၁. ကာလိင်္ဂဝဂ္ဂေါ

[၃၀၁] ၁. စူဠကာလိင်္ဂဇာတကဝဏ္ဏနာ

ဝိဝရထိမာသံ ဒွါရန္တိ ဣဒံ သတ္ထာ ဇေတဝနေ ဝိဟရန္တော စတုန္နံ ပရိဗ္ဗာဇိကာနံ ပဗ္ဗဇ္ဇံ အာရဗ္ဘ ကထေသိ. ဝေသာလိယံ ကိရ လိစ္ဆဝိရာဇူနံ သတ္တ သဟဿာနိ သတ္တ သတာနိ သတ္တ စ လိစ္ဆဝီ ဝသိံသု. တေ သဗ္ဗေပိ ပုစ္ဆာပဋိပုစ္ဆာစိတ္တကာ အဟေသုံ. အထေကော ပဉ္စသု ဝါဒသတေသု ဗျတ္တော နိဂဏ္ဌော ဝေသာလိယံ သမ္ပာပုဏိ၊ တေ တဿ သင်္ဂဟံ အကံသု. အပရာပိ ဧဝရူပါ နိဂဏ္ဌီ သမ္ပာပုဏိ. ရာဇာနော ဒွေပိ ဇနေ ဝါဒံ ကာရေသုံ၊ ဥဘောပိ သဒိသာဝ အဟေသုံ. တတော လိစ္ဆဝီနံ ဧတဒဟောသိ ‘‘ဣမေ ဒွေပိ ပဋိစ္စ ဥပ္ပန္နော ပုတ္တော ဗျတ္တော ဘဝိဿတီ’’တိ. တေသံ ဝိဝါဟံ ကာရေတွာ ဒွေပိ ဧကတော ဝါသေသုံ. အထ နေသံ သံဝါသမနွာယ ပဋိပါဋိယာ စတဿော ဒါရိကာယော ဧကော စ ဒါရကော ဇာယိ. ဒါရိကာနံ ‘‘သစ္စာ၊ လောလာ၊ အဝဓာရိကာ၊ ပဋိစ္ဆာဒါ’’တိ နာမံ အကံသု၊ ဒါရကဿ ‘‘သစ္စကော’’တိ. တေ ပဉ္စပိ ဇနာ ဝိညုတံ ပတ္တာ မာတိတော ပဉ္စ ဝါဒသတာနိ၊ ပိတိတော ပဉ္စ ဝါဒသတာနီတိ ဝါဒသဟဿံ ဥဂ္ဂဏှိံသု. မာတာပိတရော ဒါရိကာနံ ဧဝံ ဩဝဒိံသု ‘‘သစေ ကောစိ ဂိဟီ တုမှာကံ ဝါဒံ ဘိန္ဒိဿတိ၊ တဿ ပါဒပရိစာရိကာ ဘဝေယျာထ. သစေ ပဗ္ဗဇိတော ဘိန္ဒိဿတိ၊ တဿ သန္တိကေ ပဗ္ဗဇေယျာထာ’’တိ.

အပရဘာဂေ မာတာပိတရော ကာလမကံသု. တေသု ကာလကတေသု သစ္စကနိဂဏ္ဌော တတ္ထေဝ ဝေသာလိယံ လိစ္ဆဝီနံ သိပ္ပံ သိက္ခာပေန္တော ဝသိ. ဘဂိနိယော ဇမ္ဗုသာခံ ဂဟေတွာ ဝါဒတ္ထာယ နဂရာ နဂရံ စရမာနာ သာဝတ္ထိံ ပတွာ နဂရဒွါရေ သာခံ နိခဏိတွာ ‘‘ယော အမှာကံ ဝါဒံ အာရောပေတုံ သက္ကောတိ ဂိဟီ ဝါ ပဗ္ဗဇိတော ဝါ၊ သော ဧတံ ပံသုပုဉ္ဇံ ပါဒေဟိ ဝိကိရိတွာ ပါဒေဟေဝ သာခံ မဒ္ဒတူ’’တိ ဒါရကာနံ ဝတွာ ဘိက္ခာယ နဂရံ ပဝိသိံသု. အထာယသ္မာ သာရိပုတ္တော အသမ္မဋ္ဌဋ္ဌာနံ သမ္မဇ္ဇိတွာ ရိတ္တဃဋေသု ပါနီယံ ဥပဋ္ဌပေတွာ ဂိလာနေ စ ပဋိဇဂ္ဂိတွာ ဒိဝါတရံ သာဝတ္ထိံ ပိဏ္ဍာယ ပဝိသန္တော တံ သာခံ ဒိသွာ ဒါရကေ ပုစ္ဆိ၊ ဒါရကာ တံ ပဝတ္တိံ အာစိက္ခိံသု. ထေရော ဒါရကေဟေဝ ပါတာပေတွာ မဒ္ဒါပေတွာ ‘‘ယေဟိ အယံ သာခါ ဌပိတာ၊ တေ ကတဘတ္တကိစ္စာဝ အာဂန္တွာ ဇေတဝနဒွါရကောဋ္ဌကေ မံ ပဿန္တူ’’တိ ဒါရကာနံ ဝတွာ နဂရံ ပဝိသိတွာ ကတဘတ္တကိစ္စော ဝိဟာရဒွါရကောဋ္ဌကေ အဋ္ဌာသိ. တာပိ ပရိဗ္ဗာဇိကာ ဘိက္ခာယ စရိတွာ အာဂတာ သာခံ မဒ္ဒိတံ ဒိသွာ ‘‘ကေနာယံ မဒ္ဒိတာ’’တိ ဝတွာ ‘‘သာရိပုတ္တတ္ထေရေန၊ သစေ တုမှေ ဝါဒတ္ထိကာ၊ ဇေတဝနဒွါရကောဋ္ဌကံ ဂစ္ဆထာ’’တိ ဒါရကေဟိ ဝုတ္တာ ပုန နဂရံ ပဝိသိတွာ မဟာဇနံ သန္နိပါတေတွာ ဝိဟာရဒွါရကောဋ္ဌကံ ဂန္တွာ ထေရံ ဝါဒသဟဿံ ပုစ္ဆိံသု. ထေရော တံ ဝိဿဇ္ဇေတွာ ‘‘အညံ ကိဉ္စိ ဇာနာထာ’’တိ ပုစ္ဆိ. ‘‘န ဇာနာမ၊ သာမီ’’တိ. ‘‘အဟံ ပန ဝေါ ကိဉ္စိ ပုစ္ဆာမီ’’တိ. ‘‘ပုစ္ဆ၊ သာမိ၊ ဇာနန္တိယော ကထေဿာမာ’’တိ.

ထေရော ‘‘ဧကံ နာမ ကိ’’န္တိ ပုစ္ဆိ. တာ န ဇာနိံသု. ထေရော ဝိဿဇ္ဇေသိ. တာ ‘‘အမှာကံ၊ သာမိ၊ ပရာဇယော၊ တုမှာကံ ဇယော’’တိ အာဟံသု. ‘‘ဣဒါနိ ကိံ ကရိဿထာ’’တိ? ‘‘အမှာကံ မာတာပိတူဟိ အယံ ဩဝါဒေါ ဒိန္နော ‘သစေ ဝေါ ဂိဟီ ဝါဒံ ဘိန္ဒိဿတိ၊ တဿ ပဇာပတိယော ဘဝေယျာထ. သစေ ပဗ္ဗဇိတော၊ တဿ သန္တိကေ ပဗ္ဗဇေယျာထာ’တိ၊ ပဗ္ဗဇ္ဇံ နော ဒေထာ’’တိ. ထေရော ‘‘သာဓူ’’တိ ဝတွာ တာ ဥပ္ပလဝဏ္ဏာယ ထေရိယာ သန္တိကေ ပဗ္ဗာဇေသိ. တာ သဗ္ဗာပိ န စိရဿေဝ အရဟတ္တံ ပါပုဏိံသု. အထေကဒိဝသံ ဘိက္ခူ ဓမ္မသဘာယံ ကထံ သမုဋ္ဌာပေသုံ ‘‘အာဝုသော၊ သာရိပုတ္တတ္ထေရော စတုန္နံ ပရိဗ္ဗာဇိကာနံ အဝဿယော ဟုတွာ သဗ္ဗာ အရဟတ္တံ ပါပေသီ’’တိ. သတ္ထာ အာဂန္တွာ ‘‘ကာယ နုတ္ထ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဧတရဟိ ကထာယ သန္နိသိန္နာ’’တိ ပုစ္ဆိတွာ ‘‘ဣမာယ နာမာ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘န၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဣဒါနေဝ၊ ပုဗ္ဗေပေသ ဧတာသံ အဝဿယော အဟောသိ၊ ဣဒါနိ ပန ပဗ္ဗဇ္ဇာဘိသေကံ ဒါပေသိ၊ ပုဗ္ဗေ ရာဇမဟေသိဋ္ဌာနေ ဌပေသီ’’တိ ဝတွာ အတီတံ အာဟရိ.

အတီတေ ကာလိင်္ဂရဋ္ဌေ ဒန္တပုရနဂရေ ကာလိင်္ဂရာဇေ ရဇ္ဇံ ကာရေန္တေ အဿကရဋ္ဌေ ပါဋလိနဂရေ အဿကော နာမ ရာဇာ ရဇ္ဇံ ကာရေသိ. ကာလိင်္ဂေါ သမ္ပန္နဗလဝါဟနော သယမ္ပိ နာဂဗလော ပဋိယောဓံ န ပဿတိ. သော ယုဇ္ဈိတုကာမော ဟုတွာ အမစ္စာနံ အာရောစေသိ ‘‘အဟံ ယုဒ္ဓတ္ထိကော၊ ပဋိယောဓံ ပန န ပဿာမိ၊ ကိံ ကရောမာ’’တိ. အမစ္စာ ‘‘အတ္ထေကော၊ မဟာရာဇ၊ ဥပါယော၊ ဓီတရော တေ စတဿော ဥတ္တမရူပဓရာ၊ တာ ပသာဓေတွာ ပဋိစ္ဆန္နယာနေ နိသီဒါပေတွာ ဗလပရိဝုတာ ဂါမနိဂမရာဇဓာနိယော စရာပေထ. ယော ရာဇာ တာ အတ္တနော ဂေဟေ ကာတုကာမော ဘဝိဿတိ၊ တေန သဒ္ဓိံ ယုဒ္ဓံ ကရိဿာမာ’’တိ ဝဒိံသု. ရာဇာ တထာ ကာရေသိ. တာဟိ ဂတဂတဋ္ဌာနေ ရာဇာနော ဘယေန တာသံ နဂရံ ပဝိသိတုံ န ဒေန္တိ၊ ပဏ္ဏာကာရံ ပေသေတွာ ဗဟိနဂရေယေဝ ဝသာပေန္တိ. ဧဝံ သကလဇမ္ဗုဒီပံ ဝိစရိတွာ အဿကရဋ္ဌေ ပါဋလိနဂရံ ပါပုဏိံသု. အဿကောပိ နဂရဒွါရာနိ ပိဒဟာပေတွာ ပဏ္ဏာကာရံ ပေသေသိ. တဿ နန္ဒိသေနော နာမ အမစ္စော ပဏ္ဍိတော ဗျတ္တော ဥပါယကုသလော. သော စိန္တေသိ ‘‘ဣမာ ကိရ ရာဇဓီတရော သကလဇမ္ဗုဒီပံ ဝိစရိတွာ ပဋိယောဓံ န လဘိံသု၊ ဧဝံ သန္တေ ဇမ္ဗုဒီပေါ တုစ္ဆော နာမ အဟောသိ၊ အဟံ ကာလိင်္ဂေန သဒ္ဓိံ ယုဇ္ဈိဿာမီ’’တိ. သော နဂရဒွါရံ ဂန္တွာ ဒေါဝါရိကေ အာမန္တေတွာ တာသံ ဒွါရံ ဝိဝရာပေတုံ ပဌမံ ဂါထမာဟ –

၁. ‘‘ဝိဝရထိမာသံ ဒွါရံ၊ နဂရံ ပဝိသန္တု အရုဏရာဇဿ၊

သီဟေန သုသိဋ္ဌေန၊ သုရက္ခိတံ နန္ဒိသေနေနာ’’တိ.

တတ္ထ အရုဏရာဇဿာတိ သော ဟိ ရဇ္ဇေ ပတိဋ္ဌိတကာလေ ရဋ္ဌနာမဝသေန အဿကော နာမ ဇာတော၊ ကုလဒတ္တိယံ ပနဿ နာမံ အရုဏောတိ. တေနာဟ ‘‘အရုဏရာဇဿာ’’တိ. သီဟေနာတိ ပုရိသသီဟေန. သုသိဋ္ဌေနာတိ အာစရိယေဟိ သုဋ္ဌု အနုသာသိတေန. နန္ဒိသေနေနာတိ မယာ နန္ဒိသေနေန နာမ.

