၃. ဥဒပါနဝဂ္ဂေါ

[၂၇၁] ၁. ဥဒပါနဒူသကဇာတကဝဏ္ဏနာ

အာရညိကဿ ဣသိနောတိ ဣဒံ သတ္ထာ ဇေတဝနေ ဝိဟရန္တော ဧကံ ဥဒပါနဒူသကသိင်္ဂါလံ အာရဗ္ဘ ကထေသိ. ဧကော ကိရ သိင်္ဂါလော ဘိက္ခုသံဃဿ ပါနီယဥဒပါနံ ဥစ္စာရပဿာဝကရဏေန ဒူသေတွာ ပက္ကာမိ. အထ နံ ဧကဒိဝသံ ဥဒပါနသမီပံ အာဂတံ သာမဏေရာ လေဍ္ဍူဟိ ပဟရိတွာ ကိလမေသုံ၊ သော တတော ပဋ္ဌာယ တံ ဌာနံ ပုန နိဝတ္တိတွာပိ န ဩလောကေသိ. ဘိက္ခူ တံ ပဝတ္တိံ ဉတွာ ဓမ္မသဘာယံ ကထံ သမုဋ္ဌာပေသုံ – ‘‘အာဝုသော၊ ဥဒပါနဒူသကသိင်္ဂါလော ကိရ သာမဏေရေဟိ ကိလမိတကာလတော ပဋ္ဌာယ ပုန နိဝတ္တိတွာပိ န ဩလောကေသီ’’တိ. သတ္ထာ အာဂန္တွာ ‘‘ကာယ နုတ္ထ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဧတရဟိ ကထာယ သန္နိသိန္နာ’’တိ ပုစ္ဆိတွာ ‘‘ဣမာယ နာမာ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘န၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဣဒါနေဝ၊ ပုဗ္ဗေပေသ သိင်္ဂါလော ဥဒပါနဒူသကောယေဝါ’’တိ ဝတွာ အတီတံ အာဟရိ.

အတီတေ ဗာရာဏသိယံ ဣဒမေဝ ဣသိပတနံ အယမေဝ ဥဒပါနော အဟောသိ. တဒါ ဗောဓိသတ္တော ဗာရာဏသိယံ ကုလဃရေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဝယပ္ပတ္တော ဣသိပဗ္ဗဇ္ဇံ ပဗ္ဗဇိတွာ ဣသိဂဏပရိဝုတော ဣသိပတနေ ဝါသံ ကပ္ပေသိ. တဒါ ဧကော သိင်္ဂါလော ဣဒမေဝ ဥဒပါနံ ဒူသေတွာ ပက္ကမတိ. အထ နံ ဧကဒိဝသံ တာပသာ ပရိဝါရေတွာ ဌိတာ ဧကေနုပါယေန ဂဟေတွာ ဗောဓိသတ္တဿ သန္တိကံ အာနယိံသု. ဗောဓိသတ္တော သိင်္ဂါလေန သဒ္ဓိံ သလ္လပန္တော ပဌမံ ဂါထမာဟ –

၆၁. ‘‘အာရညိကဿ ဣသိနော၊ စိရရတ္တတပဿိနော၊

ကိစ္ဆာကတံ ဥဒပါနံ၊ ကထံ သမ္မ အဝါဟယီ’’တိ.

တဿတ္ထော – အရညေ ဝသနတာယ အာရညိကဿ၊ ဧသိတဂုဏတ္တာ ဣသိနော၊ စိရရတ္တံ တပံ နိဿာယ ဝုတ္ထတ္တာ စိရရတ္တတပဿိနော ကိစ္ဆာကတံ ကိစ္ဆေန ဒုက္ခေန နိပ္ဖါဒိတံ ဥဒပါနံ ကထံ ကိမတ္ထာယ သမ္မ သိင်္ဂါလ၊ တွံ အဝါဟယိ မုတ္တကရီသေန အဇ္ဈောတ္ထရိ ဒူသေသိ၊ တံ ဝါ မုတ္တကရီသံ ဧတ္ထ အဝါဟယိ ပါတေသီတိ.

တံ သုတွာ သိင်္ဂါလော ဒုတိယံ ဂါထမာဟ –

၆၂. ‘‘ဧသ ဓမ္မော သိင်္ဂါလာနံ၊ ယံ ပိတွာ ဩဟဒါမသေ၊

ပိတုပိတာမဟံ ဓမ္မော၊ န တံ ဥဇ္ဈာတုမရဟသီ’’တိ.

တတ္ထ ဧသ ဓမ္မောတိ ဧသ သဘာဝေါ. ယံ ပိတွာ ဩဟဒါမသေတိ၊ သမ္မ၊ ယံ မယံ ယတ္ထ ပါနီယံ ပိဝါမ၊ တမေဝ ဦဟဒါမပိ ဩမုတ္တေမပိ၊ ဧသ အမှာကံ သိင်္ဂါလာနံ ဓမ္မောတိ ဒဿေတိ. ပိတုပိတာမဟန္တိ ပိတူနဉ္စ ပိတာမဟာနဉ္စ နော ဧသ ဓမ္မော. န တံ ဥဇ္ဈာတုမရဟသီတိ တံ အမှာကံ ပဝေဏိအာဂတံ ဓမ္မံ သဘာဝံ တွံ ဥဇ္ဈာတုံ န အရဟသိ၊ န ယုတ္တံ တေ ဧတ္ထ ကုဇ္ဈိတုန္တိ.

အထဿ ဗောဓိသတ္တော တတိယံ ဂါထမာဟ –

၆၃. ‘‘ယေသံ ဝေါ ဧဒိသော ဓမ္မော၊ အဓမ္မော ပန ကီဒိသော၊

မာ ဝေါ ဓမ္မံ အဓမ္မံ ဝါ၊ အဒ္ဒသာမ ကုဒါစန’’န္တိ.

တတ္ထ မာ ဝေါတိ တုမှာကံ ဓမ္မံ ဝါ အဓမ္မံ ဝါ န မယံ ကဒါစိ အဒ္ဒသာမာတိ.

ဧဝံ ဗောဓိသတ္တော တဿ ဩဝါဒံ ဒတွာ ‘‘မာ ပုန အာဂစ္ဆာ’’တိ အာဟ. သော တတော ပဋ္ဌာယ ပုန နိဝတ္တိတွာပိ န ဩလောကေသိ.

သတ္ထာ ဣမံ ဓမ္မဒေသနံ အာဟရိတွာ သစ္စာနိ ပကာသေတွာ ဇာတကံ သမောဓာနေသိ – ‘‘တဒါ ဥဒပါနဒူသကော အယမေဝ သိင်္ဂါလော အဟောသိ၊ ဂဏသတ္ထာ ပန အဟမေဝ အဟောသိ’’န္တိ.

ဥဒပါနဒူသကဇာတကဝဏ္ဏနာ ပဌမာ.

[၂၇၂] ၂. ဗျဂ္ဃဇာတကဝဏ္ဏနာ

ယေန မိတ္တေန သံသဂ္ဂါတိ ဣဒံ သတ္ထာ ဇေတဝနေ ဝိဟရန္တော ကောကာလိကံ အာရဗ္ဘ ကထေသိ. ကောကာလိကဝတ္ထု တေရသကနိပါတေ တက္ကာရိယဇာတကေ (ဇာ. ၁.၁၃.၁၀၄ အာဒယော) အာဝိဘဝိဿတိ. ကောကာလိကော ပန ‘‘သာရိပုတ္တမောဂ္ဂလ္လာနေ ဂဟေတွာ အာဂမိဿာမီ’’တိ ကောကာလိကရဋ္ဌတော ဇေတဝနံ အာဂန္တွာ သတ္ထာရံ ဝန္ဒိတွာ ထေရေ ဥပသင်္ကမိတွာ ‘‘အာဝုသော၊ ကောကာလိကရဋ္ဌဝါသိနော မနုဿာ တုမှေ ပက္ကောသန္တိ၊ ဧထ ဂစ္ဆာမာ’’တိ အာဟ. ‘‘ဂစ္ဆ တွံ၊ အာဝုသော၊ န မယံ အာဂစ္ဆာမာ’’တိ. သော ထေရေဟိ ပဋိက္ခိတ္တော သယမေဝ အဂမာသိ. အထ ဘိက္ခူ ဓမ္မသဘာယံ ကထံ သမုဋ္ဌာပေသုံ – ‘‘အာဝုသော၊ ကောကာလိကော သာရိပုတ္တမောဂ္ဂလ္လာနေဟိ သဟာပိ ဝိနာပိ ဝတ္တိတုံ န သက္ကောတိ၊ သံယောဂမ္ပိ န သဟတိ၊ ဝိယောဂမ္ပိ န သဟတီ’’တိ. သတ္ထာ အာဂန္တွာ ‘‘ကာယ နုတ္ထ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဧတရဟိ ကထာယ သန္နိသိန္နာ’’တိ ပုစ္ဆိတွာ ‘‘ဣမာယ နာမာ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘န၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဣဒါနေဝ၊ ပုဗ္ဗေပိ ကောကာလိကော သာရိပုတ္တမောဂ္ဂလ္လာနေဟိ နေဝ သဟ၊ န ဝိနာ ဝတ္တိတုံ သက္ကောတီ’’တိ ဝတွာ အတီတံ အာဟရိ.

အတီတေ ဗာရာဏသိယံ ဗြဟ္မဒတ္တေ ရဇ္ဇံ ကာရေန္တေ ဗောဓိသတ္တော အညတရသ္မိံ အရညာယတနေ ရုက္ခဒေဝတာ ဟုတွာ နိဗ္ဗတ္တိ. တဿ ဝိမာနတော အဝိဒူရေ အညတရသ္မိံ ဝနပ္ပတိဇေဋ္ဌကေ အညာ ရုက္ခဒေဝတာ ဝသတိ. တသ္မိံ ဝနသဏ္ဍေ သီဟော စ ဗျဂ္ဃေါ စ ဝသန္တိ. တေသံ ဘယေန ကောစိ တတ္ထ န ခေတ္တံ ကရောတိ၊ န ရုက္ခံ ဆိန္ဒတိ၊ နိဝတ္တိတွာ ဩလောကေတုံ သမတ္ထော နာမ နတ္ထိ. တေ ပန သီဟဗျဂ္ဃါ နာနပ္ပကာရေ မိဂေ ဝဓိတွာ ခါဒန္တိ၊ ခါဒိတာဝသေသံ တတ္ထေဝ ပဟာယ ဂစ္ဆန္တိ. တေန သော ဝနသဏ္ဍော အသုစိကုဏပဂန္ဓော ဟောတိ. အထ ဣတရာ ရုက္ခဒေဝတာ အန္ဓဗာလာ ကာရဏာကာရဏံ အဇာနမာနာ ဧကဒိဝသံ ဗောဓိသတ္တံ အာဟ – ‘‘သမ္မ၊ ဧတေ နော သီဟဗျဂ္ဃေ နိဿာယ ဝနသဏ္ဍော အသုစိကုဏပဂန္ဓော ဇာတော၊ အဟံ ဧတေ ပလာပေမီ’’တိ. ဗောဓိသတ္တော ‘‘သမ္မ၊ ဣမေ ဒွေ နိဿာယ အမှာကံ ဝိမာနာနိ ရက္ခိယန္တိ၊ ဧတေသု ပလာယန္တေသု ဝိမာနာနိ နော ဝိနဿိဿန္တိ၊ သီဟဗျဂ္ဃါနံ ပဒံ အပဿန္တာ မနုဿာ သဗ္ဗံ ဝနံ ဆိန္ဒိတွာ ဧကင်္ဂဏံ ကတွာ ခေတ္တာနိ ကရိဿန္တိ၊ မာ တေ ဧဝံ ရုစ္စီ’’တိ ဝတွာ ပုရိမာ ဒွေ ဂါထာ အဝေါစ –

၆၄. ‘‘ယေန မိတ္တေန သံသဂ္ဂါ၊ ယောဂက္ခေမော ဝိဟိယျတိ၊

ပုဗ္ဗေဝဇ္ဈာဘဝံ တဿ၊ ရက္ခေ အက္ခီဝ ပဏ္ဍိတော.

၆၅. ‘‘ယေန မိတ္တေန သံသဂ္ဂါ၊ ယောဂက္ခေမော ပဝဍ္ဎတိ၊

ကရေယျတ္တသမံ ဝုတ္တိံ၊ သဗ္ဗကိစ္စေသု ပဏ္ဍိတော’’တိ.

တတ္ထ ယေန မိတ္တေန သံသဂ္ဂါတိ ယေန ပါပမိတ္တေန သဒ္ဓိံ သံသဂ္ဂဟေတု သံသဂ္ဂကာရဏာ၊ ယေန သဒ္ဓိံ ဒဿနသံသဂ္ဂေါ သဝနသံသဂ္ဂေါ ကာယသံသဂ္ဂေါ သမုလ္လပနသံသဂ္ဂေါ ပရိဘောဂသံသဂ္ဂေါတိ ဣမဿ ပဉ္စဝိဓဿ သံသဂ္ဂဿ ကတတ္တာတိ အတ္ထော. ယောဂက္ခေမောတိ ကာယစိတ္တသုခံ. တဉှိ ဒုက္ခယောဂတော ခေမတ္တာ ဣဓ ယောဂက္ခေမောတိ အဓိပ္ပေတံ. ဝိဟိယျတီတိ ပရိဟာယတိ. ပုဗ္ဗေဝဇ္ဈာဘဝံ တဿ၊ ရက္ခေ အက္ခီဝ ပဏ္ဍိတောတိ တဿ ပါပမိတ္တဿ အဇ္ဈာဘဝံ တေန အဘိဘဝိတဗ္ဗံ အတ္တနော လာဘယသဇီဝိတံ၊ ယထာ နံ သော န အဇ္ဈာဘဝတိ၊ တထာ ပဌမတရမေဝ အတ္တနော အက္ခီ ဝိယ ပဏ္ဍိတော ပုရိသော ရက္ခေယျ.

ဒုတိယဂါထာယ ယေနာတိ ယေန ကလျာဏမိတ္တေန သဟ သံသဂ္ဂကာရဏာ. ယောဂက္ခေမော ပဝဍ္ဎတီတိ ကာယစိတ္တသုခံ ဝဍ္ဎတိ. ကရေယျတ္တသမံ ဝုတ္တိန္တိ တဿ ကလျာဏမိတ္တဿ သဗ္ဗကိစ္စေသု ပဏ္ဍိတော ပုရိသော ယထာ အတ္တနော ဇီဝိတဝုတ္တိဉ္စ ဥပဘောဂပရိဘောဂဝုတ္တိဉ္စ ကရောတိ၊ ဧဝမေတံ သဗ္ဗံ ကရေယျ၊ အဓိကမ္ပိ ကရေယျ၊ ဟီနံ ပန န ကရေယျာတိ.

ဧဝံ ဗောဓိသတ္တေန ကာရဏေ ကထိတေပိ သာ ဗာလဒေဝတာ အနုပဓာရေတွာ ဧကဒိဝသံ ဘေရဝရူပါရမ္မဏံ ဒဿေတွာ တေ သီဟဗျဂ္ဃေ ပလာပေသိ. မနုဿာ တေသံ ပဒဝလဉ္ဇံ အဒိသွာ ‘‘သီဟဗျဂ္ဃါ အညံ ဝနသဏ္ဍံ ဂတာ’’တိ ဉတွာ ဝနသဏ္ဍဿ ဧကပဿံ ဆိန္ဒိံသု. ဒေဝတာ ဗောဓိသတ္တံ ဥပသင်္ကမိတွာ ‘‘အဟံ၊ သမ္မ၊ တဝ ဝစနံ အကတွာ တေ ပလာပေသိံ၊ ဣဒါနိ တေသံ ဂတဘာဝံ ဉတွာ မနုဿာ ဝနသဏ္ဍံ ဆိန္ဒန္တိ၊ ကိံ နု ခေါ ကာတဗ္ဗ’’န္တိ ဝတွာ ‘‘ဣဒါနိ တေ အသုကဝနသဏ္ဍေ နာမ ဝသန္တိ၊ ဂန္တွာ တေ အာနေဟီ’’တိ ဝုတ္တာ တတ္ထ ဂန္တွာ တေသံ ပုရတော ဌတွာ အဉ္ဇလိံ ပဂ္ဂယှ တတိယံ ဂါထမာဟ –

၆၆. ‘‘ဧထ ဗျဂ္ဃါ နိဝတ္တဝှေါ၊ ပစ္စုပေထ မဟာဝနံ၊

မာ ဝနံ ဆိန္ဒိ နိဗျဂ္ဃံ၊ ဗျဂ္ဃါ မာဟေသု နိဗ္ဗနာ’’တိ.

