၂. ပဒုမဝဂ္ဂေါ

[၂၆၁] ၁. ပဒုမဇာတကဝဏ္ဏနာ

ယထာ ကေသာ စ မဿူ စာတိ ဣဒံ သတ္ထာ ဇေတဝနေ ဝိဟရန္တော အာနန္ဒဗောဓိမှိ မာလာပူဇကာရကေ ဘိက္ခူ အာရဗ္ဘ ကထေသိ. ဝတ္ထု ကာလိင်္ဂဗောဓိဇာတကေ အာဝိဘဝိဿတိ. သော ပန အာနန္ဒတ္ထေရေန ရောပိတတ္တာ ‘‘အာနန္ဒဗောဓီ’’တိ ဇာတော. ထေရေန ဟိ ဇေတဝနဒွါရကောဋ္ဌကေ ဗောဓိဿ ရောပိတဘာဝေါ သကလဇမ္ဗုဒီပေ ပတ္ထရိ. အထေကစ္စေ ဇနပဒဝါသိနော ဘိက္ခူ ‘‘အာနန္ဒဗောဓိမှိ မာလာပူဇံ ကရိဿာမာ’’တိ ဇေတဝနံ အာဂန္တွာ သတ္ထာရံ ဝန္ဒိတွာ ပုနဒိဝသေ သာဝတ္ထိံ ပဝိသိတွာ ဥပ္ပလဝီထိံ ဂန္တွာ မာလံ အလဘိတွာ အာဂန္တွာ အာနန္ဒတ္ထေရဿ အာရောစေသုံ – ‘‘အာဝုသော၊ မယံ ‘ဗောဓိမှိ မာလာပူဇံ ကရိဿာမာ’တိ ဥပ္ပလဝီထိံ ဂန္တွာ ဧကမာလမ္ပိ န လဘိမှာ’’တိ. ထေရော ‘‘အဟံ ဝေါ၊ အာဝုသော၊ အာဟရိဿာမီ’’တိ ဥပ္ပလဝီထိံ ဂန္တွာ ဗဟူ နီလုပ္ပလကလာပေ ဥက္ခိပါပေတွာ အာဂမ္မ တေသံ ဒါပေသိ၊ တေ တာနိ ဂဟေတွာ ဗောဓိဿ ပူဇံ ကရိံသု. တံ ပဝတ္တိံ သုတွာ ဓမ္မသဘာယံ ဘိက္ခူ ထေရဿ ဂုဏကထံ သမုဋ္ဌာပေသုံ – ‘‘အာဝုသော၊ ဇာနပဒါ ဘိက္ခူ အပ္ပပုညာ ဥပ္ပလဝီထိံ ဂန္တွာ မာလံ န လဘိံသု၊ ထေရော ပန ဂန္တွာဝ အာဟရာပေသီ’’တိ. သတ္ထာ အာဂန္တွာ ‘‘ကာယ နုတ္ထ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဧတရဟိ ကထာယ သန္နိသိန္နာ’’တိ ပုစ္ဆိတွာ ‘‘ဣမာယ နာမာ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘န၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဣဒါနေဝ ဝတ္တုဆေကာ ကထာကုသလာ မာလံ လဘန္တိ၊ ပုဗ္ဗေပိ လဘိံသုယေဝါ’’တိ ဝတွာ အတီတံ အာဟရိ.

အတီတေ ဗာရာဏသိယံ ဗြဟ္မဒတ္တေ ရဇ္ဇံ ကာရေန္တေ ဗောဓိသတ္တော သေဋ္ဌိပုတ္တော အဟောသိ. အန္တောနဂရေ စ ဧကသ္မိံ သရေ ပဒုမာနိ ပုပ္ဖန္တိ. ဧကော ဆိန္နနာသော ပုရိသော တံ သရံ ရက္ခတိ. အထေကဒိဝသံ ဗာရာဏသိယံ ဥဿဝေ ဃုဋ္ဌေ မာလံ ပိဠန္ဓိတွာ ဥဿဝံ ကီဠိတုကာမာ တယော သေဋ္ဌိပုတ္တာ ‘‘နာသစ္ဆိန္နဿ အဘူတေန ဝဏ္ဏံ ဝတွာ မာလံ ယာစိဿာမာ’’တိ တဿ ပဒုမာနိ ဘဉ္ဇနကာလေ သရဿ သန္တိကံ ဂန္တွာ ဧကမန္တံ အဋ္ဌံသု.

တေသု ဧကော တံ အာမန္တေတွာ ပဌမံ ဂါထမာဟ –

၃၁. ‘‘ယထာ ကေသာ စ မဿူ စ၊ ဆိန္နံ ဆိန္နံ ဝိရူဟတိ၊

ဧဝံ ရုဟတု တေ နာသာ၊ ပဒုမံ ဒေဟိ ယာစိတော’’တိ.

သော တဿ ကုဇ္ဈိတွာ ပဒုမံ န အဒါသိ.

အထဿ ဒုတိယော ဒုတိယံ ဂါထမာဟ –

၃၂. ‘‘ယထာ သာရဒိကံ ဗီဇံ၊ ခေတ္တေ ဝုတ္တံ ဝိရူဟတိ၊

ဧဝံ ရုဟတု တေ နာသာ၊ ပဒုမံ ဒေဟိ ယာစိတော’’တိ.

တတ္ထ သာရဒိကန္တိ သရဒသမယေ ဂဟေတွာ နိက္ခိတ္တံ သာရသမ္ပန္နံ ဗီဇံ. သော တဿပိ ကုဇ္ဈိတွာ ပဒုမံ န အဒါသိ.

အထဿ တတိယော တတိယံ ဂါထမာဟ –

၃၃. ‘‘ဥဘောပိ ပလပန္တေတေ၊ အပိ ပဒ္မာနိ ဒဿတိ၊

ဝဇ္ဇုံ ဝါ တေ န ဝါ ဝဇ္ဇုံ၊ နတ္ထိ နာသာယ ရူဟနာ၊

ဒေဟိ သမ္မ ပဒုမာနိ၊ အဟံ ယာစာမိ ယာစိတော’’တိ.

တတ္ထ ဥဘောပိ ပလပန္တေတေတိ ဧတေ ဒွေပိ မုသာ ဝဒန္တိ. အပိ ပဒ္မာနီတိ ‘‘အပိ နာမ နော ပဒုမာနိ ဒဿတီ’’တိ စိန္တေတွာ ဧဝံ ဝဒန္တိ. ဝဇ္ဇုံ ဝါ တေ န ဝါ ဝဇ္ဇုန္တိ ‘‘တဝ နာသာ ရုဟတူ’’တိ ဧဝံ ဝဒေယျုံ ဝါ န ဝါ ဝဒေယျုံ၊ ဧတေသံ ဝစနံ အပ္ပမာဏံ၊ သဗ္ဗတ္ထာပိ နတ္ထိ နာသာယ ရုဟနာ၊ အဟံ ပန တေ နာသံ ပဋိစ္စ န ကိဉ္စိ ဝဒါမိ၊ ကေဝလံ ယာစာမိ၊ တဿ မေ ဒေဟိ၊ သမ္မ၊ ပဒုမာနိ ယာစိတောတိ.

တံ သုတွာ ပဒုမသရဂေါပကော ‘‘ဣမေဟိ ဒွီဟိ မုသာဝါဒေါ ကထိတော၊ တုမှေဟိ သဘာဝေါ ကထိတော၊ တုမှာကံ အနုစ္ဆဝိကာနိ ပဒုမာနီ’’တိ မဟန္တံ ပဒုမကလာပံ အာဒါယ တဿ ဒတွာ အတ္တနော ပဒုမသရမေဝ ဂတော.

သတ္ထာ ဣမံ ဓမ္မဒေသနံ အာဟရိတွာ ဇာတကံ သမောဓာနေသိ – ‘‘တဒါ ပဒုမလာဘီ သေဋ္ဌိပုတ္တော အဟမေဝ အဟောသိ’’န္တိ.

ပဒုမဇာတကဝဏ္ဏနာ ပဌမာ.

[၂၆၂] ၂. မုဒုပါဏိဇာတကဝဏ္ဏနာ

ပါဏိ စေ မုဒုကော စဿာတိ ဣဒံ သတ္ထာ ဇေတဝနေ ဝိဟရန္တော ဧကံ ဥက္ကဏ္ဌိတဘိက္ခုံ အာရဗ္ဘ ကထေသိ. တဉှိ သတ္ထာ ဓမ္မသဘံ အာနီတံ ‘‘သစ္စံ ကိရ တွံ၊ ဘိက္ခု၊ ဥက္ကဏ္ဌိတောသီ’’တိ ပုစ္ဆိတွာ ‘‘သစ္စံ၊ ဘန္တေ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘ဘိက္ခု၊ ဣတ္ထိယော နာမေတာ ကိလေသဝသေန ဂမနတော အရက္ခိယာ၊ ပေါရာဏကပဏ္ဍိတာပိ အတ္တနော ဓီတရံ ရက္ခိတုံ နာသက္ခိံသု၊ ပိတရာ ဟတ္ထေ ဂဟေတွာ ဌိတာဝ ပိတရံ အဇာနာပေတွာ ကိလေသဝသေန ပုရိသေန သဒ္ဓိံ ပလာယီ’’တိ ဝတွာ အတီတံ အာဟရိ.

အတီတေ ဗာရာဏသိယံ ဗြဟ္မဒတ္တေ ရဇ္ဇံ ကာရေန္တေ ဗောဓိသတ္တော တဿ အဂ္ဂမဟေသိယာ ကုစ္ဆိမှိ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဝယပ္ပတ္တော တက္ကသိလာယံ သဗ္ဗသိပ္ပါနိ ဥဂ္ဂဏှိတွာ ပိတု အစ္စယေန ရဇ္ဇေ ပတိဋ္ဌာယ ဓမ္မေန ရဇ္ဇံ ကာရေသိ. သော ဓီတရဉ္စ ဘာဂိနေယျဉ္စ ဒွေပိ အန္တောနိဝေသနေ ပေါသေန္တော ဧကဒိဝသံ အမစ္စေဟိ သဒ္ဓိံ နိသိန္နော ‘‘မမစ္စယေန မယှံ ဘာဂိနေယျော ရာဇာ ဘဝိဿတိ၊ ဓီတာပိ မေ တဿ အဂ္ဂမဟေသီ ဘဝိဿတီ’’တိ ဝတွာ အပရဘာဂေ ဘာဂိနေယျဿ ဝယပ္ပတ္တကာလေ ပုန အမစ္စေဟိ သဒ္ဓိံ နိသိန္နော ‘‘မယှံ ဘာဂိနေယျဿ အညဿ ရညော ဓီတရံ အာနေဿာမ၊ မယှံ ဓီတရမ္ပိ အညသ္မိံ ရာဇကုလေ ဒဿာမ၊ ဧဝံ နော ဉာတကာ ဗဟုတရာ ဘဝိဿန္တီ’’တိ အာဟ. အမစ္စာ သမ္ပဋိစ္ဆိံသု.

အထ ရာဇာ ဘာဂိနေယျဿ ဗဟိဂေဟံ ဒါပေသိ၊ အန္တော ပဝေသနံ နိဝါရေသိ. တေ ပန အညမညံ ပဋိဗဒ္ဓစိတ္တာ အဟေသုံ. ကုမာရော ‘‘ကေန နု ခေါ ဥပါယေန ရာဇဓီတရံ ဗဟိ နီဟရာပေယျ’’န္တိ စိန္တေန္တော ‘‘အတ္ထိ ဥပါယော’’တိ ဓာတိယာ လဉ္ဇံ ဒတွာ ‘‘ကိံ၊ အယျပုတ္တ၊ ကိစ္စ’’န္တိ ဝုတ္တေ ‘‘အမ္မ၊ ကထံ နု ခေါ ရာဇဓီတရံ ဗဟိ ကာတုံ ဩကာသံ လဘေယျာမာ’’တိ အာဟ. ‘‘ရာဇဓီတာယ သဒ္ဓိံ ကထေတွာ ဇာနိဿာမီ’’တိ. ‘‘သာဓု၊ အမ္မာ’’တိ. သာ ဂန္တွာ ‘‘ဧဟိ၊ အမ္မ၊ သီသေ တေ ဦကာ ဂဏှိဿာမီ’’တိ တံ နီစပီဌကေ နိသီဒါပေတွာ သယံ ဥစ္စေ နိသီဒိတွာ တဿာ သီသံ အတ္တနော ဦရူသု ဌပေတွာ ဦကာ ဂဏှယမာနာ ရာဇဓီတာယ သီသံ နခေဟိ ဝိဇ္ဈိ. ရာဇဓီတာ ‘‘နာယံ အတ္တနော နခေဟိ ဝိဇ္ဈတိ၊ ပိတုစ္ဆာပုတ္တဿ မေ ကုမာရဿ နခေဟိ ဝိဇ္ဈတီ’’တိ ဉတွာ ‘‘အမ္မ၊ တွံ ကုမာရဿ သန္တိကံ အဂမာသီ’’တိ ပုစ္ဆိ. ‘‘အာမ၊ အမ္မာ’’တိ. ‘‘ကိံ တေန သာသနံ ကထိတ’’န္တိ? ‘‘တဝ ဗဟိကရဏူပါယံ ပုစ္ဆတိ၊ အမ္မာ’’တိ. ရာဇဓီတာ ‘‘ပဏ္ဍိတော ဟောန္တော ဇာနိဿတီ’’တိ ပဌမံ ဂါထံ ဗန္ဓိတွာ ‘‘အမ္မ၊ ဣမံ ဥဂ္ဂဟေတွာ ကုမာရဿ ကထေဟီ’’တိ အာဟ.