သော ဧဝံ ဝတွာ ဒွါရံ ဝိဝရာပေတွာ တာ ဂဟေတွာ အဿကရညော ဒတွာ ‘‘တုမှေ မာ ဘာယိတ္ထ၊ ယုဒ္ဓေ သတိ အဟံ ဇိနိဿာမိ၊ ဣမာ ဥတ္တမရူပဓရာ ရာဇဓီတရော မဟေသိယော ကရောထာ’’တိ တာသံ အဘိသေကံ ဒါပေတွာ တာဟိ သဒ္ဓိံ အာဂတေ ပုရိသေ ‘‘ဂစ္ဆထ၊ တုမှေ ရာဇဓီတူနံ အဿကရာဇေန မဟေသိဋ္ဌာနေ ဌပိတဘာဝံ တုမှာကံ ရညော အာစိက္ခထာ’’တိ ဥယျောဇေသိ. တေ ဂန္တွာ အာရောစေသုံ. ကာလိင်္ဂေါ ‘‘န ဟိ နူန သော မယှံ ဗလံ ဇာနာတီ’’တိ ဝတွာ တာဝဒေဝ မဟတိယာ သေနာယ နိက္ခမိ. နန္ဒိသေနော တဿ အာဂမနံ ဉတွာ ‘‘အတ္တနော ကိရ ရဇ္ဇသီမာယမေဝ ဟောတု၊ မာ အမှာကံ ရညော ရဇ္ဇသီမံ ဩက္ကမတု၊ ဥဘိန္နံ ရဇ္ဇာနံ အန္တရေ ယုဒ္ဓံ ဘဝိဿတီ’’တိ သာသနံ ပေသေသိ. သော သာသနံ သုတွာ အတ္တနော ရဇ္ဇပရိယန္တေယေဝ အဋ္ဌာသိ. အဿကောပိ အတ္တနော ရဇ္ဇပရိယန္တေ အဋ္ဌာသိ. တဒါ ဗောဓိသတ္တော ဣသိပဗ္ဗဇ္ဇံ ပဗ္ဗဇိတွာ တေသံ ဒွိန္နံ ရဇ္ဇာနံ အန္တရေ ပဏ္ဏသာလာယံ ဝသတိ. ကာလိင်္ဂေါ စိန္တေသိ ‘‘သမဏာ နာမ ကိဉ္စိ ဇာနိဿန္တိ၊ ကော ဇာနာတိ၊ ကိံ ဘဝိဿတိ၊ ကဿ ဇယော ဝါ ပရာဇယော ဝါ ဘဝိဿတိ၊ တာပသံ ပုစ္ဆိဿာမီ’’တိ အညာတကဝေသေန ဗောဓိသတ္တံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဝန္ဒိတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိတွာ ပဋိသန္ထာရံ ကတွာ ‘‘ဘန္တေ၊ ကာလိင်္ဂေါ စ အဿကော စ ယုဇ္ဈိတုကာမာ အတ္တနော အတ္တနော ရဇ္ဇသီမာယမေဝ ဌိတာ၊ ဧတေသု ကဿ ဇယော ဘဝိဿတိ၊ ကဿ ပရာဇယော’’တိ ပုစ္ဆိ. မဟာပုည၊ အဟံ ‘‘အသုကဿ ဇယော၊ အသုကဿ ပရာဇယော’’တိ န ဇာနာမိ၊ သက္ကော ပန ဒေဝရာဇာ ဣဓာဂစ္ဆတိ၊ တမဟံ ပုစ္ဆိတွာ ကထေဿာမိ၊ သွေ အာဂစ္ဆေယျာသီတိ. သက္ကော ဗောဓိသတ္တဿ ဥပဋ္ဌာနံ အာဂန္တွာ နိသီဒိ၊ အထ နံ ဗောဓိသတ္တော တမတ္ထံ ပုစ္ဆိ. ဘန္တေ၊ ကာလိင်္ဂေါ ဇိနိဿတိ၊ အဿကော ပရာဇိဿတိ၊ ဣဒဉ္စိဒဉ္စ ပုဗ္ဗနိမိတ္တံ ပညာယိဿတီတိ.

ကာလိင်္ဂေါ ပုနဒိဝသေ အာဂန္တွာ ပုစ္ဆိ၊ ဗောဓိသတ္တောပိဿ အာစိက္ခိ. သော ‘‘ကိံ နာမ ပုဗ္ဗနိမိတ္တံ ဘဝိဿတီ’’တိ အပုစ္ဆိတွာဝ ‘‘အဟံ ကိရ ဇိနိဿာမီ’’တိ ဥဋ္ဌာယ တုဋ္ဌိယာ ပက္ကာမိ. သာ ကထာ ဝိတ္ထာရိကာ အဟောသိ. တံ သုတွာ အဿကော နန္ဒိသေနံ ပက္ကောသာပေတွာ ‘‘ကာလိင်္ဂေါ ကိရ ဇိနိဿတိံ၊ မယံ ပရာဇိဿာမ၊ ကိံ နု ခေါ ကာတဗ္ဗ’’န္တိ အာဟ. သော ‘‘ကော ဧတံ ဇာနာတိ မဟာရာဇ၊ ကဿ ဇယော ဝါ ပရာဇယော ဝါ၊ တုမှေ မာ စိန္တယိတ္ထာ’’တိ ရာဇာနံ အဿာသေတွာ ဗောဓိသတ္တံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဝန္ဒိတွာ ဧကမန္တံ နိသိန္နော ‘‘ဘန္တေ၊ ကော ဇိနိဿတိ၊ ကော ပရာဇိဿတီ’’တိ ပုစ္ဆိ. ‘‘ကာလိင်္ဂေါ ဇိနိဿတိ၊ အဿကော ပရာဇိဿတီ’’တိ? ‘‘ဘန္တေ၊ ဇိနန္တဿ ပုဗ္ဗနိမိတ္တံ ကိံ ဘဝိဿတိ၊ ကိံ ပရာဇိနန္တဿာ’’တိ? ‘‘မဟာပုည၊ ဇိနန္တဿ အာရက္ခဒေဝတာ သဗ္ဗသေတော ဥသဘော ဘဝိဿတိ၊ ဣတရဿ သဗ္ဗကာဠကော၊ ဥဘိန္နမ္ပိ အာရက္ခဒေဝတာ ယုဇ္ဈိတွာ ဇယပရာဇယံ ကရိဿန္တီ’’တိ. နန္ဒိသေနော တံ သုတွာ ဥဋ္ဌာယ ဂန္တွာ ရညော သဟာယေ သဟဿမတ္တေ မဟာယောဓေ ဂဟေတွာ အဝိဒူရေ ပဗ္ဗတံ အဘိရုယှ ‘‘အမ္ဘော၊ အမှာကံ ရညော ဇီဝိတံ ဒါတုံ သက္ခိဿထာ’’တိ ပုစ္ဆိ. ‘‘အာမ၊ သက္ခိဿာမာ’’တိ. ‘‘တေန ဟိ ဣမသ္မိံ ပပါတေ ပတထာ’’တိ. တေ ပတိတုံ အာရဘိံသု. အထ နေ ဝါရေတွာ ‘‘အလံ ဧတ္ထ ပတနေန၊ အမှာကံ ရညော ဇီဝိတံ ဒါတုံ သုဟဒယာ အနိဝတ္တိနော ဟုတွာ ယုဇ္ဈထာ’’တိ အာဟ. တေ သမ္ပဋိစ္ဆိံသုံ.

အထ သင်္ဂါမေ ဥပဋ္ဌိတေ ကာလိင်္ဂေါ ‘‘အဟံ ကိရ ဇိနိဿာမီ’’တိ ဝေါသာနံ အာပဇ္ဇိ၊ ဗလကာယာပိဿ ‘‘အမှာကံ ကိရ ဇယော’’တိ ဝေါသာနံ အာပဇ္ဇိတွာ သန္နာဟံ အကတွာ ဝဂ္ဂဝဂ္ဂါ ဟုတွာ ယထာရုစိ ပက္ကမိံသု၊ ဝီရိယကရဏကာလေ ဝီရိယံ န ကရိံသု. ဥဘောပိ ရာဇာနော အဿံ အဘိရုဟိတွာ ‘‘ယုဇ္ဈိဿာမာ’’တိ အညမညံ ဥပသင်္ကမန္တိ. ဥဘိန္နံ အာရက္ခဒေဝတာ ပုရတော ဂန္တွာ ကာလိင်္ဂရညော အာရက္ခဒေဝတာ သဗ္ဗသေတော ဥသဘော အဟောသိ၊ ဣတရဿ သဗ္ဗကာဠကော. တာ ဒေဝတာပိ အညမညံ ယုဇ္ဈနာကာရံ ဒဿေန္တာ ဥပသင်္ကမိံသု. တေ ပန ဥသဘာ ဥဘိန္နံ ရာဇူနံယေဝ ပညာယန္တိ၊ န အညေသံ. နန္ဒိသေနော အဿကံ ပုစ္ဆိ ‘‘ပညာယတိ တေ၊ မဟာရာဇ၊ အာရက္ခဒေဝတာ’’တိ. ‘‘အာမ၊ ပညာယတီ’’တိ. ‘‘ကေနာကာရေနာ’’တိ. ‘‘ကာလိင်္ဂရညော အာရက္ခဒေဝတာ သဗ္ဗသေတော ဥသဘော ဟုတွာ ပညာယတိ၊ အမှာကံ အာရက္ခဒေဝတာ သဗ္ဗကာဠကော ကိလမန္တော ဟုတွာ တိဋ္ဌတီ’’တိ. ‘‘မဟာရာဇ၊ တုမှေ မာ ဘာယထ၊ မယံ ဇိနိဿာမ၊ ကာလိင်္ဂေါ ပရာဇိဿတိ၊ တုမှေ အဿပိဋ္ဌိတော ဩတရိတွာ ဣမံ သတ္တိံ ဂဟေတွာ သုသိက္ခိတသိန္ဓဝံ ဥဒရပဿေ ဝါမဟတ္ထေန ဥပ္ပီဠေတွာ ဣမိနာ ပုရိသသဟဿေန သဒ္ဓိံ ဝေဂေန ဂန္တွာ ကာလိင်္ဂရညော အာရက္ခဒေဝတံ သတ္တိပ္ပဟာရေန ပါတေထ၊ တတော မယံ သဟဿမတ္တာ သတ္တိသဟဿေန ပဟရိဿာမ၊ ဧဝံ ကာလိင်္ဂဿ အာရက္ခဒေဝတာ နဿိဿတိ၊ တတော ကာလိင်္ဂေါ ပရာဇိဿတိ၊ မယံ ဇိနိဿာမာ’’တိ. ရာဇာ ‘‘သာဓူ’’တိ နန္ဒိသေနေန ဒိန္နသညာယ ဂန္တွာ သတ္တိယာ ပဟရိ၊ သူရယောဓသဟဿာပိ အမစ္စာ သတ္တိသဟဿေန ပဟရိံသု. အာရက္ခဒေဝတာ တတ္ထေဝ ဇီဝိတက္ခယံ ပါပုဏိ၊ တာဝဒေဝ ကာလိင်္ဂေါ ပရာဇိတွာ ပလာယိ. တံ ပလာယမာနံ ဒိသွာ သဟဿမတ္တာ အမစ္စာ ‘‘ကာလိင်္ဂေါ ပလာယတီ’’တိ ဥန္နဒိံသု. ကာလိင်္ဂေါ မရဏဘယဘီတော ပလာယမာနော တံ တာပသံ အက္ကောသန္တော ဒုတိယံ ဂါထမာဟ –

၂. ‘‘ဇယော ကလိင်္ဂါနမသယှသာဟိနံ၊ ပရာဇယော အနယော အဿကာနံ၊

ဣစ္စေဝ တေ ဘာသိတံ ဗြဟ္မစာရိ၊ န ဥဇ္ဇုဘူတာ ဝိတထံ ဘဏန္တီ’’တိ.

တတ္ထ အသယှသာဟိနန္တိ အသယှံ ဒုဿဟံ သဟိတုံ သမတ္ထာနံ. ဣစ္စေဝ တေ ဘာသိတန္တိ ဧဝံ တယာ ကူဋတာပသ လဉ္ဇံ ဂဟေတွာ ပရာဇိနကရာဇာနံ ဇိနိဿတိ၊ ဇိနနရာဇာနဉ္စ ပရာဇိဿတီတိ ဘာသိတံ. န ဥဇ္ဇုဘူတာတိ ယေ ကာယေန ဝါစာယ မနသာ စ ဥဇုဘူတာ၊ န တေ မုသာ ဘဏန္တီတိ.

ဧဝံ သော တာပသံ အက္ကောသန္တော ပလာယန္တော အတ္တနော နဂရမေဝ ဂတော၊ နိဝတ္တိတွာ ဩလောကေတုမ္ပိ နာသက္ခိ. တတော ကတိပါဟစ္စယေန သက္ကော တာပသဿ ဥပဋ္ဌာနံ အဂမာသိ. တာပသော တေန သဒ္ဓိံ ကထေန္တော တတိယံ ဂါထမာဟ –

၃. ‘‘ဒေဝါ မုသာဝါဒမုပါတိဝတ္တာ၊ သစ္စံ ဓနံ ပရမံ တေသု သက္က၊

တံ တေ မုသာ ဘာသိတံ ဒေဝရာဇ၊ ကိံ ဝါ ပဋိစ္စ မဃဝါ မဟိန္ဒာ’’တိ.

တတ္ထ တံ တေ မုသာ ဘာသိတန္တိ ယံ တယာ မယှံ ဘာသိတံ၊ တံ အတ္ထဘဉ္ဇနကမုသာဝါဒံ ကထေန္တေန တယာ မုသာ ဘာသိတံ၊ တယာ ကိံ ကာရဏံ ပဋိစ္စ ဧဝံ ဘာသိတန္တိ?