တတ္ထ ဗျဂ္ဃါတိ ဥဘောပိ တေ ဗျဂ္ဃနာမေနေဝါလပန္တီ အာဟ. နိဝတ္တဝှေါတိ နိဝတ္တထ. ပစ္စုပေထ မဟာဝနန္တိ တံ မဟာဝနံ ပစ္စုပေထ ပုန ဥပဂစ္ဆထ၊ အယမေဝ ဝါ ပါဌော. မာ ဝနံ ဆိန္ဒိ နိဗျဂ္ဃန္တိ အမှာကံ ဝသနကဝနသဏ္ဍံ ဣဒါနိ တုမှာကံ အဘာဝေန နိဗျဂ္ဃံ မနုဿာ မာ ဆိန္ဒိံသု. ဗျဂ္ဃါ မာဟေသု နိဗ္ဗနာတိ တုမှာဒိသာ စ ဗျဂ္ဃရာဇာနော အတ္တနော ဝသနဋ္ဌာနာ ပလာယိတတ္တာ နိဗ္ဗနာ ဝသနဋ္ဌာနဘူတေန ဝနေန ဝိရဟိတာ မာ အဟေသုံ. တေ ဧဝံ တာယ ဒေဝတာယ ယာစိယမာနာပိ ‘‘ဂစ္ဆ တွံ၊ န မယံ အာဂမိဿာမာ’’တိ ပဋိက္ခိပိံသုယေဝ. ဒေဝတာ ဧကိကာဝ ဝနသဏ္ဍံ ပစ္စာဂဉ္ဆိ. မနုဿာပိ ကတိပါဟေနေဝ သဗ္ဗံ ဝနံ ဆိန္ဒိတွာ ခေတ္တာနိ ကရိတွာ ကသိကမ္မံ ကရိံသု.

သတ္ထာ ဣမံ ဓမ္မဒေသနံ အာဟရိတွာ သစ္စာနိ ပကာသေတွာ ဇာတကံ သမောဓာနေသိ – ‘‘တဒါ အပဏ္ဍိတာ ဒေဝတာ ကောကာလိကော အဟောသိ၊ သီဟော သာရိပုတ္တော၊ ဗျဂ္ဃေါ မောဂ္ဂလ္လာနော၊ ပဏ္ဍိတဒေဝတာ ပန အဟမေဝ အဟောသိ’’န္တိ.

ဗျဂ္ဃဇာတကဝဏ္ဏနာ ဒုတိယာ.

[၂၇၃] ၃. ကစ္ဆပဇာတကဝဏ္ဏနာ

ကော နု ဥဒ္ဓိတဘတ္တောဝါတိ ဣဒံ သတ္ထာ ဇေတဝနေ ဝိဟရန္တော ကောသလရာဇဿ ဒွိန္နံ မဟာမတ္တာနံ ကလဟဝူပသမနံ အာရဗ္ဘ ကထေသိ. ပစ္စုပ္ပန္နဝတ္ထု ဒုကနိပါတေ ကထိတမေဝ.

အတီတေ ပန ဗာရာဏသိယံ ဗြဟ္မဒတ္တေ ရဇ္ဇံ ကာရေန္တေ ဗောဓိသတ္တော ကာသိရဋ္ဌေ ဗြာဟ္မဏကုလေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဝယပ္ပတ္တော တက္ကသိလာယံ သဗ္ဗသိပ္ပါနိ ဥဂ္ဂဏှိတွာ ကာမေ ပဟာယ ဣသိပဗ္ဗဇ္ဇံ ပဗ္ဗဇိတွာ ဟိမဝန္တပဒေသေ ဂင်္ဂါတီရေ အဿမပဒံ မာပေတွာ တတ္ထ အဘိညာ စ သမာပတ္တိယော စ နိဗ္ဗတ္တေတွာ ဈာနကီဠံ ကီဠန္တော ဝါသံ ကပ္ပေသိ. ဣမသ္မိံ ကိရ ဇာတကေ ဗောဓိသတ္တော ပရမမဇ္ဈတ္တော အဟောသိ၊ ဥပေက္ခာပါရမိံ ပူရေသိ. တဿ ပဏ္ဏသာလဒွါရေ နိသိန္နဿ ဧကော ပဂဗ္ဘော ဒုဿီလော မက္ကဋော အာဂန္တွာ ကဏ္ဏသောတေသု အင်္ဂဇာတေန သလာကပဝေသနကမ္မံ ကရောတိ၊ ဗောဓိသတ္တော အဝါရေတွာ မဇ္ဈတ္တော ဟုတွာ နိသီဒတိယေဝ. အထေကဒိဝသံ ဧကော ကစ္ဆပေါ ဥဒကာ ဥတ္တရိတွာ ဂင်္ဂါတီရေ မုခံ ဝိဝရိတွာ အာတပံ တပ္ပန္တော နိဒ္ဒါယတိ. တံ ဒိသွာ သော လောလဝါနရော တဿ မုခေ သလာကပဝေသနကမ္မံ အကာသိ. အထဿ ကစ္ဆပေါ ပဗုဇ္ဈိတွာ အင်္ဂဇာတံ သမုဂ္ဂေ ပက္ခိပန္တော ဝိယ ဍံသိ၊ ဗလဝဝေဒနာ ဥပ္ပဇ္ဇိ. ဝေဒနံ အဓိဝါသေတုံ အသက္ကောန္တော ‘‘ကော နု ခေါ မံ ဣမမှာ ဒုက္ခာ မောစေယျ၊ ကဿ သန္တိကံ ဂစ္ဆာမီ’’တိ စိန္တေတွာ ‘‘အညော မံ ဣမမှာ ဒုက္ခာ မောစေတုံ သမတ္ထော နတ္ထိ အညတြ တာပသေန၊ တဿေဝ သန္တိကံ မယာ ဂန္တုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ ကစ္ဆပံ ဒွီဟိ ဟတ္ထေဟိ ဥက္ခိပိတွာ ဗောဓိသတ္တဿ သန္တိကံ အဂမာသိ. ဗောဓိသတ္တော တေန ဒုဿီလမက္ကဋေန သဒ္ဓိံ ဒဝံ ကရောန္တော ပဌမံ ဂါထမာဟ –

၆၇. ‘‘ကော နု ဥဒ္ဓိတဘတ္တောဝ၊ ပူရဟတ္ထောဝ ဗြာဟ္မဏော၊

ကဟံ နု ဘိက္ခံ အစရိ၊ ကံ သဒ္ဓံ ဥပသင်္ကမီ’’တိ.

တတ္ထ ကော နု ဥဒ္ဓိတဘတ္တောဝါတိ ကော နု ဧသ ဝဍ္ဎိတဘတ္တော ဝိယ၊ ဧကံ ဝဍ္ဎိတဘတ္တံ ဘတ္တပူရပါတိံ ဟတ္ထေဟိ ဂဟေတွာ ဝိယ ကော နု ဧသော အာဂစ္ဆတီတိ အတ္ထော. ပူရဟတ္ထောဝ ဗြာဟ္မဏောတိ ကတ္တိကမာသေ ဝါစနကံ လဘိတွာ ပူရဟတ္ထော ဗြာဟ္မဏော ဝိယ စ ကော နု ခေါ ဧသောတိ ဝါနရံ သန္ဓာယ ဝဒတိ. ကဟံ နု ဘိက္ခံ အစရီတိ၊ ဘော ဝါနရ၊ ကသ္မိံ ပဒေသေ အဇ္ဇ တွံ ဘိက္ခံ အစရိ. ကံ သဒ္ဓံ ဥပသင်္ကမီတိ ကတရံ နာမ ပုဗ္ဗပေတေ ဥဒ္ဒိဿ ကတံ သဒ္ဓဘတ္တံ၊ ကတရံ ဝါ သဒ္ဓံ ပုဂ္ဂလံ တွံ ဥပသင်္ကမိ၊ ကုတော တေ အယံ ဒေယျဓမ္မော လဒ္ဓေါတိ ဒီပေတိ.

တံ သုတွာ ဒုဿီလဝါနရော ဒုတိယံ ဂါထမာဟ –

၆၈. ‘‘အဟံ ကပိသ္မိ ဒုမ္မေဓော၊ အနာမာသာနိ အာမသိံ၊

တွံ မံ မောစယ ဘဒ္ဒံ တေ၊ မုတ္တော ဂစ္ဆေယျ ပဗ္ဗတ’’န္တိ.

တတ္ထ အဟံ ကပိသ္မိ ဒုမ္မေဓောတိ ဘဒ္ဒံ တေ အဟံ အသ္မိ ဒုမ္မေဓော စပလစိတ္တော မက္ကဋော. အနာမာသာနိ အာမသိန္တိ အနာမသိတဗ္ဗဋ္ဌာနာနိ အာမသိံ. တွံ မံ မောစယ ဘဒ္ဒံ တေတိ တွံ ဒယာလု အနုကမ္ပကော မံ ဣမမှာ ဒုက္ခာ မောစေဟိ၊ ဘဒ္ဒံ တေ ဟောတု. မုတ္တော ဂစ္ဆေယျ ပဗ္ဗတန္တိ သောဟံ တဝါနုဘာဝေန ဣမမှာ ဗျသနာ မုတ္တော ပဗ္ဗတမေဝ ဂစ္ဆေယျံ၊ န တေ ပုန စက္ခုပထေ အတ္တာနံ ဒဿေယျန္တိ.

ဗောဓိသတ္တော တသ္မိံ ကာရုညေန ကစ္ဆပေန သဒ္ဓိံ သလ္လပန္တော တတိယံ ဂါထမာဟ –

၆၉. ‘‘ကစ္ဆပါ ကဿပါ ဟောန္တိ၊ ကောဏ္ဍညာ ဟောန္တိ မက္ကဋာ၊

မုဉ္စ ကဿပ ကောဏ္ဍညံ၊ ကတံ မေထုနကံ တယာ’’တိ.

တဿတ္ထော – ကစ္ဆပါ နာမ ကဿပဂေါတ္တာ ဟောန္တိ၊ မက္ကဋာ ကောဏ္ဍညဂေါတ္တာ၊ ကဿပကောဏ္ဍညာနဉ္စ အညမညံ အာဝါဟဝိဝါဟသမ္ဗန္ဓော အတ္ထိ. အဒ္ဓါ တယိဒံ လောလေန ဒုဿီလမက္ကဋေန တယာ သဒ္ဓိံ၊ တယာ စ ဒုဿီလေန ဣမိနာ မက္ကဋေန သဒ္ဓိံ ဂေါတ္တသဒိသတာသင်္ခါတဿ မေထုနဓမ္မဿ အနုစ္ဆဝိကံ ဒုဿီလျကမ္မသင်္ခါတမ္ပိ မေထုနကံ ကတံ၊ တသ္မာ မုဉ္စ၊ ကဿပ၊ ကောဏ္ဍညန္တိ.

ကစ္ဆပေါ ဗောဓိသတ္တဿ ဝစနံ သုတွာ ကာရဏေန ပသန္နော ဝါနရဿ အင်္ဂဇာတံ မုဉ္စိ. မက္ကဋော မုတ္တမတ္တောဝ ဗောဓိသတ္တံ ဝန္ဒိတွာ ပလာတော၊ ပုန တံ ဌာနံ နိဝတ္တိတွာပိ န ဩလောကေသိ. ကစ္ဆပေါပိ ဗောဓိသတ္တံ ဝန္ဒိတွာ သကဋ္ဌာနမေဝ ဂတော. ဗောဓိသတ္တောပိ အပရိဟီနဇ္ဈာနော ဗြဟ္မလောကပရာယဏော အဟောသိ.

သတ္ထာ ဣမံ ဓမ္မဒေသနံ အာဟရိတွာ သစ္စာနိ ပကာသေတွာ ဇာတကံ သမောဓာနေသိ – ‘‘တဒါ ကစ္ဆပဝါနရာ ဒွေ မဟာမတ္တာ အဟေသုံ၊ တာပသော ပန အဟမေဝ အဟောသိ’’န္တိ.

ကစ္ဆပဇာတကဝဏ္ဏနာ တတိယာ.

[၂၇၄] ၄. လောလဇာတကဝဏ္ဏနာ

ကာယံ ဗလာကာ သိခိနီတိ ဣဒံ သတ္ထာ ဇေတဝနေ ဝိဟရန္တော ဧကံ လောလဘိက္ခုံ အာရဗ္ဘ ကထေသိ. တဉှိ ဓမ္မသဘံ အာနီတံ သတ္ထာ ‘‘န တွံ ဘိက္ခု ဣဒါနေဝ လောလော၊ ပုဗ္ဗေပိ လောလောယေဝ၊ လောလတာယေဝ စ ဇီဝိတက္ခယံ ပတ္တော၊ တံ နိဿာယ ပေါရာဏကပဏ္ဍိတာပိ အတ္တနော ဝသနဋ္ဌာနာ ပရိဗာဟိရာ အဟေသု’’န္တိ ဝတွာ အတီတံ အာဟရိ.

အတီတေ ဗာရာဏသိယံ ဗြဟ္မဒတ္တေ ရဇ္ဇံ ကာရေန္တေ ဗာရာဏသိသေဋ္ဌိနော မဟာနသေ ဘတ္တကာရကော ပုညတ္ထာယ နီဠပစ္ဆိံ ဌပေသိ. တဒါ ဗောဓိသတ္တော ပါရာဝတယောနိယံ နိဗ္ဗတ္တိတွာ တတ္ထ ဝါသံ ကပ္ပေသိ. အထေကော လောလကာကော မဟာနသမတ္ထကေန ဂစ္ဆန္တော နာနပ္ပကာရံ မစ္ဆမံသဝိကတိံ ဒိသွာ ပိပါသာဘိဘူတော ‘‘ကံ နု ခေါ နိဿာယ သက္ကာ ဘဝေယျံ ဩကာသံ လဒ္ဓု’’န္တိ စိန္တေတွာ ဗောဓိသတ္တံ ဒိသွာ ‘‘ဣမံ နိဿာယ သက္ကာ’’တိ သန္နိဋ္ဌာနံ ကတွာ တဿ ဂေါစရာယ အရညဂမနကာလေ ပိဋ္ဌိတော ပိဋ္ဌိတော အနုဗန္ဓိ. အထ နံ ဗောဓိသတ္တော ‘‘မယံ ခေါ၊ ကာက၊ အညဂေါစရာ၊ တွမ္ပိ အညဂေါစရော၊ ကိံ နု ခေါ မံ အနုဗန္ဓသီ’’တိ အာဟ. ‘‘တုမှာကံ၊ သာမိ၊ ကိရိယာ မယှံ ရုစ္စတိ၊ အဟမ္ပိ တုမှေဟိ သမာနဂေါစရော ဟုတွာ တုမှေ ဥပဋ္ဌာတုံ ဣစ္ဆာမီ’’တိ. ဗောဓိသတ္တော သမ္ပဋိစ္ဆိ. သော တေန သဒ္ဓိံ ဂေါစရဘူမိယံ ဧကဂေါစရံ စရန္တော ဝိယ ဩသက္ကိတွာ ဂေါမယရာသိံ ဝိဒ္ဓံသေတွာ ပါဏကေ ခါဒိတွာ ကုစ္ဆိပူရံ ကတွာ ဗောဓိသတ္တံ ဥပသင်္ကမိတွာ ‘‘တုမှေ ဧတ္တကံ ကာလံ စရထေဝ၊ နနု ဘောဇနေ နာမ ပမာဏံ ဉာတုံ ဝဋ္ဋတိ၊ ဧထ နာတိသာယမေဝ ဂစ္ဆာမာ’’တိ အာဟ. ဗောဓိသတ္တော တံ အာဒါယ ဝသနဋ္ဌာနံ အဂမာသိ. ဘတ္တကာရကော ‘‘အမှာကံ ပါရာဝတော သဟာယံ ဂဟေတွာ အာဂတော’’တိ ကာကဿာပိ ဧကံ ထုသပစ္ဆိံ ဌပေသိ. ကာကောပိ စတူဟပဉ္စာဟံ တေနေဝ နီဟာရေန ဝသိ.

