၁. သင်္ကပ္ပဝဂ္ဂေါ

[၂၅၁] ၁. သင်္ကပ္ပရာဂဇာတကဝဏ္ဏနာ

သင်္ကပ္ပရာဂဓောတေနာတိ ဣဒံ သတ္ထာ ဇေတဝနေ ဝိဟရန္တော ဥက္ကဏ္ဌိတဘိက္ခုံ အာရဗ္ဘ ကထေသိ. သာဝတ္ထိနဂရဝါသီ ကိရေကော ကုလပုတ္တော သာသနေ ဥရံ ဒတွာ ပဗ္ဗဇိတွာ ဧကဒိဝသံ သာဝတ္ထိယံ ပိဏ္ဍာယ စရန္တော ဧကံ အလင်္ကတပဋိယတ္တံ ဣတ္ထိံ ဒိသွာ ဥပ္ပန္နကာမရာဂေါ အနဘိရတော ဝိစရိ. တမေနံ အာစရိယုပဇ္ဈာယာဒယော ဒိသွာ အနဘိရတိကာရဏံ ပုစ္ဆိတွာ ဝိဗ္ဘမိတုကာမဘာဝမဿ ဉတွာ ‘‘အာဝုသော၊ သတ္ထာ နာမ ကာမရာဂါဒိကိလေသပီဠိတာနံ ကိလေသေ ဟာရေတွာ သစ္စာနိ ပကာသေတွာ သောတာပတ္တိဖလာဒီနိ ဒေတိ၊ ဧဟိ တံ သတ္ထု သန္တိကံ နေဿာမာ’’တိ အာဒါယ အဂမံသု. သတ္ထာရာ စ ‘‘ကိံ နု ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အနိစ္ဆမာနကညေဝ ဘိက္ခုံ ဂဟေတွာ အာဂတတ္ထာ’’တိ ဝုတ္တေ တမတ္ထံ အာရောစေသုံ. သတ္ထာ ‘‘သစ္စံ ကိရ တွံ၊ ဘိက္ခု၊ ဥက္ကဏ္ဌိတော’’တိ ပုစ္ဆိတွာ ‘‘သစ္စံ၊ ဘန္တေ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘ကိံကာရဏာ’’တိ ပုစ္ဆိ. သော တမတ္ထံ အာရောစေသိ. အထ နံ သတ္ထာ ‘‘ဣတ္ထိယော နာမေတာ၊ ဘိက္ခု၊ ပုဗ္ဗေ ဈာနဗလေန ဝိက္ခမ္ဘိတကိလေသာနံ ဝိသုဒ္ဓသတ္တာနမ္ပိ သံကိလေသံ ဥပ္ပါဒေသုံ၊ တာဒိသံ တုစ္ဆပုဂ္ဂလံ ကိံကာရဏာ န သံကိလေသိဿန္တိ၊ ဝိသုဒ္ဓါပိ သတ္တာ သံကိလိဿန္တိ၊ ဥတ္တမယသသမင်္ဂိနောပိ အာယသကျံ ပါပုဏန္တိ၊ ပဂေဝ အပရိသုဒ္ဓါ. သိနေရုကမ္ပနကဝါတော ပုရာဏပဏ္ဏကသဋံ ကိံ န ကမ္ပေဿတိ၊ ဗောဓိတလေ နိသီဒိတွာ အဘိသမ္ဗုဇ္ဈနကသတ္တံ အယံ ကိလေသော အာလောဠေသိ၊ တာဒိသံ ကိံ န အာလောဠေဿတီ’’တိ ဝတွာ တေဟိ ယာစိတော အတီတံ အာဟရိ.

အတီတေ ဗာရာဏသိယံ ဗြဟ္မဒတ္တေ ရဇ္ဇံ ကာရေန္တေ ဗောဓိသတ္တော အသီတိကောဋိဝိဘဝေ ဗြာဟ္မဏမဟာသာလကုလေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဝယပ္ပတ္တော တက္ကသိလာယံ သဗ္ဗသိပ္ပါနိ ဥဂ္ဂဏှိတွာ ဗာရာဏသိံ ပစ္စာဂန္တွာ ကတဒါရပရိဂ္ဂဟော မာတာပိတူနံ အစ္စယေန တေသံ မတကိစ္စာနိ ကတွာ ဟိရညောလောကနကမ္မံ ကရောန္တော ‘‘ဣဒံ ဓနံ ပညာယတိ၊ ယေဟိ ပနေတံ သမ္ဘတံ၊ တေ န ပညာယန္တီ’’တိ အာဝဇ္ဇေန္တော သံဝေဂပ္ပတ္တော အဟောသိ၊ သရီရာ သေဒါ မုစ္စိံသု. သော ဃရာဝါသေ စိရံ ဝသန္တော မဟာဒါနံ ဒတွာ ကာမေ ပဟာယ အဿုမုခံ ဉာတိသံဃံ ပရိစ္စဇိတွာ ဟိမဝန္တံ ပဝိသိတွာ ဣသိပဗ္ဗဇ္ဇံ ပဗ္ဗဇိတွာ ရမဏီယေ ပဒေသေ ပဏ္ဏသာလံ မာပေတွာ ဥဉ္ဆာစရိယာယ ဝနမူလဖလာဒီဟိ ယာပေန္တော နစိရဿေဝ အဘိညာ စ သမာပတ္တိယော စ ဥပ္ပါဒေတွာ ဈာနကီဠံ ကီဠန္တော စိရံ ဝသိတွာ စိန္တေသိ – ‘‘မနုဿပထံ ဂန္တွာ လောဏမ္ဗိလံ ဥပသေဝိဿာမိ၊ ဧဝံ မေ သရီရဉ္စေဝ ထိရံ ဘဝိဿတိ၊ ဇင်္ဃဝိဟာရော စ ကတော ဘဝိဿတိ၊ ယေ စ မာဒိသဿ သီလသမ္ပန္နဿ ဘိက္ခံ ဝါ ဒဿန္တိ၊ အဘိဝါဒနာဒီနိ ဝါ ကရိဿန္တိ၊ တေ သဂ္ဂပုရံ ပူရေဿန္တီ’’တိ.

