၅. စူဠကုဏာလဝဂ္ဂေါ

[၃၄၁] ၁. ကဏ္ဍရီဇာတကဝဏ္ဏနာ

နရာနမာရာမကရာသူတိ ဣမဿ ဇာတကဿ ဝိတ္ထာရကထာ ကုဏာလဇာတကေ (ဇာ. ၂.၂၁.ကုဏာလဇာတက) အာဝိ ဘဝိဿတိ.

ကဏ္ဍရီဇာတကဝဏ္ဏနာ ပဌမာ.

[၃၄၂] ၂. ဝါနရဇာတကဝဏ္ဏနာ

အသက္ခိံ ဝတ အတ္တာနန္တိ ဣဒံ သတ္ထာ ဝေဠုဝနေ ဝိဟရန္တော ဒေဝဒတ္တဿ ဝဓာယ ပရိသက္ကနံ အာရဗ္ဘ ကထေသိ. ဝတ္ထု (ဇာ. အဋ္ဌ. ၂.၂.သုသုမာရဇာတကဝဏ္ဏနာ) ဟေဋ္ဌာ ဝိတ္ထာရိတမေဝ.

အတီတေ ပန ဗာရာဏသိယံ ဗြဟ္မဒတ္တေ ရဇ္ဇံ ကာရေန္တေ ဗောဓိသတ္တော ဟိမဝန္တပဒေသေ ကပိယောနိယံ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဝယပ္ပတ္တော ဂင်္ဂါတီရေ ဝသိ. အထေကာ အန္တောဂင်္ဂါယံ သံသုမာရီ ဗောဓိသတ္တဿ ဟဒယမံသေ ဒေါဟဠံ ဥပ္ပါဒေတွာ သံသုမာရဿ ကထေသိ. သော ‘‘တံ ကပိံ ဥဒကေ နိမုဇ္ဇာပေတွာ မာရေတွာ ဟဒယမံသံ ဂဟေတွာ သံသုမာရိယာ ဒဿာမီ’’တိ စိန္တေတွာ မဟာသတ္တံ အာဟ – ‘‘ဧဟိ၊ သမ္မ၊ အန္တရဒီပကေ ဖလာဖလေ ခါဒိတုံ ဂစ္ဆာမာ’’တိ. ‘‘ကထံ၊ သမ္မ၊ အဟံ ဂမိဿာမီ’’တိ. ‘‘အဟံ တံ မမ ပိဋ္ဌိယံ နိသီဒါပေတွာ နေဿာမီ’’တိ. သော တဿ စိတ္တံ အဇာနန္တော လင်္ဃိတွာ ပိဋ္ဌိယံ နိသီဒိ. သံသုမာရော ထောကံ ဂန္တွာ နိမုဇ္ဇိတုံ အာရဘိ. အထ နံ ဝါနရော ‘‘ကိံကာရဏာ၊ ဘော၊ မံ ဥဒကေ နိမုဇ္ဇာပေသီ’’တိ အာဟ. ‘‘အဟံ တံ မာရေတွာ တဝ ဟဒယမံသံ မမ ဘရိယာယ ဒဿာမီ’’တိ. ‘‘ဒန္ဓ တွံ မမ ဟဒယမံသံ ဥရေ အတ္ထီတိ မညသီ’’တိ? ‘‘အထ ကဟံ တေ ဌပိတ’’န္တိ? ‘‘ဧတံ ဥဒုမ္ဗရေ ဩလမ္ဗန္တံ န ပဿသီ’’တိ? ‘‘ပဿာမိ၊ ဒဿသိ ပန မေ’’တိ. ‘‘အာမ၊ ဒဿာမီ’’တိ. သံသုမာရော ဒန္ဓတာယ တံ ဂဟေတွာ နဒီတီရေ ဥဒုမ္ဗရမူလံ ဂတော. ဗောဓိသတ္တော တဿ ပိဋ္ဌိတော လင်္ဃိတွာ ဥဒုမ္ဗရရုက္ခေ နိသိန္နော ဣမာ ဂါထာ အဘာသိ –

၁၆၁. ‘‘အသက္ခိံ ဝတ အတ္တာနံ၊ ဥဒ္ဓါတုံ ဥဒကာ ထလံ၊

န ဒါနာဟံ ပုန တုယှံ၊ ဝသံ ဂစ္ဆာမိ ဝါရိဇ.

၁၆၂. ‘‘အလမေတေဟိ အမ္ဗေဟိ၊ ဇမ္ဗူဟိ ပနသေဟိ စ၊

ယာနိ ပါရံ သမုဒ္ဒဿ၊ ဝရံ မယှံ ဥဒုမ္ဗရော.

၁၆၃. ‘‘ယော စ ဥပ္ပတိတံ အတ္ထံ၊ န ခိပ္ပမနုဗုဇ္ဈတိ၊

အမိတ္တဝသမနွေတိ၊ ပစ္ဆာ စ အနုတပ္ပတိ.

၁၆၄. ‘‘ယော စ ဥပ္ပတိတံ အတ္ထံ၊ ခိပ္ပမေဝ နိဗောဓတိ၊

မုစ္စတေ သတ္တုသမ္ဗာဓာ၊ န စ ပစ္ဆာနုတပ္ပတီ’’တိ.

တတ္ထ အသက္ခိံ ဝတာတိ သမတ္ထော ဝတ အဟောသိံ. ဥဒ္ဓါတုန္တိ ဥဒ္ဓရိတုံ. ဝါရိဇာတိ သံသုမာရံ အာလပတိ. ယာနိ ပါရံ သမုဒ္ဒဿာတိ ဂင်္ဂံ သမုဒ္ဒနာမေနာလပန္တော ‘‘ယာနိ သမုဒ္ဒဿ ပါရံ ဂန္တွာ ခါဒိတဗ္ဗာနိ၊ အလံ တေဟီ’’တိ ဝဒတိ. ပစ္ဆာ စ အနုတပ္ပတီတိ ဥပ္ပန္နံ အတ္ထံ ခိပ္ပံ အဇာနန္တော အမိတ္တဝသံ ဂစ္ဆတိ၊ ပစ္ဆာ စ အနုတပ္ပတိ.

ဣတိ သော စတူဟိ ဂါထာဟိ လောကိယကိစ္စာနံ နိပ္ဖတ္တိကာရဏံ ကထေတွာ ဝနသဏ္ဍမေဝ ပါဝိသိ.

သတ္ထာ ဣမံ ဓမ္မဒေသနံ အာဟရိတွာ ဇာတကံ သမောဓာနေသိ – ‘‘တဒါ သံသုမာရော ဒေဝဒတ္တော အဟောသိ၊ ဝါနရော ပန အဟမေဝ အဟောသိ’’န္တိ.

ဝါနရဇာတကဝဏ္ဏနာ ဒုတိယာ.

[၃၄၃] ၃. ကုန္တိနီဇာတကဝဏ္ဏနာ

အဝသိမှ တဝါဂါရေတိ ဣဒံ သတ္ထာ ဇေတဝနေ ဝိဟရန္တော ကောသလရညော ဂေဟေ နိဝုတ္ထံ ကုန္တိနီသကုဏိကံ အာရဗ္ဘ ကထေသိ. သာ ကိရ ရညော ဒူတေယျဟာရိကာ အဟောသိ. ဒွေ ပေါတကာပိဿာ အတ္ထိ၊ ရာဇာ တံ သကုဏိကံ ဧကဿ ရညော ပဏ္ဏံ ဂါဟာပေတွာ ပေသေသိ. တဿာ ဂတကာလေ ရာဇကုလေ ဒါရကာ တေ သကုဏပေါတကေ ဟတ္ထေဟိ ပရိမဒ္ဒန္တာ မာရေသုံ. သာ အာဂန္တွာ တေ ပေါတကေ မတေ ပဿန္တီ ‘‘ကေန မေ ပုတ္တကာ မာရိတာ’’တိ ပုစ္ဆိ. ‘‘အသုကေန စ အသုကေန စာ’’တိ. တသ္မိဉ္စ ကာလေ ရာဇကုလေ ပေါသာဝနိကဗျဂ္ဃေါ အတ္ထိ ကက္ခဠော ဖရုသော၊ ဗန္ဓနဗလေန တိဋ္ဌတိ. အထ တေ ဒါရကာ တံ ဗျဂ္ဃံ ဒဿနာယ အဂမံသု. သာပိ သကုဏိကာ တေဟိ သဒ္ဓိံ ဂန္တွာ ‘‘ယထာ ဣမေဟိ မမ ပုတ္တကာ မာရိတာ၊ တထေဝ နေ ကရိဿာမီ’’တိ တေ ဒါရကေ ဂဟေတွာ ဗျဂ္ဃဿ ပါဒမူလေ ခိပိ၊ ဗျဂ္ဃေါ မုရာမုရာပေတွာ ခါဒိ. သာ ‘‘ဣဒါနိ မေ မနောရထော ပရိပုဏ္ဏော’’တိ ဥပ္ပတိတွာ ဟိမဝန္တမေဝ ဂတာ. တံ ကာရဏံ သုတွာ ဘိက္ခူ ဓမ္မသဘာယံ ကထံ သမုဋ္ဌာပေသုံ ‘‘အာဝုသော၊ ရာဇကုလေ ကိရ အသုကာ နာမ ကုန္တိနီ သကုဏိကာ ယေ ဟိဿာ ပေါတကာ မာရိတာ၊ တေ ဒါရကေ ဗျဂ္ဃဿ ပါဒမူလေ ခိပိတွာ ဟိမဝန္တမေဝ ဂတာ’’တိ. သတ္ထာ အာဂန္တွာ ‘‘ကာယ နုတ္ထ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဧတရဟိ ကထာယ သန္နိသိန္နာ’’တိ ပုစ္ဆိတွာ ‘‘ဣမာယ နာမာ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘န၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဣဒါနေဝ၊ ပုဗ္ဗေပေသာ အတ္တနော ပေါတကဃာတကေ ဒါရကေ ဂဟေတွာ ဗျဂ္ဃဿ ပါဒမူလေ ခိပိတွာ ဟိမဝန္တမေဝ ဂတာ’’တိ ဝတွာ အတီတံ အာဟရိ.