တံ သုတွာ သက္ကော စတုတ္ထံ ဂါထမာဟ –

၄. ‘‘နနု တေ သုတံ ဗြာဟ္မဏ ဘညမာနေ၊ ဒေဝါ န ဣဿန္တိ ပုရိသပရက္ကမဿ၊

ဒမော သမာဓိ မနသော အဘေဇ္ဇော၊ အဗျဂ္ဂတာ နိက္ကမနဉ္စ ကာလေ၊

ဒဠှဉ္စ ဝိရိယံ ပုရိသပရက္ကမော စ၊ တေနေဝ အာသိ ဝိဇယော အဿကာန’’န္တိ.

တဿတ္ထော – ကိံ တယာ၊ ဗြာဟ္မဏ၊ တတ္ထ တတ္ထ ဝစနေ ဘညမာနေ ဣဒံ န သုတပုဗ္ဗံ၊ ယံ ဒေဝါ ပုရိသပရက္ကမဿ န ဣဿန္တိ န ဥသူယန္တိ၊ အဿကရညော ဝီရိယကရဏဝသေန အတ္တဒမနသင်္ခါတော ဒမော၊ သမဂ္ဂဘာဝေန မနသော အဘေဇ္ဇော၊ အဘေဇ္ဇသမာဓိ၊ အဿကရညော သဟာယာနံ ဝီရိယကရဏကာလေ အဗျဂ္ဂတာ ယထာ ကာလိင်္ဂဿ မနုဿာ ဝဂ္ဂဝဂ္ဂါ ဟုတွာ ဩသက္ကိံသု၊ ဧဝံ အနောသက္ကနံ သမဂ္ဂဘာဝေန အဘေဇ္ဇစိတ္တာနံ ဝီရိယဉ္စ ပုရိသပရက္ကမော စ ထိရော အဟောသိ၊ တေနေဝ ကာရဏေန အဿကာနံ ဇယော အဟောသီတိ.

ပလာတေ စ ပန ကာလိင်္ဂေ အဿကရာဇာ ဝိလောပံ ဂါဟာပေတွာ အတ္တနော နဂရံ ဂတော. နန္ဒိသေနော ကာလိင်္ဂဿ သာသနံ ပေသေသိ ‘‘ဣမာသံ စတုန္နံ ရာဇကညာနံ ဒါယဇ္ဇကောဋ္ဌာသံ ပေသေတု၊ သစေ န ပေသေတိ၊ ကာတဗ္ဗမေတ္ထ ဇာနိဿာမီ’’တိ. သော တံ သာသနံ သုတွာ ဘီတတသိတော တာဟိ လဒ္ဓဗ္ဗဒါယဇ္ဇံ ပေသေသိ၊ တတော ပဋ္ဌာယ သမဂ္ဂဝါသံ ဝသိံသု.

သတ္ထာ ဣမံ ဓမ္မဒေသနံ အာဟရိတွာ ဇာတကံ သမောဓာနေသိ ‘‘တဒါ ကာလိင်္ဂရညော ဓီတရော ဣမာ ဒဟရဘိက္ခုနိယော အဟေသုံ၊ နန္ဒိသေနော သာရိပုတ္တော၊ တာပသော ပန အဟမေဝ အဟောသိ’’န္တိ.

စူဠကာလိင်္ဂဇာတကဝဏ္ဏနာ ပဌမာ.

[၃၀၂] ၂. မဟာအဿာရောဟဇာတကဝဏ္ဏနာ

အဒေယျေသုံ ဒဒံ ဒါနန္တိ ဣဒံ သတ္ထာ ဇေတဝနေ ဝိဟရန္တော အာနန္ဒတ္ထေရံ အာရဗ္ဘ ကထေသိ. ပစ္စုပ္ပန္နဝတ္ထု ဟေဋ္ဌာ ကထိတမေဝ. သတ္ထာ ‘‘ပေါရာဏကပဏ္ဍိတာပိ အတ္တနော ဥပကာရဝသေနေဝ ကိရိံသူ’’တိ ဝတွာ ဣဓာပိ အတီတံ အာဟရိ.

အတီတေ ဗောဓိသတ္တော ဗာရာဏသိရာဇာ ဟုတွာ ဓမ္မေန သမေန ရဇ္ဇံ ကာရေတိ၊ ဒါနံ ဒေတိ၊ သီလံ ရက္ခတိ. သော ‘‘ပစ္စန္တံ ကုပိတံ ဝူပသမေဿာမီ’’တိ ဗလဝါဟနပရိဝုတော ဂန္တွာ ပရာဇိတော အဿံ အဘိရုဟိတွာ ပလာယမာနော ဧကံ ပစ္စန္တဂါမံ ပါပုဏိ. တတ္ထ တိံသ ဇနာ ရာဇသေဝကာ ဝသန္တိ. တေ ပါတောဝ ဂါမမဇ္ဈေ သန္နိပတိတွာ ဂါမကိစ္စံ ကရောန္တိ. တသ္မိံ ခဏေ ရာဇာ ဝမ္မိတံ အဿံ အဘိရုဟိတွာ အလင်္ကတပဋိယတ္တော ဂါမဒွါရေန အန္တောဂါမံ ပါဝိသိ. တေ ‘‘ကိံ နု ခေါ ဣဒ’’န္တိ ဘီတာ ပလာယိတွာ သကသကဂေဟာနိ ပဝိသိံသု. ဧကော ပနေတ္ထ အတ္တနော ဂေဟံ အဂန္တွာ ရညော ပစ္စုဂ္ဂမနံ ကတွာ ‘‘ရာဇာ ကိရ ပစ္စန္တံ ဂတော’’တိ သုယျတိ၊ ကောသိ တွံ ရာဇပုရိသော စောရပုရိသောတိ? ‘‘ရာဇပုရိသော၊ သမ္မာ’’တိ. ‘‘တေန ဟိ ဧထာ’’တိ ရာဇာနံ ဂေဟံ နေတွာ အတ္တနော ပီဌကေ နိသီဒါပေတွာ ‘‘ဧဟိ၊ ဘဒ္ဒေ၊ သဟာယကဿ ပါဒေ ဓောဝါ’’တိ ဘရိယံ တဿ ပါဒေ ဓောဝါပေတွာ အတ္တနော ဗလာနုရူပေန အာဟာရံ ဒတွာ ‘‘မုဟုတ္တံ ဝိဿမထာ’’တိ သယနံ ပညာပေသိ၊ ရာဇာ နိပဇ္ဇိ. ဣတရော အဿဿ သန္နာဟံ မောစေတွာ စင်္ကမာပေတွာ ဥဒကံ ပါယေတွာ ပိဋ္ဌိံ တေလေန မက္ခေတွာ တိဏံ အဒါသိ. ဧဝံ တယော စတ္တာရော ဒိဝသေ ရာဇာနံ ပဋိဇဂ္ဂိတွာ ‘‘ဂစ္ဆာမဟံ၊ သမ္မာ’’တိ ဝုတ္တေ ပုန ရညော စ အဿဿ စ ကတ္တဗ္ဗယုတ္တကံ သဗ္ဗမကာသိ. ရာဇာ တုဿိတွာ ဂစ္ဆန္တော ‘‘အဟံ၊ သမ္မ၊ မဟာအဿာရောဟော နာမ၊ နဂရမဇ္ဈေ အမှာကံ ဂေဟံ၊ သစေ ကေနစိ ကိစ္စေန နဂရံ အာဂစ္ဆသိ၊ ဒက္ခိဏဒွါရေ ဌတွာ ဒေါဝါရိကံ ‘မဟာအဿာရောဟော ကတရဂေဟေ ဝသတီ’တိ ပုစ္ဆိတွာ ဒေါဝါရိကံ ဂဟေတွာ အမှာကံ ဂေဟံ အာဂစ္ဆေယျာသီ’’တိ ဝတွာ ပက္ကာမိ.

ဗလကာယောပိ ရာဇာနံ အဒိသွာ ဗဟိနဂရေ ခန္ဓာဝါရံ ဗန္ဓိတွာ ဌိတော ရာဇာနံ ဒိသွာ ပစ္စုဂ္ဂန္တွာ ပရိဝါရေသိ. ရာဇာ နဂရံ ပဝိသန္တော ဒွါရန္တရေ ဌတွာ ဒေါဝါရိကံ ပက္ကောသာပေတွာ မဟာဇနံ ပဋိက္ကမာပေတွာ ‘‘တာတ၊ ဧကော ပစ္စန္တဂါမဝါသီ မံ ဒဋ္ဌုကာမော အာဂန္တွာ ‘မဟာအဿာရောဟဿ ဂေဟံ ကဟ’န္တိ တံ ပုစ္ဆိဿတိ၊ တံ တွံ ဟတ္ထေ ဂဟေတွာ အာနေတွာ မံ ဒဿေယျာသိ၊ တဒါ တွံ သဟဿံ လဘိဿသီ’’တိ အာဟ. သော နာဂစ္ဆတိ၊ တသ္မိံ အနာဂစ္ဆန္တေ ရာဇာ တဿ ဝသနဂါမေ ဗလိံ ဝဍ္ဎာပေသိ၊ ဗလိမှိ ဝဍ္ဎိတေ နာဂစ္ဆတိ. ဧဝံ ဒုတိယမ္ပိ တတိယမ္ပိ ဗလိံ ဝဍ္ဎာပေသိ၊ နေဝ အာဂစ္ဆတိ. အထ နံ ဂါမဝါသိနော သန္နိပတိတွာ အာဟံသု ‘‘အယျ၊ တဝ သဟာယဿ မဟာအဿာရောဟဿ အာဂတကာလတော ပဋ္ဌာယ မယံ ဗလိနာ ပီဠိယမာနာ သီသံ ဥက္ခိပိတုံ န သက္ကောမ၊ ဂစ္ဆ တဝ သဟာယဿ မဟာအဿာရောဟဿ ဝတွာ အမှာကံ ဗလိံ ဝိဿဇ္ဇာပေဟီ’’တိ. သာဓု ဂစ္ဆိဿာမိ၊ န ပန သက္ကာ တုစ္ဆဟတ္ထေန ဂန္တုံ၊ မယှံ သဟာယဿ ဒွေ ဒါရကာ အတ္ထိ၊ တေသဉ္စ ဘရိယာယ စဿ သဟာယကဿ စ မေ နိဝါသနပါရုပနပိဠန္ဓနာဒီနိ သဇ္ဇေထာတိ. ‘‘သာဓု သဇ္ဇိဿာမာ’’တိ တေ သဗ္ဗံ ပဏ္ဏာကာရံ သဇ္ဇယိံသု.

သော တဉ္စ အတ္တနော ဃရေ ပက္ကပူဝဉ္စ အာဒါယ ဂန္တွာ ဒက္ခိဏဒွါရံ ပတွာ ဒေါဝါရိကံ ပုစ္ဆိ ‘‘ကဟံ၊ သမ္မ၊ မဟာအဿာရောဟဿ ဂေဟ’’န္တိ. သော ‘‘ဧဟိ ဒဿေမိ တေ’’တိ တံ ဟတ္ထေ ဂဟေတွာ ရာဇဒွါရံ ဂန္တွာ ‘‘ဒေါဝါရိကော ဧကံ ပစ္စန္တဂါမဝါသိံ ဂဟေတွာ အာဂတော’’တိ ပဋိဝေဒေသိ. ရာဇာ တံ သုတွာ အာသနာ ဥဋ္ဌာယ ‘‘မယှံ သဟာယော စ တေန သဒ္ဓိံ အာဂတာ စ ပဝိသန္တူ’’တိ ပစ္စုဂ္ဂမနံ ကတွာ ဒိသွာဝ နံ ပရိဿဇိတွာ ‘‘မယှံ သဟာယိကာ စ ဒါရကာ စ အရောဂါ’’တိ ပုစ္ဆိတွာ ဟတ္ထေ ဂဟေတွာ မဟာတလံ အဘိရုဟိတွာ သေတစ္ဆတ္တဿ ဟေဋ္ဌာ ရာဇာသနေ နိသီဒါပေတွာ အဂ္ဂမဟေသိံ ပက္ကောသာပေတွာ ‘‘ဘဒ္ဒေ၊ သဟာယဿ မေ ပါဒေ ဓောဝါ’’တိ အာဟ. သာ တဿ ပါဒေ ဓောဝိ၊ ရာဇာ သုဝဏ္ဏဘိင်္ကာရေန ဥဒကံ အာသိဉ္စိ. ဒေဝီပိ ပါဒေ ဓောဝိတွာ ဂန္ဓတေလေန မက္ခေသိ. ရာဇာ ‘‘ကိံ၊ သမ္မ၊ အတ္ထိ၊ ကိဉ္စိ အမှာကံ ခါဒနီယ’’န္တိ ပုစ္ဆိ. သော ‘‘အတ္ထီ’’တိ ပသိဗ္ဗကတော ပူဝေ နီဟရာပေသိ. ရာဇာ သုဝဏ္ဏတဋ္ဋကေန ဂဟေတွာ တဿ သင်္ဂဟံ ကရောန္တော ‘‘မမ သဟာယေန အာနီတံ ခါဒထာ’’တိ ဒေဝိယာ စ အမစ္စာနဉ္စ ခါဒါပေတွာ သယမ္ပိ ခါဒိ. ဣတရော ဣတရမ္ပိ ပဏ္ဏာကာရံ ဒဿေသိ. ရာဇာ တဿ သင်္ဂဟတ္ထံ ကာသိကဝတ္ထာနိ အပနေတွာ တေန အာဘတဝတ္ထယုဂံ နိဝါသေသိံ. ဒေဝီပိ ကာသိကဝတ္ထဉ္စေဝ အာဘရဏာနိ စ အပနေတွာ တေန အာဘတဝတ္ထံ နိဝါသေတွာ အာဘရဏာနိ ပိဠန္ဓိ.