၃၄. ‘‘ပါဏိ စေ မုဒုကော စဿ၊ နာဂေါ စဿ သုကာရိတော၊

အန္ဓကာရော စ ဝဿေယျ၊ အထ နူန တဒါ သိယာ’’တိ.

သာ တံ ဥဂ္ဂဏှိတွာ ကုမာရဿ သန္တိကံ ဂန္တွာ ‘‘အမ္မ၊ ရာဇဓီတာ ကိမာဟာ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘အယျပုတ္တ၊ အညံ ကိဉ္စိ အဝတွာ ဣမံ ဂါထံ ပဟိဏီ’’တိ တံ ဂါထံ ဥဒါဟာသိ. ကုမာရော စ တဿတ္ထံ ဉတွာ ‘‘ဂစ္ဆ၊ အမ္မာ’’တိ တံ ဥယျောဇေသိ.

ဂါထာယတ္ထော – သစေ တေ ဧကိဿာ စူဠုပဋ္ဌာကာယ မမ ဟတ္ထော ဝိယ ဟတ္ထော မုဒု အဿ၊ ယဒိ စ တေ အာနေဉ္ဇကာရဏံ သုကာရိတော ဧကော ဟတ္ထီ အဿ၊ ယဒိ စ တံ ဒိဝသံ စတုရင်္ဂသမန္နာဂတော အတိဝိယ ဗဟလော အန္ဓကာရော အဿ၊ ဒေဝေါ စ ဝဿေယျ. အထ နူန တဒါ သိယာတိ တာဒိသေ ကာလေ ဣမေ စတ္တာရော ပစ္စယေ အာဂမ္မ ဧကံသေန တေ မနောရထဿ မတ္ထကဂမနံ သိယာတိ.

ကုမာရော ဧတမတ္ထံ တထတော ဉတွာ ဧကံ အဘိရူပံ မုဒုဟတ္ထံ စူဠုပဋ္ဌာကံ သဇ္ဇံ ကတွာ မင်္ဂလဟတ္ထိဂေါပကဿ လဉ္ဇံ ဒတွာ ဟတ္ထိံ အာနေဉ္ဇကာရဏံ ကာရေတွာ ကာလံ အာဂမေန္တော အစ္ဆိ.

အထေကသ္မိံ ကာဠပက္ခုပေါသထဒိဝသေ မဇ္ဈိမယာမသမနန္တရေ ဃနကာဠမေဃော ဝဿိ. သော ‘‘အယံ ဒါနိ ရာဇဓီတာယ ဝုတ္တဒိဝသော’’တိ ဝါရဏံ အဘိရုဟိတွာ မုဒုဟတ္ထကံ စူဠုပဋ္ဌာကံ ဟတ္ထိပိဋ္ဌေ နိသီဒါပေတွာ ဂန္တွာ ရာဇနိဝေသနဿ အာကာသင်္ဂဏာဘိမုခေ ဌာနေ ဟတ္ထိံ မဟာဘိတ္တိယံ အလ္လီယာပေတွာ ဝါတပါနသမီပေ တေမေန္တော အဋ္ဌာသိ. ရာဇာပိ ဓီတရံ ရက္ခန္တော အညတ္ထ သယိတုံ န ဒေတိ၊ အတ္တနော သန္တိကေ စူဠသယနေ သယာပေတိ. သာပိ ‘‘အဇ္ဇ ကုမာရော အာဂမိဿတီ’’တိ ဉတွာ နိဒ္ဒံ အနောက္ကမိတွာဝ နိပန္နာ ‘‘တာတ နှာယိတုကာမာမှီ’’တိ အာဟ. ရာဇာ ‘‘ဧဟိ၊ အမ္မာ’’တိ တံ ဟတ္ထေ ဂဟေတွာ ဝါတပါနသမီပံ နေတွာ ‘‘နှာယာဟိ၊ အမ္မာ’’တိ ဥက္ခိပိတွာ ဝါတပါနဿ ဗဟိပဿေ ပမုခေ ဌပေတွာ ဧကသ္မိံ ဟတ္ထေ ဂဟေတွာ အဋ္ဌာသိ. သာ နှာယမာနာဝ ကုမာရဿ ဟတ္ထံ ပသာရေသိ၊ သော တဿာ ဟတ္ထတော အာဘရဏာနိ ဩမုဉ္စိတွာ ဥပဋ္ဌာကာယ ဟတ္ထေ ပိဠန္ဓိတွာ တံ ဥက္ခိပိတွာ ရာဇဓီတရံ နိဿာယ ပမုခေ ဌပေသိ. သာ တဿာ ဟတ္ထံ ဂဟေတွာ ပိတု ဟတ္ထေ ဌပေသိ၊ သော တဿာ ဟတ္ထံ ဂဟေတွာ ဓီတု ဟတ္ထံ မုဉ္စိ၊ သာ ဣတရသ္မာပိ ဟတ္ထာ အာဘရဏာနိ ဩမုဉ္စိတွာ တဿာ ဒုတိယဟတ္ထေ ပိဠန္ဓိတွာ ပိတု ဟတ္ထေ ဌပေတွာ ကုမာရေန သဒ္ဓိံ အဂမာသိ. ရာဇာ ‘‘ဓီတာယေဝ မေ’’တိ သညာယ တံ ဒါရိကံ နှာနပရိယောသာနေ သိရိဂဗ္ဘေ သယာပေတွာ ဒွါရံ ပိဓာယ လဉ္ဆေတွာ အာရက္ခံ ဒတွာ အတ္တနော သယနံ ဂန္တွာ နိပဇ္ဇိ.

သော ပဘာတာယ ရတ္တိယာ ဒွါရံ ဝိဝရိတွာ တံ ဒါရိကံ ဒိသွာ ‘‘ကိမေတ’’န္တိ ပုစ္ဆိ. သာ တဿာ ကုမာရေန သဒ္ဓိံ ဂတဘာဝံ ကထေသိ. ရာဇာ ဝိပ္ပဋိသာရီ ဟုတွာ ‘‘ဟတ္ထေ ဂဟေတွာ စရန္တေနပိ မာတုဂါမံ ရက္ခိတုံ န သက္ကာ၊ ဧဝံ အရက္ခိယာ နာမိတ္ထိယော’’တိ စိန္တေတွာ ဣတရာ ဒွေ ဂါထာ အဝေါစ –

၃၅. ‘‘အနလာ မုဒုသမ္ဘာသာ၊ ဒုပ္ပူရာ တာ နဒီသမာ၊

သီဒန္တိ နံ ဝိဒိတွာန၊ အာရကာ ပရိဝဇ္ဇယေ.

၃၆. ‘‘ယံ ဧတာ ဥပသေဝန္တိ၊ ဆန္ဒသာ ဝါ ဓနေန ဝါ၊

ဇာတဝေဒေါဝ သံ ဌာနံ၊ ခိပ္ပံ အနုဒဟန္တိ န’’န္တိ.

တတ္ထ အနလာ မုဒုသမ္ဘာသာတိ မုဒုဝစနေနပိ အသက္ကုဏေယျာ၊ နေဝ သက္ကာ သဏှဝါစာယ သင်္ဂဏှိတုန္တိ အတ္ထော. ပုရိသေဟိ ဝါ ဧတာသံ န အလန္တိ အနလာ. မုဒုသမ္ဘာသာတိ ဟဒယေ ထဒ္ဓေပိ သမ္ဘာသာဝ မုဒု ဧတာသန္တိ မုဒုသမ္ဘာသာ. ဒုပ္ပူရာ တာ နဒီသမာတိ ယထာ နဒီ အာဂတာဂတဿ ဥဒကဿ သန္ဒနတော ဥဒကေန ဒုပ္ပူရာ၊ ဧဝံ အနုဘူတာနုဘူတေဟိ မေထုနာဒီဟိ အပရိတုဿနတော ဒုပ္ပူရာ. တေန ဝုတ္တံ –

‘‘တိဏ္ဏံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဓမ္မာနံ အတိတ္တော အပ္ပဋိဝါနော မာတုဂါမော ကာလံ ကရောတိ. ကတမေသံ တိဏ္ဏံ? မေထုနသမာပတ္တိယာ စ ဝိဇာယနဿ စ အလင်္ကာရဿ စ. ဣမေသံ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ တိဏ္ဏံ ဓမ္မာနံ အတိတ္တော အပ္ပဋိဝါနော မာတုဂါမော ကာလံ ကရောတီ’’တိ.

သီဒန္တီတိ အဋ္ဌသု မဟာနိရယေသု သောဠသသု ဥဿဒနိရယေသု နိမုဇ္ဇန္တိ. နန္တိ နိပါတမတ္တံ. ဝိဒိတွာနာတိ ဧဝံ ဇာနိတွာ. အာရကာ ပရိဝဇ္ဇယေတိ ‘‘ဧတာ ဣတ္ထိယော နာမ မေထုနဓမ္မာဒီဟိ အတိတ္တာ ကာလံ ကတွာ ဧတေသု နိရယေသု သီဒန္တိ၊ ဧတာ ဧဝံ အတ္တနာ သီဒမာနာ ကဿညဿ သုခါယ ဘဝိဿန္တီ’’တိ ဧဝံ ဉတွာ ပဏ္ဍိတော ပုရိသော ဒူရတောဝ တာ ပရိဝဇ္ဇယေတိ ဒီပေတိ. ဆန္ဒသာ ဝါ ဓနေန ဝါတိ အတ္တနော ဝါ ဆန္ဒေန ရုစိယာ ပေမေန၊ ဘတိဝသေန လဒ္ဓဓနေန ဝါ ယံ ပုရိသံ ဧတာ ဣတ္ထိယော ဥပသေဝန္တိ ဘဇန္တိ. ဇာတဝေဒေါတိ အဂ္ဂိ. သော ဟိ ဇာတမတ္တောဝ ဝေဒိယတိ၊ ဝိဒိတော ပါကဋော ဟောတီတိ ဇာတဝေဒေါ. သော ယထာ အတ္တနော ဌာနံ ကာရဏံ ဩကာသံ အနုဒဟတိ၊ ဧဝမေတာပိ ယံ ဥပသေဝန္တိ၊ တံ ပုရိသံ ဓနယသသီလပညာသမန္နာဂတမ္ပိ တေသံ သဗ္ဗေသံ ဓနာဒီနံ ဝိနာသနတော ပုန တာယ သမ္ပတ္တိယာ အဘဗ္ဗုပ္ပတ္တိကံ ကုရုမာနာ ခိပ္ပံ အနုဒဟန္တိ ဈာပေန္တိ. ဝုတ္တမ္ပိ စေတံ –

‘‘ဗလဝန္တော ဒုဗ္ဗလာ ဟောန္တိ၊ ထာမဝန္တောပိ ဟာယရေ၊

စက္ခုမာ အန္ဓကာ ဟောန္တိ၊ မာတုဂါမဝသံ ဂတာ.

‘‘ဂုဏဝန္တော နိဂ္ဂုဏာ ဟောန္တိ၊ ပညဝန္တောပိ ဟာယရေ၊

ပမတ္တာ ဗန္ဓနေ သေန္တိ၊ မာတုဂါမဝသံ ဂတာ.

‘‘အဇ္ဈေနဉ္စ တပံ သီလံ၊ သစ္စံ စာဂံ သတိံ မတိံ၊

အစ္ဆိန္ဒန္တိ ပမတ္တဿ၊ ပန္ထဒူဘီဝ တက္ကရာ.

‘‘ယသံ ကိတ္တိံ ဓိတိံ သူရံ၊ ဗာဟုသစ္စံ ပဇာနနံ၊

ခေပယန္တိ ပမတ္တဿ၊ ကဋ္ဌပုဉ္ဇံဝ ပါဝကော’’တိ.