အတီတေ ဗာရာဏသိယံ ဗောဓိသတ္တော ဓမ္မေန သမေန ရဇ္ဇံ ကာရေသိ. တဿ နိဝေသနေ ဧကာ ကုန္တိနီ သကုဏိကာ ဒူတေယျဟာရိကာတိ သဗ္ဗံ ပုရိမသဒိသမေဝ. အယံ ပန ဝိသေသော. အယံ ကုန္တိနီ ဗျဂ္ဃေန ဒါရကေ မာရာပေတွာ စိန္တေသိ ‘‘ဣဒါနိ န သက္ကာ မယာ ဣဓ ဝသိတုံ၊ ဂမိဿာမိ၊ ဂစ္ဆန္တီ စ ပန ရညော အနာရောစေတွာ န ဂမိဿာမိ၊ အာရောစေတွာဝ ဂမိဿာမီ’’တိ. သာ ရာဇာနံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဝန္ဒိတွာ ဧကမန္တံ ဌိတာ ‘‘သာမိ၊ တုမှာကံ ပမာဒေန မမ ပုတ္တကေ ဒါရကာ မာရေသုံ၊ အဟံ ကောဓဝသိကာ ဟုတွာ တေ ဒါရကေ ပဋိမာရေသိံ၊ ဣဒါနိ မယာ ဣဓ ဝသိတုံ န သက္ကာ’’တိ ဝတွာ ပဌမံ ဂါထမာဟ –

၁၆၅. ‘‘အဝသိမှ တဝါဂါရေ၊ နိစ္စံ သက္ကတပူဇိတာ၊

တွမေဝ ဒါနိမကရိ၊ ဟန္ဒ ရာဇ ဝဇာမဟ’’န္တိ.

တတ္ထ တွမေဝ ဒါနိမကရီတိ မံ ပဏ္ဏံ ဂါဟာပေတွာ ပေသေတွာ အတ္တနော ပမာဒေန မမ ပိယပုတ္တကေ အရက္ခန္တော တွညေဝ ဣဒါနိ ဧတံ မမ ဒေါမနဿကာရဏံ အကရိ. ဟန္ဒာတိ ဝဝဿဂ္ဂတ္ထေ နိပါတော. ရာဇာတိ ဗောဓိသတ္တံ အာလပတိ. ဝဇာမဟန္တိ အဟံ ဟိမဝန္တံ ဂစ္ဆာမီတိ.

တံ သုတွာ ရာဇာ ဒုတိယံ ဂါထမာဟ –

၁၆၆. ‘‘ယော ဝေ ကတေ ပဋိကတေ၊ ကိဗ္ဗိသေ ပဋိကိဗ္ဗိသေ၊

ဧဝံ တံ သမ္မတီ ဝေရံ၊ ဝသ ကုန္တိနိ မာဂမာ’’တိ.

တဿတ္ထော – ယော ပုဂ္ဂလော ပရေန ကတေ ကိဗ္ဗိသေ အတ္တနော ပုတ္တမာရဏာဒိကေ ဒါရုဏေ ကမ္မေ ကတေ ပုန အတ္တနော တဿ ပုဂ္ဂလဿ ပဋိကတေ ပဋိကိဗ္ဗိသေ ‘‘ပဋိကတံ မယာ တဿာ’’တိ ဇာနာတိ. ဧဝံ တံ သမ္မတီ ဝေရန္တိ ဧတ္တကေန တံ ဝေရံ သမ္မတိ ဝူပသန္တံ ဟောတိ၊ တသ္မာ ဝသ ကုန္တိနိ မာဂမာတိ.

တံ သုတွာ ကုန္တိနီ တတိယံ ဂါထမာဟ –

၁၆၇. ‘‘န ကတဿ စ ကတ္တာ စ၊ မေတ္တိ သန္ဓီယတေ ပုန၊

ဟဒယံ နာနုဇာနာတိ၊ ဂစ္ဆညေဝ ရထေသဘာ’’တိ.

တတ္ထ န ကတဿ စ ကတ္တာ စာတိ ကတဿ စ အဘိဘူတဿ ဥပပီဠိတဿ ပုဂ္ဂလဿ၊ ဣဒါနိ ဝိဘတ္တိဝိပရိဏာမံ ကတွာ ယော ကတ္တာ တဿ စာတိ ဣမေသံ ဒွိန္နံ ပုဂ္ဂလာနံ ပုန မိတ္တဘာဝေါ နာမ န သန္ဓီယတိ န ဃဋီယတီတိ အတ္ထော. ဟဒယံ နာနုဇာနာတီတိ တေန ကာရဏေန မမ ဟဒယံ ဣဓ ဝါသံ နာနုဇာနာတိ. ဂစ္ဆညေဝ ရထေသဘာတိ တသ္မာ အဟံ မဟာရာဇ ဂမိဿာမိယေဝါတိ.

တံ သုတွာ ရာဇာ စတုတ္ထံ ဂါထမာဟ –

၁၆၈. ‘‘ကတဿ စေဝ ကတ္တာ စ၊ မေတ္တိ သန္ဓီယတေ ပုန၊

ဓီရာနံ နော စ ဗာလာနံ၊ ဝသ ကုန္တိနိ မာဂမာ’’တိ.

တဿတ္ထော – ကတဿ စေဝ ပုဂ္ဂလဿ၊ ယော စ ကတ္တာ တဿ မေတ္တိ သန္ဓီယတေ ပုန၊ သာ ပန ဓီရာနံ၊ နော စ ဗာလာနံ. ဓီရာနဉှိ မေတ္တိ ဘိန္နာပိ ပုန ဃဋီယတိ၊ ဗာလာနံ ပန သကိံ ဘိန္နာ ဘိန္နာဝ ဟောတိ၊ တသ္မာ ဝသ ကုန္တိနိ မာဂမာတိ.

သကုဏိကာ ‘‘ဧဝံ သန္တေပိ န သက္ကာ မယာ ဣဓ ဝသိတုံ သာမီ’’တိ ရာဇာနံ ဝန္ဒိတွာ ဥပ္ပတိတွာ ဟိမဝန္တမေဝ ဂတာ.

သတ္ထာ ဣမံ ဓမ္မဒေသနံ အာဟရိတွာ ဇာတကံ သမောဓာနေသိ – ‘‘တဒါ ကုန္တိနီယေဝ ဧတရဟိ ကုန္တိနီ အဟောသိ၊ ဗာရာဏသိရာဇာ ပန အဟမေဝ အဟောသိ’’န္တိ.

ကုန္တိနီဇာတကဝဏ္ဏနာ တတိယာ.

[၃၄၄] ၄. အမ္ဗဇာတကဝဏ္ဏနာ

ယော နီလိယံ မဏ္ဍယတီတိ ဣဒံ သတ္ထာ ဇေတဝနေ ဝိဟရန္တော ဧကံ အမ္ဗဂေါပကတ္ထေရံ အာရဗ္ဘ ကထေသိ. သော ကိရ မဟလ္လကကာလေ ပဗ္ဗဇိတွာ ဇေတဝနပစ္စန္တေ အမ္ဗဝနေ ပဏ္ဏသာလံ ကာရေတွာ အမ္ဗေ ရက္ခန္တော ပတိတာနိ အမ္ဗပက္ကာနိ ခါဒန္တော ဝိစရတိ၊ အတ္တနော သမ္ဗန္ဓမနုဿာနမ္ပိ ဒေတိ. တသ္မိံ ဘိက္ခာစာရံ ပဝိဋ္ဌေ အမ္ဗစောရကာ အမ္ဗာနိ ပါတေတွာ ခါဒိတွာ စ ဂဟေတွာ စ ဂစ္ဆန္တိ. တသ္မိံ ခဏေ စတဿော သေဋ္ဌိဓီတရော အစိရဝတိယံ နှာယိတွာ ဝိစရန္တိယော တံ အမ္ဗဝနံ ပဝိသိံသု. မဟလ္လကော အာဂန္တွာ တာ ဒိသွာ ‘‘တုမှေဟိ မေ အမ္ဗာနိ ခါဒိတာနီ’’တိ အာဟ. ‘‘ဘန္တေ၊ မယံ ဣဒါနေဝ အာဂတာ၊ န တုမှာကံ အမ္ဗာနိ ခါဒါမာ’’တိ. ‘‘တေန ဟိ သပထံ ကရောထာ’’တိ? ‘‘ကရောမ၊ ဘန္တေ’’တိ သပထံ ကရိံသု. မဟလ္လကော တာ သပထံ ကာရေတွာ လဇ္ဇာပေတွာ ဝိဿဇ္ဇေသိ. တဿ တံ ကိရိယံ သုတွာ ဘိက္ခူ ဓမ္မသဘာယံ ကထံ သမုဋ္ဌာပေသုံ ‘‘အာဝုသော၊ အသုကော ကိရ မဟလ္လကော အတ္တနော ဝသနကံ အမ္ဗဝနံ ပဝိဋ္ဌာ သေဋ္ဌိဓီတရော သပထံ ကာရေတွာ လဇ္ဇာပေတွာ ဝိဿဇ္ဇေသီ’’တိ. သတ္ထာ အာဂန္တွာ ‘‘ကာယ နုတ္ထ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဧတရဟိ ကထာယ သန္နိသိန္နာ’’တိ ပုစ္ဆိတွာ ‘‘ဣမာယ နာမာ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘န၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဣဒါနေဝ၊ ပုဗ္ဗေပေသ အမ္ဗဂေါပကော ဟုတွာ စတဿော သေဋ္ဌိဓီတရော သပထံ ကာရေတွာ လဇ္ဇာပေတွာ ဝိဿဇ္ဇေသီ’’တိ ဝတွာ အတီတံ အာဟရိ.