သော ဟိမဝန္တာ ဩတရိတွာ အနုပုဗ္ဗေန စာရိကံ စရမာနော ဗာရာဏသိံ ပတွာ သူရိယတ္ထင်္ဂမနဝေလာယ ဝသနဋ္ဌာနံ ဩလောကေန္တော ရာဇုယျာနံ ဒိသွာ ‘‘ဣဒံ ပဋိသလ္လာနသာရုပ္ပံ၊ ဧတ္ထ ဝသိဿာမေ’’တိ ဥယျာနံ ပဝိသိတွာ အညတရသ္မိံ ရုက္ခမူလေ နိသိန္နော ဈာနသုခေန ရတ္တိံ ခေပေတွာ ပုနဒိဝသေ ကတသရီရပဋိဇဂ္ဂနော ပုဗ္ဗဏှသမယေ ဇဋာဇိနဝက္ကလာနိ သဏ္ဌပေတွာ ဘိက္ခာဘာဇနံ အာဒါယ သန္တိန္ဒြိယော သန္တမာနသော ဣရိယာပထသမ္ပန္နော ယုဂမတ္တဒဿနော ဟုတွာ သဗ္ဗာကာရသမ္ပန္နာယ အတ္တနော ရူပသိရိယာ လောကဿ လောစနာနိ အာကဍ္ဎေန္တော နဂရံ ပဝိသိတွာ ဘိက္ခာယ စရန္တော ရညော နိဝေသနဒွါရံ ပါပုဏိ. ရာဇာ မဟာတလေ စင်္ကမန္တော ဝါတပါနန္တရေန ဗောဓိသတ္တံ ဒိသွာ ဣရိယာပထသ္မိညေဝ ပသီဒိတွာ ‘‘သစေ သန္တဓမ္မော နာမ အတ္ထိ၊ ဣမဿ တေန အဗ္ဘန္တရေ ဘဝိတဗ္ဗ’’န္တိ စိန္တေတွာ ‘‘ဂစ္ဆ၊ တံ တာပသံ အာနေဟီ’’တိ ဧကံ အမစ္စံ အာဏာပေသိ. သော ဂန္တွာ ဝန္ဒိတွာ ဘိက္ခာဘာဇနံ ဂဟေတွာ ‘‘ရာဇာ၊ ဘန္တေ၊ တံ ပက္ကောသတီ’’တိ အာဟ. ဗောဓိသတ္တော ‘‘မဟာပုည၊ အမှေ ရာဇာ န ဇာနာတီ’’တိ အာဟ. ‘‘တေန ဟိ၊ ဘန္တေ၊ ယာဝါဟံ အာဂစ္ဆာမိ၊ တာဝ ဣဓေဝ ဟောထာ’’တိ ဂန္တွာ ရညော အာရောစေသိ. ရာဇာ ‘‘အမှာကံ ကုလူပကတာပသော နတ္ထိ၊ ဂစ္ဆ၊ နံ အာနေဟီ’’တိ သယမ္ပိ ဝါတပါနေန ဟတ္ထံ ပသာရေတွာ ဝန္ဒန္တော ‘‘ဣတော ဧထ၊ ဘန္တေ’’တိ အာဟ. ဗောဓိသတ္တော အမစ္စဿ ဟတ္ထေ ဘိက္ခာဘာဇနံ ဒတွာ မဟာတလံ အဘိရုဟိ.

အထ နံ ရာဇာ ဝန္ဒိတွာ ရာဇပလ္လင်္ကေ နိသီဒါပေတွာ အတ္တနော သမ္ပာဒိတေဟိ ယာဂုခဇ္ဇကဘတ္တေဟိ ပရိဝိသိတွာ ကတဘတ္တကိစ္စံ ပဉှံ ပုစ္ဆိ. ပဉှဗျာကရဏေန ဘိယျောသောမတ္တာယ ပသီဒိတွာ ဝန္ဒိတွာ ‘‘ဘန္တေ၊ တုမှေ ကတ္ထဝါသိကာ၊ ကုတော အာဂတတ္ထာ’’တိ ပုစ္ဆိတွာ ‘‘ဟိမဝန္တဝါသိကာ မယံ၊ မဟာရာဇ၊ ဟိမဝန္တတော အာဂတာ’’တိ ဝုတ္တေ ပုန ‘‘ကိံကာရဏာ’’တိ ပုစ္ဆိတွာ ‘‘ဝဿာရတ္တကာလေ၊ မဟာရာဇ၊ နိဗဒ္ဓဝါသော နာမ လဒ္ဓုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘တေန ဟိ၊ ဘန္တေ၊ ရာဇုယျာနေ ဝသထ၊ တုမှေ စ စတူဟိ ပစ္စယေဟိ န ကိလမိဿထ၊ အဟဉ္စ သဂ္ဂသံဝတ္တနိကံ ပုညံ ပါပုဏိဿာမီ’’တိ ပဋိညံ ဂဟေတွာ ဘုတ္တပါတရာသော ဗောဓိသတ္တေန သဒ္ဓိံ ဥယျာနံ ဂန္တွာ ပဏ္ဏသာလံ ကာရေတွာ စင်္ကမံ မာပေတွာ သေသာနိပိ ရတ္တိဋ္ဌာနဒိဝါဋ္ဌာနာဒီနိ သမ္ပာဒေတွာ ပဗ္ဗဇိတပရိက္ခာရေ ပဋိယာဒေတွာ ‘‘သုခေန ဝသထ၊ ဘန္တေ’’တိ ဥယျာနပါလံ သမ္ပဋိစ္ဆာပေသိ. ဗောဓိသတ္တော တတော ပဋ္ဌာယ ဒွါဒသ သံဝစ္ဆရာနိ တတ္ထေဝ ဝသိ.

အထေကဒိဝသံ ရညော ပစ္စန္တော ကုပိတော. သော တဿ ဝူပသမနတ္ထာယ ဂန္တုကာမော ဒေဝိံ အာမန္တေတွာ ‘‘ဘဒ္ဒေ၊ တယာ နဂရေ ဩဟီယိတုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ အာဟ. ‘‘ကိံ နိဿာယ ကထေထ၊ ဒေဝါ’’တိ. ‘‘သီလဝန္တံ တာပသံ၊ ဘဒ္ဒေ’’တိ. ‘‘ဒေဝ၊ နာဟံ တသ္မိံ ပမဇ္ဇိဿာမိ၊ အမှာကံ အယျဿ ပဋိဇဂ္ဂနံ မမ ဘာရော၊ တုမှေ နိရာသင်္ကာ ဂစ္ဆထာ’’တိ. ရာဇာ နိက္ခမိတွာ ဂတော၊ ဒေဝီပိ ဗောဓိသတ္တံ တထေဝ သက္ကစ္စံ ဥပဋ္ဌာတိ. ဗောဓိသတ္တော ပန ရညော ဂတကာလေ နိဗဒ္ဓဝေလာယံ အာဂန္တွာ အတ္တနော ရုစိတာယ ဝေလာယ ရာဇနိဝေသနံ ဂန္တွာ ဘတ္တကိစ္စံ ကရောတိ.

