝ အတ္တာနံ ဟန္တွာ ‘‘ပရေန ပဟဋောမှီ’’တိ ဗြူတိ ကထေတိ. ဇေတွာ ဇိတောတိ သယံ ဝါ ပန ပရံ ဇိတွာ ‘‘အဟံ ဇိတောမှီ’’တိ ဘာသတိ. အညဒတ္ထူတိ မဟာရာဇ၊ ပုဗ္ဗမေဝ ရာဇကုလံ ဂန္တွာ အက္ခာယန္တဿ ပုဗ္ဗမက္ခာယိနော အညဒတ္ထု န သဒ္ဒဟေ၊ ဧကံသေန ဝစနံ န သဒ္ဒဟေယျ. တသ္မာတိ ယသ္မာ ပဌမတရံ အာဂန္တွာ ကထေန္တဿ ဧကံသေန ဝစနံ န သဒ္ဒဟာတဗ္ဗံ၊ တသ္မာ. ယထာ ဓမ္မောတိ ယထာ ဝိနိစ္ဆယသဘာဝေါ ဌိတော၊ တထာ ကရေယျ.

အသညတောတိ ကာယာဒီဟိ အသညတော ဒုဿီလော. တံ န သာဓူတိ ယံ တဿ ပဏ္ဍိတဿ ဉာဏဝတော ပုဂ္ဂလဿ အာဓာနဂ္ဂါဟိဝသေန ဒဠှကောပသင်္ခါတံ ကောဓနံ၊ တံ န သာဓု. နာနိသမ္မာတိ န အနိသာမေတွာ. ဒိသမ္ပတီတိ ဒိသာနံ ပတိ၊ မဟာရာဇ. ယသော ကိတ္တိ စာတိ ဣဿရိယပရိဝါရော စေဝ ကိတ္တိသဒ္ဒေါ စ ဝဍ္ဎတီတိ.

ရာဇာ ဗောဓိသတ္တဿ ဝစနံ သုတွာ ဓမ္မေန ဝိနိစ္ဆိနိ၊ ဓမ္မေန ဝိနိစ္ဆိယမာနေ ဗြာဟ္မဏဿေဝ ဒေါသော ဇာတောတိ.

သတ္ထာ ဣမံ ဓမ္မဒေသနံ အာဟရိတွာ ဇာတကံ သမောဓာနေသိ – ‘‘တဒါ ဗြာဟ္မဏော ဧတရဟိ ဗြာဟ္မဏောဝ အဟောသိ၊ ပဏ္ဍိတာမစ္စော ပန အဟမေဝ အဟောသိ’’န္တိ.

ရထလဋ္ဌိဇာတကဝဏ္ဏနာ ဒုတိယာ.

[၃၃၃] ၃. ပက္ကဂေါဓဇာတကဝဏ္ဏနာ

တဒေဝ မေ တွန္တိ ဣဒံ သတ္ထာ ဇေတဝနေ ဝိဟရန္တော ဧကံ ကုဋုမ္ဗိကံ အာရဗ္ဘ ကထေသိ. ဝတ္ထု ဟေဋ္ဌာ ဝိတ္ထာရိတမေဝ. ဣဓ ပန တေသံ ဥဒ္ဓါရံ သာဓေတွာ အာဂစ္ဆန္တာနံ အန္တရာမဂ္ဂေ လုဒ္ဒကော ‘‘ဥဘောပိ ခါဒထာ’’တိ ဧကံ ပက္ကဂေါဓံ အဒါသိ. သော ပုရိသော ဘရိယံ ပါနီယတ္ထာယ ပေသေတွာ သဗ္ဗံ ဂေါဓံ ခါဒိတွာ တဿာ အာဂတကာလေ ‘‘ဘဒ္ဒေ၊ ဂေါဓာ ပလာတာ’’တိ အာဟ. ‘‘သာဓု၊ သာမိ၊ ပက္ကဂေါဓာယ ပလာယန္တိယာ ကိံ သက္ကာ ကာတု’’န္တိ? သာ ဇေတဝနေ ပါနီယံ ပိဝိတွာ သတ္ထု သန္တိကေ နိသိန္နာ သတ္ထာရာ ‘‘ကိံ ဥပါသိကေ၊ အယံ တေ ဟိတကာမော သသိနေဟော ဥပကာရကော’’တိ ပုစ္ဆိတာ ‘‘ဘန္တေ၊ အဟံ ဧတဿ ဟိတကာမာ သသိနေဟာ၊ အယံ ပန မယိ နိဿိနေဟော’’တိ အာဟ. သတ္ထာ ‘‘ဟောတု မာ စိန္တယိ၊ ဧဝံ နာမေသ ကရောတိ. ယဒါ ပန တေ ဂုဏံ သရတိ၊ တဒါ တုယှမေဝ သဗ္ဗိဿရိယံ ဒေတီ’’တိ ဝတွာ တေဟိ ယာစိတော အတီတံ အာဟရိ.

အတီတမ္ပိ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တသဒိသမေဝ. ဣဓ ပန တေသံ နိဝတ္တန္တာနံ အန္တရာမဂ္ဂေ လုဒ္ဒကော ကိလန္တဘာဝံ ဒိသွာ ‘‘ဒွေပိ ဇနာ ခါဒထာ’’တိ ဧကံ ပက္ကဂေါဓံ အဒါသိ. ရာဇဓီတာ တံ ဝလ္လိယာ ဗန္ဓိတွာ အာဒါယ မဂ္ဂံ ပဋိပဇ္ဇိ. တေ ဧကံ သရံ ဒိသွာ မဂ္ဂါ ဩက္ကမ္မ အဿတ္ထမူလေ နိသီဒိံသု. ရာဇပုတ္တော ‘‘ဂစ္ဆ ဘဒ္ဒေ၊ သရတော ပဒုမိနိပတ္တေန ဥဒကံ အာဟရ၊ မံသံ ခါဒိဿာမာ’’တိ အာဟ. သာ ဂေါဓံ သာခါယ လဂ္ဂေတွာ ပါနီယတ္ထာယ ဂတာ. ဣတရော သဗ္ဗံ ဂေါဓံ ခါဒိတွာ အဂ္ဂနင်္ဂုဋ္ဌံ ဂဟေတွာ ပရမ္မုခေါ နိသီဒိ. သော တာယ ပါနီယံ ဂဟေတွာ အာဂတာယ ‘‘ဘဒ္ဒေ၊ ဂေါဓာ သာခါယ ဩတရိတွာ ဝမ္မိကံ ပါဝိသိ၊ အဟံ ဓာဝိတွာ အဂ္ဂနင်္ဂုဋ္ဌံ အဂ္ဂဟေသိံ၊ ဂဟိတဋ္ဌာနံ ဟတ္ထေယေဝ ကတွာ ဆိဇ္ဇိတွာ ဗိလံ ပဝိဋ္ဌာ’’တိ အာဟ. ‘‘ဟောတု၊ ဒေဝ၊ ပက္ကဂေါဓာယ ပလာယန္တိယာ ကိံ ကရိဿာမ၊ ဧဟိ ဂစ္ဆာမာ’’တိ. တေ ပါနီယံ ပိဝိတွာ ဗာရာဏသိံ အဂမံသု.

ရာဇပုတ္တော ရဇ္ဇံ ပတွာ တံ အဂ္ဂမဟေသိဋ္ဌာနမတ္တေ ဌပေသိ၊ သက္ကာရသမ္မာနော ပနဿာ နတ္ထိ. ဗောဓိသတ္တော တဿာ သက္ကာရံ ကာရေတုကာမော ရညော သန္တိကေ ဌတွာ ‘‘နနု မယံ အယျေ တုမှာကံ သန္တိကာ ကိဉ္စိ န လဘာမ၊ ကိံ နော န ဩလောကေထာ’’တိ အာဟ. ‘‘တာတ၊ အဟမေဝ ရညော သန္တိကာ ကိဉ္စိ န လဘာမိ၊ တုယှံ ကိံ ဒဿာမိ၊ ရာဇာပိ မယှံ ဣဒါနိ ကိံ ဒဿတိ၊ သော အရညတော အာဂမနကာလေ ပက္ကဂေါဓံ ဧကကောဝ ခါဒီ’’တိ. ‘‘အယျေ၊ န ဒေဝေါ ဧဝရူပံ ကရိဿတိ၊ မာ ဧဝံ အဝစုတ္ထာ’’တိ. အထ နံ ဒေဝီ ‘‘တုယှံ တံ၊ တာတ၊ န ပါကဋံ၊ ရညောယေဝ မယှဉ္စ ပါကဋ’’န္တိ ဝတွာ ပဌမံ ဂါထမာဟ –

၁၂၉. ‘‘တဒေဝ မေ တွံ ဝိဒိတော၊ ဝနမဇ္ဈေ ရထေသဘ၊

ယဿ တေ ခဂ္ဂဗဒ္ဓဿ၊ သန္နဒ္ဓဿ တိရီဋိနော၊

အဿတ္ထဒုမသာခါယ၊ ပက္ကဂေါဓာ ပလာယထာ’’တိ.

တတ္ထ တဒေဝါတိ တသ္မိံယေဝ ကာလေ ‘‘အယံ မယှံ အဒါယကော’’တိ ဧဝံ တွံ ဝိဒိတော. အညေ ပန တဝ သဘာဝံ န ဇာနန္တီတိ အတ္ထော. ခဂ္ဂဗဒ္ဓဿာတိ ဗဒ္ဓခဂ္ဂဿ. တိရီဋိနောတိ တိရီဋဝတ္ထနိဝတ္ထဿ မဂ္ဂါဂမနကာလေ. ပက္ကဂေါဓာတိ အင်္ဂါရပက္ကာ ဂေါဓာ ပလာယထာတိ.