အတီတေ ဗာရာဏသိယံ ဗြဟ္မဒတ္တေ ရဇ္ဇံ ကာရေန္တေ ဗောဓိသတ္တော သက္ကတ္တံ ကာရေသိ. တဒါ ဧကော ကူဋဇဋိလော ဗာရာဏသိံ ဥပနိဿာယ နဒီတီရေ အမ္ဗဝနေ ပဏ္ဏသာလံ မာပေတွာ အမ္ဗေ ရက္ခန္တော ပတိတာနိ အမ္ဗပက္ကာနိ ခါဒန္တော သမ္ဗန္ဓမနုဿာနမ္ပိ ဒေန္တော နာနပ္ပကာရေန မိစ္ဆာဇီဝေန ဇီဝိကံ ကပ္ပေန္တော ဝိစရတိ. တဒါ သက္ကော ဒေဝရာဇာ ‘‘ကေ နု ခေါ လောကေ မာတာပိတရော ဥပဋ္ဌဟန္တိ၊ ကုလေ ဇေဋ္ဌာပစယနကမ္မံ ကရောန္တိ၊ ဒါနံ ဒေန္တိ၊ သီလံ ရက္ခန္တိ၊ ဥပေါသထကမ္မံ ကရောန္တိ၊ ကေ ပဗ္ဗဇိတာ သမဏဓမ္မေ ယုတ္တပယုတ္တာ ဝိဟရန္တိ၊ ကေ အနာစာရံ စရန္တီ’’တိ လောကံ ဝေါလောကေန္တော ဣမံ အမ္ဗဂေါပကံ အနာစာရံ ကူဋဇဋိလံ ဒိသွာ ‘‘အယံ ကူဋဇဋိလော ကသိဏပရိကမ္မာဒိံ အတ္တနော သမဏဓမ္မံ ပဟာယ အမ္ဗဝနံ ရက္ခန္တော ဝိစရတိ၊ သံဝေဇေဿာမိ န’’န္တိ တဿ ဂါမံ ဘိက္ခာယ ပဝိဋ္ဌကာလေ အတ္တနော အာနုဘာဝေန အမ္ဗေ ပါတေတွာ စောရေဟိ ဝိလုမ္ဗိတေ ဝိယ အကာသိ.

တဒါ ဗာရာဏသိတော စတဿော သေဋ္ဌိဓီတရော တံ အမ္ဗဝနံ ပဝိသိံသု. ကူဋဇဋိလော တာ ဒိသွာ ‘‘တုမှေဟိ မေ အမ္ဗာနိ ခါဒိတာနီ’’တိ ပလိဗုဒ္ဓိ. ‘‘ဘန္တေ၊ မယံ ဣဒါနေဝ အာဂတာ၊ န တေ အမ္ဗာနိ ခါဒါမာ’’တိ. ‘‘တေန ဟိ သပထံ ကရောထာ’’တိ? ‘‘ကတွာ စ ပန ဂန္တုံ လဘိဿာမာ’’တိ? ‘‘အာမ၊ လဘိဿထာ’’တိ. ‘‘သာဓု၊ ဘန္တေ’’တိ တာသု ဇေဋ္ဌိကာ သပထံ ကရောန္တီ ပဌမံ ဂါထမာဟ –

၁၆၉. ‘‘ယော နီလိယံ မဏ္ဍယတိ၊ သဏ္ဍာသေန ဝိဟညတိ၊

တဿ သာ ဝသမနွေတု၊ ယာ တေ အမ္ဗေ အဝါဟရီ’’တိ.

တဿတ္ထော – ယော ပုရိသော ပလိတာနံ ကာဠဝဏ္ဏကရဏတ္ထာယ နီလဖလာဒီနိ ယောဇေတွာ ကတံ နီလိယံ မဏ္ဍယတိ၊ နီလကေသန္တရေ စ ဥဋ္ဌိတံ ပလိတံ ဥဒ္ဓရန္တော သဏ္ဍာသေန ဝိဟညတိ ကိလမတိ၊ တဿ ဧဝရူပဿ မဟလ္လကဿ သာ ဝသံ အနွေတု၊ တထာရူပံ ပတိံ လဘတု၊ ယာ တေ အမ္ဗေ အဝါဟရီတိ.

တာပသော ‘‘တွံ ဧကမန္တံ တိဋ္ဌာဟီ’’တိ ဝတွာ ဒုတိယံ သေဋ္ဌိဓီတရံ သပထံ ကာရေသိ. သာ သပထံ ကရောန္တီ ဒုတိယံ ဂါထမာဟ –

၁၇၀. ‘‘ဝီသံ ဝါ ပဉ္စဝီသံ ဝါ၊ ဦနတိံသံဝ ဇာတိယာ၊

တာဒိသာ ပတိ မာ လဒ္ဓါ၊ ယာ တေ အမ္ဗေ အဝါဟရီ’’တိ.

တဿတ္ထော – နာရိယော နာမ ပန္နရသသောဠသဝဿိကကာလေ ပုရိသာနံ ပိယာ ဟောန္တိ. ယာ ပန တဝ အမ္ဗာနိ အဝါဟရိ၊ သာ ဧဝရူပေ ယောဗ္ဗနေ ပတိံ အလဘိတွာ ဇာတိယာ ဝီသံ ဝါ ပဉ္စဝီသံ ဝါ ဧကေန ဒွီဟိ ဦနတာယ ဦနတိံသံ ဝါ ဝဿာနိ ပတွာ တာဒိသာ ပရိပက္ကဝယာ ဟုတွာပိ ပတိံ မာ လဒ္ဓါတိ.

တာယပိ သပထံ ကတွာ ဧကမန္တံ ဌိတာယ တတိယာ တတိယံ ဂါထမာဟ –

၁၇၁. ‘‘ဒီဃံ ဂစ္ဆတု အဒ္ဓါနံ၊ ဧကိကာ အဘိသာရိကာ၊

သင်္ကေတေ ပတိ မာ အဒ္ဒ၊ ယာ တေ အမ္ဗေ အဝါဟရီ’’တိ.

တဿတ္ထော – ယာ တေ အမ္ဗေ အဝါဟရိ၊ သာ ပတိံ ပတ္ထယမာနာ တဿ သန္တိကံ အဘိသရဏတာယ အဘိသာရိကာ နာမ ဟုတွာ ဧကိကာ အဒုတိယာ ဂါဝုတဒွိဂါဝုတမတ္တံ ဒီဃံ အဒ္ဓါနံ ဂစ္ဆတု၊ ဂန္တွာပိ စ တသ္မိံ အသုကဋ္ဌာနံ နာမ အာဂစ္ဆေယျာသီတိ ကတေ သင်္ကေတေ တံ ပတိံ မာ အဒ္ဒသာတိ.

တာယပိ သပထံ ကတွာ ဧကမန္တံ ဌိတာယ စတုတ္ထာ စတုတ္ထံ ဂါထမာဟ –

၁၇၂. ‘‘အလင်္ကတာ သုဝသနာ၊ မာလိနီ စန္ဒနုဿဒါ၊

ဧကိကာ သယနေ သေတု၊ ယာ တေ အမ္ဗေ အဝါဟရီ’’တိ. – သာ ဥတ္တာနတ္ထာယေဝ၊

တာပသော ‘‘တုမှေဟိ အတိဘာရိယာ သပထာ ကတာ၊ အညေဟိ အမ္ဗာနိ ခါဒိတာနိ ဘဝိဿန္တိ၊ ဂစ္ဆထ ဒါနိ တုမှေ’’တိ တာ ဥယျောဇေသိ. သက္ကော ဘေရဝရူပါရမ္မဏံ ဒဿေတွာ ကူဋတာပသံ တတော ပလာပေသိ.

သတ္ထာ ဣမံ ဓမ္မဒေသနံ အာဟရိတွာ ဇာတကံ သမောဓာနေသိ – ‘‘တဒါ ကူဋဇဋိလော အယံ အမ္ဗဂေါပကော မဟလ္လကော အဟောသိ၊ စတဿော သေဋ္ဌိဓီတရော ဧတာယေဝ၊ သက္ကော ပန အဟမေဝ အဟောသိ’’န္တိ.

အမ္ဗဇာတကဝဏ္ဏနာ စတုတ္ထာ.