အထ နံ ရာဇာ ရာဇာရဟံ ဘောဇနံ ဘောဇာပေတွာ ဧကံ အမစ္စံ အာဏာပေသိ ‘‘ဂစ္ဆ ဣမဿ မမ ကရဏနိယာမေနေဝ မဿုကမ္မံ ကာရေတွာ ဂန္ဓောဒကေန နှာပေတွာ သတသဟဿဂ္ဃနိကံ ကာသိကဝတ္ထံ နိဝါသာပေတွာ ရာဇာလင်္ကာရေန အလင်္ကာရာပေတွာ အာနေဟီ’’တိ. သော တထာ အကာသိ. ရာဇာ နဂရေ ဘေရိံ စရာပေတွာ အမစ္စေ သန္နိပါတာပေတွာ သေတစ္ဆတ္တဿ မဇ္ဈေ ဇာတိဟိင်္ဂုလကသုတ္တံ ပါတေတွာ ဥပဍ္ဎရဇ္ဇံ အဒါသိ. တေ တတော ပဋ္ဌာယ ဧကတော ဘုဉ္ဇန္တိ ပိဝန္တိ သယန္တိ၊ ဝိဿာသော ထိရော အဟောသိ ကေနစိ အဘေဇ္ဇော. အထဿ ရာဇာ ပုတ္တဒါရေပိ ပက္ကောသာပေတွာ အန္တောနဂရေ နိဝေသနံ မာပေတွာ အဒါသိ. တေ သမဂ္ဂါ သမ္မောဒမာနာ ရဇ္ဇံ ကာရေန္တိ.

အထ အမစ္စာ ကုဇ္ဈိတွာ ရာဇပုတ္တံ အာဟံသု ‘‘ကုမာရ၊ ရာဇာ ဧကဿ ဂဟပတိကဿ ဥပဍ္ဎရဇ္ဇံ ဒတွာ တေန သဒ္ဓိံ ဧကတော ဘုဉ္ဇတိ ပိဝတိ သယတိ၊ ဒါရကေ စ ဝန္ဒာပေတိ၊ ဣမိနာ ရညာ ကတကမ္မံ န ဇာနာမ၊ ကိံ ကရောတိ ရာဇာ၊ မယံ လဇ္ဇာမ၊ တွံ ရညော ကထေဟီ’’တိ. သော ‘‘သာဓူ’’တိ သမ္ပဋိစ္ဆိတွာ သဗ္ဗံ တံ ကထံ ရညော အာရောစေတွာ ‘‘မာ ဧဝံ ကရောဟိ၊ မဟာရာဇာ’’တိ အာဟ. ‘‘တာတ၊ အဟံ ယုဒ္ဓပရာဇိတော ကဟံ ဝသိံ၊ အပိ နု ဇာနာထာ’’တိ. ‘‘န ဇာနာမ၊ ဒေဝါ’’တိ. ‘‘အဟံ ဧတဿ ဃရေ ဝသန္တော အရောဂေါ ဟုတွာ အာဂန္တွာ ရဇ္ဇံ ကာရေသိံ၊ ဧဝံ မမ ဥပကာရိနော ကသ္မာ သမ္ပတ္တိံ န ဒဿာမီ’’တိ ဧဝံ ဝတွာ စ ပန ဗောဓိသတ္တော ‘‘တာတ၊ ယော ဟိ အဒါတဗ္ဗယုတ္တကဿ ဒေတိ၊ ဒါတဗ္ဗယုတ္တကဿ န ဒေတိ၊ သော အာပဒံ ပတွာ ကိဉ္စိ ဥပကာရံ န လဘတီ’’တိ ဒဿေန္တော ဣမာ ဂါထာ အာဟ –

၅. ‘‘အဒေယျေသု ဒဒံ ဒါနံ၊ ဒေယျေသု နပ္ပဝေစ္ဆတိ၊

အာပါသု ဗျသနံ ပတ္တော၊ သဟာယံ နာဓိဂစ္ဆတိ.

၆. ‘‘နာဒေယျေသု ဒဒံ ဒါနံ၊ ဒေယျေသု ယော ပဝေစ္ဆတိ၊

အာပါသု ဗျသနံ ပတ္တော၊ သဟာယမဓိဂစ္ဆတိ.

၇. ‘‘သညောဂသမ္ဘောဂဝိသေသဒဿနံ၊ အနရိယဓမ္မေသု သဌေသု နဿတိ၊

ကတဉ္စ အရိယေသု စ အဇ္ဇဝေသု၊ မဟပ္ဖလံ ဟောတိ အဏုမ္ပိ တာဒိသု.

၈. ‘‘ယော ပုဗ္ဗေ ကတကလျာဏော၊ အကာ လောကေ သုဒုက္ကရံ၊

ပစ္ဆာ ကယိရာ န ဝါ ကယိရာ၊ အစ္စန္တံ ပူဇနာရဟော’’တိ.

တတ္ထ အဒေယျေသူတိ ပုဗ္ဗေ အကတူပကာရေသု. ဒေယျေသူတိ ပုဗ္ဗေ ကတူပကာရေသု. နပ္ပဝေစ္ဆတီတိ န ပဝေသေတိ န ဒေတိ. အာပါသူတိ အာပဒါသု. ဗျသနန္တိ ဒုက္ခံ. သညောဂသမ္ဘောဂဝိသေသဒဿနန္တိ ယော မိတ္တေန ကတော သညောဂေါ စေဝ သမ္ဘောဂေါ စ၊ တဿ ဝိသေသဒဿနံ ဂုဏဒဿနံ သုကတံ မယှံ ဣမိနာတိ ဧတံ သဗ္ဗံ အသုဒ္ဓဓမ္မတ္တာ အနရိယဓမ္မေသု ကေရာဋိကတ္တာ သဌေသု နဿတိ. အရိယေသူတိ အတ္တနော ကတဂုဏဇာနနေန အရိယေသု ပရိသုဒ္ဓေသု. အဇ္ဇဝေသူတိ တေနေဝ ကာရဏေန ဥဇုကေသု အကုဋိလေသု. အဏုမ္ပီတိ အပ္ပမတ္တကမ္ပိ. တာဒိသူတိ ယေ တာဒိသာ ပုဂ္ဂလာ ဟောန္တိ အရိယာ ဥဇုဘူတာ၊ တေသု အပ္ပမ္ပိ ကတံ မဟပ္ဖလံ ဟောတိ မဟာဇုတိကံ မဟာဝိပ္ဖါရံ၊ သုခေတ္တေ ဝုတ္တဗီဇမိဝ န နဿတိ၊ ဣတရသ္မိံ ပန ပါပေ ဗဟုမ္ပိ ကတံ အဂ္ဂိမှိ ခိတ္တဗီဇမိဝ နဿတီတိ အတ္ထော. ဝုတ္တမ္ပိ စေတံ –

‘‘ယထာပိ ဗီဇမဂ္ဂိမှိ၊ ဍယှတိ န ဝိရူဟတိ၊

ဧဝံ ကတံ အသပ္ပုရိသေ၊ နဿတိ န ဝိရူဟတိ.

‘‘ကတညုမှိ စ ပေါသမှိ၊ သီလဝန္တေ အရိယဝုတ္တိနေ၊

သုခေတ္တေ ဝိယ ဗီဇာနိ၊ ကတံ တမှိ န နဿတီ’’တိ. (ဇာ. ၁.၁၀.၇၇-၇၈)၊

ပုဗ္ဗေ ကတကလျာဏောတိ ပဌမတရံ ဥပကာရံ ကတွာ ဌိတော. အကာတိ အကရိ၊ အယံ လောကေ သုဒုက္ကရံ နာမ အကာသီတိ အတ္ထော. ပစ္ဆာ ကယိရာတိ သော ပစ္ဆာ အညံ ကိဉ္စိ ဂုဏံ ကရောတု ဝါ မာ ဝါ၊ တေနေဝ ပဌမကတေန ဂုဏေန အစ္စန္တံ ပူဇနာရဟော ဟောတိ၊ သဗ္ဗံ သက္ကာရသမ္မာနံ အရဟတီတိ.

ဣဒံ ပန သုတွာ နေဝ အမစ္စာ၊ န ရာဇပုတ္တော ပုန ကိဉ္စိ ကထေသီတိ.

သတ္ထာ ဣမံ ဓမ္မဒေသနံ အာဟရိတွာ ဇာတကံ သမောဓာနေသိ – ‘‘တဒါ ပစ္စန္တဂါမဝါသီ အာနန္ဒော အဟောသိ၊ ဗာရာဏသိရာဇာ ပန အဟမေဝ အဟောသိ’’န္တိ.

မဟာအဿာရောဟဇာတကဝဏ္ဏနာ ဒုတိယာ.

[၃၀၃] ၃. ဧကရာဇဇာတကဝဏ္ဏနာ

အနုတ္တရေ ကာမဂုဏေ သမိဒ္ဓေတိ ဣဒံ သတ္ထာ ဇေတဝနေ ဝိဟရန္တော အညတရံ ကောသလရာဇသေဝကံ အာရဗ္ဘ ကထေသိ. ပစ္စုပ္ပန္နဝတ္ထု ဟေဋ္ဌာ သေယျဇာတကေ (ဇာ. ၁.၃.၉၄ အာဒယော) ကထိတမေဝ. ဣဓ ပန သတ္ထာ ‘‘န တွညေဝ အနတ္ထေန အတ္ထံ အာဟရိ၊ ပေါရာဏကပဏ္ဍိတာပိ အတ္တနော အနတ္ထေန အတ္ထံ အာဟရိံသူ’’တိ ဝတွာ အတီတံ အာဟရိ.

အတီတေ ဗာရာဏသိရညော ဥပဋ္ဌာကော အမစ္စော ရာဇန္တေပုရေ ဒုဗ္ဘိ. ရာဇာ ပစ္စက္ခတောဝ တဿ ဒေါသံ ဒိသွာ တံ ရဋ္ဌာ ပဗ္ဗာဇေသိ. သော ဒုဗ္ဘိသေနံ နာမ ကောသလရာဇာနံ ဥပဋ္ဌဟန္တောတိ သဗ္ဗံ မဟာသီလဝဇာတကေ (ဇာ. ၁.၁.၅၁) ကထိတမေဝ. ဣဓ ပန ဒုဗ္ဘိသေနော မဟာတလေ အမစ္စမဇ္ဈေ နိသိန္နံ ဗာရာဏသိရာဇာနံ ဂဏှာပေတွာ သိက္ကာယ ပက္ခိပါပေတွာ ဥတ္တရုမ္မာရေ ဟေဋ္ဌာသီသကံ ဩလမ္ဗာပေသိ. ရာဇာ စောရရာဇာနံ အာရဗ္ဘ မေတ္တံ ဘာဝေတွာ ကသိဏပရိကမ္မံ ကတွာ ဈာနံ နိဗ္ဗတ္တေသိ၊ ဗန္ဓနံ ဆိဇ္ဇိ၊ တတော ရာဇာ အာကာသေ ပလ္လင်္ကေန နိသီဒိ. စောရရာဇဿ သရီရေ ဒါဟော ဥပ္ပဇ္ဇိ၊ ‘‘ဍယှာမိ ဍယှာမီ’’တိ ဘူမိယံ အပရာပရံ ပရိဝတ္တတိ. ‘‘ကိမေတ’’န္တိ ဝုတ္တေ ‘‘မဟာရာဇ၊ တုမှေ ဧဝရူပံ ဓမ္မိကရာဇာနံ နိရပရာဓံ ဒွါရဿ ဥတ္တရုမ္မာရေ ဟေဋ္ဌာသီသကံ ဩလမ္ဗာပေထာ’’တိ ဝဒိံသု. တေန ဟိ ဝေဂေန ဂန္တွာ မောစေထ နန္တိ. ပုရိသာ ဂန္တွာ ရာဇာနံ အာကာသေ ပလ္လင်္ကေန နိသိန္နံ ဒိသွာ အာဂန္တွာ ဒုဗ္ဘိသေနဿ အာရောစေသုံ. သော ဝေဂေန ဂန္တွာ တံ ဝန္ဒိတွာ ခမာပေတုံ ပဌမံ ဂါထမာဟ –

၉. ‘‘အနုတ္တရေ ကာမဂုဏေ သမိဒ္ဓေ၊ ဘုတွာန ပုဗ္ဗေ ဝသိ ဧကရာဇ၊

သောဒါနိ ဒုဂ္ဂေ နရကမှိ ခိတ္တော၊ နပ္ပဇ္ဇဟေ ဝဏ္ဏဗလံ ပုရာဏ’’န္တိ.