ဧဝံ ရညာ ကတဒေါသံ ပရိသမဇ္ဈေ ပါကဋံ ကတွာ ကထေသိ. တံ သုတွာ ဗောဓိသတ္တော ‘‘အယျေ၊ ဒေဝဿ အပ္ပိယကာလတော ပဘုတိ ဥဘိန္နမ္ပိ အဖာသုကံ ကတွာ ကသ္မာ ဣဓ ဝသထာ’’တိ ဝတွာ ဒွေ ဂါထာ အဘာသိ –

၁၃၀. ‘‘နမေ နမန္တဿ ဘဇေ ဘဇန္တံ၊ ကိစ္စာနုကုဗ္ဗဿ ကရေယျ ကိစ္စံ၊

နာနတ္ထကာမဿ ကရေယျ အတ္ထံ၊ အသမ္ဘဇန္တမ္ပိ န သမ္ဘဇေယျ.

၁၃၁. ‘‘စဇေ စဇန္တံ ဝနထံ န ကယိရာ၊ အပေတစိတ္တေန န သမ္ဘဇေယျ၊

ဒိဇော ဒုမံ ခီဏဖလန္တိ ဉတွာ၊ အညံ သမေက္ခေယျ မဟာ ဟိ လောကော’’တိ.

တတ္ထ နမေ နမန္တဿာတိ ယော အတ္တနိ မုဒုစိတ္တေန နမတိ၊ တဿေဝ ပဋိနမေယျ. ကိစ္စာနုကုဗ္ဗဿာတိ အတ္တနော ဥပ္ပန္နံ ကိစ္စံ အနုကုဗ္ဗန္တဿေဝ. အနတ္ထကာမဿာတိ အဝဍ္ဎိကာမဿ. ဝနထံ န ကယိရာတိ တသ္မိံ စဇန္တေ တဏှာသ္နေဟံ န ကရေယျ. အပေတစိတ္တေနာတိ အပဂတစိတ္တေန ဝိရတ္တစိတ္တေန. န သမ္ဘဇေယျာတိ န သမာဂစ္ဆေယျ. အညံ သမေက္ခေယျာတိ အညံ ဩလောကေယျ၊ ယထာ ဒိဇော ခီဏဖလံ ဒုမံ ရုက္ခံ ဉတွာ အညံ ဖလဘရိတံ ရုက္ခံ ဂစ္ဆတိ၊ တထာ ခီဏရာဂံ ပုရိသံ ဉတွာ အညံ သသိနေဟံ ဥပဂစ္ဆေယျာတိ အဓိပ္ပါယော.

ရာဇာ ဗောဓိသတ္တေ ကထေန္တေ ဧဝ တဿာ ဂုဏံ သရိတွာ ‘‘ဘဒ္ဒေ၊ ဧတ္တကံ ကာလံ တဝ ဂုဏံ န သလ္လက္ခေသိံ၊ ပဏ္ဍိတဿယေဝ ကထာယ သလ္လက္ခေသိံ၊ မမ အပရာဓံ သဟန္တိယာ ဣဒံ သကလရဇ္ဇံ တုယှမေဝ ဒမ္မီ’’တိ ဝတွာ စတုတ္ထံ ဂါထမာဟ –

၁၃၂. ‘‘သော တေ ကရိဿာမိ ယထာနုဘာဝံ၊ ကတညုတံ ခတ္တိယေ ပေက္ခမာနော၊

သဗ္ဗဉ္စ တေ ဣဿရိယံ ဒဒါမိ၊ ယဿိစ္ဆသီ တဿ တုဝံ ဒဒါမီ’’တိ.

တတ္ထ သောတိ သော အဟံ. ယထာနုဘာဝန္တိ ယထာသတ္တိ ယထာဗလံ. ယဿိစ္ဆသီတိ ယဿ ဣစ္ဆသိ၊ တဿ ဣဒံ ရဇ္ဇံ အာဒိံ ကတွာ ယံ တွံ ဣစ္ဆသိ၊ တံ ဒဒါမီတိ.

ဧဝဉ္စ ပန ဝတွာ ရာဇာ ဒေဝိယာ သဗ္ဗိဿရိယံ အဒါသိ၊ ‘‘ဣမိနာဟံ ဧတိဿာ ဂုဏံ သရာပိတော’’တိ ပဏ္ဍိတဿပိ မဟန္တံ ဣဿရိယံ အဒါသိ.

သတ္ထာ ဣမံ ဓမ္မဒေသနံ အာဟရိတွာ သစ္စာနိ ပကာသေတွာ ဇာတကံ သမောဓာနေသိ၊ သစ္စပရိယောသာနေ ဥဘော ဇယမ္ပတိကာ သောတာပတ္တိဖလေ ပတိဋ္ဌဟိံသု.

တဒါ ဇယမ္ပတိကာ ဧတရဟိ ဇယမ္ပတိကာဝ အဟေသုံ၊ ပဏ္ဍိတာမစ္စော ပန အဟမေဝ အဟောသိန္တိ.

ပက္ကဂေါဓဇာတကဝဏ္ဏနာ တတိယာ.

[၃၃၄] ၄. ရာဇောဝါဒဇာတကဝဏ္ဏနာ

ဂဝံ စေ တရမာနာနန္တိ ဣဒံ သတ္ထာ ဇေတဝနေ ဝိဟရန္တော ရာဇောဝါဒံ အာရဗ္ဘ ကထေသိ. ဝတ္ထု တေသကုဏဇာတကေ (ဇာ. ၂.၁၇.၁ အာဒယော) အာဝိ ဘဝိဿတိ. ဣဓ ပန သတ္ထာ ‘‘မဟာရာဇ၊ ပေါရာဏကရာဇာနောပိ ပဏ္ဍိတာနံ ကထံ သုတွာ ဓမ္မေန သမေန ရဇ္ဇံ ကာရေန္တာ သဂ္ဂပုရံ ပူရယမာနာ ဂမိံသူ’’တိ ဝတွာ ရညာ ယာစိတော အတီတံ အာဟရိ.

အတီတေ ဗာရာဏသိယံ ဗြဟ္မဒတ္တေ ရဇ္ဇံ ကာရေန္တေ ဗောဓိသတ္တော ဗြာဟ္မဏကုလေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဝယပ္ပတ္တော သိက္ခိတသဗ္ဗသိပ္ပေါ ဣသိပဗ္ဗဇ္ဇံ ပဗ္ဗဇိတွာ အဘိညာ စ သမာပတ္တိယော စ နိဗ္ဗတ္တေတွာ ရမဏီယေ ဟိမဝန္တပဒေသေ ဝနမူလဖလာဟာရော ဝိဟာသိ. အထ ရာဇာ အဂုဏပရိယေသကော ဟုတွာ ‘‘အတ္ထိ နု ခေါ မေ ကောစိ အဂုဏံ ကထေန္တော’’တိ ပရိယေသန္တော အန္တောဇနေ စ ဗဟိဇနေ စ အန္တောနဂရေ စ ဗဟိနဂရေ စ ကဉ္စိ အတ္တနော အဝဏ္ဏဝါဒိံ အဒိသွာ ‘‘ဇနပဒေ နု ခေါ ကထ’’န္တိ အညာတကဝေသေန ဇနပဒံ စရိ. တတြာပိ အဝဏ္ဏဝါဒိံ အပဿန္တော အတ္တနော ဂုဏကထမေဝ သုတွာ ‘‘ဟိမဝန္တပဒေသေ နု ခေါ ကထ’’န္တိ အရညံ ပဝိသိတွာ ဝိစရန္တော ဗောဓိသတ္တဿ အဿမံ ပတွာ တံ အဘိဝါဒေတွာ ကတပဋိသန္ထာရော ဧကမန္တံ နိသီဒိ.

တဒါ ဗောဓိသတ္တော အရညတော ပရိပက္ကာနိ နိဂြောဓဖလာနိ အာဟရိတွာ ပရိဘုဉ္ဇိ၊ တာနိ ဟောန္တိ မဓုရာနိ ဩဇဝန္တာနိ သက္ခရစုဏ္ဏသမရသာနိ. သော ရာဇာနမ္ပိ အာမန္တေတွာ ‘‘ဣမံ မဟာပုည၊ နိဂြောဓပက္ကဖလံ ခါဒိတွာ ပါနီယံ ပိဝါ’’တိ အာဟ. ရာဇာ တထာ ကတွာ ဗောဓိသတ္တံ ပုစ္ဆိ ‘‘ကိံ နု ခေါ၊ ဘန္တေ၊ ဣမံ နိဂြောဓပက္ကံ အတိ ဝိယ မဓုရ’’န္တိ? ‘‘မဟာပုည၊ နူန ရာဇာ ဓမ္မေန သမေန ရဇ္ဇံ ကာရေတိ၊ တေနေတံ မဓုရန္တိ. ရညော အဓမ္မိကကာလေ အမဓုရံ နု ခေါ၊ ဘန္တေ၊ ဟောတီ’’တိ. ‘‘အာမ၊ မဟာပုည၊ ရာဇူသု အဓမ္မိကေသု တေလမဓုဖာဏိတာဒီနိပိ ဝနမူလဖလာနိပိ အမဓုရာနိ ဟောန္တိ နိရောဇာနိ၊ န ကေဝလံ ဧတာနိ၊ သကလမ္ပိ ရဋ္ဌံ နိရောဇံ ကသဋံ ဟောတိ. တေသု ပန ဓမ္မိကေသု သဗ္ဗာနိ တာနိ မဓုရာနိ ဟောန္တိ ဩဇဝန္တာနိ၊ သကလမ္ပိ ရဋ္ဌံ ဩဇဝန္တမေဝ ဟောတီ’’တိ. ရာဇာ ‘‘ဧဝံ ဘဝိဿတိ၊ ဘန္တေ’’တိ အတ္တနော ရာဇဘာဝံ အဇာနာပေတွာဝ ဗောဓိသတ္တံ ဝန္ဒိတွာ ဗာရာဏသိံ ဂန္တွာ ‘‘တာပသဿ ဝစနံ ဝီမံသိဿာမီ’’တိ အဓမ္မေန ရဇ္ဇံ ကာရေတွာ ‘‘ဣဒါနိ ဇာနိဿာမီ’’တိ ကိဉ္စိ ကာလံ ဝီတိနာမေတွာ ပုန တတ္ထ ဂန္တွာ တံ ဝန္ဒိတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ.