ဧဝံ ဝတွာ မဟာသတ္တော ‘‘ဘာဂိနေယျောပိ မယာဝ ပေါသေတဗ္ဗော’’တိ မဟန္တေန သက္ကာရေန ဓီတရံ တဿေဝ ဒတွာ တံ ဩပရဇ္ဇေ ပတိဋ္ဌပေသိ. သောပိ မာတုလဿ အစ္စယေန ရဇ္ဇေ ပတိဋ္ဌဟိ.

သတ္ထာ ဣမံ ဓမ္မဒေသေနံ အာဟရိတွာ သစ္စာနိ ပကာသေတွာ ဇာတကံ သမောဓာနေသိ၊ သစ္စပရိယောသာနေ ဥက္ကဏ္ဌိတဘိက္ခု သောတာပတ္တိဖလေ ပတိဋ္ဌဟိ. ‘‘တဒါ ရာဇာ အဟမေဝ အဟောသိ’’န္တိ.

မုဒုပါဏိဇာတကဝဏ္ဏနာ ဒုတိယာ.

[၂၆၃] ၃. စူဠပလောဘနဇာတကဝဏ္ဏနာ

အဘိဇ္ဇမာနေ ဝါရိသ္မိန္တိ ဣဒံ သတ္ထာ ဇေတဝနေ ဝိဟရန္တော ဧကံ ဥက္ကဏ္ဌိတဘိက္ခုမေဝ အာရဗ္ဘ ကထေသိ. တဉှိ သတ္ထာ ဓမ္မသဘံ အာနီတံ ‘‘သစ္စံ ကိရ၊ တွံ ဘိက္ခု၊ ဥက္ကဏ္ဌိတောသီ’’တိ ပုစ္ဆိတွာ ‘‘သစ္စံ၊ ဘန္တေ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘ဘိက္ခု၊ ဣတ္ထိယော နာမေတာ ပေါရာဏကေ သုဒ္ဓသတ္တေပိ သံကိလေသေသု’’န္တိ ဝတွာ အတီတံ အာဟရိ.

အတီတေ ဗာရာဏသိယံ ဗြဟ္မဒတ္တော ရာဇာ အပုတ္တကော ဟုတွာ အတ္တနော ဣတ္ထိယော ‘‘ပုတ္တပတ္ထနံ ကရောထာ’’တိ အာဟ. တာ ပုတ္တေ ပတ္ထေန္တိ. ဧဝံ အဒ္ဓါနေ ဂတေ ဗောဓိသတ္တော ဗြဟ္မလောကာ စဝိတွာ အဂ္ဂမဟေသိယာ ကုစ္ဆိသ္မိံ နိဗ္ဗတ္တိ. တံ ဇာတမတ္တံ နှာပေတွာ ထညပါယနတ္ထာယ ဓာတိယာ အဒံသု. သော ပါယမာနော ရောဒတိ၊ အထ နံ အညိဿာ အဒံသု. မာတုဂါမဟတ္ထဂတော နေဝ တုဏှီ ဟောတိ. အထ နံ ဧကဿ ပါဒမူလိကဿ အဒံသု၊ တေန ဂဟိတမတ္တောယေဝ တုဏှီ အဟောသိ. တတော ပဋ္ဌာယ ပုရိသာဝ တံ ဂဟေတွာ စရန္တိ. ထညံ ပါယေန္တာ ဒုဟိတွာ ဝါ ပါယေန္တိ၊ သာဏိအန္တရေန ဝါ ထနံ မုခေ ဌပေန္တိ. တေနဿ အနိတ္ထိဂန္ဓကုမာရောတိ နာမံ ကရိံသု. တဿ အပရာပရံ ဝဒ္ဓမာနဿပိ မာတုဂါမံ နာမ ဒဿေတုံ န သက္ကာ. တေနဿ ရာဇာ ဝိသုံယေဝ နိသဇ္ဇာဒိဋ္ဌာနာနိ ဈာနာဂါရဉ္စ ကာရေသိ.

သော တဿ သောဠသဝဿိကကာလေ စိန္တေသိ – ‘‘မယှံ အညော ပုတ္တော နတ္ထိ၊ အယံ ပန ကုမာရော ကာမေ န ပရိဘုဉ္ဇတိ၊ ရဇ္ဇမ္ပိ န ဣစ္ဆိဿတိ၊ ဒုလ္လဒ္ဓေါ ဝတ မေ ပုတ္တော’’တိ. အထ နံ ဧကာ နစ္စဂီတဝါဒိတကုသလာ ပုရိသေ ပရိစရိတွာ အတ္တနော ဝသေ ကာတုံ ပဋိဗလာ တရုဏနာဋကိတ္ထီ ဥပသင်္ကမိတွာ ‘‘ဒေဝ၊ ကိံ နု စိန္တေသီ’’တိ အာဟ၊ ရာဇာ တံ ကာရဏံ အာစိက္ခိ. ‘‘ဟောတု၊ ဒေဝ၊ အဟံ တံ ပလောဘေတွာ ကာမရသံ ဇာနာပေဿာမီ’’တိ. ‘‘သစေ မေ ပုတ္တံ အနိတ္ထိဂန္ဓကုမာရံ ပလောဘေတုံ သက္ကိဿသိ၊ သော ရာဇာ ဘဝိဿတိ၊ တွံ အဂ္ဂမဟေသီ’’တိ. သာ ‘‘မမေသော ဘာရော၊ တုမှေ မာ စိန္တယိတ္ထာ’’တိ ဝတွာ အာရက္ခမနုဿေ ဥပသင်္ကမိတွာ အာဟ – ‘‘အဟံ ပစ္စူသသမယေ အာဂန္တွာ အယျပုတ္တဿ သယနဋ္ဌာနေ ဗဟိဈာနာဂါရေ ဌတွာ ဂါယိဿာမိ. သစေ သော ကုဇ္ဈတိ၊ မယှံ ကထေယျာထ၊ အဟံ အပဂစ္ဆိဿာမိ. သစေ သုဏာတိ၊ ဝဏ္ဏံ မေ ကထေယျာထာ’’တိ. တေ ‘‘သာဓူ’’တိ သမ္ပဋိစ္ဆိံသု.

သာပိ ပစ္စူသကာလေ တသ္မိံ ပဒေသေ ဌတွာ တန္တိဿရေန ဂီတဿရံ၊ ဂီတဿရေန တန္တိဿရံ အနတိက္ကမိတွာ မဓုရေန သဒ္ဒေန ဂါယိ၊ ကုမာရော သုဏန္တောဝ နိပဇ္ဇိ၊ ပုနဒိဝသေ စ အာသန္နဋ္ဌာနေ ဌတွာ ဂါယိတုံ အာဏာပေသိ၊ ပုနဒိဝသေ ဈာနာဂါရေ ဌတွာ ဂါယိတုံ အာဏာပေသိ၊ ပုနဒိဝသေ အတ္တနော သမီပေ ဌတွာတိ ဧဝံ အနုက္ကမေနေဝ တဏှံ ဥပ္ပါဒေတွာ လောကဓမ္မံ သေဝိတွာ ကာမရသံ ဉတွာ ‘‘မာတုဂါမံ နာမ အညေသံ န ဒဿာမီ’’တိ အသိံ ဂဟေတွာ အန္တရဝီထိံ ဩတရိတွာ ပုရိသေ အနုဗန္ဓန္တော ဝိစရိ. အထ နံ ရာဇာ ဂါဟာပေတွာ တာယ ကုမာရိကာယ သဒ္ဓိံ နဂရာ နီဟရာပေသိ. ဥဘောပိ အရညံ ပဝိသိတွာ အဓောဂင်္ဂံ ဂန္တွာ ဧကသ္မိံ ပဿေ ဂင်္ဂံ၊ ဧကသ္မိံ သမုဒ္ဒံ ကတွာ ဥဘိန္နမန္တရေ အဿမပဒံ မာပေတွာ ဝါသံ ကပ္ပယိံသု. ကုမာရိကာ ပဏ္ဏသာလာယံ နိသီဒိတွာ ကန္ဒမူလာဒီနိ ပစတိ၊ ဗောဓိသတ္တော အရညတော ဖလာဖလံ အာဟရတိ.

အထေကဒိဝသံ တသ္မိံ ဖလာဖလတ္ထာယ ဂတေ သမုဒ္ဒဒီပကာ ဧကော တာပသော ဘိက္ခာစာရတ္ထာယ အာကာသေန ဂစ္ဆန္တော ဓူမံ ဒိသွာ အဿမပဒေ ဩတရိ. အထ နံ သာ ‘‘နိသီဒ၊ ယာဝ ပစ္စတီ’’တိ နိသီဒါပေတွာ ဣတ္ထိကုတ္တေန ပလောဘေတွာ ဈာနာ စာဝေတွာ ဗြဟ္မစရိယမဿ အန္တရဓာပေသိ. သော ပက္ခစ္ဆိန္နကာကော ဝိယ ဟုတွာ တံ ဇဟိတုံ အသက္ကောန္တော သဗ္ဗဒိဝသံ တတ္ထေဝ ဌတွာ ဗောဓိသတ္တံ အာဂစ္ဆန္တံ ဒိသွာ ဝေဂေန သမုဒ္ဒါဘိမုခေါ ပလာယိ. အထ နံ သော ‘‘ပစ္စာမိတ္တော မေ အယံ ဘဝိဿတီ’’တိ အသိံ ဂဟေတွာ အနုဗန္ဓိ. တာပသော အာကာသေ ဥပ္ပတနာကာရံ ဒဿေတွာ သမုဒ္ဒေ ပတိ. ဗောဓိသတ္တော ‘‘ဧသ တာပသော အာကာသေနာဂတော ဘဝိဿတိ၊ ဈာနဿ ပရိဟီနတ္တာ သမုဒ္ဒေ ပတိတော၊ မယာ ဒါနိဿ အဝဿယေန ဘဝိတုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ စိန္တေတွာ ဝေလန္တေ ဌတွာ ဣမာ ဂါထာ အဝေါစ –

၃၇. ‘‘အဘိဇ္ဇမာနေ ဝါရိသ္မိံ၊ သယံ အာဂမ္မ ဣဒ္ဓိယာ၊

မိဿီဘာဝိတ္ထိယာ ဂန္တွာ၊ သံသီဒသိ မဟဏ္ဏဝေ.

၃၈. ‘‘အာဝဋ္ဋနီ မဟာမာယာ၊ ဗြဟ္မစရိယဝိကောပနာ၊

သီဒန္တိ နံ ဝိဒိတွာန၊ အာရကာ ပရိဝဇ္ဇယေ.

၃၉. ‘‘ယံ ဧတာ ဥပသေဝန္တိ၊ ဆန္ဒသာ ဝါ ဓနေန ဝါ၊

ဇာတဝေဒေါဝ သံ ဌာနံ၊ ခိပ္ပံ အနုဒဟန္တိ န’’န္တိ.

တတ္ထ အဘိဇ္ဇမာနေ ဝါရိသ္မိန္တိ ဣမသ္မိံ ဥဒကေ အစလမာနေ အကမ္ပမာနေ ဥဒကံ အနာမသိတွာ သယံ အာကာသေနေဝ ဣဒ္ဓိယာ အာဂန္တွာ. မိဿီဘာဝိတ္ထိယာတိ လောကဓမ္မဝသေန ဣတ္ထိယာ သဒ္ဓိံ မိဿီဘာဝံ. အာဝဋ္ဋနီ မဟာမာယာတိ ဣတ္ထိယော နာမေတာ ကာမာဝဋ္ဋေန အာဝဋ္ဋနတော အာဝဋ္ဋနီ၊ အနန္တာဟိ ဣတ္ထိမာယာဟိ သမန္နာဂတတ္တာ မဟာမာယာ နာမ. ဝုတ္တဉှေတံ –

‘‘မာယာ စေတာ မရီစီ စ၊ သောကော ရောဂေါ စုပဒ္ဒဝေါ၊

ခရာ စ ဗန္ဓနာ စေတာ၊ မစ္စုပါသော ဂုဟာသယော၊

တာသု ယော ဝိဿသေ ပေါသော၊ သော နရေသု နရာဓမော’’တိ. (ဇာ. ၂.၂၁.၁၁၈)၊

ဗြဟ္မစရိယဝိကောပနာတိ သေဋ္ဌစရိယဿ မေထုနဝိရတိဗြဟ္မစရိယဿ ဝိကောပနာ. သီဒန္တီတိ ဣတ္ထိယော နာမေတာ ဣသီနံ ဗြဟ္မစရိယဝိကောပနေန အပါယေသု သီဒန္တိ. သေသံ ပုရိမနယေနေဝ ယောဇေတဗ္ဗံ.