အထေကဒိဝသံ သေဋ္ဌိနော ဗဟုမစ္ဆမံသံ အာဟရိယိတ္ထ၊ ကာကော တံ ဒိသွာ လောဘာဘိဘူတော ပစ္စူသကာလတော ပဋ္ဌာယ နိတ္ထုနန္တော နိပဇ္ဇိ. အထ နံ ပုနဒိဝသေ ဗောဓိသတ္တော ‘‘ဧဟိ၊ သမ္မ၊ ဂေါစရာယ ပက္ကမိဿာမာ’’တိ အာဟ. ‘‘တုမှေ ဂစ္ဆထ၊ မယှံ အဇိဏ္ဏာသင်္ကာ အတ္ထီ’’တိ. ‘‘သမ္မ၊ ကာကာနံ အဇီရကော နာမ နတ္ထိ၊ ဒီပဝဋ္ဋိမတ္တမေဝ ဟိ တုမှာကံ ကုစ္ဆိယံ ထောကံ တိဋ္ဌတိ၊ သေသံ အဇ္ဈောဟဋမတ္တမေဝ ဇီရတိ၊ မမ ဝစနံ ကရောဟိ၊ မာ ဧတံ မစ္ဆမံသံ ဒိသွာ ဧဝမကာသီ’’တိ. ‘‘သာမိ၊ ကိံ နာမေတံ ကထေထ၊ အဇိဏ္ဏာသင်္ကာဝ မယှ’’န္တိ. ‘‘တေန ဟိ အပ္ပမတ္တော ဟောဟီ’’တိ တံ ဩဝဒိတွာ ဗောဓိသတ္တော ပက္ကာမိ.

ဘတ္တကာရကောပိ နာနာမစ္ဆမံသဝိကတိယော သမ္ပာဒေတွာ သရီရတော သေဒံ အပနေန္တော မဟာနသဒွါရေ အဋ္ဌာသိ. ကာကော ‘‘အယံ ဣဒါနိ ကာလော မံသံ ခါဒိတု’’န္တိ ဂန္တွာ ရသကရောဋိမတ္ထကေ နိသီဒိ. ဘတ္တကာရကော ‘‘ကိရီ’’တိ သဒ္ဒံ သုတွာ နိဝတ္တိတွာ ဩလောကေန္တော ကာကံ ဒိသွာ ပဝိသိတွာ တံ ဂဟေတွာ သကလသရီရလောမံ လုဉ္စိတွာ မတ္ထကေ စူဠံ ဌပေတွာ သိင်္ဂီဝေရမရိစာဒီနိ ပိသိတွာ တက္ကေန အာလောဠေတွာ ‘‘တွံ အမှာကံ သေဋ္ဌိနော မစ္ဆမံသံ ဥစ္ဆိဋ္ဌကံ ကရောသီ’’တိ သကလသရီရမဿ မက္ခေတွာ ခိပိတွာ နီဠပစ္ဆိယံ ပါတေသိ၊ ဗလဝဝေဒနာ ဥပ္ပဇ္ဇိ. ဗောဓိသတ္တော ဂေါစရဘူမိတော အာဂန္တွာ တံ နိတ္ထုနန္တံ ဒိသွာ ဒဝံ ကရောန္တော ပဌမံ ဂါထမာဟ –

၇၀. ‘‘ကာယံ ဗလာကာ သိခိနီ၊ စောရီ လင်္ဃိပိတာမဟာ၊

ဩရံ ဗလာကေ အာဂစ္ဆ၊ စဏ္ဍော မေ ဝါယသော သခါ’’တိ.

တတ္ထ ကာယံ ဗလာကာ သိခိနီတိ တံ ကာကံ တဿ ဗဟလတက္ကေန မက္ခိတသရီရသေတဝဏ္ဏတ္တာ မတ္ထကေ စ သိခါယ ဌပိတတ္တာ ‘‘ကာ ဧသာ ဗလာကာ သိခိနီ’’တိ ပုစ္ဆန္တော အာလပတိ. စောရီတိ ကုလဿ အနနုညာယ ကုလဃရံ၊ ကာကဿ ဝါ အရုစိယာ ပစ္ဆိံ ပဝိဋ္ဌတ္တာ ‘‘စောရီ’’တိ ဝဒတိ. လင်္ဃိပိတာမဟာတိ လင်္ဃီ ဝုစ္စတိ အာကာသေ လင်္ဃနတော မေဃော၊ ဗလာကာ စ နာမ မေဃသဒ္ဒေန ဂဗ္ဘံ ဂဏှန္တီတိ မေဃသဒ္ဒေါ ဗလာကာနံ ပိတာ၊ မေဃော ပိတာမဟော ဟောတိ. တေနာဟ ‘‘လင်္ဃိပိတာမဟာ’’တိ. ဩရံ ဗလာကေ အာဂစ္ဆာတိ၊ အမ္ဘော ဗလာကေ၊ ဣတော ဧဟိ. စဏ္ဍော မေ ဝါ ယသော သခါတိ မယှံ သခါ ပစ္ဆိသာမိကော ဝါယသော စဏ္ဍော ဖရုသော၊ သော အာဂတော တံ ဒိသွာ ကဏယသဒိသေန တုဏ္ဍေန ကောဋ္ဋေတွာ ဇီဝိတက္ခယံ ပါပေယျ၊ တသ္မာ ယာဝ ဝါယသော နာဂစ္ဆတိ၊ တာဝ ပစ္ဆိတော ဩတရိတွာ ဣတော ဧဟိ၊ သီဃံ ပလာယဿူတိ ဝဒတိ.

တံ သုတွာ ကာကော ဒုတိယံ ဂါထမာဟ –

၇၁. ‘‘နာဟံ ဗလာကာ သိခိနီ၊ အဟံ လောလောသ္မိ ဝါယသော၊

အကတွာ ဝစနံ တုယှံ၊ ပဿ လူနောသ္မိ အာဂတော’’တိ.

တတ္ထ အာဂတောတိ တွံ ဣဒါနိ ဂေါစရဘူမိတော အာဂတော၊ မံ လူနံ ပဿာတိ အတ္ထော.

တံ သုတွာ ဗောဓိသတ္တော တတိယံ ဂါထမာဟ –

၇၂. ‘‘ပုနပါပဇ္ဇသီ သမ္မ၊ သီလဉှိ တဝ တာဒိသံ၊

န ဟိ မာနုသကာ ဘောဂါ၊ သုဘုဉ္ဇာ ဟောန္တိ ပက္ခိနာ’’တိ.

တတ္ထ ပုနပါပဇ္ဇသီ သမ္မာတိ သမ္မ ဝါယသ၊ ပုနပိ တွံ ဧဝရူပံ ဒုက္ခံ ပဋိလဘိဿသေဝ၊ နတ္ထိ တေ ဧတ္တကေန မောက္ခော. ကိံကာရဏာ? သီလဉှိ တဝ တာဒိသံ ပါပကံ၊ ယသ္မာ တဝ အာစာရသီလံ တာဒိသံ ဒုက္ခာဓိဂမဿေဝ အနုရူပံ. န ဟိ မာနုသကာတိ မနုဿာ နာမ မဟာပုညာ၊ တိရစ္ဆာနဂတာနံ တထာရူပံ ပုညံ နတ္ထိ၊ တသ္မာ မာနုသကာ ဘောဂါ တိရစ္ဆာနဂတေန ပက္ခိနာ န ဘုဉ္ဇီယန္တီတိ.

ဧဝဉ္စ ပန ဝတွာ ဗောဓိသတ္တော ‘‘ဣတော ဒါနိ ပဋ္ဌာယ မယာ ဧတ္ထ ဝသိတုံ န သက္ကာ’’တိ ဥပ္ပတိတွာ အညတ္ထ အဂမာသိ. ကာကောပိ နိတ္ထုနန္တော တတ္ထေဝ ကာလမကာသိ.

သတ္ထာ ဣမံ ဓမ္မဒေသနံ အာဟရိတွာ သစ္စာနိ ပကာသေတွာ ဇာတကံ သမောဓာနေသိ၊ သစ္စပရိယောသာနေ လောလဘိက္ခု အနာဂါမိဖလေ ပတိဋ္ဌဟိ. ‘‘တဒါ လောလကာကော လောလဘိက္ခု အဟောသိ၊ ပါရာဝတော ပန အဟမေဝ အဟောသိ’’န္တိ.

လောလဇာတကဝဏ္ဏနာ စတုတ္ထာ.

[၂၇၅] ၅. ရုစိရဇာတကဝဏ္ဏနာ

ကာယံ ဗလာကာ ရုစိရာတိ ဣဒံ သတ္ထာ ဇေတဝနေ ဝိဟရန္တော ဧကံ လောလဘိက္ခုံ အာရဗ္ဘ ကထေသိ. ဒွေပိ ဝတ္ထူနိ ပုရိမသဒိသာနေဝ ဂါထာပိ.

၇၃. ‘‘ကာယံ ဗလာကာ ရုစိရာ၊ ကာကနီဠသ္မိမစ္ဆတိ၊

စဏ္ဍော ကာကော သခါ မယှံ၊ ယဿ စေတံ ကုလာဝကံ.

၇၄. ‘‘နနု မံ သမ္မ ဇာနာသိ၊ ဒိဇ သာမာကဘောဇန၊

အကတွာ ဝစနံ တုယှံ၊ ပဿ လူနောသ္မိ အာဂတော.

၇၅. ‘‘ပုနပါပဇ္ဇသီ သမ္မ၊ သီလဉှိ တဝ တာဒိသံ၊

န ဟိ မာနုသကာ ဘောဂါ၊ သုဘုဉ္ဇာ ဟောန္တိ ပက္ခိနာ’’တိ. –

ဂါထာ ဟိ ဧကန္တရိကာယေဝ.

တတ္ထ ‘‘ရုစိရာ’’တိ တက္ကမက္ခိတသရီရတာယ သေတဝဏ္ဏတံ သန္ဓာယ ဝဒတိ. ရုစိရာ ပိယဒဿနာ၊ ပဏ္ဍရာတိ အတ္ထော. ကာကနီဠသ္မိန္တိ ကာကကုလာဝကေ. ‘‘ကာကနိဍ္ဎသ္မိ’’န္တိပိ ပါဌော. ဒိဇာတိ ကာကော ပါရေဝတံ အာလပတိ. သာမာကဘောဇနာတိ တိဏဗီဇဘောဇန. သာမာကဂ္ဂဟဏေန ဟေတ္ထ သဗ္ဗမ္ပိ တိဏဗီဇံ ဂဟိတံ. ဣဓာပိ ဗောဓိသတ္တော ‘‘န ဣဒါနိ သက္ကာ ဣတော ပဋ္ဌာယ မယာ ဧတ္ထ ဝသိတု’’န္တိ ဥပ္ပတိတွာ အညတ္ထ ဂတော.

သတ္ထာ ဣမံ ဓမ္မဒေသနံ အာဟရိတွာ သစ္စာနိ ပကာသေတွာ ဇာတကံ သမောဓာနေသိ၊ သစ္စပရိယောသာနေ လောလဘိက္ခု အနာဂါမိဖလေ ပတိဋ္ဌဟိ. ‘‘တဒါ လောလကာကော လောလဘိက္ခု အဟောသိ၊ ပါရာဝတော ပန အဟမေဝ အဟောသိ’’န္တိ.

ရုစိရဇာတကဝဏ္ဏနာ ပဉ္စမာ.

[၂၇၆] ၆. ကုရုဓမ္မဇာတကဝဏ္ဏနာ

တဝ သဒ္ဓဉ္စ သီလဉ္စာတိ ဣဒံ သတ္ထာ ဇေတဝနေ ဝိဟရန္တော ဧကံ ဟံသဃာတကဘိက္ခုံ အာရဗ္ဘ ကထေသိ. သာဝတ္ထိဝါသိနော ဒွေ သဟာယကာ ဘိက္ခူ ပဗ္ဗဇိတွာ လဒ္ဓူပသမ္ပဒါ ယေဘုယျေန ဧကတော ဝိစရန္တိ. တေ ဧကဒိဝသံ အစိရဝတိံ ဂန္တွာ နှတွာ ဝါလုကပုလိနေ အာတပံ တပ္ပမာနာ သာရဏီယကထံ ကထေန္တာ အဋ္ဌံသု၊ တသ္မိံ ခဏေ ဒွေ ဟံသာ အာကာသေန ဂစ္ဆန္တိ. အထေကော ဒဟရဘိက္ခု သက္ခရံ ဂဟေတွာ ‘‘ဧကဿ ဟံသပေါတကဿ အက္ခိံ ပဟရိဿာမီ’’တိ အာဟ၊ ဣတရော ‘‘န သက္ခိဿသီ’’တိ အာဟ. ‘‘တိဋ္ဌတု ဣမသ္မိံ ပဿေ အက္ခိ၊ ပရပဿေ အက္ခိံ ပဟရိဿာမီ’’တိ. ‘‘ဣဒမ္ပိ န သက္ခိဿသိယေဝါ’’တိ. ‘‘တေန ဟိ ဥပဓာရေဟီ’’တိ တိယံသံ သက္ခရံ ဂဟေတွာ ဟံသဿ ပစ္ဆာဘာဂေ ခိပိ. ဟံသော သက္ခရသဒ္ဒံ သုတွာ နိဝတ္တိတွာ ဩလောကေသိ၊ အထ နံ ဣတရော ဝဋ္ဋသက္ခရံ ဂဟေတွာ ပရပဿေ အက္ခိမှိ ပဟရိတွာ ဩရိမက္ခိနာ နိက္ခမာပေသိ. ဟံသော ဝိရဝန္တော ပရိဝတ္တိတွာ တေသံ ပါဒမူလေယေဝ ပတိ. တတ္ထ တတ္ထ ဌိတာ ဘိက္ခူ ဒိသွာ အာဂန္တွာ ‘‘အာဝုသော၊ ဧဝရူပေ နိယျာနိကသာသနေ ပဗ္ဗဇိတွာ အနနုစ္ဆဝိကံ ဝေါ ကတံ ပါဏာတိပါတံ ကရောန္တေဟီ’’တိ ဝတွာ တေ အာဒါယ တထာဂတဿ ဒဿေသုံ. သတ္ထာ ‘‘သစ္စံ၊ ကိရ တယာ ဘိက္ခု ပါဏာတိပါတော ကတော’’တိ ပုစ္ဆိတွာ ‘‘သစ္စံ၊ ဘန္တေ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘ဘိက္ခု၊ ကသ္မာ ဧဝရူပေ နိယျာနိကသာသနေ ပဗ္ဗဇိတွာ ဧဝမကာသိ၊ ပေါရာဏကပဏ္ဍိတာ အနုပ္ပန္နေ ဗုဒ္ဓေ အဂါရမဇ္ဈေ သံကိလိဋ္ဌဝါသံ ဝသမာနာ အပ္ပမတ္တကေသုပိ ဌာနေသု ကုက္ကုစ္စံ ကရိံသု၊ တွံ ပန ဧဝရူပေ နိယျာနိကသာသနေ ပဗ္ဗဇိတွာ ကုက္ကုစ္စမတ္တမ္ပိ န အကာသိ၊ နနု နာမ ဘိက္ခုနာ ကာယဝါစာစိတ္တေဟိ သညတေန ဘဝိတဗ္ဗ’’န္တိ ဝတွာ အတီတံ အာဟရိ.