ဗောဓိသတ္တောပိဿ တထေဝ ဝတွာ နိဂြောဓပက္ကံ အဒါသိ၊ တံ တဿ တိတ္တကရသံ အဟောသိ. ရာဇာ ‘‘အမဓုရံ နိရသ’’န္တိ သဟ ခေဠေန ဆဍ္ဍေတွာ ‘‘တိတ္တကံ၊ ဘန္တေ’’တိ အာဟ. ဗောဓိသတ္တော ‘‘မဟာပုည၊ နူန ရာဇာ အဓမ္မိကော ဘဝိဿတိ. ရာဇူနဉှိ အဓမ္မိကကာလေ အရညေ ဖလာဖလံ အာဒိံ ကတွာ သဗ္ဗံ အမဓုရံ နိရောဇံ ဇာတ’’န္တိ ဝတွာ ဣမာ ဂါထာ အဘာသိ –

၁၃၃. ‘‘ဂဝေ စေ တရမာနာနံ၊ ဇိမှံ ဂစ္ဆတိ ပုင်္ဂဝေါ၊

သဗ္ဗာ တာ ဇိမှံ ဂစ္ဆန္တိ၊ နေတ္တေ ဇိမှံ ဂတေ သတိ.

၁၃၄. ‘‘ဧဝမေဝ မနုဿေသု၊ ယော ဟောတိ သေဋ္ဌသမ္မတော၊

သော စေ အဓမ္မံ စရတိ၊ ပဂေဝ ဣတရာ ပဇာ၊

သဗ္ဗံ ရဋ္ဌံ ဒုခံ သေတိ၊ ရာဇာ စေ ဟောတိ အဓမ္မိကော.

၁၃၅. ‘‘ဂဝံ စေ တရမာနာနံ၊ ဥဇုံ ဂစ္ဆတိ ပုင်္ဂဝေါ၊

သဗ္ဗာ ဂါဝီ ဥဇုံ ယန္တိ၊ နေတ္တေ ဥဇုံ ဂတေ သတိ.

၁၃၆. ‘‘ဧဝမေဝ မနုဿေသု၊ ယော ဟောတိ သေဋ္ဌသမ္မတော၊

သော သစေ ဓမ္မံ စရတိ၊ ပဂေဝ ဣတရာ ပဇာ၊

သဗ္ဗံ ရဋ္ဌံ သုခံ သေတိ၊ ရာဇာ စေ ဟောတိ ဓမ္မိကော’’တိ.

တတ္ထ ဂဝန္တိ ဂုန္နံ. တရမာနာနန္တိ နဒိံ ဩတရန္တာနံ. ဇိမှန္တိ ကုဋိလံ ဝင်္ကံ. နေတ္တေတိ နာယကေ ဂဟေတွာ ဂစ္ဆန္တေ ဂဝဇေဋ္ဌကေ ဥသဘေ ပုင်္ဂဝေ. ပဂေဝ ဣတရာ ပဇာတိ ဣတရေ သတ္တာ ပုရေတရမေဝ အဓမ္မံ စရန္တီတိ အတ္ထော. ဒုခံ သေတီတိ န ကေဝလံ သေတိ၊ စတူသုပိ ဣရိယာပထေသု ဒုက္ခမေဝ ဝိန္ဒတိ. အဓမ္မိကောတိ ယဒိ ရာဇာ ဆန္ဒာဒိအဂတိဂမနဝသေန အဓမ္မိကော ဟောတိ. သုခံ သေတီတိ သစေ ရာဇာ အဂတိဂမနံ ပဟာယ ဓမ္မိကော ဟောတိ၊ သဗ္ဗံ ရဋ္ဌံ စတူသု ဣရိယာပထေသု သုခပ္ပတ္တမေဝ ဟောတီတိ.

ရာဇာ ဗောဓိသတ္တဿ ဓမ္မံ သုတွာ အတ္တနော ရာဇဘာဝံ ဇာနာပေတွာ ‘‘ဘန္တေ၊ ပုဗ္ဗေ နိဂြောဓပက္ကံ အဟမေဝ မဓုရံ ကတွာ တိတ္တကံ အကာသိံ၊ ဣဒါနိ ပုန မဓုရံ ကရိဿာမီ’’တိ ဗောဓိသတ္တံ ဝန္ဒိတွာ နဂရံ ဂန္တွာ ဓမ္မေန ရဇ္ဇံ ကာရေန္တော သဗ္ဗံ ပဋိပါကတိကံ အကာသိ.

သတ္ထာ ဣမံ ဓမ္မဒေသနံ အာဟရိတွာ ဇာတကံ သမောဓာနေသိ – ‘‘တဒါ ရာဇာ အာနန္ဒော အဟောသိ၊ တာပသော ပန အဟမေဝ အဟောသိ’’န္တိ.

ရာဇောဝါဒဇာတကဝဏ္ဏနာ စတုတ္ထာ.

[၃၃၅] ၅. ဇမ္ဗုကဇာတကဝဏ္ဏနာ

ဗြဟာ ပဝဍ္ဎကာယော သောတိ ဣဒံ သတ္ထာ ဝေဠုဝနေ ဝိဟရန္တော ဒေဝဒတ္တဿ သုဂတာလယကရဏံ အာရဗ္ဘ ကထေသိ. ဝတ္ထု ဟေဋ္ဌာ ဝိတ္ထာရိတမေဝ၊ အယံ ပနေတ္ထ သင်္ခေပေါ. သတ္ထာရာ ‘‘သာရိပုတ္တ၊ ဒေဝဒတ္တော တုမှေ ဒိသွာ ကိံ အကာသီ’’တိ ဝုတ္တော ထေရော အာဟ ‘‘ဘန္တေ၊ သော တုမှာကံ အနုကရောန္တော မမ ဟတ္ထေ ဗီဇနိံ ဒတွာ နိပဇ္ဇိ. အထ နံ ကောကာလိကော ဥရေ ဇဏ္ဏုနာ ပဟရိ၊ ဣတိ သော တုမှာကံ အနုကရောန္တော ဒုက္ခံ အနုဘဝီ’’တိ. တံ သုတွာ သတ္ထာ ‘‘န ခေါ၊ သာရိပုတ္တ၊ ဒေဝဒတ္တော ဣဒါနေဝ မမ အနုကရောန္တော ဒုက္ခံ အနုဘောတိ၊ ပုဗ္ဗေပေသ အနုဘောသိယေဝါ’’တိ ဝတွာ တေန ယာစိတော အတီတံ အာဟရိ.

အတီတေ ဗာရာဏသိယံ ဗြဟ္မဒတ္တေ ရဇ္ဇံ ကာရေန္တေ ဗောဓိသတ္တော သီဟယောနိယံ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဟိမဝန္တေ ဂုဟာယံ ဝသန္တော ဧကဒိဝသံ မဟိံသံ ဝဓိတွာ မံသံ ခါဒိတွာ ပါနီယံ ပိဝိတွာ ဂုဟံ အာဂစ္ဆတိ. ဧကော သိင်္ဂါလော တံ ဒိသွာ ပလာယိတုံ အသက္ကောန္တော ဥရေန နိပဇ္ဇိ၊ ‘‘ကိံ ဇမ္ဗုကာ’’တိ စ ဝုတ္တေ ‘‘ဥပဋ္ဌဟိဿာမိ တံ၊ ဘဒ္ဒန္တေ’’တိ အာဟ. သီဟော ‘‘တေန ဟိ ဧဟီ’’တိ တံ အတ္တနော ဝသနဋ္ဌာနံ နေတွာ ဒိဝသေ ဒိဝသေ မံသံ အာဟရိတွာ ပေါသေသိ. တဿ သီဟဝိဃာသေန ထူလသရီရတံ ပတ္တဿ ဧကဒိဝသံ မာနော ဥပ္ပဇ္ဇိ. သော သီဟံ ဥပသင်္ကမိတွာ အာဟ ‘‘အဟံ၊ သာမိ၊ နိစ္စကာလံ တုမှာကံ ပလိဗောဓော၊ တုမှေ နိစ္စံ မံသံ အာဟရိတွာ မံ ပေါသေထ၊ အဇ္ဇ တုမှေ ဣဓေဝ ဟောထ၊ အဟံ ဧကံ ဝါရဏံ ဝဓိတွာ မံသံ ခါဒိတွာ တုမှာကမ္ပိ အာဟရိဿာမီ’’တိ. သီဟော ‘‘မာ တေ၊ ဇမ္ဗုက၊ ဧတံ ရုစ္စိ၊ န တွံ ဝါရဏံ ဝဓိတွာ မံသခါဒကယောနိယံ နိဗ္ဗတ္တော၊ အဟံ တေ ဝါရဏံ ဝဓိတွာ ဒဿာမိ၊ ဝါရဏော နာမ မဟာကာယော ပဝဍ္ဎကာယော၊ မာ ဝါရဏံ ဂဏှိ၊ မမ ဝစနံ ကရောဟီ’’တိ ဝတွာ ပဌမံ ဂါထမာဟ.