အထေကဒိဝသံ ဗောဓိသတ္တေ အတိစိရာယန္တေ ဒေဝီ သဗ္ဗံ ခါဒနီယဘောဇနီယံ ပဋိယာဒေတွာ နှတွာ အလင်္ကရိတွာ နီစမဉ္စကံ ပညာပေတွာ ဗောဓိသတ္တဿ အာဂမနံ ဩလောကယမာနာ မဋ္ဌသာဋကံ သိထိလံ ကတွာ နိဝါသေတွာ နိပဇ္ဇိ. ဗောဓိသတ္တောပိ ဝေလံ သလ္လက္ခေတွာ ဘိက္ခာဘာဇနံ အာဒါယ အာကာသေနာဂန္တွာ မဟာဝါတပါနဒွါရံ ပါပုဏိ. တဿ ဝက္ကလသဒ္ဒံ သုတွာ သဟသာ ဥဋ္ဌဟမာနာယ ဒေဝိယာ သရီရာ မဋ္ဌသာဋကော ဘဿိတ္ထ၊ ဗောဓိသတ္တော ဝိသဘာဂါရမ္မဏံ ဒိသွာ ဣန္ဒြိယာနိ ဘိန္ဒိတွာ သုဘဝသေန ဩလောကေသိ. အထဿ ဈာနဗလေန သန္နိသိန္နောပိ ကိလေသော ကရဏ္ဍကေ ပက္ခိတ္တအာသီဝိသော ဝိယ ဖဏံ ကတွာ ဥဋ္ဌဟိ၊ ခီရရုက္ခဿ ဝါသိယာ အာကောဋိတကာလော ဝိယ အဟောသိ. ကိလေသုပ္ပါဒနေန သဟေဝ ဈာနင်္ဂါနိ ပရိဟာယိံသု၊ ဣန္ဒြိယာနိ အပရိပုဏ္ဏာနိ အဟေသုံ၊ သယံ ပက္ခစ္ဆိန္နကာကော ဝိယ အဟောသိ. သော ပုဗ္ဗေ ဝိယ နိသီဒိတွာ ဘတ္တကိစ္စံ ကာတုံ နာသက္ခိ၊ နိသီဒါပိယမာနောပိ န နိသီဒိ. အထဿ ဒေဝီ သဗ္ဗံ ခါဒနီယဘောဇနီယံ ဘိက္ခာဘာဇနေယေဝ ပက္ခိပိ. ယထာ စ ပုဗ္ဗေ ဘတ္တကိစ္စံ ကတွာ သီဟပဉ္ဇရေန နိက္ခမိတွာ အာကာသေနေဝ ဂစ္ဆတိ၊ ဧဝံ တံ ဒိဝသံ ဂန္တုံ နာသက္ခိ. ဘတ္တံ ပန ဂဟေတွာ မဟာနိဿေဏိယာ ဩတရိတွာ ဥယျာနံ အဂမာသိ. ဒေဝီပိ အဿ အတ္တနိ ပဋိဗဒ္ဓစိတ္တတံ အညာသိ. သော ဥယျာနံ ဂန္တွာ ဘတ္တံ အဘုဉ္ဇိတွာဝ ဟေဋ္ဌာမဉ္စကေ နိက္ခိပိတွာ ‘‘ဒေဝိယာ ဧဝရူပါ ဟတ္ထသောဘာ ပါဒသောဘာ၊ ဧဝရူပံ ကဋိပရိယောသာနံ၊ ဧဝရူပံ ဦရုလက္ခဏ’’န္တိအာဒီနိ ဝိပ္ပလပန္တော သတ္တာဟံ နိပဇ္ဇိ၊ ဘတ္တံ ပူတိကံ အဟောသိ နီလမက္ခိကာပရိပုဏ္ဏံ.

အထ ရာဇာ ပစ္စန္တံ ဝူပသမေတွာ ပစ္စာဂတော အလင်္ကတပဋိယတ္တံ နဂရံ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ ရာဇနိဝေသနံ အဂန္တွာဝ ‘‘ဗောဓိသတ္တံ ပဿိဿာမီ’’တိ ဥယျာနံ ဂန္တွာ ဥက္လာပံ အဿမပဒံ ဒိသွာ ‘‘ပက္ကန္တော ဘဝိဿတီ’’တိ ပဏ္ဏသာလာယ ဒွါရံ ဝိဝရိတွာ အန္တောပဝိဋ္ဌော တံ နိပန္နကံ ဒိသွာ ‘‘ကေနစိ အဖာသုကေန ဘဝိတဗ္ဗ’’န္တိ ပူတိဘတ္တံ ဆဍ္ဍာပေတွာ ပဏ္ဏသာလံ ပဋိဇဂ္ဂါပေတွာ ‘‘ဘန္တေ၊ ကိံ တေ အဖာသုက’’န္တိ ပုစ္ဆိ. ‘‘ဝိဒ္ဓေါသ္မိ၊ မဟာရာဇာ’’တိ. ရာဇာ ‘‘မမ ပစ္စာမိတ္တေဟိ မယိ ဩကာသံ အလဘန္တေဟိ ‘မမာယနဋ္ဌာနမဿ ဒုဗ္ဗလံ ကရိဿာမာ’တိ အာဂန္တွာ ဧသ ဝိဒ္ဓေါ ဘဝိဿတိ မညေ’’တိ သရီရံ ပရိဝတ္တေတွာ ဝိဒ္ဓဋ္ဌာနံ ဩလောကေန္တော ဝိဒ္ဓဋ္ဌာနံ အဒိသွာ ‘‘ကတ္ထ ဝိဒ္ဓေါသိ၊ ဘန္တေ’’တိ ပုစ္ဆိ. ဗောဓိသတ္တော ‘‘နာဟံ၊ မဟာရာဇ၊ အညေန ဝိဒ္ဓေါ၊ အဟံ ပန အတ္တနာဝ အတ္တာနံ ဟဒယေ ဝိဇ္ဈိ’’န္တိ ဝတွာ ဥဋ္ဌာယ နိသီဒိတွာ ဣမာ ဂါထာ အဝေါစ –

၁. ‘‘သင်္ကပ္ပရာဂဓောတေန၊ ဝိတက္ကနိသိတေန စ၊

နာလင်္ကတေန ဘဒြေန၊ ဥသုကာရာကတေန စ.