အတီတေ ကုရုရဋ္ဌေ ဣန္ဒပတ္ထနဂရေ ဓနဉ္စယေ ကောရဗျေ ရဇ္ဇံ ကာရေန္တေ ဗောဓိသတ္တော တဿ အဂ္ဂမဟေသိယာ ကုစ္ဆိမှိ ပဋိသန္ဓိံ ဂဟေတွာ အနုပုဗ္ဗေန ဝိညုတံ ပတ္တော တက္ကသိလာယံ သဗ္ဗသိပ္ပါနိ ဥဂ္ဂဏှိတွာ ပိတရာ ဩပရဇ္ဇေ ပတိဋ္ဌာပိတော အပရဘာဂေ ပိတု အစ္စယေန ရဇ္ဇံ ပတွာ ဒသ ရာဇဓမ္မေ အကောပေန္တော ကုရုဓမ္မေ ဝတ္တိတ္ထ. ကုရုဓမ္မော နာမ ပဉ္စ သီလာနိ၊ တာနိ ဗောဓိသတ္တော ပရိသုဒ္ဓါနိ ကတွာ ရက္ခိ. ယထာ စ ဗောဓိသတ္တော၊ ဧဝမဿ မာတာ အဂ္ဂမဟေသီ ကနိဋ္ဌဘာတာ ဥပရာဇာ ပုရောဟိတော ဗြာဟ္မဏော ရဇ္ဇုဂါဟကော အမစ္စော သာရထိ သေဋ္ဌိ ဒေါဏမာပကော မဟာမတ္တော ဒေါဝါရိကော နဂရသောဘိနီ ဝဏ္ဏဒါသီတိ ဧဝမေတေ.

‘‘ရာဇာ မာတာ မဟေသီ စ၊ ဥပရာဇာ ပုရောဟိတော၊

ရဇ္ဇုကော သာရထိ သေဋ္ဌိ၊ ဒေါဏော ဒေါဝါရိကော တထာ၊

ဂဏိကေကာဒသ ဇနာ၊ ကုရုဓမ္မေ ပတိဋ္ဌိတာ’’တိ.

ဣတိ ဣမေ သဗ္ဗေပိ ပရိသုဒ္ဓါနိ ကတွာ ပဉ္စ သီလာနိ ရက္ခိံသု. ရာဇာ စတူသု နဂရဒွါရေသု စ နဂရမဇ္ဈေ စ နိဝေသနဒွါရေ စာတိ ဆ ဒါနသာလာယော ကာရေတွာ ဒေဝသိကံ ဆသတသဟဿံ ဓနံ ဝိဿဇ္ဇေန္တော သကလဇမ္ဗုဒီပံ ဥန္နင်္ဂလံ ကတွာ ဒါနံ အဒါသိ၊ တဿ ပန ဒါနဇ္ဈာသယတာ ဒါနာဘိရတတာ သကလဇမ္ဗုဒီပံ အဇ္ဈောတ္ထရိ. တသ္မိံ ကာလေ ကာလိင်္ဂရဋ္ဌေ ဒန္တပုရနဂရေ ကာလိင်္ဂရာဇာ ရဇ္ဇံ ကာရေသိ. တဿ ရဋ္ဌေ ဒေဝေါ န ဝဿိ၊ တသ္မိံ အဝဿန္တေ သကလရဋ္ဌေ ဆာတကံ ဇာတံ၊ အာဟာရဝိပတ္တိယာ စ မနုဿာနံ ရောဂေါ ဥဒပါဒိ၊ ဒုဗ္ဗုဋ္ဌိဘယံ ဆာတကဘယံ ရောဂဘယန္တိ တီဏိ ဘယာနိ ဥပ္ပဇ္ဇိံသု. မနုဿာ နိဂ္ဂဟဏာ ဒါရကေ ဟတ္ထေသု ဂဟေတွာ တတ္ထ တတ္ထ ဝိစရန္တိ.

သကလရဋ္ဌဝါသိနော ဧကတော ဟုတွာ ဒန္တပုရံ ဂန္တွာ ရာဇဒွါရေ ဥက္ကုဋ္ဌိမကံသု. ရာဇာ ဝါတပါနံ နိဿာယ ဌိတော တံ သဒ္ဒံ သုတွာ ‘‘ကိံ ကာရဏာ ဧတေ ဝိရဝန္တီ’’တိ ပုစ္ဆိ. ‘‘မဟာရာဇ၊ သကလရဋ္ဌေ တီဏိ ဘယာနိ ဥပ္ပန္နာနိ၊ ဒေဝေါ န ဝဿတိ၊ သဿာနိ န ဝိပန္နာနိ၊ ဆာတကံ ဇာတံ. မနုဿာ ဒုဗ္ဘောဇနာ ရောဂါဘိဘူတာ နိဂ္ဂဟဏာ ပုတ္တေ ဟတ္ထေသု ဂဟေတွာ ဝိစရန္တိ၊ ဒေဝံ ဝဿာပေဟိ မဟာရာဇာ’’တိ. ‘‘ပေါရာဏကရာဇာနော ဒေဝေ အဝဿန္တေ ကိံ ကရောန္တီ’’တိ? ‘‘ပေါရာဏကရာဇာနော၊ မဟာရာဇ၊ ဒေဝေ အဝဿန္တေ ဒါနံ ဒတွာ ဥပေါသထံ အဓိဋ္ဌာယ သမာဒိန္နသီလာ သိရိဂဗ္ဘံ ပဝိသိတွာ ဒဗ္ဗသန္ထရေ သတ္တာဟံ နိပဇ္ဇန္တိ၊ တဒါ ဒေဝေါ ဝဿတီ’’တိ. ရာဇာ ‘‘သာဓူ’’တိ သမ္ပဋိစ္ဆိတွာ တထာ အကာသိ. ဧဝံ သန္တေပိ ဒေဝေါ န ဝဿိ.

ရာဇာ အမစ္စေ ပုစ္ဆိ – ‘‘အဟံ ကတ္တဗ္ဗကိစ္စံ အကာသိံ၊ ဒေဝေါ န ဝဿတိ၊ ကိန္တိ ကရောမာ’’တိ? ‘‘မဟာရာဇ၊ ဣန္ဒပတ္ထနဂရေ ဓနဉ္စယဿ ကောရဗျရညော အဉ္ဇနဝဏ္ဏော နာမ မင်္ဂလဟတ္ထီ အတ္ထိ၊ တံ အာနေဿာမ၊ ဧဝံ သန္တေ ဒေဝေါ ဝဿတီ’’တိ. ‘‘သော ရာဇာ ဗလဝါဟနသမ္ပန္နော ဒုပ္ပသဟော၊ ကထမဿ ဟတ္ထိံ အာနေဿာမာ’’တိ? ‘‘မဟာရာဇ၊ တေန သဒ္ဓိံ ယုဒ္ဓကိစ္စံ နတ္ထိ၊ ဒါနဇ္ဈာသယော ရာဇာ ဒါနာဘိရတော ယာစိတော သမာနော အလင်္ကတသီသမ္ပိ ဆိန္ဒိတွာ ပသာဒသမ္ပန္နာနိ အက္ခီနိပိ ဥပ္ပါဋေတွာ သကလရဇ္ဇမ္ပိ နိယျာဒေတွာ ဒဒေယျ၊ ဟတ္ထိမှိ ဝတ္တဗ္ဗမေဝ နတ္ထိ၊ အဝဿံ ယာစိတော ဒဿတီ’’တိ. ‘‘ကေ ပန တံ ယာစိတုံ သမတ္ထာ’’တိ? ‘‘ဗြာဟ္မဏာ၊ မဟာရာဇာ’’တိ. ရာဇာ ဗြာဟ္မဏဂါမတော အဋ္ဌ ဗြာဟ္မဏေ ပက္ကောသာပေတွာ သက္ကာရသမ္မာနံ ကတွာ ဟတ္ထိံ ယာစနတ္ထာယ ပေသေသိ. တေ ပရိဗ္ဗယံ အာဒါယ အဒ္ဓိကဝေသံ ဂဟေတွာ သဗ္ဗတ္ထ ဧကရတ္တိဝါသေန တုရိတဂမနံ ဂန္တွာ ကတိပါဟံ နဂရဒွါရေ ဒါနသာလာသု ဘုဉ္ဇိတွာ သရီရံ သန္တပ္ပေတွာ ‘‘ကဒါ ရာဇာ ဒါနဂ္ဂံ အာဂစ္ဆိဿတီ’’တိ ပုစ္ဆိံသု. မနုဿာ ‘‘ပက္ခဿ တယော ဒိဝသေ စာတုဒ္ဒသေ ပန္နရသေ အဋ္ဌမိယဉ္စ အာဂစ္ဆတိ၊ သွေ ပန ပုဏ္ဏမီ၊ တသ္မာ သွေ အာဂစ္ဆိဿတီ’’တိ ဝဒိံသု.

ဗြာဟ္မဏာ ပုနဒိဝသေ ပါတောဝ ဂန္တွာ ပါစီနဒွါရေ အဋ္ဌံသု. ဗောဓိသတ္တော ပါတောဝ နှတွာ ဂတ္တာနုလိတ္တော သဗ္ဗာလင်္ကာရပဋိမဏ္ဍိတော အလင်္ကတဟတ္ထိက္ခန္ဓဝရဂတော မဟန္တေန ပရိဝါရေန ပါစီနဒွါရေန ဒါနသာလံ ဂန္တွာ ဩတရိတွာ သတ္တဋ္ဌဇနာနံ သဟတ္ထာ ဘတ္တံ ဒတွာ ‘‘ဣမိနာဝ နီဟာရေန ဒေထာ’’တိ ဝတွာ ဟတ္ထိံ အဘိရုဟိတွာ ဒက္ခိဏဒွါရံ အဂမာသိ. ဗြာဟ္မဏာ ပါစီနဒွါရေ အာရက္ခဿ ဗလဝတာယ ဩကာသံ အလဘိတွာ ဒက္ခိဏဒွါရမေဝ ဂန္တွာ ရာဇာနံ အာဂစ္ဆန္တံ ဩလောကယမာနာ ဒွါရတော နာတိဒူရေ ဥန္နတဋ္ဌာနေ ဌိတာ သမ္ပတ္တံ ရာဇာနံ ဟတ္ထေ ဥက္ခိပိတွာ ‘‘ဇယတု ဘဝံ၊ မဟာရာဇာ’’တိ ဇယာပေသုံ. ရာဇာ ဝဇိရင်္ကုသေန ဝါရဏံ နိဝတ္တေတွာ တေသံ သန္တိကံ ဂန္တွာ ‘‘ဘော ဗြာဟ္မဏာ၊ ကိံ ဣစ္ဆထာ’’တိ ပုစ္ဆိ. ဗြာဟ္မဏာ ဗောဓိသတ္တဿ ဂုဏံ ဝဏ္ဏေန္တာ ပဌမံ ဂါထမာဟံသု –

၇၆. ‘‘တဝ သဒ္ဓဉ္စ သီလဉ္စ၊ ဝိဒိတွာန ဇနာဓိပ၊

ဝဏ္ဏံ အဉ္ဇနဝဏ္ဏေန၊ ကာလိင်္ဂသ္မိံ နိမိမှသေ’’တိ.

တတ္ထ သဒ္ဓန္တိ ကမ္မဖလာနံ သဒ္ဒဟနဝသေန ဩကပ္ပနိယသဒ္ဓံ. သီလန္တိ သံဝရသီလံ အဝီတိက္ကမသီလံ. ဝဏ္ဏန္တိ တဒါ တသ္မိံ ဒေသေ သုဝဏ္ဏံ ဝုစ္စတိ၊ ဒေသနာသီသမေဝ စေတံ. ဣမိနာ ပန ပဒေန သဗ္ဗမ္ပိ ဟိရညသုဝဏ္ဏာဒိဓနဓညံ သင်္ဂဟိတံ. အဉ္ဇနဝဏ္ဏေနာတိ အဉ္ဇနပုဉ္ဇသမာနဝဏ္ဏေန ဣမိနာ တဝ နာဂေန၊ ကာလိင်္ဂသ္မိန္တိ ကာလိင်္ဂရညော သန္တိကေ. နိမိမှသေတိ ဝိနိမယဝသေန ဂဏှိမှ၊ ပရိဘောဂဝသေန ဝါ ဥဒရေ ပက္ခိပိမှာတိ အတ္ထော. သေတိ နိပါတမတ္တံ. ဣဒံ ဝုတ္တံ ဟောတိ – မယဉှိ၊ ဇနာဓိပ၊ တဝ သဒ္ဓဉ္စ သီလဉ္စ ဝိဒိတွာန ‘‘အဒ္ဓါ နော ဧဝံ သဒ္ဓါသီလသမ္ပန္နော ရာဇာ ယာစိတော အဉ္ဇနဝဏ္ဏံ နာဂံ ဒဿတီ’’တိ ဣမိနာ အတ္တနော သန္တကေန ဝိယ အဉ္ဇနဝဏ္ဏေန ကာလိင်္ဂရညော သန္တိကေ နာဂံ ဝေါ အာဟရိဿာမာတိ ဝတွာ ဗဟုဓနဓညံ နိမိမှသေ ပရိဝတ္တယိမှ စေဝ ဥဒရေ စ ပက္ခိပိမှ. ဧဝံ တံ မယံ ဓာရယမာနာ ဣဓာဂတာ. တတ္ထ ကတ္တဗ္ဗံ ဒေဝေါ ဇာနာတူတိ.

အပရော နယော – တဝ သဒ္ဓဉ္စ သီလဂုဏသင်္ခါတံ ဝဏ္ဏဉ္စ သုတွာ ‘‘ဥဠာရဂုဏော ရာဇာ ဇီဝိတမ္ပိ ယာစိတော ဒဒေယျ၊ ပဂေဝ တိရစ္ဆာနဂတံ နာဂ’’န္တိ ဧဝံ ကာလိင်္ဂဿ သန္တိကေ ဣမိနာ အဉ္ဇနဝဏ္ဏေန တဝ ဝဏ္ဏံ နိမိမှသေ နိမိမှ တုလယိမှ၊ တေနမှာ ဣဓာဂတာတိ.

တံ သုတွာ ဗောဓိသတ္တော ‘‘သစေ၊ ဝေါ ဗြာဟ္မဏာ၊ ဣမံ နာဂံ ပရိဝတ္တေတွာ ဓနံ ခါဒိတံ သုခါဒိတံ မာ စိန္တယိတ္ထ၊ ယထာလင်္ကတမေဝ ဝေါ နာဂံ ဒဿာမီ’’တိ သမဿာသေတွာ ဣတရာ ဒွေ ဂါထာ အဝေါစ –

၇၇. ‘‘အန္နဘစ္စာ စဘစ္စာ စ၊ ယောဓ ဥဒ္ဒိဿ ဂစ္ဆတိ၊

သဗ္ဗေ တေ အပ္ပဋိက္ခိပ္ပါ၊ ပုဗ္ဗာစရိယဝစော ဣဒံ.

၇၈. ‘‘ဒဒါမိ ဝေါ ဗြာဟ္မဏာ နာဂမေတံ၊ ရာဇာရဟံ ရာဇဘောဂ္ဂံ ယသဿိနံ၊

အလင်္ကတံ ဟေမဇာလာဘိဆန္နံ၊ သသာရထိံ ဂစ္ဆထ ယေနကာမ’’န္တိ.