၁၃၇. ‘‘ဗြဟာ ပဝဍ္ဎကာယော သော၊ ဒီဃဒါဌော စ ဇမ္ဗုက၊

န တွံ တတ္ထ ကုလေ ဇာတော၊ ယတ္ထ ဂဏှန္တိ ကုဉ္ဇရ’’န္တိ.

တတ္ထ ဗြဟာတိ မဟန္တော. ပဝဍ္ဎကာယောတိ ဥဒ္ဓံ ဥဂ္ဂတကာယော. ဒီဃဒါဌောတိ ဒီဃဒန္တော တေဟိ ဒန္တေဟိ တုမှာဒိသေ ပဟရိတွာ ဇီဝိတက္ခယေ ပါပေတိ. ယတ္ထာတိ ယသ္မိံ သီဟကုလေ ဇာတာ မတ္တဝါရဏံ ဂဏှန္တိ၊ တွံ န တတ္ထ ဇာတော၊ သိင်္ဂါလကုလေ ပန ဇာတောသီတိ အတ္ထော.

သိင်္ဂါလော သီဟေန ဝါရိတောယေဝ ဂုဟာ နိက္ခမိတွာ တိက္ခတ္တုံ ‘‘ဗုက္က ဗုက္ကာ’’တိ သိင်္ဂါလိကံ နဒံ နဒိတွာ ပဗ္ဗတကူဋေ ဌိတော ပဗ္ဗတပါဒံ ဩလောကေန္တော ဧကံ ကာဠဝါရဏံ ပဗ္ဗတပါဒေန အာဂစ္ဆန္တံ ဒိသွာ ဥလ္လင်္ဃိတွာ ‘‘တဿ ကုမ္ဘေ ပတိဿာမီ’’တိ ပရိဝတ္တိတွာ ပါဒမူလေ ပတိ. ဝါရဏော ပုရိမပါဒံ ဥက္ခိပိတွာ တဿ မတ္ထကေ ပတိဋ္ဌာပေသိ၊ သီသံ ဘိဇ္ဇိတွာ စုဏ္ဏဝိစုဏ္ဏံ ဇာတံ. သော တတ္ထေဝ အနုတ္ထုနန္တော သယိ၊ ဝါရဏော ကောဉ္စနာဒံ ကရောန္တော ပက္ကာမိ. ဗောဓိသတ္တော ဂန္တွာ ပဗ္ဗတမတ္ထကေ ဌိတော တံ ဝိနာသပ္ပတ္တံ ဒိသွာ ‘‘အတ္တနော မာနံ နိဿာယ နဋ္ဌော သိင်္ဂါလော’’တိ တိဿော ဂါထာ အဘာသိ –

၁၃၈. ‘‘အသီဟော သီဟမာနေန၊ ယော အတ္တာနံ ဝိကုဗ္ဗတိ၊

ကောတ္ထူဝ ဂဇမာသဇ္ဇ၊ သေတိ ဘူမျာ အနုတ္ထုနံ.

၁၃၉. ‘‘ယသဿိနော ဥတ္တမပုဂ္ဂလဿ၊ သဉ္ဇာတခန္ဓဿ မဟဗ္ဗလဿ၊

အသမေက္ခိယ ထာမဗလူပပတ္တိံ၊ သ သေတိ နာဂေန ဟတောယံ ဇမ္ဗုကော.

၁၄၀. ‘‘ယော စီဓ ကမ္မံ ကုရုတေ ပမာယ၊ ထာမဗ္ဗလံ အတ္တနိ သံဝိဒိတွာ၊

ဇပ္ပေန မန္တေန သုဘာသိတေန၊ ပရိက္ခဝါ သော ဝိပုလံ ဇိနာတီ’’တိ.

တတ္ထ ဝိကုဗ္ဗတီတိ ပရိဝတ္တေတိ. ကောတ္ထူဝါတိ သိင်္ဂါလော ဝိယ. အနုတ္ထုနန္တိ အနုတ္ထုနန္တော. ဣဒံ ဝုတ္တံ ဟောတိ – ယထာ အယံ ကောတ္ထု မဟန္တံ ဂဇံ ပတွာ အနုတ္ထုနန္တော ဘူမိယံ သေတိ၊ ဧဝံ ယော အညော ဒုဗ္ဗလော ဗလဝတာ ဝိဂ္ဂဟံ ကရောတိ၊ သောပိ ဧဝရူပေါဝ ဟောတီတိ.

ယသဿိနောတိ ဣဿရိယဝတော. ဥတ္တမပုဂ္ဂလဿာတိ ကာယဗလေန စ ဉာဏဗလေန စ ဥတ္တမပုဂ္ဂလဿ. သဉ္ဇာတခန္ဓဿာတိ သုသဏ္ဌိတမဟာခန္ဓဿ. မဟဗ္ဗလဿာတိ မဟာထာမဿ. ထာမဗလူပပတ္တိန္တိ ဧဝရူပဿ သီဟဿ ထာမသင်္ခါတံ ဗလဉ္စေဝ သီဟဇာတိသင်္ခါတံ ဥပပတ္တိဉ္စ အဇာနိတွာ၊ ကာယထာမဉ္စ ဉာဏဗလဉ္စ သီဟဥပပတ္တိဉ္စ အဇာနိတွာတိ အတ္ထော. သ သေတီတိ အတ္တာနမ္ပိ သီဟေန သဒိသံ မညမာနော၊ သော အယံ ဇမ္ဗုကော နာဂေန ဟတော မတသယနံ သေတိ.

ပမာယာတိ ပမိနိတွာ ဥပပရိက္ခိတွာ. ‘‘ပမာဏာ’’တိပိ ပါဌော၊ အတ္တနော ပမာဏံ ဂဟေတွာ ယော အတ္တနော ပမာဏေန ကမ္မံ ကုရုတေတိ အတ္ထော. ထာမဗ္ဗလန္တိ ထာမသင်္ခါတံ ဗလံ၊ ကာယထာမဉ္စ ဉာဏဗလဉ္စာတိပိ အတ္ထော. ဇပ္ပေနာတိ ဇပေန၊ အဇ္ဈေနေနာတိ အတ္ထော. မန္တေနာတိ အညေဟိ ပဏ္ဍိတေဟိ သဒ္ဓိံ မန္တေတွာ ကရဏေန. သုဘာသိတေနာတိ သစ္စာဒိဂုဏယုတ္တေန အနဝဇ္ဇဝစနေန. ပရိက္ခဝါတိ ပရိက္ခာသမ္ပန္နော. သော ဝိပုလံ ဇိနာတီတိ ယော ဧဝရူပေါ ဟောတိ၊ ယံ ကိဉ္စိ ကမ္မံ ကုရုမာနော အတ္တနော ထာမဉ္စ ဗလဉ္စ ဉတွာ ဇပ္ပမန္တဝသေန ပရိစ္ဆိန္ဒိတွာ သုဘာသိတံ ဘာသန္တော ကရောတိ၊ သော ဝိပုလံ မဟန္တံ အတ္ထံ ဇိနာတိ န ပရိဟာယတီတိ.

ဧဝံ ဗောဓိသတ္တော ဣမာဟိ တီဟိ ဂါထာဟိ ဣမသ္မိံ လောကေ ကတ္တဗ္ဗယုတ္တကံ ကမ္မံ ကထေသိ.

သတ္ထာ ဣမံ ဓမ္မဒေသနံ အာဟရိတွာ ဇာတကံ သမောဓာနေသိ – ‘‘တဒါ သိင်္ဂါလော ဒေဝဒတ္တော အဟောသိ၊ သီဟော ပန အဟမေဝ အဟောသိ’’န္တိ.

ဇမ္ဗုကဇာတကဝဏ္ဏနာ ပဉ္စမာ.

[၃၃၆] ၆. ဗြဟာဆတ္တဇာတကဝဏ္ဏနာ

တိဏံ တိဏန္တိ လပသီတိ ဣဒံ သတ္ထာ ဇေတဝနေ ဝိဟရန္တော ကုဟကဘိက္ခုံ အာရဗ္ဘ ကထေသိ. ပစ္စုပ္ပန္နဝတ္ထု ကထိတမေဝ.