၂. ‘‘န ကဏ္ဏာယတမုတ္တေန၊ နာပိ မောရူပသေဝိနာ၊

တေနမှိ ဟဒယေ ဝိဒ္ဓေါ၊ သဗ္ဗင်္ဂပရိဒါဟိနာ.

၃. ‘‘အာဝေဓဉ္စ န ပဿာမိ၊ ယတော ရုဟိရမဿဝေ၊

ယာဝ အယောနိသော စိတ္တံ၊ သယံ မေ ဒုက္ခမာဘတ’’န္တိ.

တတ္ထ သင်္ကပ္ပရာဂဓောတေနာတိ ကာမဝိတက္ကသမ္ပယုတ္တရာဂဓောတေန. ဝိတက္ကနိသိတေန စာတိ တေနေဝ ရာဂေါဒကေန ဝိတက္ကပါသာဏေ နိသိတေန. နာလင်္ကတေန ဘဒြေနာတိ နေဝ အလင်္ကတေန ဘဒြေန၊ အနလင်္ကတေန ဗီဘစ္ဆေနာတိ အတ္ထော. ဥသုကာရာကတေန စာတိ ဥသုကာရေဟိပိ အကတေန. န ကဏ္ဏာယတမုတ္တေနာတိ ယာဝ ဒက္ခိဏကဏ္ဏစူဠကံ အာကဍ္ဎိတွာ အမုတ္တကေန. နာပိ မောရူပသေဝိနာတိ မောရပတ္တဂိဇ္ဈပတ္တာဒီဟိ အကတူပသေဝနေန. တေနမှိ ဟဒယေ ဝိဒ္ဓေါတိ တေန ကိလေသကဏ္ဍေနာဟံ ဟဒယေ ဝိဒ္ဓေါ အမှိ. သဗ္ဗင်္ဂပရိဒါဟိနာတိ သဗ္ဗာနိ အင်္ဂါနိ ပရိဒဟနသမတ္ထေန. မဟာရာဇ၊ တေန ဟိ ကိလေသကဏ္ဍေန ဟဒယေ ဝိဒ္ဓကာလတော ပဋ္ဌာယ မမ အဂ္ဂိ ပဒိတ္တာနိဝ သဗ္ဗာနိ အင်္ဂါနိ ဍယှန္တီတိ ဒဿေတိ.

အာဝေဓဉ္စ န ပဿာမီတိ ဝိဒ္ဓဋ္ဌာနေ ဝဏဉ္စ န ပဿာမိ. ယတော ရုဟိရမဿဝေတိ ယတော မေ အာဝေဓတော လောဟိတံ ပဂ္ဃရေယျ၊ တံ န ပဿာမီတိ အတ္ထော. ယာဝ အယောနိသော စိတ္တန္တိ ဧတ္ထ ယာဝါတိ ဒဠှတ္ထေ နိပါတော၊ အတိဝိယ ဒဠှံ ကတွာ အယောနိသော စိတ္တံ ဝဍ္ဎိတန္တိ အတ္ထော. သယံ မေ ဒုက္ခမာဘတန္တိ အတ္တနာဝ မယာ အတ္တနော ဒုက္ခံ အာနီတန္တိ.

ဧဝံ ဗောဓိသတ္တော ဣမာဟိ တီဟိ ဂါထာဟိ ရညော ဓမ္မံ ဒေသေတွာ ရာဇာနံ ပဏ္ဏသာလတော ဗဟိ ကတွာ ကသိဏပရိကမ္မံ ကတွာ နဋ္ဌံ ဈာနံ ဥပ္ပါဒေတွာ ပဏ္ဏသာလာယ နိက္ခမိတွာ အာကာသေ နိသိန္နော ရာဇာနံ ဩဝဒိတွာ ‘‘မဟာရာဇ၊ အဟံ ဟိမဝန္တမေဝ ဂမိဿာမီ’’တိ ဝတွာ ‘‘န သက္ကာ၊ ဘန္တေ၊ ဂန္တု’’န္တိ ဝုစ္စမာနောပိ ‘‘မဟာရာဇ၊ မယာ ဣဓ ဝသန္တေန ဧဝရူပေါ ဝိပ္ပကာရော ပတ္တော၊ ဣဒါနိ န သက္ကာ ဣဓ ဝသိတု’’န္တိ ရညော ယာစန္တဿေဝ အာကာသေ ဥပ္ပတိတွာ ဟိမဝန္တံ ဂန္တွာ တတ္ထ ယာဝတာယုကံ ဌတွာ ဗြဟ္မလောကူပဂေါ အဟောသိ.

သတ္ထာ ဣမံ ဓမ္မဒေသနံ အာဟရိတွာ သစ္စာနိ ပကာသေတွာ ဇာတကံ သမောဓာနေသိ၊ သစ္စပရိယောသာနေ ဥက္ကဏ္ဌိတဘိက္ခု အရဟတ္တေ ပတိဋ္ဌဟိ. ကေစိ သောတာပန္နာ၊ ကေစိ သကဒါဂါမိနော၊ ကေစိ အနာဂါမိနော၊ ကေစိ အရဟန္တော အဟေသုံ. ‘‘တဒါ ရာဇာ အာနန္ဒော အဟောသိ၊ တာပသော ပန အဟမေဝ အဟောသိ’’န္တိ.

သင်္ကပ္ပရာဂဇာတကဝဏ္ဏနာ ပဌမာ.

[၂၅၂] ၂. တိလမုဋ္ဌိဇာတကဝဏ္ဏနာ

အဇ္ဇာပိ မေ တံ မနသီတိ ဣဒံ သတ္ထာ ဇေတဝနေ ဝိဟရန္တော အညတရံ ကောဓနံ ဘိက္ခုံ အာရဗ္ဘ ကထေသိ. အညတရော ကိရ၊ ဘိက္ခု၊ ကောဓနော အဟောသိ ဥပါယာသဗဟုလော၊ အပ္ပမ္ပိ ဝုတ္တော သမာနော ကုပ္ပိ အဘိသဇ္ဇိ၊ ကောပဉ္စ ဒေါသဉ္စ အပ္ပစ္စယဉ္စ ပါတွာကာသိ. အထေကဒိဝသံ ဘိက္ခူ ဓမ္မသဘာယံ ကထံ သမုဋ္ဌာပေသုံ – ‘‘အာဝုသော၊ အသုကော နာမ ဘိက္ခု ကောဓနော ဥပါယာသဗဟုလော ဥဒ္ဓနေ ပက္ခိတ္တလောဏံ ဝိယ တဋတဋာယန္တော ဝိစရတိ၊ ဧဝရူပေ နိက္ကောဓနေ ဗုဒ္ဓသာသနေ ပဗ္ဗဇိတော သမာနော ကောဓမတ္တမ္ပိ နိဂ္ဂဏှိတုံ န သက္ကောတီ’’တိ. သတ္ထာ တေသံ ကထံ သုတွာ ဧကံ ဘိက္ခုံ ပေသေတွာ တံ ဘိက္ခုံ ပက္ကောသာပေတွာ ‘‘သစ္စံ ကိရ တွံ၊ ဘိက္ခု၊ ကောဓနော’’တိ ပုစ္ဆိတွာ ‘‘သစ္စံ၊ ဘန္တေ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘န၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဣဒါနေဝ၊ ပုဗ္ဗေပိ အယံ ကောဓနော အဟောသီ’’တိ ဝတွာ အတီတံ အာဟရိ.