[၃၄၅] ၅. ရာဇကုမ္ဘဇာတကဝဏ္ဏနာ

ဝနံ ယဒဂ္ဂိ ဒဟတီတိ ဣဒံ သတ္ထာ ဇေတဝနေ ဝိဟရန္တော ဧကံ အလသဘိက္ခုံ အာရဗ္ဘ ကထေသိ. သော ကိရ သာဝတ္ထိဝါသီ ကုလပုတ္တော သာသနေ ဥရံ ဒတွာ ပဗ္ဗဇိတွာပိ အလသော အဟောသိ ဥဒ္ဒေသပရိပုစ္ဆာယောနိသောမနသိကာရဝတ္တပဋိဝတ္တာဒီဟိ ပရိဗာဟိရော နီဝရဏာဘိဘူတော. နိသိန္နဋ္ဌာနာဒီသု ဣရိယာပထေသု တထာ ဧဝ ဟောတိ. တဿ တံ အာလသိယဘာဝံ အာရဗ္ဘ ဘိက္ခူ ဓမ္မသဘာယံ ကထံ သမုဋ္ဌာပေသုံ ‘‘အာဝုသော၊ အသုကော နာမ ဘိက္ခု ဧဝရူပေ နိယျာနိကသာသနေ ပဗ္ဗဇိတွာ အာလသိယော ကုသီတော နီဝရဏာဘိဘူတော ဝိဟရတီ’’တိ. သတ္ထာ အာဂန္တွာ ‘‘ကာယ နုတ္ထ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဧတရဟိ ကထာယ သန္နိသိန္နာ’’တိ ပုစ္ဆိတွာ ‘‘ဣမာယ နာမာ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘န၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဣဒါနေဝ၊ ပုဗ္ဗေပေသ အာလသိယောယေဝါ’’တိ ဝတွာ အတီတံ အာဟရိ.

အတီတေ ဗာရာဏသိယံ ဗြဟ္မဒတ္တေ ရဇ္ဇံ ကာရေန္တေ ဗောဓိသတ္တော တဿ အမစ္စရတနံ အဟောသိ၊ ဗာရာဏသိရာဇာ အာလသိယဇာတိကော အဟောသိ. ဗောဓိသတ္တော ‘‘ရာဇာနံ ပဗောဓေဿာမီ’’တိ ဧကံ ဥပမံ ဥပဓာရေန္တော ဝိစရတိ. အထေကဒိဝသံ ရာဇာ ဥယျာနံ ဂန္တွာ အမစ္စဂဏပရိဝုတော တတ္ထ ဝိစရန္တော ဧကံ ရာဇကုမ္ဘံ နာမ အာလသိယံ ပဿိ. တထာရူပါ ကိရ အာလသိယာ သကလဒိဝသံ ဂစ္ဆန္တာပိ ဧကဒွင်္ဂုလမတ္တမေဝ ဂစ္ဆန္တိ. ရာဇာ တံ ဒိသွာ ‘‘ဝယဿ ကော နာမ သော’’တိ ဗောဓိသတ္တံ ပုစ္ဆိ. မဟာသတ္တော ‘‘ရာဇကုမ္ဘော နာမေသ၊ မဟာရာဇ၊ အာလသိယော. ဧဝရူပေါ ဟိ သကလဒိဝသံ ဂစ္ဆန္တောပိ ဧကင်္ဂုလဒွင်္ဂုလမတ္တမေဝ ဂစ္ဆတီ’’တိ ဝတွာ တေန သဒ္ဓိံ သလ္လပန္တော ‘‘အမ္ဘော၊ ရာဇကုမ္ဘ၊ တုမှာကံ ဒန္ဓဂမနံ ဣမသ္မိံ အရညေ ဒါဝဂ္ဂိမှိ ဥဋ္ဌိတေ ကိံ ကရောထာ’’တိ ဝတွာ ပဌမံ ဂါထမာဟ –

၁၇၃. ‘‘ဝနံ ယဒဂ္ဂိ ဒဟတိ၊ ပါဝကော ကဏှဝတ္တနီ၊

ကထံ ကရောသိ ပစလက၊ ဧဝံ ဒန္ဓပရက္ကမော’’တိ.

တတ္ထ ယဒဂ္ဂီတိ ယဒါ အဂ္ဂိ. ပါဝကော ကဏှဝတ္တနီတိ အဂ္ဂိနော ဝေဝစနံ. ပစလကာတိ တံ အာလပတိ. သော ဟိ စလန္တော စလန္တော ဂစ္ဆတိ၊ နိစ္စံ ဝါ ပစလာယတိ၊ တသ္မာ ‘‘ပစလကော’’တိ ဝုစ္စတိ. ဒန္ဓပရက္ကမောတိ ဂရုဝီရိယော.

တံ သုတွာ ရာဇကုမ္ဘော ဒုတိယံ ဂါထမာဟ –

၁၇၄. ‘‘ဗဟူနိ ရုက္ခဆိဒ္ဒါနိ၊ ပထဗျာ ဝိဝရာနိ စ၊

တာနိ စေ နာဘိသမ္ဘောမ၊ ဟောတိ နော ကာလပရိယာယော’’တိ.

တဿတ္ထော – ပဏ္ဍိတ၊ အမှာကံ ဣတော ဥတ္တရိဂမနံ နာမ နတ္ထိ. ဣမသ္မိံ ပန အရညေ ရုက္ခဆိဒ္ဒါနိ ပထဝိယံ ဝိဝရာနိ စ ဗဟူနိ. ယဒိ တာနိ န ပါပုဏာမ၊ ဟောတိ နော ကာလပရိယာယောတိ မရဏမေဝ နော ဟောတီတိ.

တံ သုတွာ ဗောဓိသတ္တော ဣတရာ ဒွေ ဂါထာ အဘာသိ –

၁၇၅. ‘‘ယော ဒန္ဓကာလေ တရတိ၊ တရဏီယေ စ ဒန္ဓတိ၊

သုက္ခပဏ္ဏံဝ အက္ကမ္မ၊ အတ္ထံ ဘဉ္ဇတိ အတ္တနော.

၁၇၆. ‘‘ယော ဒန္ဓကာလေ ဒန္ဓေတိ၊ တရဏီယေ စ တာရယိ၊

သသီဝ ရတ္တိံ ဝိဘဇံ၊ တဿတ္ထော ပရိပူရတီ’’တိ.

တတ္ထ ဒန္ဓကာလေတိ တေသံ တေသံ ကမ္မာနံ သဏိကံ ကတ္တဗ္ဗကာလေ. တရတီတိ တုရိတတုရိတော ဝေဂေန တာနိ ကမ္မာနိ ကရောတိ. သုက္ခပဏ္ဏံဝါတိ ယထာ ဝါတာတပသုက္ခံ တာလပဏ္ဏံ ဗလဝါ ပုရိသော အက္ကမိတွာ ဘဉ္ဇေယျ၊ တတ္ထေဝ စုဏ္ဏဝိစုဏ္ဏံ ကရေယျ၊ ဧဝံ သော အတ္တနော အတ္ထံ ဝုဒ္ဓိံ ဘဉ္ဇတိ. ဒန္ဓေတီတိ ဒန္ဓယတိ ဒန္ဓကာတဗ္ဗာနိ ကမ္မာနိ ဒန္ဓမေဝ ကရောတိ. တာရယီတိ တုရိတကာတဗ္ဗာနိ ကမ္မာနိ တုရိတောဝ ကရောတိ. သသီဝ ရတ္တိံ ဝိဘဇန္တိ ယထာ စန္ဒော ဇုဏှပက္ခံ ရတ္တိံ ဇောတယမာနော ကာဠပက္ခရတ္တိတော ရတ္တိံ ဝိဘဇန္တော ဒိဝသေ ဒိဝသေ ပရိပူရတိ၊ ဧဝံ တဿ ပုရိသဿ အတ္ထော ပရိပူရတီတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ.

ရာဇာ ဗောဓိသတ္တဿ ဝစနံ သုတွာ တတော ပဋ္ဌာယ အနလသော ဇာတော.

သတ္ထာ ဣမံ ဓမ္မဒေသနံ အာဟရိတွာ ဇာတကံ သမောဓာနေသိ – ‘‘တဒါ ရာဇကုမ္ဘော အာလသိယဘိက္ခု အဟောသိ၊ ပဏ္ဍိတာမစ္စော ပန အဟမေဝ အဟောသိ’’န္တိ.

ရာဇကုမ္ဘဇာတကဝဏ္ဏနာ ပဉ္စမာ.

[၃၄၆] ၆. ကေသဝဇာတကဝဏ္ဏနာ

မနုဿိန္ဒံ ဇဟိတွာနာတိ ဣဒံ သတ္ထာ ဇေတဝနေ ဝိဟရန္တော ဝိဿာသဘောဇနံ အာရဗ္ဘ ကထေသိ. အနာထပိဏ္ဍိကဿ ကိရ ဂေဟေ ပဉ္စန္နံ ဘိက္ခုသတာနံ နိဗဒ္ဓဘတ္တံ ဟောတိ၊ ဂေဟံ နိစ္စကာလံ ဘိက္ခုသံဃဿ ဩပါနဘူတံ ကာသာဝပဇ္ဇောတံ ဣသိဝါတပဋိဝါတံ. အထေကဒိဝသံ ရာဇာ နဂရံ ပဒက္ခိဏံ ကရောန္တော သေဋ္ဌိနော နိဝေသနေ ဘိက္ခုသံဃံ ဒိသွာ ‘‘အဟမ္ပိ အရိယသံဃဿ နိဗဒ္ဓံ ဘိက္ခံ ဒဿာမီ’’တိ ဝိဟာရံ ဂန္တွာ သတ္ထာရံ ဝန္ဒိတွာ ပဉ္စန္နံ ဘိက္ခုသတာနံ နိဗဒ္ဓံ ဘိက္ခံ ပဋ္ဌပေသိ. တတော ပဋ္ဌာယ ရာဇနိဝေသနေ နိဗဒ္ဓံ ဘိက္ခာ ဒိယျတိ၊ တိဝဿိကဂန္ဓသာလိဘောဇနံ ပဏီတံ. ဝိဿာသေနပိ သိနေဟေနပိ သဟတ္ထာ ဒါယကာ နတ္ထိ၊ ရာဇယုတ္တေ ဒါပေသိ. ဘိက္ခူ နိသီဒိတွာ ဘုဉ္ဇိတုံ န ဣစ္ဆန္တိ၊ နာနဂ္ဂရသဘတ္တံ ဂဟေတွာ အတ္တနော အတ္တနော ဥပဋ္ဌာကကုလံ ဂန္တွာ တံ ဘတ္တံ တေသံ ဒတွာ တေဟိ ဒိန္နံ လူခံ ဝါ ပဏီတံ ဝါ ဘုဉ္ဇန္တိ.