ဧတံ ပန ဗောဓိသတ္တဿ ဝစနံ သုတွာ တာပသော သမုဒ္ဒမဇ္ဈေ ဌိတောယေဝ နဋ္ဌဇ္ဈာနံ ပုန ဥပ္ပါဒေတွာ အာကာသေန အတ္တနော ဝသနဋ္ဌာနမေဝ ဂတော. ဗောဓိသတ္တော စိန္တေသိ – ‘‘အယံ တာပသော ဧဝံ ဘာရိကော သမာနော သိမ္ဗလိတူလံ ဝိယ အာကာသေန ဂတော၊ မယာပိ ဣမိနာ ဝိယ ဈာနံ ဥပ္ပါဒေတွာ အာကာသေန စရိတုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ. သော အဿမံ ဂန္တွာ တံ ဣတ္ထိံ မနုဿပထံ နေတွာ ‘‘ဂစ္ဆ၊ တွ’’န္တိ ဥယျောဇေတွာ အရညံ ပဝိသိတွာ မနုညေ ဘူမိဘာဂေ အဿမံ မာပေတွာ ဣသိပဗ္ဗဇ္ဇံ ပဗ္ဗဇိတွာ ကသိဏပရိကမ္မံ ကတွာ အဘိညာ စ သမာပတ္တိယော စ နိဗ္ဗတ္တေတွာ ဗြဟ္မလောကပရာယဏော အဟောသိ.

သတ္ထာ ဣမံ ဓမ္မဒေသနံ အာဟရိတွာ သစ္စာနိ ပကာသေတွာ ဇာတကံ သမောဓာနေသိ၊ သစ္စပရိယောသာနေ ဥက္ကဏ္ဌိတဘိက္ခု သောတာပတ္တိဖလေ ပတိဋ္ဌဟိ. ‘‘တဒါ အနိတ္ထိဂန္ဓကုမာရော အဟမေဝ အဟောသိ’’န္တိ.

စူဠပလောဘနဇာတကဝဏ္ဏနာ တတိယာ.

[၂၆၄] ၄. မဟာပနာဒဇာတကဝဏ္ဏနာ

ပနာဒေါ နာမ သော ရာဇာတိ ဣဒံ သတ္ထာ ဂင်္ဂါတီရေ နိသိန္နော ဘဒ္ဒဇိတ္ထေရဿာနုဘာဝံ အာရဗ္ဘ ကထေသိ. ဧကသ္မိဉှိ သမယေ သတ္ထာ သာဝတ္ထိယံ ဝဿံ ဝသိတွာ ‘‘ဘဒ္ဒဇိကုမာရဿ သင်္ဂဟံ ကရိဿာမီ’’တိ ဘိက္ခုသံဃပရိဝုတော စာရိကံ စရမာနော ဘဒ္ဒိယနဂရံ ပတွာ ဇာတိယာဝနေ တယော မာသေ ဝသိ ကုမာရဿ ဉာဏပရိပါကံ အာဂမယမာနော. ဘဒ္ဒဇိကုမာရော မဟာယသော အသီတိကောဋိဝိဘဝဿ ဘဒ္ဒိယသေဋ္ဌိနော ဧကပုတ္တကော. တဿ တိဏ္ဏံ ဥတူနံ အနုစ္ဆဝိကာ တယော ပါသာဒါ အဟေသုံ. ဧကေကသ္မိံ စတ္တာရော စတ္တာရော မာသေ ဝသတိ. ဧကသ္မိံ ဝသိတွာ နာဋကပရိဝုတော မဟန္တေန ယသေန အညံ ပါသာဒံ ဂစ္ဆတိ. တသ္မိံ ခဏေ ‘‘ကုမာရဿ ယသံ ပဿိဿာမာ’’တိ သကလနဂရံ သင်္ခုဘိ၊ ပါသာဒန္တရေ စက္ကာတိစက္ကာနိ မဉ္စာတိမဉ္စာနိ ဗန္ဓန္တိ.

သတ္ထာ တယော မာသေ ဝသိတွာ ‘‘မယံ ဂစ္ဆာမာ’’တိ နဂရဝါသီနံ အာရောစေသိ. နာဂရာ ‘‘ဘန္တေ၊ သွေ ဂမိဿထာ’’တိ သတ္ထာရံ နိမန္တေတွာ ဒုတိယဒိဝသေ ဗုဒ္ဓပ္ပမုခဿ ဘိက္ခုသံဃဿ မဟာဒါနံ သဇ္ဇေတွာ နဂရမဇ္ဈေ မဏ္ဍပံ ကတွာ အလင်္ကရိတွာ အာသနာနိ ပညပေတွာ ကာလံ အာရောစေသုံ. သတ္ထာ ဘိက္ခုသံဃပရိဝုတော တတ္ထ ဂန္တွာ နိသီဒိ၊ မနုဿာ မဟာဒါနံ အဒံသု. သတ္ထာ နိဋ္ဌိတဘတ္တကိစ္စော မဓုရဿရေန အနုမောဒနံ အာရဘိ. တသ္မိံ ခဏေ ဘဒ္ဒဇိကုမာရောပိ ပါသာဒတော ပါသာဒံ ဂစ္ဆတိ၊ တဿ သမ္ပတ္တိဒဿနတ္ထာယ တံ ဒိဝသံ န ကောစိ အဂမာသိ၊ အတ္တနော မနုဿာဝ ပရိဝါရေသုံ. သော မနုဿေ ပုစ္ဆိ – ‘‘အညသ္မိံ ကာလေ မယိ ပါသာဒတော ပါသာဒံ ဂစ္ဆန္တေ သကလနဂရံ သင်္ခုဘတိ၊ စက္ကာတိစက္ကာနိ မဉ္စာတိမဉ္စာနိ ဗန္ဓန္တိ၊ အဇ္ဇ ပန ဌပေတွာ မယှံ မနုဿေ အညော ကောစိ နတ္ထိ၊ ကိံ နု ခေါ ကာရဏ’’န္တိ. ‘‘သာမိ၊ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဣမံ ဘဒ္ဒိယနဂရံ ဥပနိဿာယ တယော မာသေ ဝသိတွာ အဇ္ဇေဝ ဂမိဿတိ၊ သော ဘတ္တကိစ္စံ နိဋ္ဌာပေတွာ မဟာဇနဿ ဓမ္မံ ဒေသေတိ၊ သကလနဂရဝါသိနောပိ တဿ ဓမ္မကထံ သုဏန္တီ’’တိ. သော ‘‘တေန ဟိ ဧထ၊ မယမ္ပိ သုဏိဿာမာ’’တိ သဗ္ဗာဘရဏပဋိမဏ္ဍိတောဝ မဟန္တေန ပရိဝါရေန ဥပသင်္ကမိတွာ ပရိသပရိယန္တေ ဌိတော ဓမ္မံ သုဏန္တော ဌိတောဝ သဗ္ဗကိလေသေ ခေပေတွာ အဂ္ဂဖလံ အရဟတ္တံ ပါပုဏိ.

သတ္ထာ ဘဒ္ဒိယသေဋ္ဌိံ အာမန္တေတွာ ‘‘မဟာသေဋ္ဌိ၊ ပုတ္တော တေ အလင်္ကတပဋိယတ္တောဝ ဓမ္မကထံ သုဏန္တော အရဟတ္တေ ပတိဋ္ဌိတော၊ တေနဿ အဇ္ဇေဝ ပဗ္ဗဇိတုံ ဝါ ဝဋ္ဋတိ ပရိနိဗ္ဗာယိတုံ ဝါ’’တိ အာဟ. ‘‘ဘန္တေ၊ မယှံ ပုတ္တဿ ပရိနိဗ္ဗာနေန ကိစ္စံ နတ္ထိ၊ ပဗ္ဗာဇေထ နံ၊ ပဗ္ဗာဇေတွာ စ ပန နံ ဂဟေတွာ သွေ အမှာကံ ဂေဟံ ဥပသင်္ကမထာ’’တိ. ဘဂဝါ နိမန္တနံ အဓိဝါသေတွာ ကုလပုတ္တံ အာဒါယ ဝိဟာရံ ဂန္တွာ ပဗ္ဗာဇေတွာ ဥပသမ္ပဒံ ဒါပေသိ. တဿ မာတာပိတရော သတ္တာဟံ မဟာသက္ကာရံ ကရိံသု. သတ္ထာ သတ္တာဟံ ဝသိတွာ ကုလပုတ္တမာဒါယ စာရိကံ စရန္တော ကောဋိဂါမံ ပါပုဏိ. ကောဋိဂါမဝါသိနော မနုဿာ ဗုဒ္ဓပ္ပမုခဿ ဘိက္ခုသံဃဿ မဟာဒါနံ အဒံသု. သတ္ထာ ဘတ္တကိစ္စာဝသာနေ အနုမောဒနံ အာရဘိ. ကုလပုတ္တော အနုမောဒနကရဏကာလေ ဗဟိဂါမံ ဂန္တွာ ‘‘သတ္ထု အာဂတကာလေယေဝ ဥဋ္ဌဟိဿာမီ’’တိ ဂင်္ဂါတိတ္ထသမီပေ ဧကသ္မိံ ရုက္ခမူလေ ဈာနံ သမာပဇ္ဇိတွာ နိသီဒိ. မဟလ္လကတ္ထေရေသု အာဂစ္ဆန္တေသုပိ အနုဋ္ဌဟိတွာ သတ္ထု အာဂတကာလေယေဝ ဥဋ္ဌဟိ. ပုထုဇ္ဇနာ ဘိက္ခူ ‘‘အယံ ပုရေ ဝိယ ပဗ္ဗဇိတွာ မဟာထေရေ အာဂစ္ဆန္တေပိ ဒိသွာ န ဥဋ္ဌဟတီ’’တိ ကုဇ္ဈိံသု.

ကောဋိဂါမဝါသိနော မနုဿာ နာဝါသင်္ဃာတေ ဗန္ဓိံသု. သတ္ထာ နာဝါသင်္ဃာတေ ဌတွာ ‘‘ကဟံ၊ ဘဒ္ဒဇီ’’တိ ပုစ္ဆိ. ‘‘ဧသ၊ ဘန္တေ၊ ဣဓေဝါ’’တိ. ‘‘ဧဟိ၊ ဘဒ္ဒဇိ၊ အမှေဟိ သဒ္ဓိံ ဧကနာဝံ အဘိရုဟာ’’တိ. ထေရောပိ ဥပ္ပတိတွာ ဧကနာဝါယ အဋ္ဌာသိ. အထ နံ ဂင်္ဂါယ မဇ္ဈံ ဂတကာလေ သတ္ထာ အာဟ – ‘‘ဘဒ္ဒဇိ၊ တယာ မဟာပနာဒရာဇကာလေ အဇ္ဈာဝုတ္ထပါသာဒေါ ကဟ’’န္တိ. ဣမသ္မိံ ဌာနေ နိမုဂ္ဂေါ၊ ဘန္တေတိ. ပုထုဇ္ဇနာ ဘိက္ခူ ‘‘ဘဒ္ဒဇိတ္ထေရော အညံ ဗျာကရောတီ’’တိ အာဟံသု. သတ္ထာ ‘‘တေန ဟိ၊ ဘဒ္ဒဇိ၊ သဗြဟ္မစာရီနံ ကင်္ခံ ဆိန္ဒာ’’တိ အာဟ. တသ္မိံ ခဏေ ထေရော သတ္ထာရံ ဝန္ဒိတွာ ဣဒ္ဓိဗလေန ဂန္တွာ ပါသာဒထူပိကံ ပါဒင်္ဂုလိယာ ဂဟေတွာ ပဉ္စဝီသတိယောဇနံ ပါသာဒံ ဂဟေတွာ အာကာသေ ဥပ္ပတိ. ဥပ္ပတိတော စ ပန ဟေဋ္ဌာပါသာဒေ ဌိတာနံ ပါသာဒံ ဘိန္ဒိတွာ ပညာယိ. သော ဧကယောဇနံ ဒွိယောဇနံ တိယောဇနန္တိ ယာဝ ဝီသတိယောဇနာ ဥဒကတော ပါသာဒံ ဥက္ခိပိ. အထဿ ပုရိမဘဝေ ဉာတကာ ပါသာဒလောဘေန မစ္ဆကစ္ဆပနာဂမဏ္ဍူကာ ဟုတွာ တသ္မိံယေဝ ပါသာဒေ နိဗ္ဗတ္တာ ပါသာဒေ ဥဋ္ဌဟန္တေ ပရိဝတ္တိတွာ ပရိဝတ္တိတွာ ဥဒကေယေဝ ပတိံသု. သတ္ထာ တေ ပတန္တေ ဒိသွာ ‘‘ဉာတကာ တေ၊ ဘဒ္ဒဇိ၊ ကိလမန္တီ’’တိ အာဟ. ထေရော သတ္ထု ဝစနံ သုတွာ ပါသာဒံ ဝိဿဇ္ဇေသိ၊ ပါသာဒေါ ယထာဌာနေယေဝ ပတိဋ္ဌဟိ၊ သတ္ထာ ပါရဂင်္ဂံ ဂတော. အထဿ ဂင်္ဂါတီရေယေဝ အာသနံ ပညာပယိံသု၊ သော ပညတ္တေ ဝရဗုဒ္ဓါသနေ တရုဏသူရိယော ဝိယ ရသ္မိယော မုဉ္စန္တော နိသီဒိ. အထ နံ ဘိက္ခူ ‘‘ကသ္မိံ ကာလေ၊ ဘန္တေ၊ အယံ ပါသာဒေါ ဘဒ္ဒဇိတ္ထေရေန အဇ္ဈာဝုတ္ထော’’တိ ပုစ္ဆိံသု. သတ္ထာ ‘‘မဟာပနာဒရာဇကာလေ’’တိ ဝတွာ အတီတံ အာဟရိ.