အတီတေ ဗာရာဏသိယံ ဗြဟ္မဒတ္တေ ရဇ္ဇံ ကာရေန္တေ တဿ ပုတ္တော ဗြဟ္မဒတ္တကုမာရော နာမ အဟောသိ. ပေါရာဏကရာဇာနော စ အတ္တနော ပုတ္တေ ‘‘ဧဝံ ဧတေ နိဟတမာနဒပ္ပါ သီတုဏှက္ခမာ လောကစာရိတ္တညူ စ ဘဝိဿန္တီ’’တိ အတ္တနော နဂရေ ဒိသာပါမောက္ခအာစရိယေ ဝိဇ္ဇမာနေပိ သိပ္ပုဂ္ဂဟဏတ္ထာယ ဒူရေ တိရောရဋ္ဌံ ပေသေန္တိ၊ တသ္မာ သောပိ ရာဇာ သောဠသဝဿုဒ္ဒေသိကံ ပုတ္တံ ပက္ကောသာပေတွာ ဧကပဋလိကဥပါဟနာ စ ပဏ္ဏစ္ဆတ္တဉ္စ ကဟာပဏသဟဿဉ္စ ဒတွာ ‘‘တာတ၊ တက္ကသိလံ ဂန္တွာ သိပ္ပံ ဥဂ္ဂဏှာ’’တိ ပေသေသိ. သော ‘‘သာဓူ’’တိ မာတာပိတရော ဝန္ဒိတွာ နိက္ခမိတွာ အနုပုဗ္ဗေန တက္ကသိလံ ပတွာ အာစရိယဿ ဂေဟံ ပုစ္ဆိတွာ အာစရိယေ မာဏဝကာနံ သိပ္ပံ ဝါစေတွာ ဥဋ္ဌာယ ဃရဒွါရေ စင်္ကမန္တေ ဂေဟံ ဂန္တွာ ယသ္မိံ ဌာနေ ဌိတော အာစရိယံ အဒ္ဒသ၊ တတ္ထေဝ ဥပါဟနာ ဩမုဉ္စိတွာ ဆတ္တဉ္စ အပနေတွာ အာစရိယံ ဝန္ဒိတွာ အဋ္ဌာသိ. သော တဿ ကိလန္တဘာဝံ ဉတွာ အာဂန္တုကသင်္ဂဟံ ကာရေသိ. ကုမာရော ဘုတ္တဘောဇနော ထောကံ ဝိဿမိတွာ အာစရိယံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဝန္ဒိတွာ အဋ္ဌာသိ၊ ‘‘ကုတော အာဂတောသိ၊ တာတာ’’တိ စ ဝုတ္တေ ‘‘ဗာရာဏသိတော’’တိ အာဟ. ‘‘ကဿ ပုတ္တောသီ’’တိ? ‘‘ဗာရာဏသိရညော’’တိ. ‘‘ကေနတ္ထေနာဂတောသီ’’တိ? ‘‘သိပ္ပံ ဥဂ္ဂဏှတ္ထာယာ’’တိ. ‘‘ကိံ တေ အာစရိယဘာဂေါ အာဘတော၊ ဥဒါဟု ဓမ္မန္တေဝါသိကော ဟောတုကာမောသီ’’တိ? သော ‘‘အာစရိယဘာဂေါ မေ အာဘတော’’တိ ဝတွာ အာစရိယဿ ပါဒမူလေ သဟဿတ္ထဝိကံ ဌပေတွာ ဝန္ဒိ.