အထေကဒိဝသံ ရညော ဗဟုံ ဖလာဖလံ အာဟရိံသု. ရာဇာ ‘‘သံဃဿ ဒေထာ’’တိ အာဟ. မနုဿာ ဘတ္တဂ္ဂံ ဂန္တွာ ဧကဘိက္ခုမ္ပိ အဒိသွာ ‘‘ဧကော ဘိက္ခုပိ နတ္ထီ’’တိ ရညော အာရောစေသုံ. ‘‘နနု ဝေလာယေဝ တာဝါ’’တိ? ‘‘အာမ၊ ဝေလာ၊ ဘိက္ခူ ပန တုမှာကံ ဂေဟေ ဘတ္တံ ဂဟေတွာ အတ္တနော အတ္တနော ဝိဿာသိကာနံ ဥပဋ္ဌာကာနံ ဂေဟံ ဂန္တွာ တေသံ ဒတွာ တေဟိ ဒိန္နံ လူခံ ဝါ ပဏီတံ ဝါ ဘုဉ္ဇန္တီ’’တိ. ရာဇာ ‘‘အမှာကံ ဘတ္တံ ပဏီတံ၊ ကေန နု ခေါ ကာရဏေန အဘုတွာ အညံ ဘုဉ္ဇန္တိ၊ သတ္ထာရံ ပုစ္ဆိဿာမီ’’တိ စိန္တေတွာ ဝိဟာရံ ဂန္တွာ သတ္ထာရံ ဝန္ဒိတွာ ပုစ္ဆိ. သတ္ထာ ‘‘မဟာရာဇ၊ ဘောဇနံ နာမ ဝိဿာသပရမံ၊ တုမှာကံ ဂေဟေ ဝိဿာသံ ပစ္စုပဋ္ဌာပေတွာ သိနေဟေန ဒါယကာနံ အဘာဝါ ဘိက္ခူ ဘတ္တံ ဂဟေတွာ အတ္တနော အတ္တနော ဝိဿာသိကဋ္ဌာနေ ပရိဘုဉ္ဇန္တိ. မဟာရာဇ၊ ဝိဿာသသဒိသော အညော ရသော နာမ နတ္ထိ၊ အဝိဿာသိကေန ဒိန္နံ စတုမဓုရမ္ပိ ဟိ ဝိဿာသိကေန ဒိန္နံ သာမာကဘတ္တံ န အဂ္ဃတိ. ပေါရာဏကပဏ္ဍိတာပိ ရောဂေ ဥပ္ပန္နေ ရညာ ပဉ္စ ဝေဇ္ဇကုလာနိ ဂဟေတွာ ဘေသဇ္ဇေ ကာရိတေပိ ရောဂေ အဝူပသန္တေ ဝိဿာသိကာနံ သန္တိကံ ဂန္တွာ အလောဏကံ သာမာကနီဝါရယာဂုဉ္စေဝ ဥဒကမတ္တသိတ္တံ အလောဏကပဏ္ဏဉ္စ ပရိဘုဉ္ဇိတွာ နိရောဂါ ဇာတာ’’တိ ဝတွာ တေန ယာစိတော အတီတံ အာဟရိ.

အတီတေ ဗာရာဏသိယံ ဗြဟ္မဒတ္တေ ရဇ္ဇံ ကာရေန္တေ ဗောဓိသတ္တော ကာသိရဋ္ဌေ ဗြာမှဏကုလေ နိဗ္ဗတ္တိ၊ ‘‘ကပ္ပကုမာရော’’တိဿ နာမံ အကံသု. သော ဝယပ္ပတ္တော တက္ကသိလာယံ သဗ္ဗသိပ္ပါနိ ဥဂ္ဂဏှိတွာ အပရဘာဂေ ဣသိပဗ္ဗဇ္ဇံ ပဗ္ဗဇိ. တဒါ ကေသဝေါ နာမ တာပသော ပဉ္စဟိ တာပသသတေဟိ ပရိဝုတော ဂဏသတ္ထာ ဟုတွာ ဟိမဝန္တေ ဝသတိ. ဗောဓိသတ္တော တဿ သန္တိကံ ဂန္တွာ ပဉ္စန္နံ အန္တေဝါသိကသတာနံ ဇေဋ္ဌန္တေဝါသိကော ဟုတွာ ဝိဟာသိ၊ ကေသဝတာပသဿ ဟိတဇ္ဈာသယော သသိနေဟော အဟောသိ. တေ အညမညံ အတိဝိယ ဝိဿာသိကာ အဟေသုံ. အပရဘာဂေ ကေသဝေါ တေ တာပသေ အာဒါယ လောဏမ္ဗိလသေဝနတ္ထာယ မနုဿပထံ ဂန္တွာ ဗာရာဏသိံ ပတွာ ရာဇုယျာနေ ဝသိတွာ ပုနဒိဝသေ နဂရံ ဘိက္ခာယ ပဝိသိတွာ ရာဇဒွါရံ အဂမာသိ. ရာဇာ ဣသိဂဏံ ဒိသွာ ပက္ကောသာပေတွာ အန္တောနိဝေသနေ ဘောဇေတွာ ပဋိညံ ဂဟေတွာ ဥယျာနေ ဝသာပေသိ. အထ ဝဿာရတ္တေ အတိက္ကန္တေ ကေသဝေါ ရာဇာနံ အာပုစ္ဆိ. ရာဇာ ‘‘ဘန္တေ၊ တုမှေ မဟလ္လကာ၊ အမှေ တာဝ ဥပနိဿာယ ဝသထ၊ ဒဟရတာပသေ ဟိမဝန္တံ ပေသေထာ’’တိ အာဟ. သော ‘‘သာဓူ’’တိ ဇေဋ္ဌန္တေဝါသိကေန သဒ္ဓိံ တေ ဟိမဝန္တံ ပေသေတွာ သယံ ဧကကောဝ ဩဟိယိ. ကပ္ပေါ ဟိမဝန္တံ ဂန္တွာ တာပသေဟိ သဒ္ဓိံ ဝသိ.

ကေသဝေါ ကပ္ပေန ဝိနာ ဝသန္တော ဥက္ကဏ္ဌိတွာ တံ ဒဋ္ဌုကာမော ဟုတွာ နိဒ္ဒံ န လဘတိ၊ တဿ နိဒ္ဒံ အလဘန္တဿ သမ္မာ အာဟာရော န ပရိဏာမံ ဂစ္ဆတိ၊ လောဟိတပက္ခန္ဒိကာ အဟောသိ၊ ဗာဠှာ ဝေဒနာ ဝတ္တန္တိ. ရာဇာ ပဉ္စ ဝေဇ္ဇကုလာနိ ဂဟေတွာ တာပသံ ပဋိဇဂ္ဂိ၊ ရောဂေါ န ဝူပသမ္မတိ. ကေသဝေါ ရာဇာနံ အာဟ ‘‘မဟာရာဇ၊ ကိံ မယှံ မရဏံ ဣစ္ဆထ၊ ဥဒါဟု အရောဂဘာဝ’’န္တိ? ‘‘အရောဂဘာဝံ၊ ဘန္တေ’’တိ. ‘‘တေန ဟိ မံ ဟိမဝန္တံ ပေသေထာ’’တိ. ‘‘သာဓု၊ ဘန္တေ’’တိ ရာဇာ နာရဒံ နာမ အမစ္စံ ပက္ကာသာပေတွာ ‘‘နာရဒ၊ အမှာကံ ဘဒန္တံ ဂဟေတွာ ဝနစရကေဟိ သဒ္ဓိံ ဟိမဝန္တံ ယာဟီ’’တိ ပေသေသိ. နာရဒေါ တံ တတ္ထ နေတွာ ပစ္စာဂမာသိ. ကေသဝဿပိ ကပ္ပေ ဒိဋ္ဌမတ္တေယေဝ စေတသိကရောဂေါ ဝူပသန္တော၊ ဥက္ကဏ္ဌာ ပဋိပ္ပဿမ္ဘိ. အထဿ ကပ္ပေါ အလောဏကေန အဓူပနေန ဥဒကမတ္တသိတ္တပဏ္ဏေန သဒ္ဓိံ သာမာကနီဝါရယာဂုံ အဒါသိ၊ တဿ တင်္ခဏညေဝ လောဟိတပက္ခန္ဒိကာ ပဋိပ္ပဿမ္ဘိ.