တတ္ထ ဝသီတိ ဝုတ္ထော. ဧကရာဇာတိ ဗောဓိသတ္တံ နာမေနာလပတိ. သောဒါနီတိ သော တွံ ဣဒါနိ. ဒုဂ္ဂေတိ ဝိသမေ. နရကမှီတိ အာဝါဋေ. ဩလမ္ဗိတဋ္ဌာနံ သန္ဓာယေတံ ဝုတ္တံ. နပ္ပဇ္ဇဟေ ဝဏ္ဏဗလံ ပုရာဏန္တိ ဧဝရူပေ ဝိသမဋ္ဌာနေ ခိတ္တောပိ ပေါရာဏကဝဏ္ဏဉ္စ ဗလဉ္စ နပ္ပဇဟသီတိ ပုစ္ဆတိ.

တံ သုတွာ ဗောဓိသတ္တော သေသဂါထာ အဝေါစ –

၁၀. ‘‘ပုဗ္ဗေဝ ခန္တီ စ တပေါ စ မယှံ၊ သမ္ပတ္ထိတာ ဒုဗ္ဘိသေန အဟောသိ၊

တံဒါနိ လဒ္ဓါန ကထံ နု ရာဇ၊ ဇဟေ အဟံ ဝဏ္ဏဗလံ ပုရာဏံ.

၁၁. ‘‘သဗ္ဗာ ကိရေဝံ ပရိနိဋ္ဌိတာနိ၊ ယသဿိနံ ပညဝန္တံ ဝိသယှ၊

ယသော စ လဒ္ဓါ ပုရိမံ ဥဠာရံ၊ နပ္ပဇ္ဇဟေ ဝဏ္ဏဗလံ ပုရာဏံ.

၁၂. ‘‘ပနုဇ္ဇ ဒုက္ခေန သုခံ ဇနိန္ဒ၊ သုခေန ဝါ ဒုက္ခမသယှသာဟိ၊

ဥဘယတ္ထ သန္တော အဘိနိဗ္ဗုတတ္တာ၊ သုခေ စ ဒုက္ခေ စ ဘဝန္တိ တုလျာ’’တိ.

တတ္ထ ခန္တီတိ အဓိဝါသနခန္တိ. တပေါတိ တပစရဏံ. သမ္ပတ္ထိတာတိ ဣစ္ဆိတာ အဘိကင်္ခိတာ. ဒုဗ္ဘိသေနာတိ တံ နာမေနာလပတိ. တံဒါနိ လဒ္ဓါနာတိ တံ ပတ္ထနံ ဣဒါနာဟံ လဘိတွာ. ဇဟေတိ ကေန ကာရဏေန အဟံ ဇဟေယျံ. ယဿ ဟိ ဒုက္ခံ ဝါ ဒေါမနဿံ ဝါ ဟောတိ၊ သော တံ ဇဟေယျာတိ ဒီပေတိ.

‘‘သဗ္ဗာ ကိရေဝံ ပရိနိဋ္ဌိတာနီ’’တိ အနုဿဝဝသေန အတ္တနော သမ္ပတ္တိံ ဒဿေန္တော အာဟ. ဣဒံ ဝုတ္တံ ဟောတိ – သဗ္ဗာနေဝ မမ ကတ္တဗ္ဗကိစ္စာနိ ဒါနသီလဘာဝနာဥပေါသထကမ္မာနိ ပုဗ္ဗေဝ နိဋ္ဌိတာနီတိ. ယသဿိနံ ပညဝန္တံ ဝိသယှာတိ ပရိဝါရသမ္ပတ္တိယာ ယသဿိ၊ ပညာသမ္ပဒါယ ပညဝန္တ၊ အသယှသာဟိတာယ ဝိသယှ. ဧဝံ တီဏိပေတာနိ အာလပနာနေဝ. နန္တိ ပနေတ္ထ နိပါတော. ဗျဉ္ဇနသိလိဋ္ဌတာဝသေနန္တကာရဿ သာနုနာသိကတာ ကတာတိ ပစ္စေတဗ္ဗာ. ယသော စာတိ ယသဉ္စ၊ အယမေဝ ဝါ ပါဌော. လဒ္ဓါ ပုရိမန္တိ လဘိတွာ ပုရိမံ ပုဗ္ဗေ အလဒ္ဓပုဗ္ဗံ. ဥဠာရန္တိ မဟန္တံ. ကိလေသဝိက္ခမ္ဘနမေတ္တာဘာဝနာဈာနုပ္ပတ္တိယော သန္ဓာယေဝမာဟ. နပ္ပဇ္ဇဟေတိ ဧဝရူပံ ယသံ လဒ္ဓါ ကိံကာရဏာ ပုရာဏဝဏ္ဏဗလံ ဇဟိဿာမီတိ အတ္ထော.

ဒုက္ခေနာတိ တယာ ဥပ္ပါဒိတေန နရကမှိ ခိပနဒုက္ခေန မမ ရဇ္ဇသုခံ ပနုဒိတွာ. သုခေန ဝါ ဒုက္ခန္တိ ဈာနသုခေန ဝါ တံ ဒုက္ခံ ပနုဒိတွာ. ဥဘယတ္ထ သန္တောတိ ယေ သန္တော ဟောန္တိ မာဒိသာ၊ တေ ဒွီသုပိ ဧတေသု ကောဋ္ဌာသေသု အဘိနိဗ္ဗုတသဘာဝါ မဇ္ဈတ္တာ သုခေ စ ဒုက္ခေ စ ဘဝန္တိ တုလျာ၊ ဧကသဒိသာ နိဗ္ဗိကာရာဝ ဟောန္တီတိ.

ဣဒံ သုတွာ ဒုဗ္ဘိသေနော ဗောဓိသတ္တံ ခမာပေတွာ ‘‘တုမှာကံ ရဇ္ဇံ တုမှေဝ ကာရေထ၊ အဟံ ဝေါ စောရေ ပဋိဗာဟိဿာမီ’’တိ ဝတွာ တဿ ဒုဋ္ဌာမစ္စဿ ရာဇာဏံ ကာရေတွာ ပက္ကာမိ. ဗောဓိသတ္တောပိ ရဇ္ဇံ အမစ္စာနံ နိယျာဒေတွာ ဣသိပဗ္ဗဇ္ဇံ ပဗ္ဗဇိတွာ ဗြဟ္မလောကပရာယဏော အဟောသိ.

သတ္ထာ ဣမံ ဓမ္မဒေသနံ အာဟရိတွာ ဇာတကံ သမောဓာနေသိ – ‘‘တဒါ ဒုဗ္ဘိသေနော အာနန္ဒော အဟောသိ၊ ဗာရာဏသိရာဇာ ပန အဟမေဝ အဟောသိ’’န္တိ.

ဧကရာဇဇာတကဝဏ္ဏနာ တတိယာ.

[၃၀၄] ၄. ဒဒ္ဒရဇာတကဝဏ္ဏနာ

ဣမာနိ မန္တိ ဣဒံ သတ္ထာ ဇေတဝနေ ဝိဟရန္တော ဧကံ ကောဓနံ ဘိက္ခုံ အာရဗ္ဘ ကထေသိ. ဝတ္ထု ဟေဋ္ဌာ ကထိတမေဝ. တဒါ ဟိ ဓမ္မသဘာယံ တဿ ကောဓနဘာဝကထာယ သမုဋ္ဌိတာယ သတ္ထာ အာဂန္တွာ ‘‘ကာယ နုတ္ထ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဧတရဟိ ကထာယ သန္နိသိန္နာ’’တိ ပုစ္ဆိတွာ ‘‘ဣမာယ နာမာ’’တိ ဝုတ္တေ တံ ပက္ကောသာပေတွာ ‘‘သစ္စံ ကိရ တွံ ဘိက္ခု ကောဓနောသီ’’တိ ဝတွာ ‘‘အာမ၊ ဘန္တေ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘န၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဣဒါနေဝ၊ ပုဗ္ဗေပေသ ကောဓနောယေဝ၊ ကောဓနဘာဝေနေဝဿ ပေါရာဏကပဏ္ဍိတာ ပရိသုဒ္ဓါ နာဂရာဇဘာဝေ ဌိတာပိ တီဏိ ဝဿာနိ ဂူထပူရိတာယ ဥက္ကာရဘူမိယံ ဝသိံသူ’’တိ ဝတွာ အတီတံ အာဟရိ.

အတီတေ ဗာရာဏသိယံ ဗြဟ္မဒတ္တေ ရဇ္ဇံ ကာရေန္တေ ဗောဓိသတ္တော ဟိမဝန္တပဒေသေ ဒဒ္ဒရပဗ္ဗတပါဒေ ဒဒ္ဒရနာဂဘဝနံ နာမ အတ္ထိ၊ တတ္ထ ရဇ္ဇံ ကာရေန္တဿ ဒဒ္ဒရရညော ပုတ္တော မဟာဒဒ္ဒရော နာမ အဟောသိ၊ ကနိဋ္ဌဘာတာ ပနဿ စူဠဒဒ္ဒရော နာမ. သော ကောဓနော ဖရုသော နာဂမာဏဝကေ အက္ကောသန္တော ပရိဘာသန္တော ပဟရန္တော ဝိစရတိ. နာဂရာဇာ တဿ ဖရုသဘာဝံ ဉတွာ နာဂဘဝနတော တံ နီဟရာပေတုံ အာဏာပေသိ. မဟာဒဒ္ဒရော ပန ပိတရံ ခမာပေတွာ နိဝါရေသိ. ဒုတိယမ္ပိ ရာဇာ တဿ ကုဇ္ဈိ၊ ဒုတိယမ္ပိ ခမာပေသိ. တတိယဝါရေ ပန ‘‘တွံ မံ ဣမံ အနာစာရံ နီဟရာပေန္တံ နိဝါရေသိ၊ ဂစ္ဆထ ဒွေပိ ဇနာ ဣမမှာ နာဂဘဝနာ နိက္ခမိတွာ ဗာရာဏသိယံ ဥက္ကာရဘူမိယံ တီဏိ ဝဿာနိ ဝသထာ’’တိ နာဂဘဝနာ နိက္ကဍ္ဎာပေသိ. တေ တတ္ထ ဂန္တွာ ဝသိံသု. အထ နေ ဥက္ကာရဘူမိယံ ဥဒကပရိယန္တေ ဂေါစရံ ပရိယေသမာနေ ဂါမဒါရကာ ဒိသွာ ပဟရန္တာ လေဍ္ဍုဒဏ္ဍာဒယော ခိပန္တာ ‘‘ကေ ဣမေ ပုထုလသီသာ သူစိနင်္ဂုဋ္ဌာ ဥဒကဒေဍ္ဍုဘာ မဏ္ဍူကဘက္ခာ’’တိအာဒီနိ ဝတွာ အက္ကောသန္တိ ပရိဘာသန္တိ.

စူဠဒဒ္ဒရော စဏ္ဍဖရုသတာယ တေသံ တံ အဝမာနံ အသဟန္တော ‘‘ဘာတိက၊ ဣမေ ဒါရကာ အမှေ ပရိဘဝန္တိ၊ အာသီဝိသဘာဝံ နော န ဇာနန္တိ၊ အဟံ တေသံ အဝမာနံ သဟိတုံ န သက္ကောမိ၊ နာသာဝါတေန တေ နာသေဿာမီ’’တိ ဘာတရာ သဒ္ဓိံ သလ္လပန္တော ပဌမံ ဂါထမာဟ –

၁၃. ‘‘ဣမာနိ မံ ဒဒ္ဒရ တာပယန္တိ၊ ဝါစာဒုရုတ္တာနိ မနုဿလောကေ၊

မဏ္ဍူကဘက္ခာ ဥဒကန္တသေဝီ၊ အာသီဝိသံ မံ အဝိသာ သပန္တီ’’တိ.

တတ္ထ တာပယန္တီတိ ဒုက္ခာပေန္တိ. မဏ္ဍူကဘက္ခာ ဥဒကန္တသေဝီတိ ‘‘မဏ္ဍူကဘက္ခာ’’တိ စ ‘‘ဥဒကန္တသေဝီ’’တိ စ ဝဒန္တာ ဧတေ အဝိသာ ဂါမဒါရကာ မံ အာသီဝိသံ သမာနံ သပန္တိ အက္ကောသန္တီတိ.

တဿ ဝစနံ သုတွာ မဟာဒဒ္ဒရော သေသဂါထာ အဘာသိ –

၁၄. ‘‘သကာ ရဋ္ဌာ ပဗ္ဗာဇိတော၊ အညံ ဇနပဒံ ဂတော၊

မဟန္တံ ကောဋ္ဌံ ကယိရာထ၊ ဒုရုတ္တာနံ နိဓေတဝေ.

၁၅. ‘‘ယတ္ထ ပေါသံ န ဇာနန္တိ၊ ဇာတိယာ ဝိနယေန ဝါ၊

န တတ္ထ မာနံ ကယိရာထ၊ ဝသမညာတကေ ဇနေ.

၁၆. ‘‘ဝိဒေသဝါသံ ဝသတော၊ ဇာတဝေဒသမေနပိ၊

ခမိတဗ္ဗံ သပညေန၊ အပိ ဒါသဿ တဇ္ဇိတ’’န္တိ.