ဓမ္မန္တေဝါသိကာ ဒိဝါ အာစရိယဿ ကမ္မံ ကတွာ ရတ္တိံ သိပ္ပံ ဥဂ္ဂဏှန္တိ၊ အာစရိယဘာဂဒါယကာ ဂေဟေ ဇေဋ္ဌပုတ္တာ ဝိယ ဟုတွာ သိပ္ပမေဝ ဥဂ္ဂဏှန္တိ. တသ္မာ သောပိ အာစရိယော သလ္လဟုကေန သုဘနက္ခတ္တေန ကုမာရဿ သိပ္ပံ ပဋ္ဌပေသိ. ကုမာရောပိ သိပ္ပံ ဥဂ္ဂဏှန္တော ဧကဒိဝသံ အာစရိယေန သဒ္ဓိံ နှာယိတုံ အဂမာသိ. အထေကာ မဟလ္လိကာ ဣတ္ထီ တိလာနိ သေတေ ကတွာ ပတ္ထရိတွာ ရက္ခမာနာ နိသီဒိ. ကုမာရော သေတတိလေ ဒိသွာ ခါဒိတုကာမော ဟုတွာ ဧကံ တိလမုဋ္ဌိံ ဂဟေတွာ ခါဒိ၊ မဟလ္လိကာ ‘‘တဏှာလုကော ဧသော’’တိ ကိဉ္စိ အဝတွာ တုဏှီ အဟောသိ. သော ပုနဒိဝသေပိ တာယ ဝေလာယ တထေဝ အကာသိ၊ သာပိ နံ န ကိဉ္စိ အာဟ. ဣတရော တတိယဒိဝသေပိ တထေဝါကာသိ၊ တဒါ မဟလ္လိကာ ‘‘ဒိသာပါမောက္ခော အာစရိယော အတ္တနော အန္တေဝါသိကေဟိ မံ ဝိလုမ္ပာပေတီ’’တိ ဗာဟာ ပဂ္ဂယှ ကန္ဒိ. အာစရိယော နိဝတ္တိတွာ ‘‘ကိံ ဧတံ၊ အမ္မာ’’တိ ပုစ္ဆိ. ‘‘သာမိ၊ အန္တေဝါသိကော တေ မယာ ကတာနံ သေတတိလာနံ အဇ္ဇေကံ မုဋ္ဌိံ ခါဒိ၊ ဟိယျော ဧကံ၊ ပရေ ဧကံ၊ နနု ဧဝံ ခါဒန္တော မမ သန္တကံ သဗ္ဗံ နာသေဿတီ’’တိ. ‘‘အမ္မ၊ မာ ရောဒိ၊ မူလံ တေ ဒါပေဿာမီ’’တိ. ‘‘န မေ၊ သာမိ၊ မူလေနတ္ထော၊ ယထာ ပနေသ ကုမာရော ပုန ဧဝံ န ကရောတိ၊ တထာ တံ သိက္ခာပေဟီ’’တိ. အာစရိယော ‘‘တေန ဟိ ပဿ၊ အမ္မာ’’တိ ဒွီဟိ မာဏဝေဟိ တံ ကုမာရံ ဒွီသု ဟတ္ထေသု ဂါဟာပေတွာ ဝေဠုပေသိကံ ဂဟေတွာ ‘‘ပုန ဧဝရူပံ မာ အကာသီ’’တိ တိက္ခတ္တုံ ပိဋ္ဌိယံ ပဟရိ. ကုမာရော အာစရိယဿ ကုဇ္ဈိတွာ ရတ္တာနိ အက္ခီနိ ကတွာ ပါဒပိဋ္ဌိတော ယာဝ ကေသမတ္ထကာ ဩလောကေသိ. သောပိဿ ကုဇ္ဈိတွာ ဩလောကိတဘာဝံ အညာသိ. ကုမာရော သိပ္ပံ နိဋ္ဌာပေတွာ ‘‘အနုယောဂံ ဒတွာ မာရာပေတဗ္ဗော ဧသ မယာ’’တိ တေန ကတဒေါသံ ဟဒယေ ဌပေတွာ ဂမနကာလေ အာစရိယံ ဝန္ဒိတွာ ‘‘ယဒါဟံ၊ အာစရိယ၊ ဗာရာဏသိရဇ္ဇံ ပတွာ တုမှာကံ သန္တိကံ ပေသေဿာမိ၊ တဒါ တုမှေ အာဂစ္ဆေယျာထာ’’တိ သသိနေဟော ဝိယ ပဋိညံ ဂဟေတွာ ပက္ကာမိ.

သော ဗာရာဏသိံ ပတွာ မာတာပိတရော ဝန္ဒိတွာ သိပ္ပံ ဒဿေသိ. ရာဇာ ‘‘ဇီဝမာနေန မေ ပုတ္တော ဒိဋ္ဌော၊ ဇီဝမာနောဝဿ ရဇ္ဇသိရိံ ပဿာမီ’’တိ ပုတ္တံ ရဇ္ဇေ ပတိဋ္ဌာပေသိ. သော ရဇ္ဇသိရိံ အနုဘဝမာနော အာစရိယေန ကတဒေါသံ သရိတွာ ဥပ္ပန္နကောဓော ‘‘မာရာပေဿာမိ န’’န္တိ ပက္ကောသနတ္ထာယ အာစရိယဿ ဒူတံ ပါဟေသိ. အာစရိယော ‘‘တရုဏကာလေ နံ သညာပေတုံ န သက္ခိဿာမီ’’တိ အဂန္တွာ တဿ ရညော မဇ္ဈိမဝယကာလေ ‘‘ဣဒါနိ နံ သညာပေတုံ သက္ခိဿာမီ’’တိ ဂန္တွာ ရာဇဒွါရေ ဌတွာ ‘‘တက္ကသိလာစရိယော အာဂတော’’တိ အာရောစာပေသိ. ရာဇာ တုဋ္ဌော ဗြာဟ္မဏံ ပက္ကောသာပေတွာ တံ အတ္တနော သန္တိကံ အာဂတံ ဒိသွာဝ ကောဓံ ဥပ္ပါဒေတွာ ရတ္တာနိ အက္ခီနိ ကတွာ အမစ္စေ အာမန္တေတွာ ‘‘ဘော၊ အဇ္ဇာပိ မေ အာစရိယေန ပဟဋဋ္ဌာနံ ရုဇ္ဇတိ၊ အာစရိယော နလာဋေန မစ္စုံ အာဒါယ ‘မရိဿာမီ’တိ အာဂတော၊ အဇ္ဇဿ ဇီဝိတံ နတ္ထီ’’တိ ဝတွာ ပုရိမာ ဒွေ ဂါထာ အဝေါစ –

၄. ‘‘အဇ္ဇာပိ မေ တံ မနသိ၊ ယံ မံ တွံ တိလမုဋ္ဌိယာ၊

ဗာဟာယ မံ ဂဟေတွာန၊ လဋ္ဌိယာ အနုတာဠယိ.

၅. ‘‘နနု ဇီဝိတေ န ရမသိ၊ ယေနာသိ ဗြာဟ္မဏာဂတော၊

ယံ မံ ဗာဟာ ဂဟေတွာန၊ တိက္ခတ္တုံ အနုတာဠယီ’’တိ.

တတ္ထ ယံ မံ ဗာဟာယ မန္တိ ဒွီသု ပဒေသု ဥပယောဂဝစနံ အနုတာဠနဂဟဏာပေက္ခံ. ယံ မံ တွံ တိလမုဋ္ဌိယာ ကာရဏာ အနုတာဠယိ၊ အနုတာဠေန္တော စ မံ ဗာဟာယ ဂဟေတွာ အနုတာဠယိ၊ တံ အနုတာဠနံ အဇ္ဇာပိ မေ မနသီတိ အယဉှေတ္ထ အတ္ထော. နနု ဇီဝိတေ န ရမသီတိ မညေ တွံ အတ္တနော ဇီဝိတမှိ နာဘိရမသိ. ယေနာသိ ဗြာဟ္မဏာဂတောတိ ယသ္မာ ဗြာဟ္မဏ ဣဓ မမ သန္တိကံ အာဂတောသိ. ယံ မံ ဗာဟာ ဂဟေတွာနာတိ ယံ မမ ဗာဟာ ဂဟေတွာ၊ ယံ မံ ဗာဟာယ ဂဟေတွာတိပိ အတ္ထော. တိက္ခတ္တုံ အနုတာဠယီတိ တယော ဝါရေ ဝေဠုလဋ္ဌိယာ တာဠေသိ၊ အဇ္ဇ ဒါနိ တဿ ဖလံ ဝိန္ဒာဟီတိ နံ မရဏေန သန္တဇ္ဇေန္တော ဧဝမာဟ.