ပုန ရာဇာ နာရဒံ ပေသေသိ ‘‘ဂစ္ဆ ကေသဝဿ တာပသဿ ပဝတ္တိံ ဇာနာဟီ’’တိ. သော ဂန္တွာ တံ အရောဂံ ဒိသွာ ‘‘ဘန္တေ၊ ဗာရာဏသိရာဇာ ပဉ္စ ဝေဇ္ဇကုလာနိ ဂဟေတွာ ပဋိဇဂ္ဂန္တော တုမှေ အရောဂေ ကာတုံ နာသက္ခိ၊ ကထံ တေ ကပ္ပေါ ပဋိဇဂ္ဂီ’’တိ ဝတွာ ပဌမံ ဂါထမာဟ –

၁၇၇. ‘‘မနုဿိန္ဒံ ဇဟိတွာန၊ သဗ္ဗကာမသမိဒ္ဓိနံ၊

ကထံ နု ဘဂဝါ ကေသီ၊ ကပ္ပဿ ရမတိ အဿမေ’’တိ.

တတ္ထ မနုဿိန္ဒန္တိ မနုဿာနံ ဣန္ဒံ ဗာရာဏသိရာဇာနံ. ကထံ နု ဘဂဝါ ကေသီတိ ကေန နု ခေါ ဥပါယေန အယံ အမှာကံ ဘဂဝါ ကေသဝတာပသော ကပ္ပဿ အဿမေ ရမတီတိ.

ဧဝံ အညေဟိ သဒ္ဓိံ သလ္လပန္တော ဝိယ ကေသဝဿ အဘိရတိကာရဏံ ပုစ္ဆိ. တံ သုတွာ ကေသဝေါ ဒုတိယံ ဂါထမာဟ –

၁၇၈. ‘‘သာဒူနိ ရမဏီယာနိ၊ သန္တိ ဝက္ခာ မနောရမာ၊

သုဘာသိတာနိ ကပ္ပဿ၊ နာရဒ ရမယန္တိ မ’’န္တိ.

တတ္ထ ဝက္ခာတိ ရုက္ခာ. ပါဠိယံ ပန ‘‘ရုက္ခာ’’တွေဝ လိခိတံ. သုဘာသိတာနီတိ ကပ္ပေန ကထိတာနိ သုဘာသိတာနိ မံ ရမယန္တီတိ အတ္ထော.

ဧဝဉ္စ ပန ဝတွာ ‘‘ဧဝံ မံ အဘိရမာပေန္တော ကပ္ပေါ အလောဏကံ အဓူပနံ ဥဒကသိတ္တပဏ္ဏမိဿံ သာမာကနီဝါရယာဂုံ ပါယေသိ၊ တာယ မေ သရီရေ ဗျာဓိ ဝူပသမိတော၊ အရောဂေါ ဇာတောမှီ’’တိ အာဟ. တံ သုတွာ နာရဒေါ တတိယံ ဂါထမာဟ –

၁၇၉. ‘‘သာလီနံ ဩဒနံ ဘုဉ္ဇေ၊ သုစိံ မံသူပသေစနံ၊

ကထံ သာမာကနီဝါရံ၊ အလောဏံ ဆာဒယန္တိ တ’’န္တိ.

တတ္ထ ဘုဉ္ဇေတိ ဘုဉ္ဇသိ၊ အယမေဝ ဝါ ပါဌော. ဆာဒယန္တီတိ ဆာဒယတိ ပီဏေတိ တောသေတိ. ဂါထာဗန္ဓသုခတ္ထံ ပန အနုနာသိကော ကတော. ဣဒံ ဝုတ္တံ ဟောတိ – ယော တွံ သုစိံ မံသူပသေစနံ ရာဇကုလေ ရာဇာရဟံ သာလိဘတ္တံ ဘုဉ္ဇသိ၊ တံ ကထမိဒံ သာမာကနီဝါရံ အလောဏံ ပီဏေတိ တောသေတိ၊ ကထံ တေ ဧတံ ရုစ္စတီတိ.

တံ သုတွာ ကေသဝေါ စတုတ္ထံ ဂါထမာဟ –

၁၈၀. ‘‘သာဒုံ ဝါ ယဒိ ဝါသာဒုံ၊ အပ္ပံ ဝါ ယဒိ ဝါ ဗဟုံ၊

ဝိဿတ္ထော ယတ္ထ ဘုဉ္ဇေယျ၊ ဝိဿာသပရမာ ရသာ’’တိ.

တတ္ထ ယဒိ ဝါသာဒုန္တိ ယဒိ ဝါ အသာဒုံ. ဝိဿတ္ထောတိ နိရာသင်္ကော ဝိဿာသပတ္တော ဟုတွာ. ယတ္ထ ဘုဉ္ဇေယျာတိ ယသ္မိံ နိဝေသနေ ဧဝံ ဘုဉ္ဇေယျ၊ တတ္ထ ဧဝံ ဘုတ္တံ ယံကိဉ္စိ ဘောဇနံ သာဒုမေဝ. ကသ္မာ? ယသ္မာ ဝိဿာသပရမာ ရသာ၊ ဝိဿာသော ပရမော ဥတ္တမော ဧတေသန္တိ ဝိဿာသပရမာ ရသာ. ဝိဿာသသဒိသော ဟိ အညော ရသော နာမ နတ္ထိ. အဝိဿာသိကေန ဟိ ဒိန္နံ စတုမဓုရမ္ပိ ဝိဿာသိကေန ဒိန္နံ အမ္ဗိလကဉ္ဇိယံ န အဂ္ဃတီတိ.

နာရဒေါ တဿ ဝစနံ သုတွာ ရညော သန္တိကံ ဂန္တွာ ‘‘ကေသဝေါ ဣဒံ နာမ ကထေသီ’’တိ အာစိက္ခိ.

သတ္ထာ ဣမံ ဓမ္မဒေသနံ အာဟရိတွာ ဇာတကံ သမောဓာနေသိ – ‘‘တဒါ ရာဇာ အာနန္ဒော အဟောသိ၊ နာရဒေါ သာရိပုတ္တော၊ ကေသဝေါ ဗကဗြဟ္မာ၊ ကပ္ပေါ ပန အဟမေဝ အဟောသိ’’န္တိ.

ကေသဝဇာတကဝဏ္ဏနာ ဆဋ္ဌာ.

[၃၄၇] ၇. အယကူဋဇာတကဝဏ္ဏနာ

သဗ္ဗာယသန္တိ ဣဒံ သတ္ထာ ဇေတဝနေ ဝိဟရန္တော လောကတ္ထစရိယံ အာရဗ္ဘ ကထေသိ. ဝတ္ထု မဟာကဏှဇာတကေ (ဇာ. ၁.၁၂.၆၁ အာဒယော) အာဝိ ဘဝိဿတိ.

အတီတေ ဗာရာဏသိယံ ဗြဟ္မဒတ္တေ ရဇ္ဇံ ကာရေန္တေ ဗောဓိသတ္တော တဿ အဂ္ဂမဟေသိယာ ကုစ္ဆိမှိ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဝယပ္ပတ္တော ဥဂ္ဂဟိတသဗ္ဗသိပ္ပေါ ပိတု အစ္စယေန ရဇ္ဇေ ပတိဋ္ဌာယ ဓမ္မေန ရဇ္ဇံ ကာရေသိ. တဒါ မနုဿာ ဒေဝမင်္ဂလိကာ ဟုတွာ ဗဟူ အဇေဠကာဒယော မာရေတွာ ဒေဝတာနံ ဗလိကမ္မံ ကရောန္တိ. ဗောဓိသတ္တော ‘‘ပါဏော န ဟန္တဗ္ဗော’’တိ ဘေရိံ စရာပေသိ. ယက္ခာ ဗလိကမ္မံ အလဘမာနာ ဗောဓိသတ္တဿ ကုဇ္ဈိတွာ ဟိမဝန္တေ ယက္ခသမာဂမံ ဂန္တွာ ဗောဓိသတ္တဿ မာရဏတ္ထာယ ဧကံ ကက္ခဠံ ယက္ခံ ပေသေသုံ. သော ကဏ္ဏိကမတ္တံ မဟန္တံ အာဒိတ္တံ အယကူဋံ ဂဟေတွာ ‘‘ဣမိနာ နံ ပဟရိတွာ မာရေဿာမီ’’တိ အာဂန္တွာ မဇ္ဈိမယာမသမနန္တရေ ဗောဓိသတ္တဿ သယနမတ္ထကေ အဋ္ဌာသိ. တသ္မိံ ခဏေ သက္ကဿ အာသနံ ဥဏှာကာရံ ဒဿေသိ. သော အာဝဇ္ဇမာနော တံ ကာရဏံ ဉတွာ ဣန္ဒဝဇိရံ အာဒါယ ဂန္တွာ ယက္ခဿ ဥပရိ အဋ္ဌာသိ. ဗောဓိသတ္တော ယက္ခံ ဒိသွာ ‘‘ကိံ နု ခေါ ဧသ မံ ရက္ခမာနော ဌိတော၊ ဥဒါဟု မာရေတုကာမော’’တိ တေန သဒ္ဓိံ သလ္လပန္တော ပဌမံ ဂါထမာဟ –

၁၈၁. ‘‘သဗ္ဗာယသံ ကူဋမတိပ္ပမာဏံ၊ ပဂ္ဂယှ ယော တိဋ္ဌသိ အန္တလိက္ခေ၊

ရက္ခာယ မေ တွံ ဝိဟိတော နုသဇ္ဇ၊ ဥဒါဟု မေ စေတယသေ ဝဓာယာ’’တိ.