အတီတေ ပန ဗာရာဏသိယံ ဗြဟ္မဒတ္တေ ရဇ္ဇံ ကာရေန္တေ ဗောဓိသတ္တော တဿ အတ္ထဓမ္မာနုသာသကော အမစ္စော အဟောသိ. ဗာရာဏသိရာဇာ မဟတိယာ သေနာယ ကောသလရာဇာနံ အဗ္ဘုဂ္ဂန္တွာ သာဝတ္ထိံ ပတွာ ယုဒ္ဓေန နဂရံ ပဝိသိတွာ ရာဇာနံ ဂဏှိ. ကောသလရညော ပန ပုတ္တော ဆတ္တော နာမ ကုမာရော အတ္ထိ. သော အညာတကဝေသေန နိက္ခမိတွာ တက္ကသိလံ ဂန္တွာ တယော ဝေဒေ စ အဋ္ဌာရသ သိပ္ပါနိ စ ဥဂ္ဂဏှိတွာ တက္ကသိလတော နိက္ခမ္မ သဗ္ဗသမယသိပ္ပါနိ သိက္ခန္တော ဧကံ ပစ္စန္တဂါမံ ပါပုဏိ. တံ နိဿာယ ပဉ္စသတတာပသာ အရညေ ပဏ္ဏသာလာသု ဝသန္တိ. ကုမာရော တေ ဥပသင်္ကမိတွာ ‘‘ဣမေသမ္ပိ သန္တိကေ ကိဉ္စိ သိက္ခိဿာမီ’’တိ ပဗ္ဗဇိတွာ ယံ တေ ဇာနန္တိ၊ တံ သဗ္ဗံ ဥဂ္ဂဏှိ. သော အပရဘာဂေ ဂဏသတ္ထာ ဇာတော.

အထေကဒိဝသံ ဣသိဂဏံ အာမန္တေတွာ ‘‘မာရိသာ၊ ကသ္မာ မဇ္ဈိမဒေသံ န ဂစ္ဆထာ’’တိ ပုစ္ဆိ. ‘‘မာရိသ၊ မဇ္ဈိမဒေသေ မနုဿာ နာမ ပဏ္ဍိတာ၊ တေ ပဉှံ ပုစ္ဆန္တိ၊ အနုမောဒနံ ကာရာပေန္တိ၊ မင်္ဂလံ ဘဏာပေန္တိ၊ အသက္ကောန္တေ ဂရဟန္တိ၊ မယံ တေန ဘယေန န ဂစ္ဆာမာ’’တိ. ‘‘မာ တုမှေ ဘာယထ၊ အဟမေတံ သဗ္ဗံ ကရိဿာမီ’’တိ. ‘‘တေန ဟိ ဂစ္ဆာမာ’’တိ သဗ္ဗေ အတ္တနော အတ္တနော ခါရိဝိဝိဓမာဒါယ အနုပုဗ္ဗေန ဗာရာဏသိံ ပတ္တာ. ဗာရာဏသိရာဇာပိ ကောသလရဇ္ဇံ အတ္တနော ဟတ္ထဂတံ ကတွာ တတ္ထ ရာဇယုတ္တေ ဌပေတွာ သယံ တတ္ထ ဝိဇ္ဇမာနံ ဓနံ ဂဟေတွာ ဗာရာဏသိံ ဂန္တွာ ဥယျာနေ လောဟစာဋိယော ပူရာပေတွာ နိဒဟိတွာ တသ္မိံ သမယေ ဗာရာဏသိယမေဝ ဝသတိ. အထ တေ ဣသယော ရာဇုယျာနေ ရတ္တိံ ဝသိတွာ ပုနဒိဝသေ နဂရံ ဘိက္ခာယ ပဝိသိတွာ ရာဇဒွါရံ အဂမံသု. ရာဇာ တေသံ ဣရိယာပထေဿု ပသီဒိတွာ ပက္ကောသာပေတွာ မဟာတလေ နိသီဒါပေတွာ ယာဂုခဇ္ဇကံ ဒတွာ ယာဝ ဘတ္တကာလာ တံ တံ ပဉှံ ပုစ္ဆိ. ဆတ္တော ရညော စိတ္တံ အာရာဓေန္တော သဗ္ဗပဉှေ ဝိဿဇ္ဇေတွာ ဘတ္တကိစ္စာဝသာနေ ဝိစိတြံ အနုမောဒနံ အကာသိ. ရာဇာ သုဋ္ဌုတရံ ပသန္နော ပဋိညံ ဂဟေတွာ သဗ္ဗေပိ တေ ဥယျာနေ ဝါသာပေသိ.

ဆတ္တော နိဓိဥဒ္ဓရဏမန္တံ ဇာနာတိ. သော တတ္ထ ဝသန္တော ‘‘ကဟံ နု ခေါ ဣမိနာ မမ ပိတု သန္တကံ ဓနံ နိဒဟိတ’’န္တိ မန္တံ ပရိဝတ္တေတွာ ဩလောကေန္တော ဥယျာနေ နိဒဟိတဘာဝံ ဉတွာ ‘‘ဣဒံ ဓနံ ဂဟေတွာ မမ ရဇ္ဇံ ဂဏှိဿာမီ’’တိ စိန္တေတွာ တာပသေ အာမန္တေတွာ ‘‘မာရိသာ၊ အဟံ ကောသလရညော ပုတ္တော၊ ဗာရာဏသိရညာ အမှာကံ ရဇ္ဇေ ဂဟိတေ အညာတကဝေသေန နိက္ခမိတွာ ဧတ္တကံ ကာလံ အတ္တနော ဇီဝိတံ အနုရက္ခိံ၊ ဣဒါနိ ကုလသန္တကံ ဓနံ လဒ္ဓံ၊ အဟံ ဧတံ အာဒါယ ဂန္တွာ အတ္တနော ရဇ္ဇံ ဂဏှိဿာမိ၊ တုမှေ ကိံ ကရိဿထာ’’တိ အာဟ. ‘‘မယမ္ပိ တယာဝ သဒ္ဓိံ ဂမိဿာမာ’’တိ. သော ‘‘သာဓူ’’တိ မဟန္တေ မဟန္တေ စမ္မပသိဗ္ဗကေ ကာရေတွာ ရတ္တိဘာဂေ ဘူမိံ ခဏိတွာ ဓနစာဋိယော ဥဒ္ဓရိတွာ ပသိဗ္ဗကေသု ဓနံ ပက္ခိပိတွာ စာဋိယော တိဏဿ ပူရာပေတွာ ပဉ္စ စ ဣသိသတာနိ အညေ စ မနုဿေ ဓနံ ဂါဟာပေတွာ ပလာယိတွာ သာဝတ္ထိံ ဂန္တွာ သဗ္ဗေ ရာဇယုတ္တေ ဂါဟာပေတွာ ရဇ္ဇံ ဂဟေတွာ ပါကာရအဋ္ဋာလကာဒိပဋိသင်္ခရဏံ ကာရာပေတွာ ပုန သပတ္တရညာ ယုဒ္ဓေန အဂ္ဂဟေတဗ္ဗံ ကတွာ နဂရံ အဇ္ဈာဝသတိ. ဗာရာဏသိရညောပိ ‘‘တာပသာ ဥယျာနတော ဓနံ ဂဟေတွာ ပလာတာ’’တိ အာရောစယိံသု. သော ဥယျာနံ ဂန္တွာ စာဋိယော ဝိဝရာပေတွာ တိဏမေဝ ပဿိ၊ တဿ ဓနံ နိဿာယ မဟန္တော သောကော ဥပ္ပဇ္ဇိ. သော နဂရံ ဂန္တွာ ‘‘တိဏံ တိဏ’’န္တိ ဝိပ္ပလပန္တော စရတိ၊ နာဿ ကောစိ သောကံ နိဗ္ဗာပေတုံ သက္ကောတိ.

ဗောဓိသတ္တော စိန္တေသိ ‘‘ရညော မဟန္တော သောကော၊ ဝိပ္ပလပန္တော စရတိ၊ ဌပေတွာ ခေါ ပန မံ နာဿ အညော ကောစိ သောကံ ဝိနောဒေတုံ သမတ္ထော၊ နိဿောကံ နံ ကရိဿာမီ’’တိ. သော ဧကဒိဝသံ တေန သဒ္ဓိံ သုခနိသိန္နော တဿ ဝိပ္ပလပနကာလေ ပဌမံ ဂါထမာဟ –

၁၄၁. ‘‘တိဏံ တိဏန္တိ လပသိ၊ ကော နု တေ တိဏမာဟရိ၊

ကိံ နု တေ တိဏကိစ္စတ္ထိ၊ တိဏမေဝ ပဘာသသီ’’တိ.

တတ္ထ ကိံ နု တေ တိဏကိစ္စတ္ထီတိ ကိံ နု တဝ တိဏေန ကိစ္စံ ကာတဗ္ဗံ အတ္ထိ. တိဏမေဝ ပဘာသသီတိ တွဉှိ ကေဝလံ ‘‘တိဏံ တိဏ’’န္တိ တိဏမေဝ ပဘာသသိ၊ ‘‘အသုကတိဏံ နာမာ’’တိ န ကထေသိ၊ တိဏနာမံ တာဝဿ ကထေဟိ ‘‘အသုကတိဏံ နာမာ’’တိ၊ မယံ တေ အာဟရိဿာမ၊ အထ ပန တေ တိဏေနတ္ထော နတ္ထိ၊ နိက္ကာရဏာ မာ ဝိပ္ပလပီတိ.

တံ သုတွာ ရာဇာ ဒုတိယံ ဂါထမာဟ –

၁၄၂. ‘‘ဣဓာဂမာ ဗြဟ္မစာရီ၊ ဗြဟာ ဆတ္တော ဗဟုဿုတော၊

သော မေ သဗ္ဗံ သမာဒါယ၊ တိဏံ နိက္ခိပ္ပ ဂစ္ဆတီ’’တိ.

တတ္ထ ဗြဟာတိ ဒီဃော. ဆတ္တောတိ တဿ နာမံ. သဗ္ဗံ သမာဒါယာတိ သဗ္ဗံ ဓနံ ဂဟေတွာ. တိဏံ နိက္ခိပ္ပ ဂစ္ဆတီတိ စာဋီသု တိဏံ နိက္ခိပိတွာ ဂတောတိ ဒဿေန္တော ဧဝမာဟ.