အတီတေ ဝိဒေဟရဋ္ဌေ မိထိလာယံ သုရုစိ နာမ ရာဇာ အဟောသိ၊ ပုတ္တောပိ တဿ သုရုစိယေဝ၊ တဿ ပန ပုတ္တော မဟာပနာဒေါ နာမ အဟောသိ၊ တေ ဣမံ ပါသာဒံ ပဋိလဘိံသု. ပဋိလာဘတ္ထာယ ပနဿ ဣဒံ ပုဗ္ဗကမ္မံ – ဒွေ ပိတာပုတ္တာ နဠေဟိ စ ဥဒုမ္ဗရဒါရူဟိ စ ပစ္စေကဗုဒ္ဓဿ ဝသနပဏ္ဏသာလံ ကရိံသု. ဣမသ္မိံ ဇာတကေ သဗ္ဗံ အတီတဝတ္ထု ပကိဏ္ဏကနိပါတေ သုရုစိဇာတကေ (ဇာ. ၁.၁၄.၁၀၂ အာဒယော) အာဝိဘဝိဿတိ.

သတ္ထာ ဣမံ အတီတံ အာဟရိတွာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဟုတွာ ဣမာ ဂါထာ အဝေါစ –

၄၀. ‘‘ပနာဒေါ နာမ သော ရာဇာ၊ ယဿ ယူပေါ သုဝဏ္ဏယော၊

တိရိယံ သောဠသုဗ္ဗေဓော၊ ဥဒ္ဓမာဟု သဟဿဓာ.

၄၁. ‘‘သဟဿကဏ္ဍော သတဂေဏ္ဍု၊ ဓဇာလု ဟရိတာမယော၊

အနစ္စုံ တတ္ထ ဂန္ဓဗ္ဗာ၊ ဆ သဟဿာနိ သတ္တဓာ.

၄၂. ‘‘ဧဝမေတံ တဒါ အာသိ၊ ယထာ ဘာသသိ ဘဒ္ဒဇိ၊

သက္ကော အဟံ တဒါ အာသိံ၊ ဝေယျာဝစ္စကရော တဝါ’’တိ.

တတ္ထ ယူပေါတိ ပါသာဒေါ. တိရိယံ သောဠသုဗ္ဗေဓောတိ ဝိတ္ထာရတော သောဠသကဏ္ဍပါတဝိတ္ထာရော အဟောသိ. ဥဒ္ဓမာဟု သဟဿဓာတိ ဥဗ္ဗေဓေန သဟဿကဏ္ဍဂမနမတ္တံ ဥစ္စော အဟု၊ သဟဿကဏ္ဍဂမနဂဏနာယ ပဉ္စဝီသတိယောဇနပ္ပမာဏံ ဟောတိ. ဝိတ္ထာရော ပနဿ အဋ္ဌယောဇနမတ္တော.

သဟဿကဏ္ဍော သတဂေဏ္ဍူတိ သော ပနေသ သဟဿကဏ္ဍုဗ္ဗေဓော ပါသာဒေါ သတဘူမိကော အဟောသိ. ဓဇာလူတိ ဓဇသမ္ပန္နော. ဟရိတာမယောတိ ဟရိတမဏိပရိက္ခိတ္တော. အဋ္ဌကထာယံ ပန ‘‘သမာလုဟရိတာမယော’’တိ ပါဌော၊ ဟရိတမဏိမယေဟိ ဒွါရကဝါဋဝါတပါနေဟိ သမန္နာဂတောတိ အတ္ထော. သမာလူတိ ကိရ ဒွါရကဝါဋဝါတပါနာနံ နာမံ. ဂန္ဓဗ္ဗာတိ နဋာ၊ ဆ သဟဿာနိ သတ္တဓာတိ ဆ ဂန္ဓဗ္ဗသဟဿာနိ သတ္တဓာ ဟုတွာ တဿ ပါသာဒဿ သတ္တသု ဌာနေသု ရညော ရတိဇနနတ္ထာယ နစ္စိံသူတိ အတ္ထော. တေ ဧဝံ နစ္စန္တာပိ ရာဇာနံ ဟာသေတုံ နာသက္ခိံသု၊ အထ သက္ကော ဒေဝရာဇာ ဒေဝနဋံ ပေသေတွာ သမဇ္ဇံ ကာရေသိ၊ တဒါ မဟာပနာဒေါ ဟသိ.

ယထာ ဘာသသိ၊ ဘဒ္ဒဇီတိ ဘဒ္ဒဇိတ္ထေရေန ဟိ ‘‘ဘဒ္ဒဇိ၊ တယာ မဟာပနာဒရာဇကာလေ အဇ္ဈာဝုတ္ထပါသာဒေါ ကဟ’’န္တိ ဝုတ္တေ ‘‘ဣမသ္မိံ ဌာနေ နိမုဂ္ဂေါ၊ ဘန္တေ’’တိ ဝဒန္တေန တသ္မိံ ကာလေ အတ္တနော အတ္ထာယ တဿ ပါသာဒဿ နိဗ္ဗတ္တဘာဝေါ စ မဟာပနာဒရာဇဘာဝေါ စ ဘာသိတော ဟောတိ. တံ ဂဟေတွာ သတ္ထာ ‘‘ယထာ တွံ၊ ဘဒ္ဒဇိ၊ ဘာသသိ၊ တဒါ ဧတံ တထေဝ အဟောသိ၊ အဟံ တဒါ တဝ ကာယဝေယျာဝစ္စကရော သက္ကော ဒေဝါနမိန္ဒော အဟောသိ’’န္တိ အာဟ. တသ္မိံ ခဏေ ပုထုဇ္ဇနဘိက္ခူ နိက္ကင်္ခါ အဟေသုံ.

သတ္ထာ ဣမံ ဓမ္မဒေသနံ အာဟရိတွာ ဇာတကံ သမောဓာနေသိ – ‘‘တဒါ မဟာပနာဒေါ ရာဇာ ဘဒ္ဒဇိ အဟောသိ၊ သက္ကော ပန အဟမေဝ အဟောသိ’’န္တိ.

မဟာပနာဒဇာတကဝဏ္ဏနာ စတုတ္ထာ.

[၂၆၅] ၅. ခုရပ္ပဇာတကဝဏ္ဏနာ

ဒိသွာ ခုရပ္ပေတိ ဣဒံ သတ္ထာ ဇေတဝနေ ဝိဟရန္တော ဧကံ ဩဿဋ္ဌဝီရိယံ ဘိက္ခုံ အာရဗ္ဘ ကထေသိ. တဉှိ သတ္ထာ ‘‘သစ္စံ ကိရ တွံ၊ ဘိက္ခု၊ ဩဿဋ္ဌဝီရိယော’’တိ ပုစ္ဆိတွာ ‘‘သစ္စံ၊ ဘန္တေ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘ဘိက္ခု၊ ကသ္မာ ဧဝံ တွံ နိယျာနိကသာသနေ ပဗ္ဗဇိတွာ ဝီရိယံ ဩဿဇိ၊ ပေါရာဏကပဏ္ဍိတာ အနိယျာနိကဋ္ဌာနေပိ ဝီရိယံ ကရိံသူ’’တိ ဝတွာ အတီတံ အာဟရိ.

အတီတေ ဗာရာဏသိယံ ဗြဟ္မဒတ္တေ ရဇ္ဇံ ကာရေန္တေ ဗောဓိသတ္တော ဧကသ္မိံ အဋဝိအာရက္ခကကုလေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဝယပ္ပတ္တော ပဉ္စပုရိသသတပရိဝါရော အဋဝိအာရက္ခကေသု သဗ္ဗဇေဋ္ဌကော ဟုတွာ အဋဝိမုခေ ဧကသ္မိံ ဂါမေ ဝါသံ ကပ္ပေသိ. သော ဘတိံ ဂဟေတွာ မနုဿေ အဋဝိံ အတိက္ကာမေတိ. အထေကသ္မိံ ဒိဝသေ ဗာရာဏသေယျကော သတ္ထဝါဟပုတ္တော ပဉ္စဟိ သကဋသတေဟိ တံ ဂါမံ ပတွာ တံ ပက္ကောသာပေတွာ ‘‘သမ္မ၊ သဟဿံ ဂဟေတွာ မံ အဋဝိံ အတိက္ကာမေဟီ’’တိ အာဟ. သော ‘‘သာဓူ’’တိ တဿ ဟတ္ထတော သဟဿံ ဂဏှိ၊ ဘတိံ ဂဏှန္တောယေဝ တဿ ဇီဝိတံ ပရိစ္စဇိ. သော တံ အာဒါယ အဋဝိံ ပါဝိသိ၊ အဋဝိမဇ္ဈေ ပဉ္စသတာ စောရာ ဥဋ္ဌဟိံသု၊ စောရေ ဒိသွာဝ သေသပုရိသာ ဥရေန နိပဇ္ဇိံသု၊ အာရက္ခကဇေဋ္ဌကော ဧကောဝ နဒန္တော ဝဂ္ဂန္တော ပဟရိတွာ ပဉ္စသတေပိ စောရေ ပလာပေတွာ သတ္ထဝါဟပုတ္တံ သောတ္ထိနာ ကန္တာရံ တာရေသိ.

သတ္ထဝါဟပုတ္တော ပရကန္တာရေ သတ္ထံ နိဝေသေတွာ အာရက္ခကဇေဋ္ဌကံ နာနဂ္ဂရသဘောဇနံ ဘောဇေတွာ သယမ္ပိ ဘုတ္တပါတရာသော သုခနိသိန္နော တေန သဒ္ဓိံ သလ္လပန္တော ‘‘သမ္မ၊ တထာဒါရုဏာနံ စောရာနံ အာဝုဓာနိ ဂဟေတွာ အဝတ္ထရဏကာလေ ကေန နု ခေါ တေ ကာရဏေန စိတ္တုတြာသမတ္တမ္ပိ န ဥပ္ပန္န’’န္တိ ပုစ္ဆန္တော ပဌမံ ဂါထမာဟ –

၄၃. ‘‘ဒိသွာ ခုရပ္ပေ ဓနုဝေဂနုန္နေ၊ ခဂ္ဂေ ဂဟီတေ တိခိဏေ တေလဓောတေ၊

တသ္မိံ ဘယသ္မိံ မရဏေ ဝိယူဠှေ၊ ကသ္မာ နု တေ နာဟု ဆမ္ဘိတတ္တ’’န္တိ.

တတ္ထ ဓနုဝေဂနုန္နေတိ ဓနုဝေဂေန ဝိဿဋ္ဌေ. ခဂ္ဂေ ဂဟီတေတိ ထရုဒဏ္ဍေဟိ သုဂဟိတေ ခဂ္ဂေ. မရဏေ ဝိယူဠှေတိ မရဏေ ပစ္စုပဋ္ဌိတေ. ကသ္မာ နု တေ နာဟူတိ ကေန နု ခေါ ကာရဏေန နာဟောသိ. ဆမ္ဘိတတ္တန္တိ သရီရစလနံ.

တံ သုတွာ အာရက္ခကဇေဋ္ဌကော ဣတရာ ဒွေ ဂါထာ အဘာသိ –

၄၄. ‘‘ဒိသွာ ခုရပ္ပေ ဓနုဝေဂနုန္နေ၊ ခဂ္ဂေ ဂဟီတေ တိခိဏေ တေလဓောတေ၊

တသ္မိံ ဘယသ္မိံ မရဏေ ဝိယူဠှေ၊ ဝေဒံ အလတ္ထံ ဝိပုလံ ဥဠာရံ.

၄၅. ‘‘သော ဝေဒဇာတော အဇ္ဈဘဝိံ အမိတ္တေ၊ ပုဗ္ဗေဝ မေ ဇီဝိတမာသိ စတ္တံ၊

န ဟိ ဇီဝိတေ အာလယံ ကုဗ္ဗမာနော၊ သူရော ကယိရာ သူရကိစ္စံ ကဒါစီ’’တိ.