တံ သုတွာ အာစရိယော တတိယံ ဂါထမာဟ –

၆. ‘‘အရိယော အနရိယံ ကုဗ္ဗန္တံ၊ ယော ဒဏ္ဍေန နိသေဓတိ၊

သာသနံ တံ န တံ ဝေရံ၊ ဣတိ နံ ပဏ္ဍိတာ ဝိဒူ’’တိ.

တတ္ထ အရိယောတိ သုန္ဒရာဓိဝစနမေတံ. သော ပန အရိယော စတုဗ္ဗိဓော ဟောတိ အာစာရအရိယော ဒဿနအရိယော လိင်္ဂအရိယော ပဋိဝေဓအရိယောတိ. တတ္ထ မနုဿော ဝါ ဟောတု တိရစ္ဆာနော ဝါ၊ အရိယာစာရေ ဌိတော အာစာရအရိယော နာမ. ဝုတ္တမ္ပိ စေတံ –

‘‘အရိယဝတ္တသိ ဝက္ကင်္ဂ၊ ယော ပိဏ္ဍမပစာယတိ၊

စဇာမိ တေ တံ ဘတ္တာရံ၊ ဂစ္ဆထူဘော ယထာသုခ’’န္တိ. (ဇာ. ၂.၂၁.၁၀၆)၊

ရူပေန ပန ဣရိယာပထေန စ ပါသာဒိကေန ဒဿနီယေန သမန္နာဂတော ဒဿနအရိယော နာမ. ဝုတ္တမ္ပိ စေတံ –

‘‘အရိယာဝကာသောသိ ပသန္နနေတ္တော၊ မညေ ဘဝံ ပဗ္ဗဇိတော ကုလမှာ၊

ကထံ နု စိတ္တာနိ ပဟာယ ဘောဂေ၊ ပဗ္ဗဇိ နိက္ခမ္မ ဃရာ သပညာ’’တိ. (ဇာ. ၂.၁၇.၁၄၃)၊

နိဝါသနပါရုပနလိင်္ဂဂ္ဂဟဏေန ပန သမဏသဒိသော ဟုတွာ ဝိစရန္တော ဒုဿီလောပိ လိင်္ဂအရိယော နာမ. ယံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ –

‘‘ဆဒနံ ကတွာန သုဗ္ဗတာနံ၊ ပက္ခန္ဒီ ကုလဒူသကော ပဂဗ္ဘော၊

မာယာဝီ အသညတော ပလာပေါ၊ ပတိရူပေန စရံ သ မဂ္ဂဒူသီ’’တိ.

ဗုဒ္ဓါဒယော ပန ပဋိဝေဓအရိယာ နာမ. တေန ဝုတ္တံ – ‘‘အရိယာ ဝုစ္စန္တိ ဗုဒ္ဓါ စ ပစ္စေကဗုဒ္ဓါ စ ဗုဒ္ဓသာဝကာ စာ’’တိ. တေသု ဣဓ အာစာရအရိယောဝ အဓိပ္ပေတော.

အနရိယန္တိ ဒုဿီလံ ပါပဓမ္မံ. ကုဗ္ဗန္တန္တိ ပါဏာတိပါတာဒိကံ ပဉ္စဝိဓဒုဿီလျကမ္မံ ကရောန္တံ၊ ဧကမေဝ ဝါ ဧတံ အတ္ထပဒံ၊ အနရိယံ ဟီနံ လာမကံ ပဉ္စဝေရဘယကမ္မံ ကရောန္တံ ပုဂ္ဂလံ. ယောတိ ခတ္တိယာဒီသု ယော ကောစိ. ဒဏ္ဍေနာတိ ယေန ကေနစိ ပဟရဏကေန. နိသေဓတီတိ ‘‘မာ ပုန ဧဝရူပံ ကရီ’’တိ ပဟရန္တော နိဝါရေတိ. သာသနံ တံ န တံ ဝေရန္တိ တံ၊ မဟာရာဇ၊ အကတ္တဗ္ဗံ ကရောန္တေ ပုတ္တဓီတရော ဝါ အန္တေဝါသိကေ ဝါ ဧဝံ ပဟရိတွာ နိသေဓနံ နာမ ဣမသ္မိံ လောကေ သာသနံ အနုသိဋ္ဌိ ဩဝါဒေါ၊ န ဝေရံ. ဣတိ နံ ပဏ္ဍိတာ ဝိဒူတိ ဧဝမေတံ ပဏ္ဍိတာ ဇာနန္တိ. တသ္မာ၊ မဟာရာဇ၊ တွမ္ပိ ဧဝံ ဇာန၊ န ဧဝရူပေ ဌာနေ ဝေရံ ကာတုံ အရဟသိ. သစေ ဟိ တွံ၊ မဟာရာဇ၊ မယာ ဧဝံ သိက္ခာပိတော နာဘဝိဿ၊ အထ ဂစ္ဆန္တေ ကာလေ ပူဝသက္ခလိအာဒီနိ စေဝ ဖလာဖလာဒီနိ စ ဟရန္တော စောရကမ္မေသု ပလုဒ္ဓေါ အနုပုဗ္ဗေန သန္ဓိစ္ဆေဒနပန္ထဒူဟနဂါမဃာတကာဒီနိ ကတွာ ‘‘ရာဇာပရာဓိကော စောရော’’တိ သဟောဍ္ဎံ ဂဟေတွာ ရညော ဒဿိတော ‘‘ဂစ္ဆထဿ ဒေါသာနုရူပံ ဒဏ္ဍံ ဥပနေထာ’’တိ ဒဏ္ဍဘယံ ပါပုဏိဿ၊ ကုတော တေ ဧဝရူပါ သမ္ပတ္တိ အဘဝိဿ၊ နနု မံ နိဿာယ ဣဒံ ဣဿရိယံ တယာ လဒ္ဓန္တိ ဧဝံ အာစရိယော ရာဇာနံ သညာပေသိ. ပရိဝါရေတွာ ဌိတာ အမစ္စာပိဿ ကထံ သုတွာ ‘‘သစ္စံ၊ ဒေဝ၊ ဣဒံ ဣဿရိယံ တုမှာကံ အာစရိယဿေဝ သန္တက’’န္တိ အာဟံသု.