တံ သုတွာ ဗောဓိသတ္တော တတိယံ ဂါထမာဟ –

၁၄၃. ‘‘ဧဝေတံ ဟောတိ ကတ္တဗ္ဗံ၊ အပ္ပေန ဗဟုမိစ္ဆတာ၊

သဗ္ဗံ သကဿ အာဒါနံ၊ အနာဒါနံ တိဏဿ စာ’’တိ.

တဿတ္ထော – အပ္ပေန တိဏေန ဗဟုဓနံ ဣစ္ဆတာ ဧဝံ ဧတံ ကတ္တဗ္ဗံ ဟောတိ၊ ယဒိဒံ ပိတု သန္တကတ္တာ သကဿ ဓနဿ သဗ္ဗံ အာဒါနံ အဂယှူပဂဿ တိဏဿ စ အနာဒါနံ. ဣတိ၊ မဟာရာဇ၊ သော ဗြဟာ ဆတ္တော ဂဟေတဗ္ဗယုတ္တကံ အတ္တနော ပိတု သန္တကံ ဓနံ ဂဟေတွာ အဂ္ဂဟေတဗ္ဗယုတ္တကံ တိဏံ စာဋီသု ပက္ခိပိတွာ ဂတော၊ တတ္ထ ကာ ပရိဒေဝနာတိ.

တံ သုတွာ ရာဇာ စတုတ္ထံ ဂါထမာဟ –

၁၄၄. ‘‘သီလဝန္တော န ကုဗ္ဗန္တိ၊ ဗာလော သီလာနိ ကုဗ္ဗတိ၊

အနိစ္စသီလံ ဒုဿီလျံ၊ ကိံ ပဏ္ဍိစ္စံ ကရိဿတီ’’တိ.

တတ္ထ သီလဝန္တောတိ ယေ သီလသမ္ပန္နာ ဗြဟ္မစာရယော၊ တေ ဧဝရူပံ န ကုဗ္ဗန္တိ. ဗာလော သီလာနိ ကုဗ္ဗတီတိ ဗာလော ပန ဒုရာစာရော ဧဝရူပါနိ အတ္တနော အနာစာရသင်္ခါတာနိ သီလာနိ ကရောတိ. အနိစ္စသီလန္တိ အဒ္ဓုဝေန ဒီဃရတ္တံ အပ္ပဝတ္တေန သီလေန သမန္နာဂတံ. ဒုဿီလျန္တိ ဒုဿီလံ. ကိံ ပဏ္ဍိစ္စံ ကရိဿတီတိ ဧဝရူပံ ပုဂ္ဂလံ ဗာဟုသစ္စပရိဘာဝိတံ ပဏ္ဍိစ္စံ ကိံ ကရိဿတိ ကိံ သမ္ပာဒေဿတိ၊ ဝိပတ္တိမေဝဿ ကရိဿတီတိ. တံ ဂရဟန္တော ဝတွာ သော တာယ ဗောဓိသတ္တဿ ကထာယ နိဿောကော ဟုတွာ ဓမ္မေန ရဇ္ဇံ ကာရေသိ.

သတ္ထာ ဣမံ ဓမ္မဒေသနံ အာဟရိတွာ ဇာတကံ သမောဓာနေသိ – ‘‘တဒါ ဗြဟာဆတ္တော ကုဟကဘိက္ခု အဟောသိ၊ ပဏ္ဍိတာမစ္စော ပန အဟမေဝ အဟောသိ’’န္တိ.

ဗြဟာဆတ္တဇာတကဝဏ္ဏနာ ဆဋ္ဌာ.

[၃၃၇] ၇. ပီဌဇာတကဝဏ္ဏနာ

န တေ ပီဌမဒါယိမှာတိ ဣဒံ သတ္ထာ ဇေတဝနေ ဝိဟရန္တော အညတရံ ဘိက္ခုံ အာရဗ္ဘ ကထေသိ. သော ကိရ ဇနပဒတော ဇေတဝနံ ဂန္တွာ ပတ္တစီဝရံ ပဋိသာမေတွာ သတ္ထာရံ ဝန္ဒိတွာ သာမဏေရဒဟရေ ပုစ္ဆိ ‘‘အာဝုသော၊ သာဝတ္ထိယံ အာဂန္တုကဘိက္ခူနံ ကေ ဥပကာရကာ’’တိ. ‘‘အာဝုသော၊ အနာထပိဏ္ဍိကော နာမ မဟာသေဋ္ဌိ၊ ဝိသာခါ နာမ မဟာဥပါသိကာ ဧတေ ဘိက္ခုသံဃဿ ဥပကာရကာ မာတာပိတုဋ္ဌာနိယာ’’တိ. သော ‘‘သာဓူ’’တိ ပုနဒိဝသေ ပါတောဝ ဧကဘိက္ခုဿပိ အပဝိဋ္ဌကာလေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ ဃရဒွါရံ အဂမာသိ. တံ အဝေလာယ ဂတတ္တာ ကောစိ န ဩလောကေသိ. သော တတော ကိဉ္စိ အလဘိတွာ ဝိသာခါယ ဃရဒွါရံ ဂတော. တတြာပိ အတိပါတောဝ ဂတတ္တာ ကိဉ္စိ န လဘိ. သော တတ္ထ တတ္ထ ဝိစရိတွာ ပုနာဂစ္ဆန္တော ယာဂုယာ နိဋ္ဌိတာယ ဂတော၊ ပုနပိ တတ္ထ တတ္ထ ဝိစရိတွာ ဘတ္တေ နိဋ္ဌိတေ ဂတော. သော ဝိဟာရံ ဂန္တွာ ‘‘ဒွေပိ ကုလာနိ အဿဒ္ဓါနိ အပ္ပသန္နာနိ ဧဝ၊ ဣမေ ဘိက္ခူ ပန ‘သဒ္ဓါနိ ပသန္နာနီ’တိ ကထေန္တီ’’တိ တာနိ ကုလာနိ ပရိဘဝန္တော စရတိ.

အထေကဒိဝသံ ဓမ္မသဘာယံ ဘိက္ခူ ကထံ သမုဋ္ဌာပေသုံ – ‘‘အာဝုသော၊ အသုကော ကိရ ဇာနပဒေါ ဘိက္ခု အတိကာလဿေဝ ကုလဒွါရံ ဂတော ဘိက္ခံ အလဘိတွာ ကုလာနိ ပရိဘဝန္တော စရတီ’’တိ. သတ္ထာ အာဂန္တွာ ‘‘ကာယ နုတ္ထ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဧတရဟိ ကထာယ သန္နိသိန္နာ’’တိ ပုစ္ဆိတွာ ‘‘ဣမာယ နာမာ’’တိ ဝုတ္တေ တံ ဘိက္ခုံ ပက္ကောသာပေတွာ ‘‘သစ္စံ ကိရ ဘိက္ခူ’’တိ ပုစ္ဆိတွာ ‘‘သစ္စံ၊ ဘန္တေ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘ကသ္မာ တွံ ဘိက္ခု ကုဇ္ဈသိ၊ ပုဗ္ဗေ အနုပ္ပန္နေ ဗုဒ္ဓေ တာပသာပိ တာဝ ကုလဒွါရံ ဂန္တွာ ဘိက္ခံ အလဘိတွာ န ကုဇ္ဈိံသူ’’တိ ဝတွာ အတီတံ အာဟရိ.

အတီတေ ဗာရာဏသိယံ ဗြဟ္မဒတ္တေ ရဇ္ဇံ ကာရေန္တေ ဗောဓိသတ္တော ဗြာဟ္မဏကုလေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဝယပ္ပတ္တော တက္ကသိလာယံ သဗ္ဗသိပ္ပါနိ ဥဂ္ဂဏှိတွာ အပရဘာဂေ တာပသပဗ္ဗဇ္ဇံ ပဗ္ဗဇိတွာ ဟိမဝန္တေ စိရံ ဝသိတွာ လောဏမ္ဗိလသေဝနတ္ထာယ ဗာရာဏသိံ ပတွာ ဥယျာနေ ဝသိတွာ ပုနဒိဝသေ နဂရံ ဘိက္ခာယ ပါဝိသိ. တဒါ ဗာရာဏသိသေဋ္ဌိ သဒ္ဓေါ ဟောတိ ပသန္နော. ဗောဓိသတ္တော ‘‘ကတရံ ကုလဃရံ သဒ္ဓ’’န္တိ ပုစ္ဆိတွာ ‘‘သေဋ္ဌိဃရ’’န္တိ သုတွာ သေဋ္ဌိနော ဃရဒွါရံ အဂမာသိ. တသ္မိံ ခဏေ သေဋ္ဌိ ရာဇုပဋ္ဌာနံ ဂတော၊ မနုဿာပိ နံ န ပဿိံသု၊ သော နိဝတ္တိတွာ ဂစ္ဆတိ. အထ နံ သေဋ္ဌိ ရာဇကုလတော နိဝတ္တန္တော ဒိသွာ ဝန္ဒိတွာ ဘိက္ခာဘာဇနံ ဂဟေတွာ ဃရံ နေတွာ နိသီဒါပေတွာ ပါဒဓောဝနတေလမက္ခနယာဂုခဇ္ဇကာဒီဟိ သန္တပ္ပေတွာ အန္တရာဘတ္တေ ကိဉ္စိ ကာရဏံ အပုစ္ဆိတွာ ကတဘတ္တကိစ္စံ ဝန္ဒိတွာ ဧကမန္တံ နိသိန္နော ‘‘ဘန္တေ၊ အမှာကံ ဃရဒွါရံ အာဂတာ နာမ ယာစကာ ဝါ ဓမ္မိကသမဏဗြာဟ္မဏာ ဝါ သက္ကာရသမ္မာနံ အလဘိတွာ ဂတပုဗ္ဗာ နာမ နတ္ထိ၊ တုမှေ ပန အဇ္ဇ အမှာကံ ဒါရကေဟိ အဒိဋ္ဌတ္တာ အာသနံ ဝါ ပါနီယံ ဝါ ပါဒဓောဝနံ ဝါ ယာဂုဘတ္တံ ဝါ အလဘိတွာဝ ဂတာ၊ အယံ အမှာကံ ဒေါသော၊ တံ နော ခမိတုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ ဝတွာ ပဌမံ ဂါထမာဟ –

၁၄၅. ‘‘န တေ ပီဌမဒါယိမှာ၊ န ပါနံ နပိ ဘောဇနံ၊

ဗြဟ္မစာရိ ခမဿု မေ၊ ဧတံ ပဿာမိ အစ္စယ’’န္တိ.