တတ္ထ ဝိဟိတော နုသဇ္ဇာတိ ဝိဟိတော နု အသိ အဇ္ဇ.

ဗောဓိသတ္တော ပန ယက္ခမေဝ ပဿတိ၊ န သက္ကံ. ယက္ခော သက္ကဿ ဘယေန ဗောဓိသတ္တံ ပဟရိတုံ န သက္ကောတိ. သော ဗောဓိသတ္တဿ ကထံ သုတွာ ‘‘မဟာရာဇ၊ နာဟံ တဝ ရက္ခဏတ္ထာယ ဌိတော၊ ဣမိနာ ပန ဇလိတေန အယကူဋေန ပဟရိတွာ တံ မာရေဿာမီတိ အာဂတောမှိ၊ သက္ကဿ ဘယေန တံ ပဟရိတုံ န သက္ကောမီ’’တိ ဧတမတ္ထံ ဒီပေန္တော ဒုတိယံ ဂါထမာဟ –

၁၈၂. ‘‘ဒူတော အဟံ ရာဇိဓ ရက္ခသာနံ၊ ဝဓာယ တုယှံ ပဟိတောဟမသ္မိ၊

ဣန္ဒော စ တံ ရက္ခတိ ဒေဝရာဇာ၊ တေနုတ္တမင်္ဂံ န တေ ဖာလယာမီ’’တိ.

တံ သုတွာ ဗောဓိသတ္တော ဣတရာ ဒွေ ဂါထာ အဘာသိ –

၁၈၃. ‘‘သစေ စ မံ ရက္ခတိ ဒေဝရာဇာ၊ ဒေဝါနမိန္ဒော မဃဝါ သုဇမ္ပတိ၊

ကာမံ ပိသာစာ ဝိနဒန္တု သဗ္ဗေ၊ န သန္တသေ ရက္ခသိယာ ပဇာယ.

၁၈၄. ‘‘ကာမံ ကန္ဒန္တု ကုမ္ဘဏ္ဍာ၊ သဗ္ဗေ ပံသုပိသာစကာ၊

နာလံ ပိသာစာ ယုဒ္ဓါယ၊ မဟတီ သာ ဝိဘိံသိကာ’’တိ.

တတ္ထ ရက္ခသိယာ ပဇာယာတိ ရက္ခသိသင်္ခါတာယ ပဇာယ၊ ရက္ခသသတ္တာနန္တိ အတ္ထော. ကုမ္ဘဏ္ဍာတိ ကုမ္ဘမတ္တရဟဿင်္ဂါ မဟောဒရာ ယက္ခာ. ပံသုပိသာစကာတိ သင်္ကာရဋ္ဌာနေ ပိသာစာ. နာလန္တိ ပိသာစာ နာမ မယာ သဒ္ဓိံ ယုဒ္ဓါယ န သမတ္ထာ. မဟတီ သာ ဝိဘိံသိကာတိ ယံ ပနေတေ ယက္ခာ သန္နိပတိတွာ ဝိဘိံသိကံ ဒဿေန္တိ၊ သာ မဟတီ ဝိဘိံသိကာ ဘယကာရဏဒဿနမတ္တမေဝ မယှံ၊ န ပနာဟံ ဘာယာမီတိ အတ္ထော.

သက္ကော ယက္ခံ ပလာပေတွာ မဟာသတ္တံ ဩဝဒိတွာ ‘‘မာ ဘာယိ၊ မဟာရာဇ၊ ဣတော ပဋ္ဌာယ တဝ ရက္ခာ မမာယတ္တာ’’တိ ဝတွာ သကဋ္ဌာနမေဝ ဂတော.

သတ္ထာ ဣမံ ဓမ္မဒေသနံ အာဟရိတွာ ဇာတကံ သမောဓာနေသိ – ‘‘တဒါ သက္ကော အနုရုဒ္ဓေါ အဟောသိ၊ ဗာရာဏသိရာဇာ အဟမေဝ အဟောသိ’’န္တိ.

အယကူဋဇာတကဝဏ္ဏနာ သတ္တမာ.

[၃၄၈] ၈. အရညဇာတကဝဏ္ဏနာ

အရညာ ဂါမမာဂမ္မာတိ ဣဒံ သတ္ထာ ဇေတဝနေ ဝိဟရန္တော ထုလ္လကုမာရိကာပလောဘနံ အာရဗ္ဘ ကထေသိ. ဝတ္ထု စူဠနာရဒကဿပဇာတကေ (ဇာ. ၁.၁၃.၄၀ အာဒယော) အာဝိ ဘဝိဿတိ.

အတီတေ ဗာရာဏသိယံ ဗြဟ္မဒတ္တေ ရဇ္ဇံ ကာရေန္တေ ဗောဓိသတ္တော ဗြာဟ္မဏကုလေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဝယပ္ပတ္တော တက္ကသိလာယံ ဥဂ္ဂဟိတသိပ္ပေါ ဘရိယာယ ကာလကတာယ ပုတ္တံ ဂဟေတွာ ဣသိပဗ္ဗဇ္ဇံ ပဗ္ဗဇိတွာ ဟိမဝန္တေ ဝသန္တော ပုတ္တံ အဿမပဒေ ဌပေတွာ ဖလာဖလတ္ထာယ ဂစ္ဆတိ. တဒါ စောရေသု ပစ္စန္တဂါမံ ပဟရိတွာ ကရမရေ ဂဟေတွာ ဂစ္ဆန္တေသု ဧကာ ကုမာရိကာ ပလာယိတွာ တံ အဿမပဒံ ပတွာ တာပသကုမာရံ ပလောဘေတွာ သီလဝိနာသံ ပါပေတွာ ‘‘ဧဟိ ဂစ္ဆာမာ’’တိ အာဟ. ‘‘ပိတာ တာဝ မေ အာဂစ္ဆတု၊ တံ ပဿိတွာ ဂမိဿာမီ’’တိ. ‘‘တေန ဟိ ဒိသွာ အာဂစ္ဆာ’’တိ နိက္ခမိတွာ အန္တရာမဂ္ဂေ နိသီဒိ. တာပသကုမာရော ပိတရိ အာဂတေ ပဌမံ ဂါထမာဟ –

၁၈၅. ‘‘အရညာ ဂါမမာဂမ္မ၊ ကိံသီလံ ကိံဝတံ အဟံ၊

ပုရိသံ တာတ သေဝေယျံ၊ တံ မေ အက္ခာဟိ ပုစ္ဆိတော’’တိ.

တတ္ထ အရညာ ဂါမမာဂမ္မာတိ တာတ အဟံ ဣတော အရညတော မနုဿပထံ ဝသနတ္ထာယ ဂတော ဝသနဂါမံ ပတွာ ကိံ ကရောမီတိ.

အထဿ ပိတာ ဩဝါဒံ ဒဒန္တော တိဿော ဂါထာ အဘာသိ –

၁၈၆. ‘‘ယော တံ ဝိဿာသယေ တာတ၊ ဝိဿာသဉ္စ ခမေယျ တေ၊

သုဿူသီ စ တိတိက္ခီ စ၊ တံ ဘဇေဟိ ဣတော ဂတော.

၁၈၇. ‘‘ယဿ ကာယေန ဝါစာယ၊ မနသာ နတ္ထိ ဒုက္ကဋံ၊

ဥရသီဝ ပတိဋ္ဌာယ၊ တံ ဘဇေဟိ ဣတော ဂတော.

၁၈၈. ‘‘ဟလိဒ္ဒိရာဂံ ကပိစိတ္တံ၊ ပုရိသံ ရာဂဝိရာဂိနံ၊

တာဒိသံ တာတ မာ သေဝိ၊ နိမ္မနုဿမ္ပိ စေ သိယာ’’တိ.

တတ္ထ ယော တံ ဝိဿာသယေတိ ယော ပုရိသော တံ ဝိဿာသေယျ န ပရိသင်္ကေယျ. ဝိဿာသဉ္စ ခမေယျ တေတိ ယော စ အတ္တနိ ကယိရမာနံ တဝ ဝိဿာသံ ပတ္တော နိရာသင်္ကော တံ ခမေယျ. သုဿူသီတိ ယော စ တဝ ဝိဿာသဝစနံ သောတုမိစ္ဆတိ. တိတိက္ခီတိ ယော စ တယာ ကတံ အပရာဓံ ခမတိ. တံ ဘဇေဟီတိ တံ ပုရိသံ ဘဇေယျာသိ ပယိရုပါသေယျာသိ. ဥရသီဝ ပတိဋ္ဌာယာတိ ယထာ တဿ ဥရသိ ပတိဋ္ဌာယ ဝဍ္ဎိတော ဩရသပုတ္တော တွမ္ပိ တာဒိသော ဥရသိ ပတိဋ္ဌိတပုတ္တော ဝိယ ဟုတွာ ဧဝရူပံ ပုရိသံ ဘဇေယျာသီတိ အတ္ထော.