တတ္ထ ဝေဒံ အလတ္ထန္တိ တုဋ္ဌိဉ္စေဝ သောမနဿဉ္စ ပဋိလဘိံ. ဝိပုလန္တိ ဗဟုံ. ဥဠာရန္တိ ဥတ္တမံ. အဇ္ဈဘဝိန္တိ ဇီဝိတံ ပရိစ္စဇိတွာ အဘိဘဝိံ. ပုဗ္ဗေဝ မေ ဇီဝိတမာသိ စတ္တန္တိ မယာ ပုဗ္ဗေဝ တဝ ဟတ္ထတော ဘတိံ ဂဏှန္တေနေဝ ဇီဝိတံ စတ္တမာသိ. န ဟိ ဇီဝိတေ အာလယံ ကုဗ္ဗမာနောတိ ဇီဝိတသ္မိဉှိ နိကန္တိံ ကုရုမာနော ပုရိသကိစ္စံ ကဒါစိပိ န ကရောတိ.

ဧဝံ သော သရဝဿေ ဝဿန္တေ ဇီဝိတနိကန္တိယာ ဝိဿဋ္ဌတ္တာ အတ္တနာ သူရကိစ္စဿ ကတဘာဝံ ဉာပေတွာ သတ္ထဝါဟပုတ္တံ ဥယျောဇေတွာ သကဂါမမေဝ ပစ္စာဂန္တွာ ဒါနာဒီနိ ပုညာနိ ကတွာ ယထာကမ္မံ ဂတော.

သတ္ထာ ဣမံ ဓမ္မဒေသနံ အာဟရိတွာ သစ္စာနိ ပကာသေတွာ ဇာတကံ သမောဓာနေသိ၊ သစ္စပရိယောသာနေ ဩဿဋ္ဌဝီရိယော ဘိက္ခု အရဟတ္တေ ပတိဋ္ဌဟိ. ‘‘တဒါ အာရက္ခကဇေဋ္ဌကော အဟမေဝ အဟောသိ’’န္တိ.

ခုရပ္ပဇာတကဝဏ္ဏနာ ပဉ္စမာ.

[၂၆၆] ၆. ဝါတဂ္ဂသိန္ဓဝဇာတကဝဏ္ဏနာ

ယေနာသိ ကိသိယာ ပဏ္ဍူတိ ဣဒံ သတ္ထာ ဇေတဝနေ ဝိဟရန္တော သာဝတ္ထိယံ အညတရံ ကုဋုမ္ဗိကံ အာရဗ္ဘ ကထေသိ. သာဝတ္ထိယံ ကိရေကာ အဘိရူပါ ဣတ္ထီ ဧကံ အဘိရူပံ ကုဋုမ္ဗိကံ ဒိသွာ ပဋိဗဒ္ဓစိတ္တာ အဟောသိ၊ သကလသရီရံ ဈာယမာနော ဝိယဿာ အဗ္ဘန္တရေ ကိလေသဂ္ဂိ ဥပ္ပဇ္ဇိ. သာ နေဝ ကာယဿာဒံ လဘိ၊ န စိတ္တဿာဒံ၊ ဘတ္တမ္ပိဿာ န ရုစ္စိ၊ ကေဝလံ မဉ္စကအဋနိံ ဂဟေတွာ နိပဇ္ဇိ. အထ နံ ဥပဋ္ဌာယိကာ စ သဟာယိကာ စ ပုစ္ဆိံသု – ‘‘ကိံ နု ခေါ တွံ ကမ္ပမာနစိတ္တာ အဋနိံ ဂဟေတွာ နိပန္နာ၊ ကိံ တေ အဖာသုက’’န္တိ. သာ ဧကံ ဒွေ ဝါရေ အကထေတွာ ပုနပ္ပုနံ ဝုစ္စမာနာ တမတ္ထံ အာရောစေသိ. အထ နံ တာ သမဿာသေတွာ ‘‘တွံ မာ စိန္တယိ၊ မယံ တံ အာနေဿာမာ’’တိ ဝတွာ ဂန္တွာ ကုဋုမ္ဗိကေန သဒ္ဓိံ မန္တေသုံ၊ သော ပဋိက္ခိပိတွာ ပုနပ္ပုနံ ဝုစ္စမာနော အဓိဝါသေသိ. တာ ‘‘အသုကဒိဝသေ အသုကဝေလာယံ အာဂစ္ဆာ’’တိ ပဋိညံ ဂဟေတွာ ဂန္တွာ တဿာ အာရောစေသုံ. သာ အတ္တနော သယနဂဗ္ဘံ သဇ္ဇေတွာ အတ္တာနံ အလင်္ကရိတွာ သယနပိဋ္ဌေ နိသိန္နာ တသ္မိံ အာဂန္တွာ သယနေကဒေသေ နိသိန္နေ စိန္တေသိ – ‘‘သစာဟံ ဣမဿ ဂရုကံ အကတွာ ဣဒါနေဝ ဩကာသံ ကရိဿာမိ၊ ဣဿရိယံ မေ ပရိဟာယိဿတိ၊ အာဂတဒိဝသေယေဝ ဩကာသကရဏံ နာမ အကာရဏံ၊ အဇ္ဇ န မင်္ကုံ ကတွာ အညသ္မိံ ဒိဝသေ ဩကာသံ ကရိဿာမီ’’တိ. အထ နံ ဟတ္ထဂဟဏာဒိဝသေန ကေဠိံ ကာတုံ အာရဒ္ဓံ ဟတ္ထေ ဂဟေတွာ ‘‘အပေဟိ အပေဟိ၊ န မေ တယာ အတ္ထော’’တိ နိဗ္ဘစ္ဆေသိ. သော ဩသက္ကိတွာ လဇ္ဇိတော ဥဋ္ဌာယ အတ္တနော ဂေဟမေဝ ဂတော.

ဣတရာ ဣတ္ထိယော တာယ တထာ ကတဘာဝံ ဉတွာ ကုဋုမ္ဗိကေ နိက္ခန္တေ တံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧဝမာဟံသု – ‘‘တွံ ဧတသ္မိံ ပဋိဗဒ္ဓစိတ္တာ အာဟာရံ ပဋိက္ခိပိတွာ နိပဇ္ဇိ၊ အထ နံ မယံ ပုနပ္ပုနံ ယာစိတွာ အာနယိမှ၊ တဿ ကသ္မာ ဩကာသံ န အကာသီ’’တိ. သာ တမတ္ထံ အာရောစေသိ. ဣတရာ ‘‘တေန ဟိ ပညာယိဿသီ’’တိ ဝတွာ ပက္ကမိံသု. ကုဋုမ္ဗိကော ပုန နိဝတ္တိတွာပိ န ဩလောကေသိ. သာ တံ အလဘမာနာ နိရာဟာရာ တတ္ထေဝ ဇီဝိတက္ခယံ ပါပုဏိ. ကုဋုမ္ဗိကော တဿာ မတဘာဝံ ဉတွာ ဗဟုံ မာလာဂန္ဓဝိလေပနံ အာဒါယ ဇေတဝနံ ဂန္တွာ သတ္ထာရံ ပူဇေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိတွာ သတ္ထာရာ စ ‘‘ကိံ နု ခေါ၊ ဥပါသက၊ န ပညာယသီ’’တိ ပုစ္ဆိတေ တမတ္ထံ အာရောစေတွာ ‘‘သွာဟံ၊ ဘန္တေ၊ ဧတ္တကံ ကာလံ လဇ္ဇာယ ဗုဒ္ဓုပဋ္ဌာနံ နာဂတော’’တိ အာဟ. သတ္ထာ ‘‘န၊ ဥပါသက၊ ဣဒါနေဝေသာ ကိလေသဝသေန တံ ပက္ကောသာပေတွာ အာဂတကာလေ တံ ဩကာသံ အကတွာ လဇ္ဇာပေသိ၊ ပုဗ္ဗေပိ ပန ပဏ္ဍိတေသု ပဋိဗဒ္ဓစိတ္တာ ဟုတွာ ပက္ကောသာပေတွာ အာဂတကာလေ ဩကာသံ အကတွာ ကိလမေတွာဝ ဥယျောဇေသီ’’တိ ဝတွာ တေန ယာစိတော အတီတံ အာဟရိ.

အတီတေ ဗာရာဏသိယံ ဗြဟ္မဒတ္တေ ရဇ္ဇံ ကာရေန္တေ ဗောဓိသတ္တော သိန္ဓဝကုလေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဝါတဂ္ဂသိန္ဓဝေါ နာမ ဟုတွာ တဿ မင်္ဂလအဿော အဟောသိ. အဿဂေါပကာ တံ နေတွာ ဂင်္ဂါယံ နှာပေန္တိ. အထ နံ ဘဒ္ဒလီ နာမ ဂဒြဘီ ဒိသွာ ပဋိဗဒ္ဓစိတ္တာ ဟုတွာ ကိလေသဝသေန ကမ္ပမာနာ နေဝ တိဏံ ခါဒိ၊ န ဥဒကံ ပိဝိ၊ ပရိသုဿိတွာ ကိသာ အဋ္ဌိစမ္မမတ္တာ အဟောသိ. အထ နံ ပုတ္တော ဂဒြဘပေါတကော မာတရံ ပရိသုဿမာနံ ဒိသွာ ‘‘ကိံ နု ခေါ တွံ၊ အမ္မ၊ နေဝ တိဏံ ခါဒသိ၊ န ဥဒကံ ပိဝသိ၊ ပရိသုဿိတွာ တတ္ထ တတ္ထ ကမ္ပမာနာ နိပဇ္ဇသိ၊ ကိံ တေ အဖာသုက’’န္တိ ပုစ္ဆိ. သာ အကထေတွာ ပုနပ္ပုနံ ဝုစ္စမာနာ တမတ္ထံ ကထေသိ. အထ နံ ပုတ္တော သမဿာသေတွာ ‘‘အမ္မ၊ မာ စိန္တယိ၊ အဟံ တံ အာနေဿာမီ’’တိ ဝတွာ ဝါတဂ္ဂသိန္ဓဝဿ နှာယိတုံ အာဂတကာလေ တံ ဥပသင်္ကမိတွာ ‘‘တာတ၊ မယှံ မာတာ တုမှေသု ပဋိဗဒ္ဓစိတ္တာ နိရာဟာရာ သုဿိတွာ မရိဿတိ၊ ဇီဝိတဒါနမဿာ ဒေထာ’’တိ အာဟ. ‘‘သာဓု၊ တာတ၊ ဒဿာမိ၊ အဿဂေါပကာ မံ နှာပေတွာ ထောကံ ဂင်္ဂါတီရေ ဝိစရဏတ္ထာယ ဝိဿဇ္ဇေန္တိ၊ တွံ မာတရံ ဂဟေတွာ တံ ပဒေသံ ဧဟီ’’တိ. သော ဂန္တွာ မာတရံ အာနေတွာ တသ္မိံ ပဒေသေ ဝိဿဇ္ဇေတွာ ဧကမန္တံ ပဋိစ္ဆန္နော အဋ္ဌာသိ.

အဿဂေါပကာပိ ဝါတဂ္ဂသိန္ဓဝံ တသ္မိံ ဌာနေ ဝိဿဇ္ဇေသုံ. သော တံ ဂဒြဘိံ ဩလောကေတွာ ဥပသင်္ကမိ. အထ သာ ဂဒြဘီ တသ္မိံ ဥပသင်္ကမိတွာ အတ္တနော သရီရံ ဥပသိင်္ဃမာနေ ‘‘သစာဟံ ဂရုံ အကတွာ အာဂတက္ခဏေယေဝဿ ဩကာသံ ကရိဿာမိ၊ ဧဝံ မေ ယသော စ ဣဿရိယဉ္စ ပရိဟာယိဿတိ၊ အနိစ္ဆမာနာ ဝိယ ဘဝိတုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ စိန္တေတွာ သိန္ဓဝဿ ဟေဋ္ဌာဟနုကေ ပါဒေန ပဟရိတွာ ပလာယိ၊ ဒန္တမူလမဿ ဘိဇ္ဇိတွာ ဂတကာလော ဝိယ အဟောသိ. ဝါတဂ္ဂသိန္ဓဝေါ ‘‘ကော မေ ဧတာယ အတ္ထော’’တိ လဇ္ဇိတော တတောဝ ပလာယိ. သာ ဝိပ္ပဋိသာရိနီ ဟုတွာ တတ္ထေဝ ပတိတွာ သောစမာနာ နိပဇ္ဇိ.

အထ နံ ပုတ္တော ဥပသင်္ကမိတွာ ပုစ္ဆန္တော ပဌမံ ဂါထမာဟ –

၄၆. ‘‘ယေနာသိ ကိသိယာ ပဏ္ဍု၊ ယေန ဘတ္တံ န ရုစ္စတိ၊

အယံ သော အာဂတော ဘတ္တာ၊ ကသ္မာ ဒါနိ ပလာယသီ’’တိ.