တတ္ထ ဒုရုတ္တာနံ နိဓေတဝေတိ ယထာ ဓညနိဓာနတ္ထာယ မဟန္တံ ကောဋ္ဌံ ကတွာ ပူရေတွာ ကိစ္စေ ဥပ္ပန္နေ ဓညံ ဝဠဉ္ဇေန္တိ၊ ဧဝမေဝံ ဝိဒေသံ ဂတော အန္တောဟဒယေ ပဏ္ဍိတော ပေါသော ဒုရုတ္တာနံ နိဓာနတ္ထာယ မဟန္တံ ကောဋ္ဌံ ကယိရာထ. တတ္ထ တာနိ ဒုရုတ္တာနိ နိဒဟိတွာ ပုန အတ္တနော ပဟောနကကာလေ ကာတဗ္ဗံ ကရိဿတိ. ဇာတိယာ ဝိနယေန ဝါတိ ‘‘အယံ ခတ္တိယော ဗြာဟ္မဏော’’တိ ဝါ ‘‘သီလဝါ ဗဟုဿုတော ဂုဏသမ္ပန္နော’’တိ ဝါ ဧဝံ ယတ္ထ ဇာတိယာ ဝိနယေန ဝါ န ဇာနန္တီတိ အတ္ထော. မာနန္တိ ဧဝရူပံ မံ လာမကဝေါဟာရေန ဝေါဟရန္တိ၊ န သက္ကရောန္တိ န ဂရုံ ကရောန္တီတိ မာနံ န ကရေယျ. ဝသမညာတကေ ဇနေတိ အတ္တနော ဇာတိဂေါတ္တာဒီနိ အဇာနန္တဿ ဇနဿ သန္တိကေ ဝသန္တော. ဝသတောတိ ဝသတာ၊ အယမေဝ ဝါ ပါဌော.

ဧဝံ တေ တတ္ထ တီဏိ ဝဿာနိ ဝသိံသု. အထ နေ ပိတာ ပက္ကောသာပေသိ. တေ တတော ပဋ္ဌာယ နိဟတမာနာ ဇာတာ.

သတ္ထာ ဣမံ ဓမ္မဒေသနံ အာဟရိတွာ သစ္စာနိ ပကာသေတွာ ဇာတကံ သမောဓာနေသိ၊ သစ္စပရိယောသာနေ ကောဓနော ဘိက္ခု အနာဂါမိဖလေ ပတိဋ္ဌဟိ. ‘‘တဒါ စူဠဒဒ္ဒရော ကောဓနော ဘိက္ခု အဟောသိ၊ မဟာဒဒ္ဒရော ပန အဟမေဝ အဟောသိ’’န္တိ.

ဒဒ္ဒရဇာတကဝဏ္ဏနာ စတုတ္ထာ.

[၃၀၅] ၅. သီလဝီမံသနဇာတကဝဏ္ဏနာ

နတ္ထိ လောကေ ရဟော နာမာတိ ဣဒံ သတ္ထာ ဇေတဝနေ ဝိဟရန္တော ကိလေသနိဂ္ဂဟံ အာရဗ္ဘ ကထေသိ. ဝတ္ထု ဧကာဒသကနိပါတေ ပါနီယဇာတကေ (ဇာ. ၁.၁၁.၅၉ အာဒယော) အာဝိ ဘဝိဿတိ. အယံ ပနေတ္ထ သင်္ခေပေါ – ပဉ္စသတာ ဘိက္ခူ အန္တောဇေတဝနေ ဝသန္တာ မဇ္ဈိမယာမသမနန္တရေ ကာမဝိတက္ကံ ဝိတက္ကယိံသု. သတ္ထာ ဆသုပိ ရတ္တိဒိဝါကောဋ္ဌာသေသု ယထာ ဧကစက္ခုကော စက္ခုံ၊ ဧကပုတ္တော ပုတ္တံ၊ စာမရီ ဝါလံ အပ္ပမာဒေန ရက္ခတိ၊ ဧဝံ နိစ္စကာလံ ဘိက္ခူ ဩလောကေတိ. သော ရတ္တိဘာဂေ ဒိဗ္ဗစက္ခုနာ ဇေတဝနံ ဩလောကေန္တော စက္ကဝတ္တိရညော အတ္တနော နိဝေသနေ ဥပ္ပန္နစောရေ ဝိယ တေ ဘိက္ခူ ဒိသွာ ဂန္ဓကုဋိံ ဝိဝရိတွာ အာနန္ဒတ္ထေရံ အာမန္တေတွာ ‘‘အာနန္ဒ၊ အန္တောဇေတဝနေ ကောဋိသန္ထာရေ ဝသနကဘိက္ခူ သန္နိပါတာပေတွာ ဂန္ဓကုဋိဒွါရေ အာသနံ ပညာပေဟီ’’တိ အာဟ. သော တထာ ကတွာ သတ္ထု ပဋိဝေဒေသိ. သတ္ထာ ပညတ္တာသနေ နိသီဒိတွာ သဗ္ဗသင်္ဂါဟိကဝသေန အာမန္တေတွာ ‘‘ဘိက္ခဝေ၊ ပေါရာဏကပဏ္ဍိတာ ‘ပါပကရဏေ ရဟော နာမ နတ္ထီ’တိ ပါပံ န ကရိံသူ’’တိ ဝတွာ တေဟိ ယာစိတော အတီတံ အာဟရိ.

အတီတေ ဗာရာဏသိယံ ဗြဟ္မဒတ္တေ ရဇ္ဇံ ကာရေန္တေ ဗောဓိသတ္တော ဗြာဟ္မဏကုလေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဝယပ္ပတ္တော တတ္ထေဝ ဗာရာဏသိယံ ဒိသာပါမောက္ခဿ အာစရိယဿ သန္တိကေ ပဉ္စန္နံ မာဏဝကသတာနံ ဇေဋ္ဌကော ဟုတွာ သိပ္ပံ ဥဂ္ဂဏှာတိ. အာစရိယဿ ပန ဝယပ္ပတ္တာ ဓီတာ အတ္ထိ. သော စိန္တေသိ ‘‘ဣမေသံ မာဏဝကာနံ သီလံ ဝီမံသိတွာ သီလသမ္ပန္နဿေဝ ဓီတရံ ဒဿာမီ’’တိ. သော ဧကဒိဝသံ မာဏဝကေ အာမန္တေတွာ ‘‘တာတာ၊ မယှံ ဓီတာ ဝယပ္ပတ္တာ၊ ဝိဝါဟမဿာ ကာရေဿာမိ၊ ဝတ္ထာလင်္ကာရံ လဒ္ဓုံ ဝဋ္ဋတိ၊ ဂစ္ဆထ တုမှေ အတ္တနော အတ္တနော ဉာတကာနံ အပဿန္တာနညေဝ ထေနေတွာ ဝတ္ထာလင်္ကာရေ အာဟရထ၊ ကေနစိ အဒိဋ္ဌမေဝ ဂဏှာမိ၊ ဒဿေတွာ အာဘတံ န ဂဏှာမီ’’တိ အာဟ. တေ ‘‘သာဓူ’’တိ သမ္ပဋိစ္ဆိတွာ တတော ပဋ္ဌာယ ဉာတကာနံ အပဿန္တာနံ ထေနေတွာ ဝတ္ထပိဠန္ဓနာဒီနိ အာဟရန္တိ. အာစရိယော အာဘတာဘတံ ဝိသုံ ဝိသုံ ဌပေသိ. ဗောဓိသတ္တော ပန န ကိဉ္စိ အာဟရိ. အထ နံ အာစရိယော အာဟ ‘‘တွံ ပန၊ တာတ၊ န ကိဉ္စိ အာဟရသီ’’တိ. ‘‘အာမ၊ အာစရိယာ’’တိ. ‘‘ကသ္မာ၊ တာတာ’’တိ. ‘‘တုမှေ န ကဿစိ ပဿ္သန္တဿ အာဘတံ ဂဏှထ၊ အဟံ ပန ပါပကရဏေ ရဟော နာမ န ပဿာမီ’’တိ ဒီပေန္တော ဣမာ ဒွေ ဂါထာ အာဟ –

၁၇. ‘‘နတ္ထိ လောကေ ရဟော နာမ၊ ပါပကမ္မံ ပကုဗ္ဗတော၊

ပဿန္တိ ဝနဘူတာနိ၊ တံ ဗာလော မညတီ ရဟော.

၁၈. ‘‘အဟံ ရဟော န ပဿာမိ၊ သုညံ ဝါပိ န ဝိဇ္ဇတိ၊

ယတ္ထ အညံ န ပဿာမိ၊ အသုညံ ဟောတိ တံ မယာ’’တိ.

တတ္ထ ရဟောတိ ပဋိစ္ဆန္နဋ္ဌာနံ. ဝနဘူတာနီတိ ဝနေ နိဗ္ဗတ္တဘူတာနိ. တံ ဗာလောတိ တံ ပါပကမ္မံ ရဟော မယာ ကတန္တိ ဗာလော မညတိ. သုညံ ဝါပီတိ ယံ ဝါ ဌာနံ သတ္တေဟိ သုညံ တုစ္ဆံ ဘဝေယျ၊ တမ္ပိ နတ္ထီတိ အာဟ.

အာစရိယော တဿ ပသီဒိတွာ ‘‘တာတ၊ န မယှံ ဂေဟေ ဓနံ နတ္ထိ၊ အဟံ ပန သီလသမ္ပန္နဿ ဓီတရံ ဒါတုကာမော ဣမေ မာဏဝကေ ဝီမံသန္တော ဧဝမကာသိံ၊ မမ ဓီတာ တုယှမေဝ အနုစ္ဆဝိကာ’’တိ ဓီတရံ အလင်္ကရိတွာ ဗောဓိသတ္တဿ အဒါသိ. သေသမာဏဝကေ ‘‘တုမှေဟိ အာဘတာဘတံ တုမှာကံ ဂေဟမေဝ နေထာ’’တိ အာဟ.

သတ္ထာ ‘‘ဣတိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ တေ ဒုဿီလမာဏဝကာ အတ္တနော ဒုဿီလတာယ တံ ဣတ္ထိံ န လဘိံသု၊ ဣတရော ပဏ္ဍိတမာဏဝေါ သီလသမ္ပန္နတာယ လဘီ’’တိ ဝတွာ အဘိသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဟုတွာ ဣတရာ ဒွေ ဂါထာ အဘာသိ –

၁၉. ‘‘ဒုဇ္ဇစ္စော စ သုဇစ္စော စ၊ နန္ဒော စ သုခဝဍ္ဎိတော၊

ဝဇ္ဇော စ အဒ္ဓုဝသီလော စ၊ တေ ဓမ္မံ ဇဟုမတ္ထိကာ.

၂၀. ‘‘ဗြာဟ္မဏော စ ကထံ ဇဟေ၊ သဗ္ဗဓမ္မာန ပါရဂူ၊

ယော ဓမ္မမနုပါလေတိ၊ ဓိတိမာ သစ္စနိက္ကမော’’တိ.

တတ္ထ ဒုဇ္ဇစ္စောတိအာဒယော ဆ ဇေဋ္ဌကမာဏဝါ၊ တေသံ နာမံ ဂဏှိ၊ အဝသေသာနံ နာမံ အဂ္ဂဟေတွာ သဗ္ဗသင်္ဂါဟိကဝသေနေဝ ‘‘တေ ဓမ္မံ ဇဟုမတ္ထိကာ’’တိ အာဟ. တတ္ထ တေတိ သဗ္ဗေပိ တေ မာဏဝါ. ဓမ္မန္တိ ဣတ္ထိပဋိလာဘသဘာဝံ. ဇဟုမတ္ထိကာတိ ဇဟုံ အတ္ထိကာ၊ အယမေဝ ဝါ ပါဌော. မကာရော ပဒဗျဉ္ဇနသန္ဓိဝသေန ဝုတ္တော. ဣဒံ ဝုတ္တံ ဟောတိ – သဗ္ဗေပိ တေ မာဏဝါ တာယ ဣတ္ထိယာ အတ္ထိကာဝ ဟုတွာ အတ္တနော ဒုဿီလတာယ တံ ဣတ္ထိပဋိလာဘသဘာဝံ ဇဟိံသု.

ဗြာဟ္မဏော စာတိ ဣတရော ပန သီလသမ္ပန္နော ဗြာဟ္မဏော. ကထံ ဇဟေတိ ကေန ကာရဏေန တံ ဣတ္ထိပဋိလာဘသဘာဝံ ဇဟိဿတိ. သဗ္ဗဓမ္မာနန္တိ ဣမသ္မိံ ဌာနေ လောကိယာနိ ပဉ္စ သီလာနိ၊ ဒသ သီလာနိ၊ တီဏိ သုစရိတာနိ စ၊ သဗ္ဗဓမ္မာ နာမ၊ တေသံ သော ပါရံ ဂတောတိ ပါရဂူ. ဓမ္မန္တိ ဝုတ္တပ္ပကာရမေဝ ဓမ္မံ ယော အနုပါလေတိ ရက္ခတိ. ဓိတိမာတိ သီလရက္ခနဓိတိယာ သမန္နာဂတော. သစ္စနိက္ကမောတိ သစ္စေ သဘာဝဘူတေ ယထာဝုတ္တေ သီလဓမ္မေ နိက္ကမေန သမန္နာဂတော.

သတ္ထာ ဣမံ ဓမ္မဒေသနံ အာဟရိတွာ သစ္စာနိ ပကာသေတွာ ဇာတကံ သမောဓာနေသိ၊ သစ္စပရိယောသာနေ တာနိ ပဉ္စ ဘိက္ခုသတာနိ အရဟတ္တေ ပတိဋ္ဌဟိံသု.