ဟလိဒ္ဒိရာဂန္တိ ဟလိဒ္ဒိရာဂသဒိသံ အထိရစိတ္တံ. ကပိစိတ္တန္တိ လဟုပရိဝတ္တိတာယ မက္ကဋစိတ္တံ. ရာဂဝိရာဂိနန္တိ မုဟုတ္တေနေဝ ရဇ္ဇနဝိရဇ္ဇနသဘာဝံ. နိမ္မနုဿမ္ပိ စေ သိယာတိ သစေပိ သကလံ ဇမ္ဗုဒီပတလံ ကာယဒုစ္စရိတာဒိဝိရဟိတဿ မနုဿဿ အဘာဝေန နိမ္မနုဿံ သိယာ၊ တထာပိ၊ တာတ၊ တာဒိသံ လဟုစိတ္တံ မာ သေဝိ၊ သဗ္ဗမ္ပိ မနုဿပထံ ဝိစိနိတွာ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တဂုဏသမ္ပန္နမေဝ ဘဇေယျာသီတိ အတ္ထော.

တံ သုတွာ တာပသကုမာရော ‘‘အဟံ၊ တာတ၊ ဣမေဟိ ဂုဏေဟိ သမန္နာဂတံ ပုရိသံ ကတ္ထ လဘိဿာမိ၊ န ဂစ္ဆာမိ၊ တုမှာကညေဝ သန္တိကေ ဝသိဿာမီ’’တိ ဝတွာ နိဝတ္တိ. အထဿ ပိတာ ကသိဏပရိကမ္မံ အာစိက္ခိ. ဥဘောပိ အပရိဟီနဇ္ဈာနာ ဗြဟ္မလောကပရာယဏာ အဟေသုံ.

သတ္ထာ ဣမံ ဓမ္မဒေသနံ အာဟရိတွာ ဇာတကံ သမောဓာနေသိ – ‘‘တဒါ ပုတ္တော စ ကုမာရိကာ စ ဧတေယေဝ အဟေသုံ၊ ပိတာ တာပသော ပန အဟမေဝ အဟောသိ’’န္တိ.

အရညဇာတကဝဏ္ဏနာ အဋ္ဌမာ.

[၃၄၉] ၉. သန္ဓိဘေဒဇာတကဝဏ္ဏနာ

နေဝ ဣတ္ထီသု သာမညန္တိ ဣဒံ သတ္ထာ ဇေတဝနေ ဝိဟရန္တော ပေသုညသိက္ခာပဒံ အာရဗ္ဘ ကထေသိ. ဧကသ္မိံ ကိရ သမယေ သတ္ထာ ‘‘ဆဗ္ဗဂ္ဂိယာ ဘိက္ခူ ပေသုညံ ဥပသံဟရန္တီ’’တိ သုတွာ တေ ပက္ကောသာပေတွာ ‘‘သစ္စံ ကိရ တုမှေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခူနံ ဘဏ္ဍနဇာတာနံ ကလဟဇာတာနံ ဝိဝါဒါပန္နာနံ ပေသုညံ ဥပသံဟရထ၊ တေန အနုပ္ပန္နာနိ စေဝ ဘဏ္ဍနာနိ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ၊ ဥပ္ပန္နာနိ စ ဘိယျောဘာဝါယ သံဝတ္တန္တီ’’တိ ပုစ္ဆိတွာ ‘‘သစ္စ’’န္တိ ဝုတ္တေ တေ ဘိက္ခူ ဂရဟိတွာ ‘‘ဘိက္ခဝေ၊ ပိသုဏာ ဝါစာ နာမ တိခိဏသတ္တိပဟာရသဒိသာ၊ ဒဠှော ဝိဿာသောပိ တာယ ခိပ္ပံ ဘိဇ္ဇတိ၊ တဉ္စ ပန ဂဟေတွာ အတ္တနော မေတ္တိဘိန္ဒနကဇနော သီဟဥသဘသဒိသော ဟောတီ’’တိ ဝတွာ အတီတံ အာဟရိ.

အတီတေ ဗာရာဏသိယံ ဗြဟ္မဒတ္တေ ရဇ္ဇံ ကာရေန္တေ ဗောဓိသတ္တော တဿ ပုတ္တော ဟုတွာ ဝယပ္ပတ္တော တက္ကသိလာယံ ဥဂ္ဂဟိတသိပ္ပေါ ပိတု အစ္စယေန ဓမ္မေန ရဇ္ဇံ ကာရေသိ. တဒါ ဧကော ဂေါပါလကော အရညေ ဂေါကုလေသု ဂါဝေါ ပဋိဇဂ္ဂိတွာ အာဂစ္ဆန္တော ဧကံ ဂဗ္ဘိနိံ အသလ္လက္ခေတွာ ပဟာယ အာဂတော. တဿာ ဧကာယ သီဟိယာ သဒ္ဓိံ ဝိဿာသော ဥပ္ပဇ္ဇိ. တာ ဥဘောပိ ဒဠှမိတ္တာ ဟုတွာ ဧကတော ဝိစရန္တိ. အပရဘာဂေ ဂါဝီ ဝစ္ဆကံ၊ သီဟီ သီဟပေါတကံ ဝိဇာယိ. တေ ဥဘောပိ ဇနာ ကုလေန အာဂတမေတ္တိယာ ဒဠှမိတ္တာ ဟုတွာ ဧကတော ဝိစရန္တိ. အထေကော ဝနစရကော အရညံ ပဝိသိတွာ တေသံ ဝိဿာသံ ဒိသွာ အရညေ ဥပ္ပဇ္ဇနကဘဏ္ဍံ အာဒါယ ဗာရာဏသိံ ဂန္တွာ ရညော ဒတွာ ‘‘အပိ တေ၊ သမ္မ၊ ကိဉ္စိ အရညေ အစ္ဆရိယံ ဒိဋ္ဌပုဗ္ဗ’’န္တိ ရညာ ပုဋ္ဌော ‘‘ဒေဝ၊ အညံ ကိဉ္စိ န ပဿာမိ၊ ဧကံ ပန သီဟဉ္စ ဥသဘဉ္စ အညမညံ ဝိဿာသိကေ ဧကတော ဝိစရန္တေ အဒ္ဒသ’’န္တိ အာဟ. ‘‘ဧတေသံ တတိယေ ဥပ္ပန္နေ ဘယံ ဘဝိဿတိ၊ ယဒါ တေသံ တတိယံ ပဿတိ၊ အထ မေ အာစိက္ခေယျာသီ’’တိ. ‘‘သာဓု၊ ဒေဝါ’’တိ.

ဝနစရကေ ပန ဗာရာဏသိံ ဂတေ ဧကော သိင်္ဂါလော သီဟဉ္စ ဥသဘဉ္စ ဥပဋ္ဌဟိ. ဝနစရကော အရညံ ဂန္တွာ တံ ဒိသွာ ‘‘တတိယဿ ဥပ္ပန္နဘာဝံ ရညော ကထေဿာမီ’’တိ နဂရံ ဂတော. သိင်္ဂါလော စိန္တေသိ ‘‘မယာ ဌပေတွာ သီဟမံသဉ္စ ဥသဘမံသဉ္စ အညံ အခါဒိတပုဗ္ဗံ နာမ နတ္ထိ၊ ဣမေ ဘိန္ဒိတွာ ဣမေသံ မံသံ ခါဒိဿာမီ’’တိ. သော ‘‘အယံ တံ ဧဝံ ဝဒတိ၊ အယံ တံ ဧဝံ ဝဒတီ’’တိ ဥဘောပိ တေ အညမညံ ဘိန္ဒိတွာ န စိရဿေဝ ကလဟံ ကာရေတွာ မရဏာကာရပ္ပတ္တေ အကာသိ. ဝနစရကောပိ ဂန္တွာ ရညော ‘‘တေသံ၊ ဒေဝ၊ တတိယော ဥပ္ပန္နော’’တိ အာဟ. ‘‘ကော သော’’တိ? ‘‘သိင်္ဂါလော၊ ဒေဝါ’’တိ. ရာဇာ ‘‘သော ဥဘော မိတ္တေ ဘိန္ဒိတွာ မာရာပေဿတိ၊ မယံ တေသံ မတကာလေ သမ္ပာပုဏိဿာမာ’’တိ ဝတွာ ရထံ အဘိရုယှ ဝနစရကေန မဂ္ဂဒေသကေန ဂစ္ဆန္တော တေသု အညမညံ ကလဟံ ကတွာ ဇီဝိတက္ခယံ ပတ္တေသု သမ္ပာပုဏိ. သိင်္ဂါလော ပန ဟဋ္ဌတုဋ္ဌော ဧကဝါရံ သီဟဿ မံသံ ခါဒတိ၊ ဧကဝါရံ ဥသဘဿ မံသံ ခါဒတိ. ရာဇာ တေ ဥဘောပိ ဇီဝိတက္ခယပ္ပတ္တေ ဒိသွာ ရထေ ဌိတောဝ သာရထိနာ သဒ္ဓိံ သလ္လပန္တော ဣမာ ဂါထာ အဘာသိ –

၁၈၉. ‘‘နေဝ ဣတ္ထီသု သာမညံ၊ နာပိ ဘက္ခေသု သာရထိ၊

အထဿ သန္ဓိဘေဒဿ၊ ပဿ ယာဝ သုစိန္တိတံ.

၁၉၀. ‘‘အသိ တိက္ခောဝ မံသမှိ၊ ပေသုညံ ပရိဝတ္တတိ၊

ယတ္ထူသဘဉ္စ သီဟဉ္စ၊ ဘက္ခယန္တိ မိဂါဓမာ.

၁၉၁. ‘‘ဣမံ သော သယနံ သေတိ၊ ယမိမံ ပဿသိ သာရထိ၊

ယော ဝါစံ သန္ဓိဘေဒဿ၊ ပိသုဏဿ နိဗောဓတိ.