တတ္ထ အန္နဘစ္စာ စဘစ္စာ စာတိ ပုရိသံ ဥပနိဿာယ ဇီဝမာနာ ယာဂုဘတ္တာဒိနာ အန္နေန ဘရိတဗ္ဗာတိ အန္နဘစ္စာ၊ ဣတရေ တထာ အဘရိတဗ္ဗတ္တာ အဘစ္စာ. သန္ဓိဝသေန ပနေတ္ထ အကာရလောပေါ ဝေဒိတဗ္ဗော. ဧတ္တာဝတာ အတ္တာနံ ဥပနိဿာယ စ အနုပနိဿာယ စ ဇီဝမာနဝသေန သဗ္ဗေပိ သတ္တာ ဒွေ ကောဋ္ဌာသေ ကတွာ ဒဿိတာ ဟောန္တိ. ယောဓ ဥဒ္ဒိဿ ဂစ္ဆတီတိ တေသု သတ္တေသု ဣဓ ဇီဝလောကေ ယော သတ္တော ယံ ပုရိသံ ကာယစိဒေဝ ပစ္စာသီသနာယ ဥဒ္ဒိဿ ဂစ္ဆတိ. သဗ္ဗေ တေ အပ္ပဋိက္ခိပ္ပါတိ တထာ ဥဒ္ဒိဿ ဂစ္ဆန္တာ သစေပိ ဗဟူ ဟောန္တိ၊ တထာပိ တေန ပုရိသေန သဗ္ဗေ တေ အပ္ပဋိက္ခိပ္ပါ၊ ‘‘အပေထ၊ န ဝေါ ဒဿာမီ’’တိ ဧဝံ န ပဋိက္ခိပိတဗ္ဗာတိ အတ္ထော. ပုဗ္ဗာစရိယဝစော ဣဒန္တိ ပုဗ္ဗာစရိယာ ဝုစ္စန္တိ မာတာပိတရော၊ ဣဒံ တေသံ ဝစနံ. ဧဝမဟံ မာတာပိတူဟိ သိက္ခာပိတောတိ ဒီပေတိ.

ဒဒါမိ ဝေါ ဗြာဟ္မဏာ နာဂမေတန္တိ ယသ္မာ ဣဒံ အမှာကံ ပုဗ္ဗာစရိယဝစော၊ တသ္မာဟံ ဗြာဟ္မဏာ တုမှာကံ ဣမံ နာဂံ ဒဒါမိ. ရာဇာရဟန္တိ ရညော အနုစ္ဆဝိကံ. ရာဇဘောဂ္ဂန္တိ ရာဇပရိဘောဂံ. ယသဿိနန္တိ ပရိဝါရသမ္ပန္နံ၊ တံ ကိရ ဟတ္ထိံ နိဿာယ ဟတ္ထိဂေါပကဟတ္ထိဝေဇ္ဇာဒီနိ ပဉ္စ ကုလသတာနိ ဇီဝန္တိ၊ တေဟိ သဒ္ဓိညေဝ ဝေါ ဒဒါမီတိ အတ္ထော. အလင်္ကတန္တိ နာနာဝိဓေဟိ ဟတ္ထိအလင်္ကာရေဟိ အလင်္ကတံ. ဟေမဇာလာဘိဆန္နန္တိ သုဝဏ္ဏဇာလေန အဘိစ္ဆန္နံ. သသာရထိန္တိ ယော ပနဿ သာရထိ ဟတ္ထိဂေါပကော အာစရိယော၊ တေန သဒ္ဓိံယေဝ ဒဒါမိ၊ တသ္မာ သသာရထိ ဟုတွာ တုမှေ သပရိဝါရံ ဣမံ နာဂံ ဂဟေတွာ ယေနကာမံ ဂစ္ဆထာတိ.

ဧဝံ ဟတ္ထိက္ခန္ဓဝရဂတောဝ မဟာသတ္တော ဝါစာယ ဒတွာ ပုန ဟတ္ထိက္ခန္ဓာ ဩရုယှ ‘‘သစေ အနလင်္ကတဋ္ဌာနံ အတ္ထိ၊ အလင်္ကရိတွာ ဒဿာမီ’’တိ ဝတွာ တိက္ခတ္တုံ ပဒက္ခိဏံ ကရောန္တော ဥပဓာရေတွာ အနလင်္ကတဋ္ဌာနံ အဒိသွာ တဿ သောဏ္ဍံ ဗြာဟ္မဏာနံ ဟတ္ထေသု ဌပေတွာ သုဝဏ္ဏဘိင်္ကာရေန ပုပ္ဖဂန္ဓဝါသိတံ ဥဒကံ ပါတေတွာ အဒါသိ. ဗြာဟ္မဏာ သပရိဝါရံ နာဂံ သမ္ပဋိစ္ဆိတွာ ဟတ္ထိပိဋ္ဌေ နိသိန္နာ ဒန္တပုရံ ဂန္တွာ ဟတ္ထိံ ရညော အဒံသု၊ ဟတ္ထိမှိ အာဂတေပိ ဒေဝေါ န ဝဿတေဝ. ရာဇာ ‘‘ကိံ နု ခေါ ကာရဏ’’န္တိ ဥတ္တရိံ ပုစ္ဆန္တော ‘‘ဓနဉ္စယကောရဗျရာဇာ ကုရုဓမ္မံ ရက္ခတိ၊ တေနဿ ရဋ္ဌေ အနွဍ္ဎမာသံ အနုဒသာဟံ ဒေဝေါ ဝဿတိ၊ ရညော ဂုဏာနုဘာဝေါ စေသ၊ ဣမဿ ပန တိရစ္ဆာနဂတဿ ဂုဏာ ဟောန္တာပိ ကိတ္တကာ ဘဝေယျု’’န္တိ သုတွာ ‘‘တေန ဟိ ယထာလင်္ကတမေဝ သပရိဝါရံ ဟတ္ထိံ ပတိနေတွာ ရညော ဒတွာ ယံ သော ကုရုဓမ္မံ ရက္ခတိ၊ တံ သုဝဏ္ဏပဋ္ဋေ လိခိတွာ အာနေထာ’’တိ ဗြာဟ္မဏေ စ အမစ္စေ စ ပေသေသိ. တေ ဂန္တွာ ရညော ဟတ္ထိံ နိယျာဒေတွာ ‘‘ဒေဝ၊ ဣမသ္မိံ ဟတ္ထိမှိ ဂတေပိ အမှာကံ ရဋ္ဌေ ဒေဝေါ န ဝဿတိ၊ တုမှေ ကိရ ကုရုဓမ္မံ နာမ ရက္ခထ၊ အမှာကမ္ပိ ရာဇာ တံ ရက္ခိတုကာမော ဣမသ္မိံ သုဝဏ္ဏပဋ္ဋေ လိခိတွာ အာနေထာ’’တိ ပေသေသိ. ‘‘ဒေထ နော ကုရုဓမ္မ’’န္တိ. ‘‘တာတာ၊ သစ္စာဟံ ဧတံ ကုရုဓမ္မံ ရက္ခာမိ၊ ဣဒါနိ ပန မေ တတ္ထ ကုက္ကုစ္စံ အတ္ထိ၊ န မေ သော ကုရုဓမ္မော စိတ္တံ အာရာဓေတိ၊ တသ္မာ တုမှာကံ ဒါတုံ န သက္ကာ’’တိ.

ကသ္မာ ပန တံ သီလံ ရာဇာနံ န အာရာဓေတီတိ? တဒါ ကိရ ရာဇူနံ တတိယေ တတိယေ သံဝစ္ဆရေ ကတ္တိကမာသေ ပဝတ္တော ဆဏော နာမ ဟောတိ၊ တံ ဆဏံ ကီဠန္တာ ရာဇာနော သဗ္ဗာလင်္ကာရပဋိမဏ္ဍိတာ ဒေဝဝေသံ ဂဟေတွာ စိတ္တရာဇဿ နာမ ယက္ခဿ သန္တိကေ ဌတွာ စတုဒ္ဒိသာ ပုပ္ဖပဋိမဏ္ဍိတေ စိတ္တသရေ ခိပန္တိ. အယမ္ပိ ရာဇာ တံ ခဏံ ကီဠန္တော ဧကိဿာ တဠာကပါဠိယာ စိတ္တရာဇဿ ယက္ခဿ သန္တိကေ ဌတွာ စတုဒ္ဒိသာ စိတ္တသရေ ခိပိတွာ တေသု သေသဒိသာဂတေ တယော သရေ ဒိသွာ ဥဒကပိဋ္ဌေ ခိတ္တသရံ န အဒ္ဒသ. ရညော ‘‘ကစ္စိ နု ခေါ မယာ ခိတ္တော သရော မစ္ဆသရီရေ ပတိတော’’တိ ကုက္ကုစ္စံ အဟောသိ ပါဏာတိပါတကမ္မေန သီလဘေဒံ အာရဗ္ဘ၊ တသ္မာ သီလံ န အာရာဓေတိ. သော ဧဝမာဟ – ‘‘တာတာ၊ မယှံ ကုရုဓမ္မေ ကုက္ကုစ္စံ အတ္ထိ၊ မာတာ ပန မေ သုရက္ခိတံ ရက္ခတိ၊ တဿာ သန္တိကေ ဂဏှထာ’’တိ. ‘‘မဟာရာဇ၊ တုမှာကံ ‘ပါဏံ ဝဓိဿာမီ’တိ စေတနာ နတ္ထိ၊ တံ ဝိနာ ပါဏာတိပါတော နာမ န ဟောတိ၊ ဒေထ နော အတ္တနာ ရက္ခိတံ ကုရုဓမ္မ’’န္တိ. ‘‘တေန ဟိ လိခထာ’’တိ သုဝဏ္ဏပဋ္ဋေ လိခါပေသိ – ‘‘ပါဏော န ဟန္တဗ္ဗော၊ အဒိန္နံ နာဒါတဗ္ဗံ၊ ကာမေသု မိစ္ဆာ န စရိတဗ္ဗံ၊ မုသာ န ဘဏိတဗ္ဗံ၊ မဇ္ဇံ န ပါတဗ္ဗ’’န္တိ လိခါပေတွာ စ ပန ‘‘ဧဝံ သန္တေပိ နေဝ မံ အာရာဓေတိ၊ မာတု မေ သန္တိကေ ဂဏှထာ’’တိ အာဟ.

ဒူတာ ရာဇာနံ ဝန္ဒိတွာ တဿာ သန္တိကံ ဂန္တွာ ‘‘ဒေဝိ၊ တုမှေ ကိရ ကုရုဓမ္မံ ရက္ခထ၊ တံ နော ဒေထာ’’တိ ဝဒိံသု. ‘‘တာတာ၊ သစ္စာဟံ ကုရုဓမ္မံ ရက္ခာမိ၊ ဣဒါနိ ပန မေ တတ္ထ ကုက္ကုစ္စံ ဥပ္ပန္နံ၊ န မေ သော ကုရုဓမ္မော အာရာဓေတိ တေန ဝေါ ဒါတုံ န သက္ကာ’’တိ. တဿာ ကိရ ဒွေ ပုတ္တာ ဇေဋ္ဌော ရာဇာ၊ ကနိဋ္ဌော ဥပရာဇာ. အထေကော ရာဇာ ဗောဓိသတ္တဿ သတသဟဿဂ္ဃနကံ စန္ဒနသာရံ သဟဿဂ္ဃနကံ ကဉ္စနမာလံ ပေသေသိ. သော ‘‘မာတရံ ပူဇေဿာမီ’’တိ တံ သဗ္ဗံ မာတု ပေသေသိ. သာ စိန္တေသိ – ‘‘အဟံ နေဝ စန္ဒနံ ဝိလိမ္ပာမိ၊ န မာလံ ဓာရေမိ၊ သုဏိသာနံ ဒဿာမီ’’တိ. အထဿာ ဧတဒဟောသိ – ‘‘ဇေဋ္ဌသုဏိသာ မေ ဣဿရာ၊ အဂ္ဂမဟေသိဋ္ဌာနေ ဌိတာ၊ တဿာ သုဝဏ္ဏမာလံ ဒဿာမိ. ကနိဋ္ဌသုဏိသာ ပန ဒုဂ္ဂတာ၊ တဿာ စန္ဒနသာရံ ဒဿာမီ’’တိ. သာ ရညော ဒေဝိယာ သုဝဏ္ဏမာလံ ဒတွာ ဥပရာဇဘရိယာယ စန္ဒနသာရံ အဒါသိ၊ ဒတွာ စ ပနဿာ ‘‘အဟံ ကုရုဓမ္မံ ရက္ခာမိ၊ ဧတာသံ ဒုဂ္ဂတာဒုဂ္ဂတဘာဝေါ မယှံ အပ္ပမာဏံ၊ ဇေဋ္ဌာပစာယိကကမ္မမေဝ ပန ကာတုံ မယှံ အနုရူပံ၊ ကစ္စိ နု ခေါ မေ တဿ အကတတ္တာ သီလံ ဘိန္န’’န္တိ ကုက္ကုစ္စံ အဟောသိ၊ တသ္မာ ဧဝမာဟ. အထ နံ ဒူတာ ‘‘အတ္တနော သန္တကံ နာမ ယထာရုစိယာ ဒီယတိ၊ တုမှေ ဧတ္တကေနပိ ကုက္ကုစ္စံ ကုရုမာနာ ကိံ အညံ ပါပံ ကရိဿထ၊ သီလံ နာမ ဧဝရူပေန န ဘိဇ္ဇတိ၊ ဒေထ နော ကုရုဓမ္မ’’န္တိ ဝတွာ တဿာပိ သန္တိကေ ဂဟေတွာ သုဝဏ္ဏပဋ္ဋေ လိခိံသု.

‘‘တာတာ၊ ဧဝံ သန္တေပိ နေဝ မံ အာရာဓေတိ၊ သုဏိသာ ပန မေ သုဋ္ဌု ရက္ခတိ၊ တဿာ သန္တိကေ ဂဏှထာ’’တိ ဝုတ္တာ စ ပန အဂ္ဂမဟေသိံ ဥပသင်္ကမိတွာ ပုရိမနယေနေဝ ကုရုဓမ္မံ ယာစိံသု. သာပိ ပုရိမနယေနေဝ ဝတွာ ‘‘ဣဒါနိ မံ သီလံ နာရာဓေတိ၊ တေန ဝေါ ဒါတုံ န သက္ကာ’’တိ အာဟ. သာ ကိရ ဧကဒိဝသံ သီဟပဉ္ဇရေ ဌိတာ ရညော နဂရံ ပဒက္ခိဏံ ကရောန္တဿ ပစ္ဆတော ဟတ္ထိပိဋ္ဌေ နိသိန္နံ ဥပရာဇံ ဒိသွာ လောဘံ ဥပ္ပါဒေတွာ ‘‘သစာဟံ ဣမိနာ သဒ္ဓိံ သန္ထဝံ ကရေယျံ၊ ဘာတု အစ္စယေန ရဇ္ဇေ ပတိဋ္ဌိတော မံ ဧသ သင်္ဂဏှေယျာ’’တိ စိန္တေသိ. အထဿာ ‘‘အဟံ ကုရုဓမ္မံ ရက္ခမာနာ သသာမိကာ ဟုတွာ ကိလေသဝသေန အညံ ပုရိသံ ဩလောကေသိံ၊ သီလေန မေ ဘိန္နေန ဘဝိတဗ္ဗ’’န္တိ ကုက္ကုစ္စံ အဟောသိ၊ တသ္မာ ဧဝမာဟ. အထ နံ ဒူတာ ‘‘အတိစာရော နာမ အယျေ စိတ္တုပ္ပါဒမတ္တေန န ဟောတိ၊ တုမှေ ဧတ္တကေနပိ ကုက္ကုစ္စံ ကုရုမာနာ ဝီတိက္ကမံ ကိံကရိဿထ၊ န ဧတ္တကေန သီလံ ဘိဇ္ဇတိ၊ ဒေထ နော ကုရုဓမ္မ’’န္တိ ဝတွာ တဿာပိ သန္တိကေ ဂဟေတွာ သုဝဏ္ဏပဋ္ဋေ လိခိံသု.