တတ္ထ ယေနာတိ တသ္မိံ ပဋိဗဒ္ဓစိတ္တတာယ ယေန ကာရဏဘူတေန.

ပုတ္တဿ ဝစနံ သုတွာ ဂဒြဘီ ဒုတိယံ ဂါထမာဟ –

၄၇. ‘‘သစေ ပနာဒိကေနေဝ၊ သန္ထဝေါ နာမ ဇာယတိ၊

ယသော ဟာယတိ ဣတ္ထီနံ၊ တသ္မာ တာတ ပလာယဟ’’န္တိ.

တတ္ထ အာဒိကေနေဝါတိအာဒိတောဝ ပဌမမေဝ. သန္ထဝေါတိ မေထုနဓမ္မသံယောဂဝသေန မိတ္တသန္ထဝေါ. ယသော ဟာယတိ ဣတ္ထီနန္တိ၊ တာတ၊ ဣတ္ထီနဉှိ ဂရုကံ အကတွာ အာဒိတောဝ သန္ထဝံ ကုရုမာနာနံ ယသော ဟာယတိ၊ ဣဿရိယဂဗ္ဗိတဘာဝေါ ပရိဟာယတီတိ. ဧဝံ သာ ဣတ္ထီနံ သဘာဝံ ပုတ္တဿ ကထေသိ.

တတိယဂါထံ ပန သတ္ထာ အဘိသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဟုတွာ အာဟ –

၄၈. ‘‘ယသဿိနံ ကုလေ ဇာတံ၊ အာဂတံ ယာ န ဣစ္ဆတိ၊

သောစတိ စိရရတ္တာယ၊ ဝါတဂ္ဂမိဝ ဘဒ္ဒလီ’’တိ.

တတ္ထ ယသဿိနန္တိ ယသသမ္ပန္နံ. ယာ န ဣစ္ဆတီတိ ယာ ဣတ္ထီ တထာရူပံ ပုရိသံ န ဣစ္ဆတိ. စိရရတ္တာယာတိ စိရရတ္တံ၊ ဒီဃမဒ္ဓါနန္တိ အတ္ထော.

သတ္ထာ ဣမံ ဓမ္မဒေသနံ အာဟရိတွာ သစ္စာနိ ပကာသေတွာ ဇာတကံ သမောဓာနေသိ၊ သစ္စပရိယောသာနေ ကုဋုမ္ဗိကော သောတာပတ္တိဖလေ ပတိဋ္ဌဟိ. ‘‘တဒါ ဂဒြဘီ သာ ဣတ္ထီ အဟောသိ၊ ဝါတဂ္ဂသိန္ဓဝေါ ပန အဟမေဝ အဟောသိ’’န္တိ.

ဝါတဂ္ဂသိန္ဓဝဇာတကဝဏ္ဏနာ ဆဋ္ဌာ.

[၂၆၇] ၇. ကက္ကဋကဇာတကဝဏ္ဏနာ

သိင်္ဂီ မိဂေါတိ ဣဒံ သတ္ထာ ဇေတဝနေ ဝိဟရန္တော အညတရံ ဣတ္ထိံ အာရဗ္ဘ ကထေသိ. သာဝတ္ထိယံ ကိရေကော ကုဋုမ္ဗိကော အတ္တနော ဘရိယံ ဂဟေတွာ ဥဒ္ဓါရသောဓနတ္ထာယ ဇနပဒံ ဂန္တွာ ဥဒ္ဓါရံ သောဓေတွာ အာဂစ္ဆန္တော အန္တရာမဂ္ဂေ စောရေဟိ ဂဟိတော. ဘရိယာ ပနဿ အဘိရူပါ ပါသာဒိကာ ဒဿနီယာ၊ စောရဇေဋ္ဌကော တဿာ သိနေဟေန ကုဋုမ္ဗိကံ မာရေတုံ အာရဘိ. သာ ပန ဣတ္ထီ သီလဝတီ အာစာရသမ္ပန္နာ ပတိဒေဝတာ၊ သာ စောရဇေဋ္ဌကဿ ပါဒေသု နိပတိတွာ ‘‘သာမိ၊ သစေ မယိ သိနေဟော အတ္ထိ၊ မာ မယှံ သာမိကံ မာရေဟိ. သစေ မာရေသိ၊ အဟမ္ပိ ဝိသံ ဝါ ခါဒိတွာ နာသဝါတံ ဝါ သန္နိရုမ္ဘိတွာ မရိဿာမိ၊ တယာ ပန သဒ္ဓိံ န ဂမိဿာမိ၊ မာ မေ အကာရဏေန သာမိကံ မာရေဟီ’’တိ ယာစိတွာ တံ ဝိဿဇ္ဇာပေသိ. တေ ဥဘောပိ သောတ္ထိနာ သာဝတ္ထိံ ပတွာ ဇေတဝနပိဋ္ဌိဝိဟာရေန ဂစ္ဆန္တာ ‘‘ဝိဟာရံ ပဝိသိတွာ သတ္ထာရံ ဝန္ဒိဿာမာ’’တိ ဂန္ဓကုဋိပရိဝေဏံ ဂန္တွာ သတ္ထာရံ ဝန္ဒိတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု. တေ သတ္ထာရာ ‘‘ကဟံ ဂတတ္ထ၊ ဥပါသကာ’’တိ ပုဋ္ဌာ ‘‘ဥဒ္ဓါရသောဓနတ္ထာယာ’’တိ အာဟံသု. ‘‘အန္တရာမဂ္ဂေ ပန အာရောဂျေန အာဂတတ္ထာ’’တိ ဝုတ္တေ ကုဋုမ္ဗိကော အာဟ – ‘‘အန္တရာမဂ္ဂေ နော၊ ဘန္တေ၊ စောရာ ဂဏှိံသု၊ တတြေသာ မံ မာရိယမာနံ စောရဇေဋ္ဌကံ ယာစိတွာ မောစေသိ၊ ဣမံ နိဿာယ မယာ ဇီဝိတံ လဒ္ဓ’’န္တိ. သတ္ထာ ‘‘န၊ ဥပါသက၊ ဣဒါနေဝေတာယ ဧဝံ တုယှံ ဇီဝိတံ ဒိန္နံ၊ ပုဗ္ဗေပိ ပဏ္ဍိတာနမ္ပိ ဇီဝိတံ အဒါသိယေဝါ’’တိ ဝတွာ တေန ယာစိတော အတီတံ အာဟရိ.

အတီတေ ဗာရာဏသိယံ ဗြဟ္မဒတ္တေ ရဇ္ဇံ ကာရေန္တေ ဟိမဝန္တေ မဟာဥဒကရဟဒေါ၊ တတ္ထ မဟာသုဝဏ္ဏကက္ကဋကော အဟောသိ. သော တဿ နိဝါသဘာဝေန ‘‘ကုဠီရဒဟော’’တိ ပညာယိတ္ထ. ကက္ကဋကော မဟာ အဟောသိ ခလမဏ္ဍလပ္ပမာဏော၊ ဟတ္ထီ ဂဟေတွာ ဝဓိတွာ ခါဒတိ. ဟတ္ထီ တဿ ဘယေန တတ္ထ ဩတရိတွာ ဂေါစရံ ဂဏှိတုံ န သက္ကောန္တိ. တဒါ ဗောဓိသတ္တော ကုဠီရဒဟံ ဥပနိဿာယ ဝသမာနံ ဟတ္ထိယူထဇေဋ္ဌကံ ပဋိစ္စ ကရေဏုယာ ကုစ္ဆိသ္မိံ ပဋိသန္ဓိံ ဂဏှိ. အထဿ မာတာ ‘‘ဂဗ္ဘံ ရက္ခိဿာမီ’’တိ အညံ ပဗ္ဗတပ္ပဒေသံ ဂန္တွာ ဂဗ္ဘံ ရက္ခိတွာ ပုတ္တံ ဝိဇာယိ. သော အနုက္ကမေန ဝိညုတံ ပတ္တော မဟာသရီရော ထာမသမ္ပန္နော သောဘဂ္ဂပ္ပတ္တော အဉ္ဇနပဗ္ဗတော ဝိယ အဟောသိ. သော ဧကာယ ကရေဏုယာ သဒ္ဓိံ သံဝါသံ ကပ္ပေတွာ ‘‘ကက္ကဋကံ ဂဏှိဿာမီ’’တိ အတ္တနော ဘရိယဉ္စ မာတရဉ္စ အာဒါယ တံ ဟတ္ထိယူထံ ဥပသင်္ကမိတွာ ပိတရံ ပဿိတွာ ‘‘တာတ၊ အဟံ ကက္ကဋကံ ဂဏှိဿာမီ’’တိ အာဟ. အထ နံ ပိတာ ‘‘န သက္ခိဿသိ၊ တာတာ’’တိ ဝါရေတွာ ပုနပ္ပုနံ ဝဒန္တံ ‘‘တွညေဝ ဇာနိဿသီ’’တိ အာဟ.

သော ကုဠီရဒဟံ ဥပနိဿာယ ဝသန္တေ သဗ္ဗဝါရဏေ သန္နိပါတေတွာ သဗ္ဗေဟိ သဒ္ဓိံ ဒဟသမီပံ ဂန္တွာ ‘‘ကိံ သော ကက္ကဋကော ဩတရဏကာလေ ဂဏှာတိ၊ ဥဒါဟု ဂေါစရံ ဂဏှနကာလေ၊ ဥဒါဟု ဥတ္တရဏကာလေ’’တိ ပုစ္ဆိတွာ ‘‘ဥတ္တရဏကာလေ’’တိ သုတွာ ‘‘တေန ဟိ တုမှေ ကုဠီရဒဟံ ဩတရိတွာ ယာဝဒတ္ထံ ဂေါစရံ ဂဟေတွာ ပဌမံ ဥတ္တရထ၊ အဟံ ပစ္ဆတော ဘဝိဿာမီ’’တိ အာဟ. ဝါရဏာ တထာ ကရိံသု. ကုဠီရော ပစ္ဆတော ဥတ္တရန္တံ ဗောဓိသတ္တံ မဟာသဏ္ဍာသေန ကမ္မာရော လောဟသလာကံ ဝိယ အဠဒွယေန ပါဒေ ဒဠှံ ဂဏှိ၊ ကရေဏုကာ ဗောဓိသတ္တံ အဝိဇဟိတွာ သမီပေယေဝ အဋ္ဌာသိ. ဗောဓိသတ္တော အာကဍ္ဎန္တော ကုဠီရံ စာလေတုံ နာသက္ခိ၊ ကုဠီရော ပန တံ အာကဍ္ဎန္တော အတ္တနော အဘိမုခံ ကရောတိ. သော မရဏဘယတဇ္ဇိတော ဗဒ္ဓရဝံ ရဝိ၊ သဗ္ဗေ ဝါရဏာ မရဏဘယတဇ္ဇိတာ ကောဉ္စနာဒံ ကတွာ မုတ္တကရီသံ စဇမာနာ ပလာယိံသု၊ ကရေဏုကာပိဿ သဏ္ဌာတုံ အသက္ကောန္တီ ပလာယိတုံ အာရဘိ.

အထ နံ သော အတ္တနော ဗဒ္ဓဘာဝံ သညာပေတွာ တဿာ အပလာယနတ္ထံ ပဌမံ ဂါထမာဟ –

၄၉. တတ္ထ သိင်္ဂီ မိဂေါတိ သိင်္ဂီ သုဝဏ္ဏဝဏ္ဏော မိဂေါ. ဒွီဟိ အဠေဟိ သိင်္ဂကိစ္စံ သာဓေန္တေဟိ ယုတ္တတာယ သိင်္ဂီတိ အတ္ထော. မိဂေါတိ ပန သဗ္ဗပါဏသင်္ဂါဟကဝသေန ဣဓ ကုဠီရော ဝုတ္တော. အာယတစက္ခုနေတ္တောတိ ဧတ္ထ ဒဿနဋ္ဌေန စက္ခု၊ နယနဋ္ဌေန နေတ္တံ၊ အာယတာနိ စက္ခုသင်္ခါတာနိ နေတ္တာနိ အဿာတိ အာယတစက္ခုနေတ္တော၊ ဒီဃအက္ခီတိ အတ္ထော. အဋ္ဌိမေဝဿ တစကိစ္စံ သာဓေတီတိ အဋ္ဌိတ္တစော. တေနာဘိဘူတောတိ တေန မိဂေန အဘိဘူတော အဇ္ဈောတ္ထတော နိစ္စလံ ဂဟိတော ဟုတွာ. ကပဏံ ရုဒါမီတိ ကာရုညပ္ပတ္တော ဟုတွာ ရုဒါမိ ဝိရဝါမိ. မာ ဟေဝ မန္တိ မံ ဧဝရူပံ ဗျသနပ္ပတ္တံ အတ္တနော ပါဏသမံ ပိယသာမိကံ တွံ မာ ဟေဝ ဇဟီတိ.