တဒါ အာစရိယော သာရိပုတ္တော အဟောသိ၊ ပဏ္ဍိတမာဏဝေါ ပန အဟမေဝ အဟောသိန္တိ.

သီလဝီမံသနဇာတကဝဏ္ဏနာ ပဉ္စမာ.

[၃၀၆] ၆. သုဇာတာဇာတကဝဏ္ဏနာ

ကိမဏ္ဍကာတိ ဣဒံ သတ္ထာ ဇေတဝနေ ဝိဟရန္တော မလ္လိကံ ဒေဝိံ အာရဗ္ဘ ကထေသိ. ဧကဒိဝသံ ကိရ ရညော တာယ သဒ္ဓိံ သိရိဝိဝါဒေါ အဟောသိ၊ ‘‘သယနကလဟော’’တိပိ ဝဒန္တိယေဝ. ရာဇာ ကုဇ္ဈိတွာ တဿာ အတ္ထိဘာဝမ္ပိ န ဇာနာတိ. မလ္လိကာ ဒေဝီပိ ‘‘သတ္ထာ ရညော မယိ ကုဒ္ဓဘာဝံ န ဇာနာတိ မညေ’’တိ စိန္တေသိ. သတ္ထာပိ ဉတွာ ‘‘ဣမေသံ သမဂ္ဂဘာဝံ ကရိဿာမီ’’တိ ပုဗ္ဗဏှသမယံ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ ပဉ္စဘိက္ခုသတပရိဝါရော သာဝတ္ထိံ ပဝိသိတွာ ရာဇဒွါရံ အဂမာသိ. ရာဇာ တထာဂတဿ ပတ္တံ ဂဟေတွာ နိဝေသနံ ပဝေသေတွာ ပညတ္တာသနေ နိသီဒါပေတွာ ဗုဒ္ဓပ္ပမုခဿ ဘိက္ခုသံဃဿ ဒက္ခိဏောဒကံ ဒတွာ ယာဂုခဇ္ဇကံ အာဟရိ. သတ္ထာ ပတ္တံ ဟတ္ထေန ပိဒဟိတွာ ‘‘မဟာရာဇ၊ ကဟံ ဒေဝီ’’တိ အာဟ. ‘‘ကိံ၊ ဘန္တေ၊ တာယ အတ္တနော ယသေန မတ္တာယာ’’တိ? ‘‘မဟာရာဇ၊ သယမေဝ ယသံ ဒတွာ မာတုဂါမံ ဥက္ခိပိတွာ တာယ ကတဿ အပရာဓဿ အသဟနံ နာမ န ယုတ္တ’’န္တိ. ရာဇာ သတ္ထု ဝစနံ သုတွာ တံ ပက္ကောသာပေသိ၊ သာ သတ္ထာရံ ပရိဝိသိ. သတ္ထာ ‘‘အညမညံ သမဂ္ဂေဟိ ဘဝိတုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ သာမဂ္ဂိရသဝဏ္ဏံ ကထေတွာ ပက္ကာမိ. တတော ပဋ္ဌာယ ဥဘော သမဂ္ဂဝါသံ ဝသိံသု. ဘိက္ခူ ဓမ္မသဘာယံ ကထံ သမုဋ္ဌာပေသုံ ‘‘အာဝုသော၊ သတ္ထာ ဧကဝစနေနေဝ ဥဘော သမဂ္ဂေ အကာသီ’’တိ. သတ္ထာ အာဂန္တွာ ‘‘ကာယ နုတ္ထ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဧတရဟိ ကထာယ သန္နိသိန္နာ’’တိ ပုစ္ဆိတွာ ‘‘ဣမာယ နာမာ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘န၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဣဒါနေဝ၊ ပုဗ္ဗေပါဟံ ဧတေ ဧကဝါဒေနေဝ သမဂ္ဂေ အကာသိ’’န္တိ ဝတွာ တေဟိ ယာစိတော အတီတံ အာဟရိ.

အတီတေ ဗာရာဏသိယံ ဗြဟ္မဒတ္တေ ရဇ္ဇံ ကာရေန္တေ ဗောဓိသတ္တော တဿ အတ္ထဓမ္မာနုသာသကော အမစ္စော အဟောသိ. အထေကဒိဝသံ ရာဇာ ဝါတပါနံ ဝိဝရိတွာ ရာဇင်္ဂဏံ ဩလောကယမာနော အဋ္ဌာသိ. တသ္မိံ ခဏေ ဧကာ ပဏ္ဏိကဓီတာ အဘိရူပါ ပဌမဝယေ ဌိတာ သုဇာတာ နာမ ဗဒရပစ္ဆိံ သီသေ ကတွာ ‘‘ဗဒရာနိ ဂဏှထ၊ ဗဒရာနိ ဂဏှထာ’’တိ ဝဒမာနာ ရာဇင်္ဂဏေန ဂစ္ဆတိ. ရာဇာ တဿာ သဒ္ဒံ သုတွာ တာယ ပဋိဗဒ္ဓစိတ္တော ဟုတွာ အသာမိကဘာဝံ ဉတွာ တံ ပက္ကောသာပေတွာ အဂ္ဂမဟေသိဋ္ဌာနေ ဌပေတွာ မဟန္တံ ယသံ အဒါသိ. သာ ရညော ပိယာ အဟောသိ မနာပါ. အထေကဒိဝသံ ရာဇာ သုဝဏ္ဏတဋ္ဋကေ ဗဒရာနိ ခါဒန္တော နိသီဒိ. တဒါ သုဇာတာ ဒေဝီ ရာဇာနံ ဗဒရာနိ ခါဒန္တံ ဒိသွာ ‘‘မဟာရာဇ၊ ကိံ နာမ တုမှေ ခါဒထာ’’တိ ပုစ္ဆန္တီ ပဌမံ ဂါထမာဟ –

၂၁. ‘‘ကိမဏ္ဍကာ ဣမေ ဒေဝ၊ နိက္ခိတ္တာ ကံသမလ္လကေ၊

ဥပလောဟိတကာ ဝဂ္ဂူ၊ တံ မေ အက္ခာဟိ ပုစ္ဆိတော’’တိ.

တတ္ထ ကိမဏ္ဍကာတိ ကိံဖလာနိ နာမေတာနိ၊ ပရိမဏ္ဍလဝသေန ပန အဏ္ဍကာတိ အာဟ. ကံသမလ္လကေတိ သုဝဏ္ဏတဋ္ဋကေ. ဥပလောဟိတကာတိ ရတ္တဝဏ္ဏာ. ဝဂ္ဂူတိ စောက္ခာ နိမ္မလာ.

ရာဇာ ကုဇ္ဈိတွာ ‘‘ဗဒရဝါဏိဇကေ ပဏ္ဏိကဂဟပတိကဿ ဓီတေ အတ္တနော ကုလသန္တကာနိ ဗဒရာနိပိ န ဇာနာသီ’’တိ ဝတွာ ဒွေ ဂါထာ အဘာသိ –

၂၂. ‘‘ယာနိ ပုရေ တုဝံ ဒေဝိ၊ ဘဏ္ဍု နန္တကဝါသိနီ၊

ဥစ္ဆင်္ဂဟတ္ထာ ပစိနာသိ၊ တဿာ တေ ကောလိယံ ဖလံ.

၂၃. ‘‘ဥဍ္ဍယှတေ န ရမတိ၊ ဘောဂါ ဝိပ္ပဇဟန္တိ တံ၊

တတ္ထေဝိမံ ပဋိနေထ၊ ယတ္ထ ကောလံ ပစိဿတီ’’တိ.

တတ္ထ ဘဏ္ဍူတိ မုဏ္ဍသီသာ ဟုတွာ. နန္တကဝါသိနီတိ ဇိဏ္ဏပိလောတိကနိဝတ္ထာ. ဥစ္ဆင်္ဂဟတ္ထာ ပစိနာသီတိ အဋဝိံ ပဝိသိတွာ အင်္ကုသကေန သာခံ ဩနာမေတွာ ဩစိတောစိတံ ဟတ္ထေန ဂဟေတွာ ဥစ္ဆင်္ဂေ ပက္ခိပနဝသေန ဥစ္ဆင်္ဂဟတ္ထာ ဟုတွာ ပစိနာသိ ဩစိနာသိ. တဿာ တေ ကောလိယံ ဖလန္တိ တဿာ တဝ ဧဝံ ပစိနန္တိယာ ဩစိနန္တိယာ ယမဟံ ဣဒါနိ ခါဒါမိ၊ ဣဒံ ကောလိယံ ကုလဒတ္တိယံ ဖလန္တိ အတ္ထော.

ဥဍ္ဍယှတေ န ရမတီတိ အယံ ဇမ္မီ ဣမသ္မိံ ရာဇကုလေ ဝသမာနာ လောဟကုမ္ဘိယံ ပက္ခိတ္တာ ဝိယ ဍယှတိ နာဘိရမတိ. ဘောဂါတိ ရာဇဘောဂါ ဣမံ အလက္ခိကံ ဝိပ္ပဇဟန္တိ. ယတ္ထ ကောလံ ပစိဿတီတိ ယတ္ထ ဂန္တွာ ပုန ဗဒရမေဝ ပစိနိတွာ ဝိက္ကိဏန္တီ ဇီဝိကံ ကပ္ပေဿတိ၊ တတ္ထေဝ နံ နေထာတိ ဝဒတိ.

ဗောဓိသတ္တော ‘‘ဌပေတွာ မံ အညော ဣမေ သမဂ္ဂေ ကာတုံ န သက္ခိဿတီ’’တိ ရာဇာနံ သညာပေတွာ ‘‘ဣမိဿာ အနိက္ကဍ္ဎနံ ကရိဿာမီ’’တိ စိန္တေတွာ စတုတ္ထံ ဂါထမာဟ –

၂၄. ‘‘ဟောန္တိ ဟေတေ မဟာရာဇ၊ ဣဒ္ဓိပ္ပတ္တာယ နာရိယာ၊

ခမ ဒေဝ သုဇာတာယ၊ မာဿာ ကုဇ္ဈ ရထေသဘာ’’တိ.

တဿတ္ထော – မဟာရာဇ၊ ဧတေ ဧဝရူပါ ပမာဒဒေါသာ ယသံ ပတ္တာယ နာရိယာ ဟောန္တိယေဝ၊ ဧတံ ဧဝရူပေ ဥစ္စေ ဌာနေ ဌပေတွာ ဣဒါနိ ‘‘ဧတ္တကဿ အပရာဓဿ အသဟနံ နာမ န ယုတ္တံ တုမှာကံ၊ တသ္မာ ခမ၊ ဒေဝ၊ သုဇာတာယ၊ ဧတိဿာ မာ ကုဇ္ဈ ရထေသဘ ရထဇေဋ္ဌကာတိ.

ရာဇာ တဿ ဝစနေန ဒေဝိယာ တံ အပရာဓံ သဟိတွာ ယထာဌာနေယေဝ နံ ဌပေသိ. တတော ပဋ္ဌာယ ဥဘော သမဂ္ဂဝါသံ ဝသိံသူတိ.

သတ္ထာ ဣမံ ဓမ္မဒေသနံ အာဟရိတွာ ဇာတကံ သမောဓာနေသိ – ‘‘တဒါ ဗာရာဏသိရာဇာ ကောသလရာဇာ အဟောသိ၊ သုဇာတာ မလ္လိကာ၊ အမစ္စော ပန အဟမေဝ အဟောသိ’’န္တိ.

သုဇာတာဇာတကဝဏ္ဏနာ ဆဋ္ဌာ.

[၃၀၇] ၇. ပလာသဇာတကဝဏ္ဏနာ

အစေတနံ ဗြာဟ္မဏ အဿုဏန္တန္တိ ဣဒံ သတ္ထာ ပရိနိဗ္ဗာနမဉ္စေ နိပန္နော အာနန္ဒတ္ထေရံ အာရဗ္ဘ ကထေသိ. သောဟာယသ္မာ ‘‘အဇ္ဇ ရတ္တိယာ ပစ္စူသသမယေ သတ္ထာ ပရိနိဗ္ဗာယိဿတီ’’တိ ဉတွာ ‘‘အဟဉ္စမှိ သေက္ခော သကရဏီယော၊ သတ္ထု စ မေ ပရိနိဗ္ဗာနံ ဘဝိဿတိ၊ ပဉ္စဝီသတိ ဝဿာနိ သတ္ထု ကတံ ဥပဋ္ဌာနံ နိပ္ဖလံ ဘဝိဿတီ’’တိ သောကာဘိဘူတော ဥယျာနဩဝရကေ ကပိသီသံ အာလမ္ဗိတွာ ပရောဒိ. သတ္ထာ တံ အပဿန္တော ‘‘ကဟံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အာနန္ဒော’’တိ ပုစ္ဆိတွာ တမတ္ထံ သုတွာ တံ ပက္ကောသာပေတွာ ‘‘ကတပုညောသိ တွံ၊ အာနန္ဒ၊ ပဓာနမနုယုဉ္ဇ၊ ခိပ္ပံ ဟောဟိသိ အနာသဝေါ၊ မာ စိန္တယိ၊ ဣဒါနိ တယာ မမ ကတံ ဥပဋ္ဌာနံ ကိံကာရဏာ နိပ္ဖလံ ဘဝိဿတိ၊ ယဿ တေ ပုဗ္ဗေ သရာဂါဒိကာလေပိ မမ ကတံ ဥပဋ္ဌာနံ နိပ္ဖလံ နာဟောသီ’’တိ ဝတွာ အတီတံ အာဟရိ.