‘‘တာတာ၊ ဧဝံ သန္တေပိ နေဝ မံ အာရာဓေတိ၊ ဥပရာဇာ ပန သုဋ္ဌု ရက္ခတိ၊ တဿ သန္တိကေ ဂဏှထာ’’တိ ဝုတ္တာ စ ပန ဥပရာဇာနံ ဥပသင်္ကမိတွာ ပုရိမနယေနေဝ ကုရုဓမ္မံ ယာစိံသု. သော ပန သာယံ ရာဇုပဋ္ဌာနံ ဂစ္ဆန္တော ရထေနေဝ ရာဇင်္ဂဏံ ပတွာ သစေ ရညော သန္တိကေ ဘုဉ္ဇိတွာ တတ္ထေဝ သယိတုကာမော ဟောတိ၊ ရသ္မိယော စ ပတောဒဉ္စ အန္တောဓုရေ ဆဍ္ဍေတိ. တာယ သညာယ ဇနော ပက္ကမိတွာ ပုနဒိဝသေ ပါတောဝ ဂန္တွာ တဿ နိက္ခမနံ ဩလောကေန္တောဝ တိဋ္ဌတိ. သာရထိပိ ရထံ ဂေါပယိတွာ ပုနဒိဝသေ ပါတောဝ တံ အာဒါယ ရာဇဒွါရေ တိဋ္ဌတိ. သစေ တင်္ခဏညေဝ နိက္ခန္တုကာမော ဟောတိ၊ ရသ္မိယော စ ပတောဒဉ္စ အန္တောရထေယေဝ ဌပေတွာ ရာဇုပဋ္ဌာနံ ဂစ္ဆတိ. မဟာဇနော တာယ သညာယ ‘‘ဣဒါနေဝ နိက္ခမိဿတီ’’တိ ရာဇဒွါရေယေဝ တိဋ္ဌတိ. သော ဧကဒိဝသံ ဧဝံ ကတွာ ရာဇနိဝေသနံ ပါဝိသိ၊ ပဝိဋ္ဌမတ္တဿယေဝဿ ဒေဝေါ ပါဝဿိ. ရာဇာ ‘‘ဒေဝေါ ဝဿတီ’’တိ တဿ နိက္ခန္တုံ နာဒါသိ၊ သော တတ္ထေဝ ဘုဉ္ဇိတွာ သယိ. မဟာဇနော ‘‘ဣဒါနိ နိက္ခမိဿတီ’’တိ သဗ္ဗရတ္တိံ တေမေန္တော အဋ္ဌာသိ. ဥပရာဇာ ဒုတိယဒိဝသေ နိက္ခမိတွာ တေမေတွာ ဌိတံ မဟာဇနံ ဒိသွာ ‘‘အဟံ ကုရုဓမ္မံ ရက္ခန္တော ဧတ္တကံ ဇနံ ကိလမေသိံ၊ သီလေန မေ ဘိန္နေန ဘဝိတဗ္ဗ’’န္တိ ကုက္ကုစ္စံ အဟောသိ၊ တေန တေသံ ဒူတာနံ ‘‘သစ္စာဟံ ကုရုဓမ္မံ ရက္ခာမိ၊ ဣဒါနိ ပန မေ ကုက္ကုစ္စံ အတ္ထိ၊ တေန ဝေါ န သက္ကာ ဒါတု’’န္တိ ဝတွာ တမတ္ထံ အာရောစေသိ. အထ နံ ဒူတာ ‘‘တုမှာကံ၊ ဒေဝ၊ ‘ဧတေ ကိလမန္တူ’တိ စိတ္တံ နတ္ထိ၊ အစေတနကံ ကမ္မံ န ဟောတိ၊ ဧတ္တကေနပိ ကုက္ကုစ္စံ ကရောန္တာနံ ကထံ တုမှာကံ ဝီတိက္ကမော ဘဝိဿတီ’’တိ ဝတွာ တဿပိ သန္တိကေ သီလံ ဂဟေတွာ သုဝဏ္ဏပဋ္ဋေ လိခိံသု.

‘‘ဧဝံ သန္တေပိ နေဝ မံ အာရာဓေတိ၊ ပုရောဟိတော ပန သုဋ္ဌု ရက္ခတိ၊ တဿ သန္တိကေ ဂဏှထာ’’တိ ဝုတ္တာ စ ပန ပုရောဟိတံ ဥပသင်္ကမိတွာ ယာစိံသု. သောပိ ဧကဒိဝသံ ရာဇုပဋ္ဌာနံ ဂစ္ဆန္တော ဧကေန ရညာ တဿ ရညော ပေသိတံ တရုဏရဝိဝဏ္ဏံ ရထံ အန္တရာမဂ္ဂေ ဒိသွာ ‘‘ကဿာယံ ရထော’’တိ ပုစ္ဆိတွာ ‘‘ရညော အာဘတော’’တိ သုတွာ ‘‘အဟံ မဟလ္လကော၊ သစေ မေ ရာဇာ ဣမံ ရထံ ဒဒေယျ၊ သုခံ ဣမံ အာရုယှ ဝိစရေယျ’’န္တိ စိန္တေတွာ ရာဇုပဋ္ဌာနံ ဂတော. တဿ ဇယာပေတွာ ဌိတကာလေ ရညော ရထံ ဒဿေသုံ. ရာဇာ ဒိသွာ ‘‘အတိ ဝိယ သုန္ဒရော အယံ ရထော၊ အာစရိယဿ နံ ဒေထာ’’တိ အာဟ. ပုရောဟိတော န ဣစ္ဆိ၊ ပုနပ္ပုနံ ဝုစ္စမာနောပိ န ဣစ္ဆိယေဝ. ကိံကာရဏာ? ဧဝံ ကိရဿ အဟောသိ – ‘‘အဟံ ကုရုဓမ္မံ ရက္ခန္တောဝ ပရသန္တကေ လောဘံ အကာသိံ၊ ဘိန္နေန မေ သီလေန ဘဝိတဗ္ဗ’’န္တိ. သော ဧတမတ္ထံ အာစိက္ခိတွာ ‘‘တာတာ၊ ကုရုဓမ္မေ မေ ကုက္ကုစ္စံ အတ္ထိ၊ န မံ သော ဓမ္မော အာရာဓေတိ၊ တသ္မာ န သက္ကာ ဒါတု’’န္တိ အာဟ. အထ နံ ဒူတာ ‘‘အယျ၊ လောဘုပ္ပါဒမတ္တေန န သီလံ ဘိဇ္ဇတိ၊ တုမှေ ဧတ္တကေနပိ ကုက္ကုစ္စံ ကရောန္တာ ကိံ ဝီတိက္ကမံ ကရိဿထာ’’တိ ဝတွာ တဿပိ သန္တိကေ သီလံ ဂဟေတွာ သုဝဏ္ဏပဋ္ဋေ လိခိံသု.

‘‘ဧဝံ သန္တေပိ နေဝ မံ အာရာဓေတိ၊ ရဇ္ဇုဂါဟကော အမစ္စော ပန သုဋ္ဌု ရက္ခတိ၊ တဿ သန္တိကေ ဂဏှထာ’’တိ ဝုတ္တာ စ ပန တမ္ပိ ဥပသင်္ကမိတွာ ယာစိံသု. သောပိ ဧကဒိဝသံ ဇနပဒေ ခေတ္တံ မိနန္တော ရဇ္ဇုံ ဒဏ္ဍကေ ဗန္ဓိတွာ ဧကံ ကောဋိံ ခေတ္တသာမိကေန ဂဏှာပေတွာ ဧကံ အတ္တနာ အဂ္ဂဟေသိ၊ တေန ဂဟိတရဇ္ဇုကောဋိယာ ဗဒ္ဓဒဏ္ဍကော ဧကဿ ကက္ကဋကဿ ဗိလမဇ္ဈံ ပါပုဏိ. သော စိန္တေသိ – ‘‘သစေ ဒဏ္ဍကံ ဗိလေ ဩတာရေဿာမိ၊ အန္တောဗိလေ ကက္ကဋကော နဿိဿတိ. သစေ ပန ပရတော ကရိဿာမိ၊ ရညော သန္တကံ နဿိဿတိ. သစေ ဩရတော ကရိဿာမိ၊ ကုဋုမ္ဗိကဿ သန္တကံ နဿိဿတိ၊ ကိံ နု ခေါ ကာတဗ္ဗ’’န္တိ? အထဿ ဧတဒဟောသိ – ‘‘ဗိလေ ကက္ကဋကေန ဘဝိတဗ္ဗံ၊ သစေ ဘဝေယျ၊ ပညာယေယျ၊ ဧတ္ထေဝ နံ ဩတာရေဿာမီ’’တိ ဗိလေ ဒဏ္ဍကံ ဩတာရေသိ၊ ကက္ကဋကော ‘‘ကိရီ’’တိ သဒ္ဒမကာသိ. အထဿ ဧတဒဟောသိ – ‘‘ဒဏ္ဍကော ကက္ကဋကပိဋ္ဌေ ဩတိဏ္ဏော ဘဝိဿတိ၊ ကက္ကဋကော မတော ဘဝိဿတိ၊ အဟဉ္စ ကုရုဓမ္မံ ရက္ခာမိ၊ တေန မေ သီလေန ဘိန္နေန ဘဝိတဗ္ဗ’’န္တိ. သော ဧတမတ္ထံ အာစိက္ခိတွာ ‘‘ဣမိနာ မေ ကာရဏေန ကုရုဓမ္မေ ကုက္ကုစ္စံ အတ္ထိ၊ တေန ဝေါ န သက္ကာ ဒါတု’’န္တိ အာဟ. အထ နံ ဒူတာ ‘‘တုမှာကံ ‘ကက္ကဋကော မရတူ’တိ စိတ္တံ နတ္ထိ၊ အစေတနကံ ကမ္မံ နာမ န ဟောတိ. တုမှေ ဧတ္တကေနပိ ကုက္ကုစ္စံ ကရောန္တာ ကိံ ဝီတိက္ကမံ ကရိဿထာ’’တိ ဝတွာ တဿပိ သန္တိကေ သီလံ ဂဟေတွာ သုဝဏ္ဏပဋ္ဋေ လိခိံသု.

‘‘ဧဝံ သန္တေပိ နေဝ မံ အာရာဓေတိ၊ သာရထိ ပန သုဋ္ဌု ရက္ခတိ၊ တဿ သန္တိကေ ဂဏှထာ’’တိ ဝုတ္တာ စ ပန တမ္ပိ ဥပသင်္ကမိတွာ ယာစိံသု. သော ဧကဒိဝသံ ရာဇာနံ ရထေန ဥယျာနံ နေသိ. ရာဇာ တတ္ထ ဒိဝါ ကီဠိတွာ သာယံ နိက္ခမိတွာ ရထံ အဘိရုဟိ၊ တဿ နဂရံ အသမ္ပတ္တဿေဝ သူရိယတ္ထင်္ဂမနဝေလာယ မေဃော ဥဋ္ဌဟိ. သာရထိ ရညော တေမနဘယေန သိန္ဓဝါနံ ပတောဒသညမဒါသိ. သိန္ဓဝါ ဇဝေန ပက္ခန္ဒိံသု. တတော ပဋ္ဌာယ စ ပန တေ ဥယျာနံ ဂစ္ဆန္တာပိ တတော အာဂစ္ဆန္တာပိ တံ ဌာနံ ပတွာ ဇဝေန ဂစ္ဆန္တိ အာဂစ္ဆန္တိ. ကိံ ကာရဏာ? တေသံ ကိရ ဧတဒဟောသိ – ‘‘ဣမသ္မိံ ဌာနေ ပရိဿယေန ဘဝိတဗ္ဗံ၊ တေန နော သာရထိ တဒါ ပတောဒသညံ အဒါသီ’’တိ. သာရထိဿပိ ဧတဒဟောသိ – ‘‘ရညော တေမနေ ဝါ အတေမနေ ဝါ မယှံ ဒေါသော နတ္ထိ၊ အဟံ ပန အဋ္ဌာနေ သုသိက္ခိတသိန္ဓဝါနံ ပတောဒသညံ အဒါသိံ၊ တေန ဣမေ ဣဒါနိ အပရာပရံ ဇဝန္တာ ကိလမန္တိ၊ အဟဉ္စ ကုရုဓမ္မံ ရက္ခာမိ၊ တေန မေ ဘိန္နေန သီလေန ဘဝိတဗ္ဗ’’န္တိ. သော ဧတမတ္ထံ အာစိက္ခိတွာ ‘‘ဣမိနာ ကာရဏေန ကုရုဓမ္မေ ကုက္ကုစ္စံ အတ္ထိ၊ တေန ဝေါ န သက္ကာ ဒါတု’’န္တိ အာဟ. အထ နံ ဒူတာ ‘‘တုမှာကံ ‘သိန္ဓဝါ ကိလမန္တူ’တိ စိတ္တံ နတ္ထိ၊ အစေတနကံ ကမ္မံ နာမ န ဟောတိ၊ ဧတ္တကေနပိ စ တုမှေ ကုက္ကုစ္စံ ကရောန္တာ ကိံ ဝီတိက္ကမံ ကရိဿထာ’’တိ ဝတွာ တဿ သန္တိကေ သီလံ ဂဟေတွာ သုဝဏ္ဏပဋ္ဋေ လိခိံသု.

‘‘ဧဝံ သန္တေပိ နေဝ မံ အာရာဓေတိ၊ သေဋ္ဌိ ပန သုဋ္ဌု ရက္ခတိ၊ တဿ သန္တိကေ ဂဏှထာ’’တိ ဝုတ္တာ စ ပန တမ္ပိ ဥပသင်္ကမိတွာ ယာစိံသု. သောပိ ဧကဒိဝသံ ဂဗ္ဘတော နိက္ခန္တသာလိသီသံ အတ္တနော သာလိခေတ္တံ ဂန္တွာ ပစ္စဝေက္ခိတွာ နိဝတ္တမာနော ‘‘ဝီဟိမာလံ ဗန္ဓာပေဿာမီ’’တိ ဧကံ သာလိသီသမုဋ္ဌိံ ဂါဟာပေတွာ ထူဏာယ ဗန္ဓာပေသိ. အထဿ ဧတဒဟောသိ – ‘‘ဣမမှာ ကေဒါရာ မယာ ရညော ဘာဂေါ ဒါတဗ္ဗော၊ အဒိန္နဘာဂတောယေဝ မေ ကေဒါရတော သာလိသီသမုဋ္ဌိ ဂါဟာပိတော၊ အဟဉ္စ ကုရုဓမ္မံ ရက္ခာမိ၊ တေန မေ ဘိန္နေန သီလေန ဘဝိတဗ္ဗ’’န္တိ. သော ဧတမတ္ထံ အာစိက္ခိတွာ ‘‘ဣမိနာ မေ ကာရဏေန ကုရုဓမ္မေ ကုက္ကုစ္စံ အတ္ထိ၊ တေန ဝေါ န သက္ကာ ဒါတု’’န္တိ အာဟ. အထ နံ ဒူတာ ‘‘တုမှာကံ ထေယျစိတ္တံ နတ္ထိ၊ တေန ဝိနာ အဒိန္နာဒါနံ နာမ ပညာပေတုံ န သက္ကာ၊ ဧတ္တကေနပိ ကုက္ကုစ္စံ ကရောန္တာ တုမှေ ပရသန္တကံ နာမ ကိံ ဂဏှိဿထာ’’တိ ဝတွာ တဿပိ သန္တိကေ သီလံ ဂဟေတွာ သုဝဏ္ဏပဋ္ဋေ လိခိံသု.