တတ္ထ န တေ ပီဌမဒါယိမှာတိ ပီဌမ္ပိ တေ န ဒါပယိမှ.

တံ သုတွာ ဗောဓိသတ္တော ဒုတိယံ ဂါထမာဟ –

၁၄၆. ‘‘နေဝါဘိသဇ္ဇာမိ န စာပိ ကုပ္ပေ၊ န စာပိ မေ အပ္ပိယမာသိ ကိဉ္စိ၊

အထောပိ မေ အာသိ မနောဝိတက္ကော၊ ဧတာဒိသော နူန ကုလဿ ဓမ္မော’’တိ.

တတ္ထ နေဝါဘိသဇ္ဇာမီတိ နေဝ လဂ္ဂါမိ. ဧတာဒိသောတိ ‘‘ဣမဿ ကုလဿ ဧတာဒိသော နူန သဘာဝေါ၊ အဒါယကဝံသော ဧသ ဘဝိဿတီ’’တိ ဧဝံ မေ မနောဝိတက္ကော ဥပ္ပန္နော.

တံ သုတွာ သေဋ္ဌိ ဣတရာ ဒွေ ဂါထာ အဘာသိ –

၁၄၇. ‘‘ဧသသ္မာကံ ကုလေ ဓမ္မော၊ ပိတုပိတာမဟော သဒါ၊

အာသနံ ဥဒကံ ပဇ္ဇံ၊ သဗ္ဗေတံ နိပဒါမသေ.

၁၄၈. ‘‘ဧသသ္မာကံ ကုလေ ဓမ္မော၊ ပိတုပိတာမဟော သဒါ၊

သက္ကစ္စံ ဥပတိဋ္ဌာမ၊ ဥတ္တမံ ဝိယ ဉာတက’’န္တိ.

တတ္ထ ဓမ္မောတိ သဘာဝေါ. ပိတုပိတာမဟောတိ ပိတူနဉ္စ ပိတာမဟာနဉ္စ သန္တကော. ဥဒကန္တိ ပါဒဓောဝနဥဒကံ. ပဇ္ဇန္တိ ပါဒမက္ခနတေလံ. သဗ္ဗေတန္တိ သဗ္ဗံ ဧတံ. နိပဒါမသေတိ နိကာရပကာရာ ဥပသဂ္ဂါ၊ ဒါမသေတိ အတ္ထော၊ ဒဒါမာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ဣမိနာ ယာဝ သတ္တမာ ကုလပရိဝဋ္ဋာ ဒါယကဝံသော အမှာကံ ဝံသောတိ ဒဿေတိ. ဥတ္တမံ ဝိယ ဉာတကန္တိ မာတရံ ဝိယ ပိတရံ ဝိယ စ မယံ ဓမ္မိကံ သမဏံ ဝါ ဗြာဟ္မဏံ ဝါ ဒိသွာ သက္ကစ္စံ သဟတ္ထေန ဥပဋ္ဌဟာမာတိ အတ္ထော.

ဗောဓိသတ္တော ပန ကတိပါဟံ ဗာရာဏသိသေဋ္ဌိနော ဓမ္မံ ဒေသေန္တော တတ္ထ ဝသိတွာ ပုန ဟိမဝန္တမေဝ ဂန္တွာ အဘိညာ စ သမာပတ္တိယော စ နိဗ္ဗတ္တေတွာ ဗြဟ္မလောကပရာယဏော အဟောသိ.

သတ္ထာ ဣမံ ဓမ္မဒေသနံ အာဟရိတွာ သစ္စာနိ ပကာသေတွာ ဇာတကံ သမောဓာနေသိ၊ သစ္စပရိယောသာနေ သော ဘိက္ခု သောတာပတ္တိဖလေ ပတိဋ္ဌဟိ. တဒါ ဗာရာဏသိသေဋ္ဌိ အာနန္ဒော အဟောသိ၊ တာပသော ပန အဟမေဝ အဟောသိန္တိ.

ပီဌဇာတကဝဏ္ဏနာ သတ္တမာ.

[၃၃၈] ၈. ထုသဇာတကဝဏ္ဏနာ

ဝိဒိတံ ထုသန္တိ ဣဒံ သတ္ထာ ဝေဠုဝနေ ဝိဟရန္တော အဇာတသတ္တုံ အာရဗ္ဘ ကထေသိ. တသ္မိံ ကိရ မာတုကုစ္ဆိဂတေ တဿ မာတု ကောသလရာဇဓီတာယ ဗိမ္ဗိသာရရညော ဒက္ခိဏဇာဏုလောဟိတပိဝနဒေါဟဠော ဥပ္ပဇ္ဇိတွာ ပဏ္ဍု အဟောသိ. သာ ပရိစာရိကာဟိ ပုစ္ဆိတာ တာသံ တမတ္ထံ အာရောစေသိ. ရာဇာပိ သုတွာ နေမိတ္တကေ ပက္ကောသာပေတွာ ‘‘ဒေဝိယာ ကိရ ဧဝရူပေါ ဒေါဟဠော ဥပ္ပန္နော၊ တဿ ကာ နိပ္ဖတ္တီ’’တိ ပုစ္ဆိ. နေမိတ္တကာ ‘‘ဒေဝိယာ ကုစ္ဆိမှိ နိဗ္ဗတ္တကသတ္တော တုမှေ မာရေတွာ ရဇ္ဇံ ဂဏှိဿတီ’’တိ အာဟံသု. ရာဇာ ‘‘သစေ မမ ပုတ္တော မံ မာရေတွာ ရဇ္ဇံ ဂဏှိဿတိ၊ ကော ဧတ္ထ ဒေါသော’’တိ ဒက္ခိဏဇာဏုံ သတ္ထေန ဖာလာပေတွာ လောဟိတံ သုဝဏ္ဏတဋ္ဋကေန ဂါဟာပေတွာ ဒေဝိယာ ပါယေသိ. သာ စိန္တေသိ ‘‘သစေ မမ ကုစ္ဆိယံ နိဗ္ဗတ္တော ပုတ္တော ပိတရံ မာရေဿတိ၊ ကိံ မေ တေနာ’’တိ. သာ ဂဗ္ဘပါတနတ္ထံ ကုစ္ဆိံ မဒ္ဒါပေသိ.

ရာဇာ ဉတွာ တံ ပက္ကောသာပေတွာ ‘‘ဘဒ္ဒေ မယှံ ကိရ ပုတ္တော မံ မာရေတွာ ရဇ္ဇံ ဂဏှိဿတိ၊ န ခေါ ပနာဟံ အဇရော အမရော၊ ပုတ္တမုခံ ပဿိတုံ မေ ဒေဟိ၊ မာ ဣတော ပဘုတိ ဧဝရူပံ ကမ္မံ အကာသီ’’တိ အာဟ. သာ တတော ပဋ္ဌာယ ဥယျာနံ ဂန္တွာ ကုစ္ဆိံ မဒ္ဒါပေသိ. ရာဇာ ဉတွာ တတော ပဋ္ဌာယ ဥယျာနဂမနံ နိဝါရေသိ. သာ ပရိပုဏ္ဏဂဗ္ဘာ ပုတ္တံ ဝိဇာယိ. နာမဂ္ဂဟဏဒိဝသေ စဿ အဇာတဿေဝ ပိတု သတ္တုဘာဝတော ‘‘အဇာတသတ္တု’’တွေဝ နာမမကံသု. တသ္မိံ ကုမာရပရိဟာရေန ဝဍ္ဎန္တေ သတ္ထာ ဧကဒိဝသံ ပဉ္စသတဘိက္ခုပရိဝုတော ရညော နိဝေသနံ ဂန္တွာ နိသီဒိ. ရာဇာ ဗုဒ္ဓပ္ပမုခံ ဘိက္ခုသံဃံ ပဏီတေန ခါဒနီယဘောဇနီယေန ပရိဝိသိတွာ သတ္ထာရံ ဝန္ဒိတွာ ဓမ္မံ သုဏန္တော နိသီဒိ. တသ္မိံ ခဏေ ကုမာရံ မဏ္ဍေတွာ ရညော အဒံသု. ရာဇာ ဗလဝသိနေဟေန ပုတ္တံ ဂဟေတွာ ဦရုမှိ နိသီဒါပေတွာ ပုတ္တဂတေန ပေမေန ပုတ္တမေဝ မမာယန္တော န ဓမ္မံ သုဏာတိ. သတ္ထာ တဿ ပမာဒဘာဝံ ဉတွာ ‘‘မဟာရာဇ၊ ပုဗ္ဗေ ရာဇာနော ပုတ္တေ အာသင်္ကမာနာ ပဋိစ္ဆန္နေ ကာရေတွာ ‘အမှာကံ အစ္စယေန နီဟရိတွာ ရဇ္ဇေ ပတိဋ္ဌာပေယျာထာ’တိ အာဏာပေသု’’န္တိ ဝတွာ တေန ယာစိတော အတီတံ အာဟရိ.