အထ သာ ကရေဏုကာ နိဝတ္တိတွာ တံ အဿာသယမာနာ ဒုတိယံ ဂါထမာဟ –

၅၀. ‘‘အယျ န တံ ဇဟိဿာမိ၊ ကုဉ္ဇရံ သဋ္ဌိဟာယနံ၊

ပထဗျာ စာတုရန္တာယ၊ သုပ္ပိယော ဟောသိ မေ တုဝ’’န္တိ.

တတ္ထ သဋ္ဌိဟာယနန္တိ ဇာတိယာ သဋ္ဌိဝဿကာလသ္မိဉှိ ကုဉ္ဇရာ ထာမေန ပရိဟာယန္တိ၊ သာ အဟံ ဧဝံ ထာမဟီနံ ဣမံ ဗျသနံ ပတ္တံ တံ န ဇဟိဿာမိ၊ မာ ဘာယိ၊ ဣမိဿာ ဟိ စတူသု ဒိသာသု သမုဒ္ဒံ ပတွာ ဌိတာယ စာတုရန္တာယ ပထဝိယာ တွံ မယှံ သုဋ္ဌု ပိယောတိ.

အထ နံ သန္ထမ္ဘေတွာ ‘‘အယျ၊ ဣဒါနိ တံ ကုဠီရေန သဒ္ဓိံ ထောကံ ကထာသလ္လာပံ လဘမာနာ ဝိဿဇ္ဇာပေဿာမီ’’တိ ဝတွာ ကုဠီရံ ယာစမာနာ တတိယံ ဂါထမာဟ –

၅၁. ‘‘ယေ ကုဠီရာ သမုဒ္ဒသ္မိံ၊ ဂင်္ဂါယ ယမုနာယ စ၊

တေသံ တွံ ဝါရိဇော သေဋ္ဌော၊ မုဉ္စ ရောဒန္တိယာ ပတိ’’န္တိ.

တဿတ္ထော – ယေ သမုဒ္ဒေ ဝါ ဂင်္ဂါယ ဝါ ယမုနာယ ဝါ ကုဠီရာ၊ သဗ္ဗေသံ ဝဏ္ဏသမ္ပတ္တိယာ စ မဟန္တတ္တေန စ တွမေဝ သေဋ္ဌော ဥတ္တမော. တေန တံ ယာစာမိ၊ မယှံ ရောဒမာနာယ သာမိကံ မုဉ္စာတိ.

ကုဠီရော တဿာ ကထယမာနာယ ဣတ္ထိသဒ္ဒေ နိမိတ္တံ ဂဟေတွာ အာကဍ္ဎိယမာနသော ဟုတွာ ဝါရဏဿ ပါဒတော အဠေ ဝိနိဝေဌေန္တော ‘‘အယံ ဝိဿဋ္ဌော ဣဒံ နာမ ကရိဿတီ’’တိ န ကိဉ္စိ အညာသိ. အထ နံ ဝါရဏော ပါဒံ ဥက္ခိပိတွာ ပိဋ္ဌိယံ အက္ကမိ၊ တာဝဒေဝ အဋ္ဌီနိ ဘိဇ္ဇိံသု. ဝါရဏော တုဋ္ဌရဝံ ရဝိ၊ သဗ္ဗေ ဝါရဏာ သန္နိပတိတွာ ကုဠီရံ နီဟရိတွာ မဟီတလေ ဌပေတွာ မဒ္ဒန္တာ စုဏ္ဏဝိစုဏ္ဏမကံသု. တဿ ဒွေ အဠာ သရီရတော ဘိဇ္ဇိတွာ ဧကမန္တေ ပတိံသု. သော စ ကုဠီရဒဟော ဂင်္ဂါယ ဧကာဗဒ္ဓေါ၊ ဂင်္ဂါယ ပူရဏကာလေ ဂင်္ဂေါဒကေန ပူရတိ၊ ဥဒကေ မန္ဒီဘူတေ ဒဟတော ဥဒကံ ဂင်္ဂံ ဩတရတိ. အထ ဒွေပိ တေ အဠာ ဥပ္လဝိတွာ ဂင်္ဂါယ ဝုယှိံသု. တေသု ဧကော သမုဒ္ဒံ ပါဝိသိ၊ ဧကံ ဒသဘာတိကရာဇာနော ဥဒကေ ကီဠမာနာ လဘိတွာ အာဠိင်္ဂံ နာမ မုဒိင်္ဂံ အကံသု. သမုဒ္ဒံ ပန ပဝိဋ္ဌံ အသုရာ ဂဟေတွာ အာလမ္ဗရံ နာမ ဘေရိံ ကာရေသုံ. တေ အပရဘာဂေ သက္ကေန သင်္ဂါမေ ပရာဇိတာ တံ ဆဍ္ဍေတွာ ပလာယိံသု၊ အထ နံ သက္ကော အတ္တနော အတ္ထာယ ဂဏှာပေသိ. ‘‘အာလမ္ဗရမေဃော ဝိယ ထနတီ’’တိ တံ သန္ဓာယ ဝဒန္တိ.

သတ္ထာ ဣမံ ဓမ္မဒေသနံ အာဟရိတွာ သစ္စာနိ ပကာသေတွာ ဇာတကံ သမောဓာနေသိ၊ သစ္စပရိယောသာနေ ဥဘော ဇယမ္ပတိကာ သောတာပတ္တိဖလေ ပတိဋ္ဌဟိံသု. ‘‘တဒါ ကရေဏုကာ အယံ ဥပါသိကာ အဟောသိ၊ ဝါရဏော ပန အဟမေဝ အဟောသိ’’န္တိ.

ကက္ကဋကဇာတကဝဏ္ဏနာ သတ္တမာ.

[၂၆၈] ၈. အာရာမဒူသကဇာတကဝဏ္ဏနာ

ယော ဝေ သဗ္ဗသမေတာနန္တိ ဣဒံ သတ္ထာ ဒက္ခိဏာဂိရိဇနပဒေ အညတရံ ဥယျာနပါလပုတ္တံ အာရဗ္ဘ ကထေသိ. သတ္ထာ ကိရ ဝုတ္ထဝဿော ဇေတဝနာ နိက္ခမိတွာ ဒက္ခိဏာဂိရိဇနပဒေ စာရိကံ စရိ. အထေကော ဥပါသကော ဗုဒ္ဓပ္ပမုခံ ဘိက္ခုသံဃံ နိမန္တေတွာ ဥယျာနေ နိသီဒါပေတွာ ယာဂုခဇ္ဇကေဟိ သန္တပ္ပေတွာ ‘‘အယျာ၊ ဥယျာနစာရိကံ စရိတုကာမာ ဣမိနာ ဥယျာနပါလေန သဒ္ဓိံ စရန္တူ’’တိ ဝတွာ ‘‘အယျာနံ ဖလာဖလာနိ ဒဒေယျာသီ’’တိ ဥယျာနပါလံ အာဏာပေသိ. ဘိက္ခူ စရမာနာ ဧကံ ဆိဒ္ဒဋ္ဌာနံ ဒိသွာ ‘‘ဣဒံ ဌာနံ ဆိဒ္ဒံ ဝိရဠရုက္ခံ၊ ကိံ နု ခေါ ကာရဏ’’န္တိ ပုစ္ဆိံသု. အထ နေသံ ဥယျာနပါလော အာစိက္ခိ – ‘‘ဧကော ကိရ ဥယျာနပါလပုတ္တော ဥပရောပကေသု ဥဒကံ အာသိဉ္စန္တော ‘မူလပ္ပမာဏေန အာသိဉ္စိဿာမီ’တိ ဥပ္ပါဋေတွာ မူလပ္ပမာဏေန ဥဒကံ အာသိဉ္စိ၊ တေန တံ ဌာနံ ဆိဒ္ဒံ ဇာတ’’န္တိ. ဘိက္ခူ သတ္ထု သန္တိကံ ဂန္တွာ တမတ္ထံ အာရောစေသုံ. သတ္ထာ ‘‘န၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဣဒါနေဝ ပုဗ္ဗေပိ သော ကုမာရကော အာရာမဒူသကောယေဝါ’’တိ ဝတွာ အတီတံ အာဟရိ.

အတီတေ ဗာရာဏသိယံ ဝိဿသေနေ နာမ ရညေ ရဇ္ဇံ ကာရေန္တေ ဥဿဝေ ဃုဋ္ဌေ ဥယျာနပါလော ‘‘ဥဿဝံ ကီဠိဿာမီ’’တိ ဥယျာနဝါသိနော မက္ကဋေ အာဟ – ‘‘ဣဒံ ဥယျာနံ တုမှာကံ ဗဟူပကာရံ၊ အဟံ သတ္တာဟံ ဥဿဝံ ကီဠိဿာမိ၊ တုမှေ သတ္တ ဒိဝသေ ဥပရောပကေသု ဥဒကံ အာသိဉ္စထာ’’တိ. တေ ‘‘သာဓူ’’တိ သမ္ပဋိစ္ဆိံသု. သော တေသံ စမ္မဃဋကေ ဒတွာ ပက္ကာမိ. မက္ကဋာ ဥဒကံ အာသိဉ္စန္တာ ဥပရောပကေသု အာသိဉ္စိံသု. အထ နေ မက္ကဋဇေဋ္ဌကော အာဟ – ‘‘အာဂမေထ တာဝ၊ ဥဒကံ နာမ သဗ္ဗကာလံ ဒုလ္လဘံ၊ တံ ရက္ခိတဗ္ဗံ၊ ဥပရောပကေ ဥပ္ပါဋေတွာ မူလပ္ပမာဏံ ဉတွာ ဒီဃမူလကေသု ဗဟုံ၊ ရဿမူလကေသု အပ္ပံ ဥဒကံ သိဉ္စိတုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ. တေ ‘‘သာဓူ’’တိ ဝတွာ ဧကစ္စေ ဥပရောပကေ ဥပ္ပါဋေတွာ ဂစ္ဆန္တိ၊ ဧကစ္စေ တေ ရောပေတွာ ဥဒကံ သိဉ္စန္တိ.

တသ္မိံ ကာလေ ဗောဓိသတ္တော ဗာရာဏသိယံ ဧကဿ ကုလဿ ပုတ္တော အဟောသိ၊ သော ကေနစိဒေဝ ကရဏီယေန ဥယျာနံ ဂန္တွာ တေ မက္ကဋေ တထာ ကရောန္တေ ဒိသွာ ‘‘ကော တုမှေ ဧဝံ ကာရေတီ’’တိ ပုစ္ဆိတွာ ‘‘ဝါနရဇေဋ္ဌကော’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘ဇေဋ္ဌကဿ တာဝ ဝေါ အယံ ပညာ၊ တုမှာကံ ပန ကီဒိသီ ဘဝိဿတီ’’တိ တမတ္ထံ ပကာသေန္တော ဣမံ ပဌမံ ဂါထမာဟ –

၅၂. ‘‘ယော ဝေ သဗ္ဗသမေတာနံ၊ အဟုဝါ သေဋ္ဌသမ္မတော၊

တဿာယံ ဧဒိသီ ပညာ၊ ကိမေဝ ဣတရာ ပဇာ’’တိ.

တတ္ထ သဗ္ဗသမေတာနန္တိ ဣမေသံ သဗ္ဗေသံ သမာနဇာတီနံ. အဟုဝါတိ အဟောသိ. ကိမေဝ ဣတရာ ပဇာတိ ယာ ဣတရာ ဧတေသု လာမိကာ ပဇာ၊ ကီဒိသာ နု ခေါ တဿာ ပညာတိ.

တဿ ကထံ သုတွာ ဝါနရာ ဒုတိယံ ဂါထမာဟံသု –

၅၃. ‘‘ဧဝမေဝ တုဝံ ဗြဟ္မေ၊ အနညာယ ဝိနိန္ဒသိ၊

ကထံ မူလံ အဒိသွာန၊ ရုက္ခံ ဇညာ ပတိဋ္ဌိတ’’န္တိ.

တတ္ထ ဗြဟ္မေတိ အာလပနမတ္တံ. အယံ ပနေတ္ထ သင်္ခေပတ္ထော – တွံ၊ ဘော ပုရိသ၊ ကာရဏာကာရဏံ အဇာနိတွာ ဧဝမေဝ အမှေ ဝိနိန္ဒသိ၊ ရုက္ခံ နာမ ‘‘ဂမ္ဘီရေ ပတိဋ္ဌိတော ဝါ ဧသ၊ န ဝါ’’တိ မူလံ အနုပ္ပါဋေတွာ ကထံ ဉာတုံ သက္ကာ၊ တေန မယံ ဥပ္ပါဋေတွာ မူလပ္ပမာဏေန ဥဒကံ အာသိဉ္စာမာတိ.