အတီတေ ဗာရာဏသိယံ ဗြဟ္မဒတ္တေ ရဇ္ဇံ ကာရေန္တေ ဗောဓိသတ္တော ဗာရာဏသိတော အဝိဒူရေ ပလာသရုက္ခဒေဝတာ ဟုတွာ နိဗ္ဗတ္တိ. တဒါ ဗာရာဏသိဝါသိနော မနုဿာ ဒေဝတာမင်္ဂလိကာ အဟေသုံ နိစ္စံ ဗလိကရဏာဒီသု ပယုတ္တာ. အထေကော ဒုဂ္ဂတဗြာဟ္မဏော ‘‘အဟမ္ပိ ဧကံ ဒေဝတံ ပဋိဇဂ္ဂိဿာမီ’’တိ ဧကသ္မိံ ဥန္နတပ္ပဒေသေ ဌိတဿ မဟတော ပလာသရုက္ခဿ မူလံ သမံ နိတ္တိဏံ ကတွာ ပရိက္ခိပိတွာ ဝါလုကံ ဩကိရိတွာဝ သမ္မဇ္ဇိတွာ ရုက္ခေ ဂန္ဓပဉ္စင်္ဂုလိကာနိ ဒတွာ မာလာဂန္ဓဓူမေဟိ ပူဇေတွာ ဒီပံ ဇာလေတွာ ‘‘သုခံ သယာ’’တိ ဝတွာ ရုက္ခံ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ ပက္ကမတိ. ဒုတိယဒိဝသေ ပါတောဝ ဂန္တွာ သုခသေယျံ ပုစ္ဆတိ. အထေကဒိဝသံ ရုက္ခဒေဝတာ စိန္တေသိ ‘‘အယံ ဗြာဟ္မဏော အတိဝိယ မံ ပဋိဇဂ္ဂတိ၊ ဣမံ ဗြာဟ္မဏံ ဝီမံသိတွာ ယေန ကာရဏေန မံ ပဋိဇဂ္ဂတိ၊ တံ ဒဿာမီ’’တိ. သာ တသ္မိံ ခဏေ ဗြာဟ္မဏေ အာဂန္တွာ ရုက္ခမူလေ သမ္မဇ္ဇန္တေ မဟလ္လကဗြာဟ္မဏဝေသေန သမီပေ ဌတွာ ပဌမံ ဂါထမာဟ –

၂၅. ‘‘အစေတနံ ဗြာဟ္မဏ အဿုဏန္တံ၊ ဇာနော အဇာနန္တမိမံ ပလာသံ၊

အာရဒ္ဓဝိရိယော ဓုဝံ အပ္ပမတ္တော၊ သုခသေယျံ ပုစ္ဆသိ ကိဿ ဟေတူ’’တိ.

တတ္ထ အဿုဏန္တန္တိ အစေတနတ္တာဝ အသုဏန္တံ. ဇာနောတိ တုဝံ ဇာနမာနော ဟုတွာ ဓုဝံ အပ္ပမတ္တောတိ နိစ္စံ အပ္ပမတ္တော.

တံ သုတွာ ဗြာဟ္မဏော ဒုတိယံ ဂါထမာဟ –

၂၆. ‘‘ဒူရေ သုတော စေဝ ဗြဟာ စ ရုက္ခော၊ ဒေသေ ဌိတော ဘူတနိဝါသရူပေါ၊

တသ္မာ နမဿာမိ ဣမံ ပလာသံ၊ ယေ စေတ္ထ ဘူတာ တေ ဓနဿ ဟေတူ’’တိ.

တတ္ထ ဒူရေ သုတောတိ ဗြာဟ္မဏ အယံ ရုက္ခော ဒူရေ သုတော ဝိဿုတော၊ န အာသန္နဋ္ဌာနေယေဝ ပါကဋော. ဗြဟာ စာတိ မဟန္တော စ. ဒေသေ ဌိတောတိ ဥန္နတေ သမေ ဘူမိပ္ပဒေသေ ဌိတော. ဘူတနိဝါသရူပေါတိ ဒေဝတာနိဝါသသဘာဝေါ၊ အဒ္ဓါ ဧတ္ထ မဟေသက္ခာ ဒေဝတာ နိဝုတ္ထာ ဘဝိဿတိ. တေ ဓနဿ ဟေတူတိ ဣမဉ္စ ရုက္ခံ ယေ စေတ္ထ နိဝုတ္ထာ ဘူတာ၊ တေ ဓနဿ ဟေတု နမဿာမိ၊ န နိက္ကာရဏာတိ.

တံ သုတွာ ရုက္ခဒေဝတာ ဗြာဟ္မဏဿ ပသန္နာ ‘‘အဟံ၊ ဗြာဟ္မဏ၊ ဣမသ္မိံ ရုက္ခေ နိဗ္ဗတ္တဒေဝတာ၊ မာ ဘာယိ၊ ဓနံ တေ ဒဿာမီ’’တိ တံ အဿာသေတွာ အတ္တနော ဝိမာနဒွါရေ မဟန္တေန ဒေဝတာနုဘာဝေန အာကာသေ ဌတွာ ဣတရာ ဒွေ ဂါထာ အဘာသိ –

၂၇. ‘‘သော တေ ကရိဿာမိ ယထာနုဘာဝံ၊ ကတညုတံ ဗြာဟ္မဏ ပေက္ခမာနော၊

ကထဉှိ အာဂမ္မ သတံ သကာသေ၊ မောဃာနိ တေ အဿု ပရိဖန္ဒိတာနိ.

၂၈. ‘‘ယော တိန္ဒုကရုက္ခဿ ပရော ပိလက္ခော၊ ပရိဝါရိတော ပုဗ္ဗယညော ဥဠာရော၊

တဿေသ မူလသ္မိံ နိဓိ နိခါတော၊ အဒါယာဒေါ ဂစ္ဆ တံ ဥဒ္ဓရာဟီ’’တိ.

တတ္ထ ယထာနုဘာဝန္တိ ယထာသတ္တိ ယထာဗလံ. ကတညုတန္တိ တယာ မယှံ ကတဂုဏံ ဇာနန္တော တံ အတ္တနိ ဝိဇ္ဇမာနံ ကတညုတံ ပေက္ခမာနော. အာဂမ္မာတိ အာဂန္တွာ. သတံ သကာသေတိ သပ္ပုရိသာနံ သန္တိကေ. မောဃာနိ တေ အဿု ပရိဖန္ဒိတာနီတိ သုခသေယျပုစ္ဆနဝသေန ဝါစာဖန္ဒိတာနိ သမ္မဇ္ဇနာဒိကရဏေန ကာယဖန္ဒိတာနိ စ တဝ ကထံ အဖလာနိ ဘဝိဿန္တိ.

ယော တိန္ဒုကရုက္ခဿ ပရော ပိလက္ခောတိ ယော ဧသ တိန္ဒုကရုက္ခဿ ပရတော ပိလက္ခရုက္ခော ဌိတောတိ ဝိမာနဒွါရေ ဌိတာဝ ဟတ္ထံ ပသာရေတွာ ဒဿေတိ. ပရိဝါရိတောတိအာဒီသု တဿ ပိလက္ခရုက္ခဿ မူလေ ဧသ တံ ရုက္ခမူလံ ပရိက္ခိပိတွာ နိဟိတတာယ ပရိဝါရိတော၊ ပုဗ္ဗေ ယိဋ္ဌယညဝသေန ပုရိမသာမိကာနံ ဥပ္ပန္နတာယ ပုဗ္ဗယညော၊ အနေကနိဓိကုမ္ဘိ ဘာဝေန မဟန္တတ္တာ ဥဠာရော၊ ဘူမိံ ခဏိတွာ ဌပိတတ္တာ နိခါတော၊ ဣဒါနိ ဒါယာဒါနံ အဘာဝတော အဒါယာဒေါ. ဣဒံ ဝုတ္တံ ဟောတိ – ဧသ တံ ရုက္ခမူလံ ပရိက္ခိပိတွာ ဂီဝါယ ဂီဝံ ပဟရန္တီနံ နိဓိကုမ္ဘီနံ ဝသေန မဟာနိဓိ နိခါတော အသာမိကော၊ ဂစ္ဆ တံ ဥဒ္ဓရိတွာ ဂဏှာတိ.

ဧဝဉ္စ ပန ဝတွာ သာ ဒေဝတာ ‘‘ဗြာဟ္မဏ၊ တွံ ဧတံ ဥဒ္ဓရိတွာ ဂဏှန္တော ကိလမိဿသိ၊ ဂစ္ဆ တွံ၊ အဟမေဝ တံ တဝ ဃရံ နေတွာ အသုကသ္မိံ အသုကသ္မိဉ္စ ဌာနေ နိဒဟိဿာမိ၊ တွံ ဧတံ ဓနံ ယာဝဇီဝံ ပရိဘုဉ္ဇန္တော ဒါနံ ဒေဟိ၊ သီလံ ရက္ခာဟီ’’တိ ဗြာဟ္မဏဿ ဩဝါဒံ ဒတွာ တံ ဓနံ အတ္တနော အာနုဘာဝေန တဿ ဃရေ ပတိဋ္ဌာပေသိ.

သတ္ထာ ဣမံ ဓမ္မဒေသနံ အာဟရိတွာ ဇာတကံ သမောဓာနေသိ – ‘‘တဒါ ဗြာဟ္မဏော အာနန္ဒော အဟောသိ၊ ရုက္ခဒေဝတာ ပန အဟမေဝ အဟောသိ’’န္တိ.

ပလာသဇာတကဝဏ္ဏနာ သတ္တမာ.

[၃၀၈] ၈. သကုဏဇာတကဝဏ္ဏနာ

အကရမှသ တေ ကိစ္စန္တိ ဣဒံ သတ္ထာ ဇေတဝနေ ဝိဟရန္တော ဒေဝဒတ္တဿ အကတညုတံ အာရဗ္ဘ ကထေသိ. ‘‘န၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဣဒါနေဝ၊ ပုဗ္ဗေပိ ဒေဝဒတ္တော အကတညူယေဝါ’’တိ ဝတွာ အတီတံ အာဟရိ.

အတီတေ ဗာရာဏသိယံ ဗြဟ္မဒတ္တေ ရဇ္ဇံ ကာရေန္တေ ဗောဓိသတ္တော ဟိမဝန္တပဒေသေ ရုက္ခကောဋ္ဋကသကုဏော ဟုတွာ နိဗ္ဗတ္တိ. အထေကဿ သီဟဿ မံသံ ခါဒန္တဿ အဋ္ဌိ ဂလေ လဂ္ဂိ၊ ဂလော ဥဒ္ဓုမာယိ၊ ဂေါစရံ ဂဏှိတုံ န သက္ကောတိ၊ ခရာ ဝေဒနာ ပဝတ္တတိ. အထ နံ သော သကုဏော ဂေါစရပ္ပသုတော ဒိသွာ သာခါယ နိလီနော ‘‘ကိံ တေ၊ သမ္မ၊ ဒုက္ခ’’န္တိ ပုစ္ဆိ. သော တမတ္ထံ အာစိက္ခိ. ‘‘အဟံ တေ၊ သမ္မ၊ ဧတံ အဋ္ဌိံ အပနေယျံ၊ ဘယေန ပန တေ မုခံ ပဝိသိတုံ န ဝိသဟာမိ၊ ခါဒေယျာသိပိ မ’’န္တိ. ‘‘မာ ဘာယိ၊ သမ္မ၊ နာဟံ တံ ခါဒါမိ၊ ဇီဝိတံ မေ ဒေဟီ’’တိ. သော ‘‘သာဓူ’’တိ တံ ဝါမပဿေန နိပဇ္ဇာပေတွာ ‘‘ကော ဇာနာတိ၊ ကိမ္ပေသ ကရိဿတီ’’တိ စိန္တေတွာ ယထာ မုခံ ပိဒဟိတုံ န သက္ကောတိ၊ တထာ တဿ အဓရောဋ္ဌေ စ ဥတ္တရောဋ္ဌေ စ ဒဏ္ဍကံ ဌပေတွာ မုခံ ပဝိသိတွာ အဋ္ဌိကောဋိံ တုဏ္ဍေန ပဟရိ၊ အဋ္ဌိ ပတိတွာ ဂတံ. သော အဋ္ဌိံ ပါတေတွာ သီဟဿ မုခတော နိက္ခမန္တော ဒဏ္ဍကံ တုဏ္ဍေန ပဟရိတွာ ပါတေန္တောဝ နိက္ခမိတွာ သာခဂ္ဂေ နိလီယိ. သီဟော နိရောဂေါ ဟုတွာ ဧကဒိဝသံ ဧကံ ဝနမဟိံသံ ဝဓိတွာ ခါဒတိ. သကုဏော ‘‘ဝီမံသိဿာမိ န’’န္တိ တဿ ဥပရိဘာဂေ သာခါယ နိလီယိတွာ တေန သဒ္ဓိံ သလ္လပန္တော ပဌမံ ဂါထမာဟ –