‘‘ဧဝံ သန္တေပိ နေဝ မံ အာရာဓေတိ၊ ဒေါဏမာပကော ပန မဟာမတ္တော သုဋ္ဌု ရက္ခတိ၊ တဿ သန္တိကေ ဂဏှထာ’’တိ ဝုတ္တာ စ ပန တမ္ပိ ဥပသင်္ကမိတွာ ယာစိံသု. သော ကိရ ဧကဒိဝသံ ကောဋ္ဌာဂါရဒွါရေ နိသီဒိတွာ ရာဇဘာဂေ ဝီဟိံ မိနာပေန္တော အမိတဝီဟိရာသိတော ဝီဟိံ ဂဟေတွာ လက္ခံ ဌပေသိ၊ တသ္မိံ ခဏေ ဒေဝေါ ပါဝဿိ. မဟာမတ္တော လက္ခာနိ ဂဏေတွာ ‘‘မိတဝီဟီ ဧတ္တကာ နာမ ဟောန္တီ’’တိ ဝတွာ လက္ခဝီဟိံ သံကဍ္ဎိတွာ မိတရာသိမှိ ပက္ခိပိတွာ ဝေဂေန ဂန္တွာ ဒွါရကောဋ္ဌကေ ဌတွာ စိန္တေသိ – ‘‘ကိံ နု ခေါ မယာ လက္ခဝီဟီ မိတဝီဟိရာသိမှိ ပက္ခိတ္တာ၊ ဥဒါဟု အမိတရာသိမှီ’’တိ. အထဿ ဧတဒဟောသိ – ‘‘သစေ မေ မိတဝီဟိရာသိမှိ ပက္ခိတ္တာ အကာရဏေနေဝ ရညော သန္တကံ ဝဍ္ဎိတံ၊ ဂဟပတိကာနံ သန္တကံ နာသိတံ၊ အဟဉ္စ ကုရုဓမ္မံ ရက္ခာမိ၊ တေန မေ ဘိန္နေန သီလေန ဘဝိတဗ္ဗ’’န္တိ. သော ဧတမတ္ထံ အာစိက္ခိတွာ ‘‘ဣမိနာ မေ ကာရဏေန ကုရုဓမ္မေ ကုက္ကုစ္စံ အတ္ထိ၊ တေန ဝေါ န သက္ကာ ဒါတု’’န္တိ အာဟ. အထ နံ ဒူတာ ‘‘တုမှာကံ ထေယျစိတ္တံ နတ္ထိ၊ တေန ဝိနာ အဒိန္နာဒါနံ နာမ ပညာပေတုံ န သက္ကာ၊ ဧတ္တကေနပိ ကုက္ကုစ္စံ ကရောန္တာ ကိံ တုမှေ ပရဿ သန္တကံ ဂဏှိဿထာ’’တိ ဝတွာ တဿပိ သန္တိကေ သီလံ ဂဟေတွာ သုဝဏ္ဏပဋ္ဋေ လိခိံသု.

‘‘ဧဝံ သန္တေပိ နေဝ မံ အာရာဓေတိ၊ ဒေါဝါရိကော ပန သုဋ္ဌု ရက္ခတိ၊ တဿ သန္တိကေ ဂဏှထာ’’တိ ဝုတ္တာ စ ပန တမ္ပိ ဥပသင်္ကမိတွာ ယာစိံသု. သောပိ ဧကဒိဝသံ နဂရဒွါရံ ပိဓာနဝေလာယ တိက္ခတ္တုံ သဒ္ဒမနုဿာဝေသိ. အထေကော ဒလိဒ္ဒမနုဿော အတ္တနော ကနိဋ္ဌဘဂိနိယာ သဒ္ဓိံ ဒါရုပဏ္ဏတ္ထာယ အရညံ ဂန္တွာ နိဝတ္တန္တော တဿ သဒ္ဒံ သုတွာ ဘဂိနိံ အာဒါယ ဝေဂေန ဒွါရံ သမ္ပာပုဏိ. အထ နံ ဒေါဝါရိကော ‘‘တွံ နဂရေ ရညော အတ္ထိဘာဝံ ကိံ န ဇာနာသိ၊ ‘သကလဿေဝ ဣမဿ နဂရဿ ဒွါရံ ပိဓီယတီ’တိ န ဇာနာသိ၊ အတ္တနော မာတုဂါမံ ဂဟေတွာ အရညေ ကာမရတိကီဠံ ကီဠန္တော ဒိဝသံ ဝိစရသီ’’တိ အာဟ. အထဿ ဣတရေန ‘‘န မေ၊ သာမိ၊ ဘရိယာ၊ ဘဂိနီ မေ ဧသာ’’တိ ဝုတ္တေ ဧတဒဟောသိ – ‘‘အကာရဏံ ဝတ မေ ကတံ ဘဂိနိံ ဘရိယာတိ ကထေန္တေန၊ အဟဉ္စ ကုရုဓမ္မံ ရက္ခာမိ၊ တေန မေ ဘိန္နေန သီလေန ဘဝိတဗ္ဗ’’န္တိ. သော ဧတမတ္ထံ အာစိက္ခိတွာ ‘‘ဣမိနာ မေ ကာရဏေန ကုရုဓမ္မေ ကုက္ကုစ္စံ အတ္ထိ၊ တေန ဝေါ န သက္ကာ ဒါတု’’န္တိ အာဟ. အထ နံ ဒူတာ ‘‘ဧတံ တုမှေဟိ တထာသညာယ ကထိတံ၊ ဧတ္ထ ဝေါ သီလဘေဒေါ နတ္ထိ၊ ဧတ္တကေနပိ စ တုမှေ ကုက္ကုစ္စာယန္တာ ကုရုဓမ္မေ သမ္ပဇာနမုသာဝါဒံ နာမ ကိံ ကရိဿထာ’’တိ ဝတွာ တဿပိ သန္တိကေ သီလံ ဂဟေတွာ သုဝဏ္ဏပဋ္ဋေ လိခိံသု.

‘‘ဧဝံ သန္တေပိ နေဝ မံ အာရာဓေတိ၊ ဝဏ္ဏဒါသီ ပန သုဋ္ဌု ရက္ခတိ၊ တဿ သန္တိကေ ဂဏှထာ’’တိ ဝုတ္တာ စ ပန တမ္ပိ ဥပသင်္ကမိတွာ ယာစိံသု. သာ ပုရိမနယေနေဝ ပဋိက္ခိပိ. ကိံကာရဏာ? သက္ကော ကိရ ဒေဝါနမိန္ဒော ‘‘တဿာ သီလံ ဝီမံသိဿာမီ’’တိ မာဏဝကဝဏ္ဏေန အာဂန္တွာ ‘‘အဟံ အာဂမိဿာမီ’’တိ ဝတွာ သဟဿံ ဒတွာ ဒေဝလောကမေဝ ဂန္တွာ တီဏိ သံဝစ္ဆရာနိ နာဂစ္ဆိ. သာ အတ္တနော သီလဘေဒဘယေန တီဏိ သံဝစ္ဆရာနိ အညဿ ပုရိသဿ ဟတ္ထတော တမ္ဗူလမတ္တမ္ပိ န ဂဏှိ၊ သာ အနုက္ကမေန ဒုဂ္ဂတာ ဟုတွာ စိန္တေသိ – ‘‘မယှံ သဟဿံ ဒတွာ ဂတပုရိသဿ တီဏိ သံဝစ္ဆရာနိ အနာဂစ္ဆန္တဿ ဒုဂ္ဂတာ ဇာတာ၊ ဇီဝိတဝုတ္တိံ ဃဋေတုံ န သက္ကောမိ၊ ဣတော ဒါနိ ပဋ္ဌာယ မယာ ဝိနိစ္ဆယမဟာမတ္တာနံ အာရောစေတွာ ပရိဗ္ဗယံ ဂဟေတုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ. သာ ဝိနိစ္ဆယံ ဂန္တွာ ‘‘သာမိ၊ ပရိဗ္ဗယံ ဒတွာ ဂတပုရိသဿ မေ တီဏိ သံဝစ္ဆရာနိ၊ မတဘာဝမ္ပိဿ န ဇာနာမိ၊ ဇီဝိတံ ဃဋေတုံ န သက္ကောမိ၊ ကိံ ကရောမိ၊ သာမီ’’တိ အာဟ. တီဏိ သံဝစ္ဆရာနိ အနာဂစ္ဆန္တေ ကိံ ကရိဿသိ၊ ဣတော ပဋ္ဌာယ ပရိဗ္ဗယံ ဂဏှာတိ. တဿာ လဒ္ဓဝိနိစ္ဆယာယ ဝိနိစ္ဆယတော နိက္ခမမာနာယ ဧဝ ဧကော ပုရိသော သဟဿဘဏ္ဍိကံ ဥပနာမေသိ.

တဿ ဂဟဏတ္ထာယ ဟတ္ထံ ပသာရဏကာလေ သက္ကော အတ္တာနံ ဒဿေသိ. သာ ဒိသွာဝ ‘‘မယှံ သံဝစ္ဆရတ္တယမတ္ထကေ သဟဿဒါယကော ပုရိသော အာဂတော၊ တာတ၊ နတ္ထိ မေ တဝ ကဟာပဏေဟိ အတ္ထော’’တိ ဟတ္ထံ သမိဉ္ဇေသိ. သက္ကော အတ္တနော သရီရညေဝ အဘိနိမ္မိနိတွာ တရုဏသူရိယော ဝိယ ဇလန္တော အာကာသေ အဋ္ဌာသိ၊ သကလနဂရံ သန္နိပတိ. သက္ကော မဟာဇနမဇ္ဈေ ‘‘အဟံ ဧတိဿာ ဝီမံသနဝသေန သံဝစ္ဆရတ္တယမတ္ထကေ သဟဿံ အဒါသိံ၊ သီလံ ရက္ခန္တာ နာမ ဧဝရူပါ ဟုတွာ ရက္ခထာ’’တိ ဩဝါဒံ ဒတွာ တဿာ နိဝေသနံ သတ္တရတနေဟိ ပူရေတွာ ‘‘ဣတော ပဋ္ဌာယ အပ္ပမတ္တာ ဟောဟီ’’တိ တံ အနုသာသိတွာ ဒေဝလောကမေဝ အဂမာသိ. ဣမိနာ ကာရဏေန သာ ‘‘အဟံ ဂဟိတဘတိံ အဇီရာပေတွာဝ အညေန ဒီယမာနာယ ဘတိယာ ဟတ္ထံ ပသာရေသိံ၊ ဣမိနာ ကာရဏေန မံ သီလံ နာရာဓေတိ၊ တေန ဝေါ ဒါတုံ န သက္ကာ’’တိ ပဋိက္ခိပိ. အထ နံ ဒူတာ ‘‘ဟတ္ထပ္ပသာရဏမတ္တေန သီလဘေဒေါ နတ္ထိ၊ သီလံ နာမ ဧတံ ပရမဝိသုဒ္ဓိ ဟောတီ’’တိ ဝတွာ တဿာပိ သန္တိကေ သီလံ ဂဟေတွာ သုဝဏ္ဏပဋ္ဋေ လိခိံသု.

ဣတိ ဣမေသံ ဧကာဒသန္နံ ဇနာနံ ရက္ခဏသီလံ သုဝဏ္ဏပဋ္ဋေ လိခိတွာ ဒန္တပုရံ ဂန္တွာ ကာလိင်္ဂရညော သုဝဏ္ဏပဋ္ဋံ ဒတွာ တံ ပဝတ္တိံ အာရောစေသုံ. ရာဇာ တသ္မိံ ကုရုဓမ္မေ ဝတ္တမာနော ပဉ္စ သီလာနိ ပူရေသိ. တသ္မိံ ခဏေ သကလကာလိင်္ဂရဋ္ဌေ ဒေဝေါ ဝဿိ၊ တီဏိ ဘယာနိ ဝူပသန္တာနိ၊ ရဋ္ဌံ ခေမံ သုဘိက္ခံ အဟောသိ. ဗောဓိသတ္တော ယာဝဇီဝံ ဒါနာဒီနိ ပုညာနိ ကတွာ သပရိဝါရော သဂ္ဂပုရံ ပူရေသိ.

သတ္ထာ ဣမံ ဓမ္မဒေသနံ အာဟရိတွာ သစ္စာနိ ပကာသေတွာ ဇာတကံ သမောဓာနေသိ. ‘‘သစ္စပရိယောသာနေ ကေစိ သောတာပန္နာ အဟေသုံ၊ ကေစိ သကဒါဂါမိနော၊ ကေစိ အနာဂါမိနော၊ ကေစိ အရဟန္တော’’တိ. ဇာတကသမောဓာနေ ပန –

‘‘ဂဏိကာ ဥပ္ပလဝဏ္ဏာ၊ ပုဏ္ဏော ဒေါဝါရိကော တဒါ၊

ရဇ္ဇုဂါဟော ကစ္စာယနော၊ မောဂ္ဂလ္လာနော ဒေါဏမာပကော.

‘‘သာရိပုတ္တော တဒါ သေဋ္ဌိ၊ အနုရုဒ္ဓေါ စ သာရထိ၊

ဗြာဟ္မဏော ကဿပေါ ထေရော၊ ဥပရာဇာ နန္ဒပဏ္ဍိတော.

‘‘မဟေသီ ရာဟုလမာတာ၊ မာယာဒေဝီ ဇနေတ္တိယာ၊

ကုရုရာဇာ ဗောဓိသတ္တော၊ ဧဝံ ဓာရေထ ဇာတက’’န္တိ.

ကုရုဓမ္မဇာတကဝဏ္ဏနာ ဆဋ္ဌာ.

[၂၇၇] ၇. ရောမကဇာတကဝဏ္ဏနာ

ဝဿာနိ ပညာသ သမာဓိကာနီတိ ဣဒံ သတ္ထာ ဝေဠုဝနေ ဝိဟရန္တော ဘဂဝတော ဝဓာယ ပရိသက္ကနံ အာရဗ္ဘ ကထေသိ. ပစ္စုပ္ပန္နဝတ္ထု ဥတ္တာနမေဝ.

အတီတေ ပန ဗာရာဏသိယံ ဗြဟ္မဒတ္တေ ရဇ္ဇံ ကာရေန္တေ ဗောဓိသတ္တော ပါရာဝတော ဟုတွာ ဗဟုပါရာဝတပရိဝုတော အရညေ ပဗ္ဗတဂုဟာယံ ဝါသံ ကပ္ပေသိ. အညတရောပိ ခေါ တာပသော သီလသမ္ပန္နော တေသံ ပါရာဝတာနံ ဝသနဋ္ဌာနတော အဝိဒူရေ ဧကံ ပစ္စန္တဂါမံ ဥပနိဿာယ အဿမပဒံ မာပေတွာ ပဗ္ဗတဂုဟာယံ ဝါသံ ကပ္ပေသိ. ဗောဓိသတ္တော အန္တရန္တရာ တဿ သန္တိကံ အာဂန္တွာ သောတဗ္ဗယုတ္တကံ သုဏာတိ. တာပသော တတ္ထ စိရံ ဝသိတွာ ပက္ကာမိ၊ အထညော ကူဋဇဋိလော အာဂန္တွာ တတ္ထ ဝါသံ ကပ္ပေသိ. ဗောဓိသတ္တော ပါရာဝတပရိဝုတော တံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဝန္ဒိတွာ ပဋိသန္ထာရံ ကတွာ အဿမပဒေ ဝိစရိတွာ ဂိရိကန္ဒရသမီပေ ဂေါစရံ ဂဟေတွာ သာယံ အတ္တနော ဝသနဋ္ဌာနံ ဂစ္ဆတိ. ကူဋတာပသော တတ္ထ အတိရေကပဏ္ဏာသဝဿာနိ ဝသိ.