အတီတေ ဗာရာဏသိယံ ဗြဟ္မဒတ္တေ ရဇ္ဇံ ကာရေန္တေ ဗောဓိသတ္တော တက္ကသိလာယံ ဒိသာပါမောက္ခအာစရိယော ဟုတွာ ဗဟူ ရာဇကုမာရေ စ ဗြာဟ္မဏကုမာရေ စ သိပ္ပံ ဝါစေသိ. ဗာရာဏသိရညောပိ ပုတ္တော သောဠသဝဿကာလေ တဿ သန္တိကံ ဂန္တွာ တယော ဝေဒေ စ သဗ္ဗသိပ္ပါနိ စ ဥဂ္ဂဏှိတွာ ပရိပုဏ္ဏသိပ္ပေါ အာစရိယံ အာပုစ္ဆိ. အာစရိယော အင်္ဂဝိဇ္ဇာဝသေန တံ ဩလောကေန္တော ‘‘ဣမဿ ပုတ္တံ နိဿာယ အန္တရာယော ပညာယတိ၊ တမဟံ အတ္တနော အာနုဘာဝေန ဟရိဿာမီ’’တိ စိန္တေတွာ စတဿော ဂါထာ ဗန္ဓိတွာ ရာဇကုမာရဿ အဒါသိ၊ ဧဝဉ္စ ပန တံ ဝဒေသိ ‘‘တာတ၊ ပဌမံ ဂါထံ ရဇ္ဇေ ပတိဋ္ဌာယ တဝ ပုတ္တဿ သောဠသဝဿကာလေ ဘတ္တံ ဘုဉ္ဇန္တော ဝဒေယျာသိ၊ ဒုတိယံ မဟာဥပဋ္ဌာနကာလေ၊ တတိယံ ပါသာဒံ အဘိရုဟမာနော သောပါနသီသေ ဌတွာ၊ စတုတ္ထံ သယနသိရိဂဗ္ဘံ ပဝိသန္တော ဥမ္မာရေ ဌတွာ’’တိ. သော ‘‘သာဓူ’’တိ သမ္ပဋိစ္ဆိတွာ အာစရိယံ ဝန္ဒိတွာ ဂတော ဩပရဇ္ဇေ ပတိဋ္ဌာယ ပိတု အစ္စယေန ရဇ္ဇေ ပတိဋ္ဌာသိ. တဿ ပုတ္တော သောဠသဝဿကာလေ ရညော ဥယျာနကီဠာဒီနံ အတ္ထာယ နိက္ခမန္တဿ သိရိဝိဘဝံ ဒိသွာ ပိတရံ မာရေတွာ ရဇ္ဇံ ဂဟေတုကာမော ဟုတွာ အတ္တနော ဥပဋ္ဌာကာနံ ကထေသိ. တေ ‘‘သာဓု ဒေဝ၊ မဟလ္လကကာလေ လဒ္ဓေန ဣဿရိယေန ကော အတ္ထော၊ ယေန ကေနစိ ဥပါယေန ရာဇာနံ မာရေတွာ ရဇ္ဇံ ဂဏှိတုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ ဝဒိံသု. ကုမာရော ‘‘ဝိသံ ခါဒါပေတွာ မာရေဿာမီ’’တိ ပိတရာ သဒ္ဓိံ သာယမာသံ ဘုဉ္ဇန္တော ဝိသံ ဂဟေတွာ နိသီဒိ. ရာဇာ ဘတ္တပါတိယံ ဘတ္တေ အစ္ဆုပန္တေယေဝ ပဌမံ ဂါထမာဟ –

၁၄၉. ‘‘ဝိဒိတံ ထုသံ ဥန္ဒုရာနံ၊ ဝိဒိတံ ပန တဏ္ဍုလံ၊

ထုသံ ထုသံ ဝိဝဇ္ဇေတွာ၊ တဏ္ဍုလံ ပန ခါဒရေ’’တိ.

တတ္ထ ဝိဒိတန္တိ ကာဠဝဒ္ဒလေပိ အန္ဓကာရေ ဥန္ဒုရာနံ ထုသော ထုသဘာဝေန တဏ္ဍုလော စ တဏ္ဍုလဘာဝေန ဝိဒိတော ပါကဋောယေဝ. ဣဓ ပန လိင်္ဂဝိပလ္လာသဝသေန ‘‘ထုသံ တဏ္ဍုလ’’န္တိ ဝုတ္တံ. ခါဒရေတိ ထုသံ ထုသံ ဝဇ္ဇေတွာ တဏ္ဍုလမေဝ ခါဒန္တိ. ဣဒံ ဝုတ္တံ ဟောတိ – တာတ ကုမာရ၊ ယထာ ဥန္ဒုရာနံ အန္ဓကာရေပိ ထုသော ထုသဘာဝေန တဏ္ဍုလော စ တဏ္ဍုလဘာဝေန ပါကဋော၊ တေ ထုသံ ဝဇ္ဇေတွာ တဏ္ဍုလမေဝ ခါဒန္တိ၊ ဧဝမေဝ မမပိ တဝ ဝိသံ ဂဟေတွာ နိသိန္နဘာဝေါ ပါကဋောတိ.

ကုမာရော ‘‘ဉာတောမှီ’’တိ ဘီတော ဘတ္တပါတိယံ ဝိသံ ပါတေတုံ အဝိသဟိတွာ ဥဋ္ဌာယ ရာဇာနံ ဝန္ဒိတွာ ဂတော. သော တမတ္ထံ အတ္တနော ဥပဋ္ဌာကာနံ အာရောစေတွာ ‘‘အဇ္ဇ တာဝမှိ ဉာတော၊ ဣဒါနိ ကထံ မာရေဿာမီ’’တိ ပုစ္ဆိ. တေ တတော ပဋ္ဌာယ ဥယျာနေ ပဋိစ္ဆန္နာ ဟုတွာ နိကဏ္ဏိကဝသေန မန္တယမာနာ ‘‘အတ္ထေကော ဥပါယော၊ ခဂ္ဂံ သန္နယှိတွာ မဟာဥပဋ္ဌာနံ ဂတကာလေ အမစ္စာနံ အန္တရေ ဌတွာ ရညော ပမတ္တဘာဝံ ဉတွာ ခဂ္ဂေန ပဟရိတွာ မာရေတုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ ဝဝတ္ထပေသုံ. ကုမာရော ‘‘သာဓူ’’တိ သမ္ပဋိစ္ဆိတွာ မဟာဥပဋ္ဌာနကာလေ သန္နဒ္ဓခဂ္ဂေါ ဟုတွာ ဂန္တွာ ဣတော စိတော စ ရညော ပဟရဏောကာသံ ဥပဓာရေတိ. တသ္မိံ ခဏေ ရာဇာ ဒုတိယံ ဂါထမာဟ –

၁၅၀. ‘‘ယာ မန္တနာ အရညသ္မိံ၊ ယာ စ ဂါမေ နိကဏ္ဏိကာ၊

ယဉ္စေတံ ဣတိ စီတိ စ၊ ဧတမ္ပိ ဝိဒိတံ မယာ’’တိ.

တတ္ထ အရညသ္မိန္တိ ဥယျာနေ. နိကဏ္ဏိကာတိ ကဏ္ဏမူလေ မန္တနာ. ယဉ္စေတံ ဣတိ စီတိ စာတိ ယဉ္စ ဧတံ ဣဒါနိ မမ ပဟရဏောကာသပရိယေသနံ. ဣဒံ ဝုတ္တံ ဟောတိ – တာတ ကုမာရ၊ ယာ ဧသာ တဝ အတ္တနော ဥပဋ္ဌာကေဟိ သဒ္ဓိံ ဥယျာနေ စ ဂါမေ စ နိကဏ္ဏိကာ မန္တနာ၊ ယဉ္စေတံ ဣဒါနိ မမ မာရဏတ္ထာယ ဣတိ စီတိ စ ကရဏံ၊ ဧတမ္ပိ သဗ္ဗံ မယာ ဉာတန္တိ.

ကုမာရော ‘‘ဇာနာတိ မေ ဝေရိဘာဝံ ပိတာ’’တိ တတော ပလာယိတွာ ဥပဋ္ဌာကာနံ အာရောစေသိ. တေ သတ္တဋ္ဌ ဒိဝသေ အတိက္ကမိတွာ ‘‘ကုမာရ၊ န တေ ပိတာ၊ ဝေရိဘာဝံ ဇာနာတိ၊ တက္ကမတ္တေန တွံ ဧဝံသညီ အဟောသိ၊ မာရေဟိ န’’န္တိ ဝဒိံသု. သော ဧကဒိဝသံ ခဂ္ဂံ ဂဟေတွာ သောပါနမတ္ထကေ ဂဗ္ဘဒွါရေ အဋ္ဌာသိ. ရာဇာ သောပါနမတ္ထကေ ဌိတော တတိယံ ဂါထမာဟ –

၁၅၁. ‘‘ဓမ္မေန ကိရ ဇာတဿ၊ ပိတာ ပုတ္တဿ မက္ကဋော၊