အထဿ ဧကဒိဝသံ ပစ္စန္တဂါမဝါသိနော မနုဿာ ပါရာဝတမံသံ အဘိသင်္ခရိတွာ အဒံသု. သော တတ္ထ ရသတဏှာယ ဗဇ္ဈိတွာ ‘‘ကိံ မံသံ နာမေတ’’န္တိ ပုစ္ဆိတွာ ‘‘ပါရာဝတမံသ’’န္တိ သုတွာ စိန္တေသိ – ‘‘မယှံ အဿမပဒံ ဗဟူ ပါရာဝတာ အာဂစ္ဆန္တိ၊ တေ မာရေတွာ မံသံ ခါဒိတုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ. သော တဏ္ဍုလသပ္ပိဒဓိခီရမရိစာဒီနိ အာဟရိတွာ ဧကမန္တေ ဌပေတွာ မုဂ္ဂရံ စီဝရကဏ္ဏေန ပဋိစ္ဆာဒေတွာ ပါရာဝတာနံ အာဂမနံ ဩလောကေန္တော ပဏ္ဏသာလဒွါရေ နိသီဒိ. ဗောဓိသတ္တော ပါရာဝတပရိဝုတော အာဂန္တွာ တဿ ကူဋဇဋိလဿ ဒုဋ္ဌကိရိယံ ဩလောကေတွာ ‘‘အယံ ဒုဋ္ဌတာပသော အညေနာကာရေန နိသိန္နော၊ ကစ္စိ နု ခေါ အမှာကံ သမာနဇာတီနံ မံသံ ခါဒိ၊ ပရိဂဏှိဿာမိ န’’န္တိ အနုဝါတေ ဌတွာ တဿ သရီရဂန္ဓံ ဃာယိတွာ ‘‘အယံ အမှေ မာရေတွာ မံသံ ခါဒိတုကာမော၊ န တဿ သန္တိကံ ဂန္တုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ ပါရာဝတေ အာဒါယ ပဋိက္ကမိတွာ စရိ. တာပသော တံ အနာဂစ္ဆန္တံ ဒိသွာ ‘‘မဓုရကထံ တေဟိ သဒ္ဓိံ ကထေတွာ ဝိဿာသေန ဥပဂတေ မာရေတွာ မံသံ ခါဒိတုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ စိန္တေတွာ ပုရိမာ ဒွေ ဂါထာ အဝေါစ –

၇၉. ‘‘ဝဿာနိ ပညာသ သမာဓိကာနိ၊ ဝသိမှ သေလဿ ဂုဟာယ ရောမက၊

အသင်္ကမာနာ အဘိနိဗ္ဗုတတ္တာ၊ ဟတ္ထတ္တမာယန္တိ မမဏ္ဍဇာ ပုရေ.

၈၀. ‘‘တေဒါနိ ဝက္ကင်္ဂ ကိမတ္ထမုဿုကာ၊ ဘဇန္တိ အညံ ဂိရိကန္ဒရံ ဒိဇာ၊

န နူန မညန္တိ မမံ ယထာ ပုရေ၊ စိရပ္ပဝုတ္ထာ အထ ဝါ န တေ ဣမေ’’တိ.

တတ္ထ သမာဓိကာနီတိ သမအဓိကာနိ. ရောမကာတိ ရုမာယ ဥပ္ပန္န၊ သုဓောတပဝါဠေန သမာနဝဏ္ဏနေတ္တပါဒတာယ ဗောဓိသတ္တံ ပါရာဝတံ အာလပတိ. အသင်္ကမာနာတိ ဧဝံ အတိရေကပညာသဝဿာနိ ဣမိဿာ ပဗ္ဗတဂုဟာယ ဝသန္တေသု အမှေသု ဧတေ အဏ္ဍဇာ ဧကဒိဝသမ္ပိ မယိ အာသင်္ကံ အကတွာ အဘိနိဗ္ဗုတစိတ္တာဝ ဟုတွာ ပုဗ္ဗေ မမ ဟတ္ထတ္တံ ဟတ္ထပ္ပသာရဏောကာသံ အာဂစ္ဆန္တီတိ အတ္ထော.

တေဒါနီတိ တေ ဣဒါနိ. ဝက္ကင်္ဂါတိ ဗောဓိသတ္တံ အာလပတိ၊ သဗ္ဗေပိ ပန ပက္ခိနော ဥပ္ပတနကာလေ ဂီဝံ ဝက္ကံ ကတွာ ဥပ္ပတနတော ‘‘ဝက္ကင်္ဂါ’’တိ ဝုစ္စန္တိ. ကိမတ္ထန္တိ ကိံကာရဏံ သမ္ပဿမာနာ? ဥဿုကာတိ ဥက္ကဏ္ဌိတရူပါ ဟုတွာ. ဂိရိကန္ဒရန္တိ ဂိရိတော အညံ ပဗ္ဗတကန္ဒရံ. ယထာ ပုရေတိ ယထာ ပုဗ္ဗေ ဧတေ ပက္ခိနော မံ ဂရုံ ကတွာ ပိယံ ကတွာ မညန္တိ၊ တထာ ဣဒါနိ န နူန မညန္တိ၊ ပုဗ္ဗေ ဣဓ နိဝုတ္ထတာပသော အညော၊ အယံ အညော၊ ဧဝံ မညေ ဧတေ မံ မညန္တီတိ ဒီပေတိ. စိရပ္ပဝုတ္ထာ အထ ဝါ န တေ ဣမေတိ ကိံ နု ခေါ ဣမေ စိရံ ဝိပ္ပဝသိတွာ ဒီဃဿ အဒ္ဓုနော အစ္စယေန အာဂတတ္တာ မံ ‘‘သောယေဝ အယ’’န္တိ န သဉ္ဇာနန္တိ၊ ဥဒါဟု ယေ အမှေသု အဘိနိဗ္ဗုတစိတ္တာ၊ န တေ ဣမေ၊ အညေဝ အာဂန္တုကပက္ခိနော၊ ဣမေ ကေန မံ န ဥပသင်္ကမန္တီတိ ပုစ္ဆတိ.

တံ သုတွာ ဗောဓိသတ္တော ပက္ကမိတွာ ဌိတောဝ တတိယံ ဂါထမာဟ –

၈၁. ‘‘ဇာနာမ တံ န မယံ သမ္ပမူဠှာ၊ သောယေဝ တွံ တေ မယမသ္မ နာညေ၊

စိတ္တဉ္စ တေ အသ္မိံ ဇနေ ပဒုဋ္ဌံ၊ အာဇီဝိကာ တေန တမုတ္တသာမာ’’တိ.

တတ္ထ န မယံ သမ္ပမူဠှာတိ မယံ မူဠှာ ပမတ္တာ န ဟောမ. စိတ္တဉ္စ တေ အသ္မိံ ဇနေ ပဒုဋ္ဌန္တိ တွံ၊ သောယေဝ မယမ္ပိ တေယေဝ၊ န တံ သဉ္ဇာနာမ၊ အပိစ ခေါ ပန တဝ စိတ္တံ အသ္မိံ ဇနေ ပဒုဋ္ဌံ အမှေ မာရေတုံ ဥပ္ပန္နံ. အာဇီဝိကာတိ အာဇီဝဟေတု ပဗ္ဗဇိတ ပဒုဋ္ဌတာပသ. တေန တမုတ္တသာမာတိ တေန ကာရဏေန တံ ဥတ္တသာမ ဘာယာမ န ဥပသင်္ကမာမ.

ကူဋတာပသော ‘‘ဉာတော အဟံ ဣမေဟီ’’တိ မုဂ္ဂရံ ခိပိတွာ ဝိရဇ္ဈိတွာ ‘‘ဂစ္ဆ တာဝ တွံ ဝိရဒ္ဓေါမှီ’’တိ အာဟ. အထ နံ ဗောဓိသတ္တော ‘‘မံ တာဝ ဝိရဒ္ဓေါသိ၊ စတ္တာရော ပန အပါယေ န ဝိရဇ္ဈသိ. သစေ ဣဓ ဝသိဿသိ၊ ဂါမဝါသီနံ ‘စောရော အယ’န္တိ အာစိက္ခိတွာ တံ ဂါဟာပေဿာမိ သီဃံ ပလာယဿူ’’တိ တံ တဇ္ဇေတွာ ပက္ကာမိ. ကူဋဇဋိလော တတ္ထ ဝသိတုံ နာသက္ခိ၊ အညတ္ထ အဂမာသိ.

သတ္ထာ ဣမံ ဓမ္မဒေသနံ အာဟရိတွာ သစ္စာနိ ပကာသေတွာ ဇာတကံ သမောဓာနေသိ – ‘‘တဒါ ကူဋတာပသော ဒေဝဒတ္တော အဟောသိ၊ ပုရိမော သီလဝန္တတာပသော သာရိပုတ္တော၊ ပါရာဝတဇေဋ္ဌကော ပန အဟမေဝ အဟောသိ’’န္တိ.

ရောမကဇာတကဝဏ္ဏနာ သတ္တမာ.

[၂၇၈] ၈. မဟိံသရာဇဇာတကဝဏ္ဏနာ

ကိမတ္ထမဘိသန္ဓာယာတိ ဣဒံ သတ္ထာ ဇေတဝနေ ဝိဟရန္တော ဧကံ လောလမက္ကဋံ အာရဗ္ဘ ကထေသိ. သာဝတ္ထိယံ ကိရ ဧကသ္မိံ ကုလေ ဧကော ပေါသာဝနိယလောလမက္ကဋော ဟတ္ထိသာလံ ဂန္တွာ ဧကဿ သီလဝန္တဿ ဟတ္ထိဿ ပိဋ္ဌိယံ နိသီဒိတွာ ဥစ္စာရပဿာဝံ ကရောတိ၊ ပိဋ္ဌိယံ စင်္ကမတိ. ဟတ္ထီ အတ္တနော သီလဝန္တတာယ ခန္တိသမ္ပဒါယ န ကိဉ္စိ ကရောတိ. အထေကဒိဝသံ တဿ ဟတ္ထိဿ ဌာနေ အညော ဒုဋ္ဌဟတ္ထိပေါတော အဋ္ဌာသိ. မက္ကဋော ‘‘သောယေဝ အယ’’န္တိ သညာယ ဒုဋ္ဌဟတ္ထိဿ ပိဋ္ဌိံ အဘိရုဟိ. အထ နံ သော သောဏ္ဍာယ ဂဟေတွာ ဘူမိယံ ဌပေတွာ ပါဒေန အက္ကမိတွာ သဉ္စုဏ္ဏေသိ. သာ ပဝတ္တိ ဘိက္ခုသံဃေ ပါကဋာ ဇာတာ. အထေကဒိဝသံ ဘိက္ခူ ဓမ္မသဘာယံ ကထံ သမုဋ္ဌာပေသုံ – ‘‘အာဝုသော၊ လောလမက္ကဋော ကိရ သီလဝန္တဟတ္ထိသညာယ ဒုဋ္ဌဟတ္ထိပိဋ္ဌိံ အဘိရုဟိ၊ အထ နံ သော ဇီဝိတက္ခယံ ပါပေသီ’’တိ. သတ္ထာ အာဂန္တွာ ‘‘ကာယ နုတ္ထ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဧတရဟိ ကထာယ သန္နိသိန္နာ’’တိ ပုစ္ဆိတွာ ‘‘ဣမာယ နာမာ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘န၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဣဒါနေဝေသ၊ လောလမက္ကဋော ဧဝံသီလော၊ ပေါရာဏတော ပဋ္ဌာယ ဧဝံသီလောယေဝါ’’တိ ဝတွာ အတီတံ အာဟရိ.

အတီတေ ဗာရာဏသိယံ ဗြဟ္မဒတ္တေ ရဇ္ဇံ ကာရေန္တေ ဗောဓိသတ္တော ဟိမဝန္တပဒေသေ မဟိံသယောနိယံ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဝယပ္ပတ္တော ထာမသမ္ပန္နော မဟာသရီရော ပဗ္ဗတပါဒပဗ္ဘာရဂိရိဒုဂ္ဂဝနဃဋေသု ဝိစရန္တော ဧကံ ဖာသုကံ ရုက္ခမူလံ ဒိသွာ ဂေါစရံ ဂဟေတွာ ဒိဝါ တသ္မိံ ရုက္ခမူလေ အဋ္ဌာသိ. အထေကော လောလမက္ကဋော ရုက္ခာ ဩတရိတွာ တဿ ပိဋ္ဌိံ အဘိရုဟိတွာ ဥစ္စာရပဿာဝံ ကတွာ သိင်္ဂေ ဂဏှိတွာ ဩလမ္ဗန္တော နင်္ဂုဋ္ဌေ ဂဟေတွာ ဒေါလာယန္တောဝ ကီဠိ. ဗောဓိသတ္တော ခန္တိမေတ္တာနုဒ္ဒယသမ္ပဒါယ တံ တဿ အနာစာရံ န မနသာကာသိ၊ မက္ကဋော ပုနပ္ပုနံ တထေဝ ကရိ. အထေကဒိဝသံ တသ္မိံ ရုက္ခေ အဓိဝတ္ထာ ဒေဝတာ ရုက္ခက္ခန္ဓေ ဌတွာ နံ ‘‘မဟိံသရာဇ ကသ္မာ ဣမဿ ဒုဋ္ဌမက္ကဋဿ အဝမာနံ သဟသိ၊ နိသေဓေဟိ န’’န္တိ ဝတွာ ဧတမတ္ထံ ပကာသေန္တီ ပုရိမာ ဒွေ ဂါထာ အဝေါစ –

၈၂. ‘‘ကိမတ္ထမဘိသန္ဓာယ၊ လဟုစိတ္တဿ ဒုဗ္ဘိနော၊

သဗ္ဗကာမဒဒဿေဝ၊ ဣမံ ဒုက္ခံ တိတိက္ခသိ.

၈၃. ‘‘သိင်္ဂေန နိဟနာဟေတံ၊ ပဒသာ စ အဓိဋ္ဌဟ၊

ဘိယျော ဗာလာ ပကုဇ္ဈေယျုံ၊ နော စဿ ပဋိသေဓကော’’တိ.

တတ္ထ ကိမတ္ထမဘိသန္ဓာယာတိ ကိံ နု ခေါ ကာရဏံ ပဋိစ္စ ကိံ သမ္ပဿမာနော. ဒုဗ္ဘိနောတိ မိတ္တဒုဗ္ဘိဿ. သဗ္ဗကာမဒဒဿေဝါတိ သဗ္ဗကာမဒဒဿ သာမိကဿ ဣဝ. တိတိက္ခသီတိ အဓိဝါသေသိ. ပဒသာ စ အဓိဋ္ဌဟာတိ ပါဒေန စ နံ တိဏှခုရဂ္ဂေန ယထာ ဧတ္ထေဝ မရတိ၊ ဧဝံ အက္ကမ. ဘိယျော ဗာလာတိ သစေ ဟိ ပဋိသေဓကော န ဘဝေယျ၊ ဗာလာ အညာဏသတ္တာ ပုနပ္ပုနံ ကုဇ္ဈေယျုံ ဃဋ္ဋေယျုံ ဝိဟေဌေယျုံ ဧဝါတိ ဒီပေတိ.

တံ သုတွာ ဗောဓိသတ္တော ‘‘ရုက္ခဒေဝတေ၊ သစာဟံ ဣမိနာ ဇာတိဂေါတ္တဗလာဒီဟိ အဓိကော သမာနော ဣမဿ ဒေါသံ န သဟိဿာမိ၊ ကထံ မေ မနောရထော နိပ္ဖတ္တိံ ဂမိဿတိ. အယံ ပန မံ ဝိယ အညမ္ပိ မညမာနော ဧဝံ အနာစာရံ ကရိဿတိ၊ တတော ယေသံ စဏ္ဍမဟိံသာနံ ဧသ ဧဝံ ကရိဿတိ၊ ဧတေယေဝ ဧတံ ဝဓိဿန္တိ. သာ တဿ အညေဟိ မာရဏာ မယှံ ဒုက္ခတော စ ပါဏာတိပါတတော စ ဝိမုတ္တိ ဘဝိဿတီ’’တိ ဝတွာ တတိယံ ဂါထမာဟ –