တသ္မိံ ခဏေ ရာဇာ အာစရိယဿ ဂုဏံ သလ္လက္ခေတွာ ‘‘သဗ္ဗိဿရိယံ တေ၊ အာစရိယ၊ ဒမ္မိ၊ ရဇ္ဇံ ပဋိစ္ဆာ’’တိ အာဟ. အာစရိယော ‘‘န မေ၊ မဟာရာဇ၊ ရဇ္ဇေနတ္ထော’’တိ ပဋိက္ခိပိ. ရာဇာ တက္ကသိလံ ပေသေတွာ အာစရိယဿ ပုတ္တဒါရံ အာဟရာပေတွာ မဟန္တံ ဣဿရိယံ ဒတွာ တမေဝ ပုရောဟိတံ ကတွာ ပိတုဋ္ဌာနေ ဌပေတွာ တဿောဝါဒေ ဌိတော ဒါနာဒီနိ ပုညာနိ ကတွာ သဂ္ဂပရာယဏော အဟောသိ.

သတ္ထာ ဣမံ ဓမ္မဒေသနံ အာဟရိတွာ သစ္စာနိ ပကာသေတွာ ဇာတကံ သမောဓာနေသိ၊ သစ္စပရိယောသာနေ ကောဓနော ဘိက္ခု အနာဂါမိဖလေ ပတိဋ္ဌဟိ၊ ဗဟူ ဇနာ သောတာပန္နသကဒါဂါမိအနာဂါမိနော အဟေသုံ. ‘‘တဒါ ရာဇာ ကောဓနော ဘိက္ခု အဟောသိ၊ အာစရိယော ပန အဟမေဝ အဟောသိ’’န္တိ.

တိလမုဋ္ဌိဇာတကဝဏ္ဏနာ ဒုတိယာ.

[၂၅၃] ၃. မဏိကဏ္ဌဇာတကဝဏ္ဏနာ

မမန္နပါနန္တိ ဣဒံ သတ္ထာ အာဠဝိံ နိဿာယ အဂ္ဂါဠဝေ စေတိယေ ဝိဟရန္တော ကုဋိကာရသိက္ခာပဒံ (ပါရာ. ၃၄၂) အာရဗ္ဘ ကထေသိ. အာဠဝကာ ဟိ ဘိက္ခူ သညာစိကာယ ကုဋိယော ကာရယမာနာ ယာစနဗဟုလာ ဝိညတ္တိဗဟုလာ ဝိဟရိံသု ‘‘ပုရိသံ ဒေထ၊ ပုရိသတ္ထကရံ ဒေထာ’’တိအာဒီနိ ဝဒန္တာ. မနုဿာ ဥပဒ္ဒုတာ ယာစနာယ ဥပဒ္ဒုတာ ဝိညတ္တိယာ ဘိက္ခူ ဒိသွာ ဥဗ္ဗိဇ္ဇိံသုပိ ဥတ္တသိံသုပိ ပလာယိံသုပိ. အထာယသ္မာ မဟာကဿပေါ အာဠဝိံ ဥပသင်္ကမိတွာ ပိဏ္ဍာယ ပါဝိသိ၊ မနုဿာ ထေရမ္ပိ ဒိသွာ တထေဝ ပဋိပဇ္ဇိံသု. သော ပစ္ဆာဘတ္တံ ပိဏ္ဍပါတပဋိက္ကန္တော ဘိက္ခူ အာမန္တေတွာ ‘‘ပုဗ္ဗာယံ၊ အာဝုသော၊ အာဠဝီ သုလဘပိဏ္ဍာ၊ ဣဒါနိ ကသ္မာ ဒုလ္လဘပိဏ္ဍာ ဇာတာ’’တိ ပုစ္ဆိတွာ တံ ကာရဏံ သုတွာ ဘဂဝတိ အာဠဝိံ အာဂန္တွာ အဂ္ဂါဠဝစေတိယေ ဝိဟရန္တေ ဘဂဝန္တံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧတမတ္ထံ အာရောစေသိ. သတ္ထာ ဧတသ္မိံ ကာရဏေ ဘိက္ခုသံဃံ သန္နိပါတာပေတွာ အာဠဝကေ ဘိက္ခူ ပဋိပုစ္ဆိ – ‘‘သစ္စံ ကိရ တုမှေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သညာစိကာယ ကုဋိယော ကာရေထာ’’တိ. ‘‘သစ္စံ၊ ဘန္တေ’’တိ ဝုတ္တေ တေ ဘိက္ခူ ဂရဟိတွာ ‘‘ဘိက္ခဝေ၊ ယာစနာ နာမေသာ သတ္တရတနပရိပုဏ္ဏေ နာဂဘဝနေ ဝသန္တာနံ နာဂါနမ္ပိ အမနာပါ၊ ပဂေဝ မနုဿာနံ၊ ယေသံ ဧကံ ကဟာပဏကံ ဥပ္ပါဒေန္တာနံ ပါသာဏတော မံသံ ဥပ္ပါဋနကာလော ဝိယ ဟောတီ’’တိ ဝတွာ အတီတံ အာဟရိ.

အတီတေ ဗာရာဏသိယံ ဗြဟ္မဒတ္တေ ရဇ္ဇံ ကာရေန္တေ ဗောဓိသတ္တော မဟာဝိဘဝေ ဗြာဟ္မဏကုလေ နိဗ္ဗတ္တိ. တဿ အာဓာဝိတွာ ပရိဓာဝိတွာ ဝိစရဏကာလေ အညောပိ ပုညဝါ သတ္တော တဿ မာတု ကုစ္ဆိသ္မိံ နိဗ္ဗတ္တိ. တေ ဥဘောပိ ဘာတရော ဝယပ္ပတ္တာ မာတာပိတူနံ ကာလကိရိယာယ သံဝိဂ္ဂဟဒယာ ဣသိပဗ္ဗဇ္ဇံ ပဗ္ဗဇိတွာ ဂင်္ဂါတီရေ ပဏ္ဏသာလံ မာပေတွာ ဝသိံသု. တေသု ဇေဋ္ဌဿ ဥပရိဂင်္ဂါယ ပဏ္ဏသာလာ အဟောသိ၊ ကနိဋ္ဌဿ အဓောဂင်္ဂါယ. အထေကဒိဝသံ မဏိကဏ္ဌော နာမ နာဂရာဇာ နာဂဘဝနာ နိက္ခမိတွာ ဂင်္ဂါတီရေ မာဏဝကဝေသေန ဝိစရန္တော ကနိဋ္ဌဿ အဿမံ ဂန္တွာ ဝန္ဒိတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ၊ တေ အညမညံ သမ္မောဒနီယကထံ ကထေတွာ ဝိဿာသိကာ အဟေသုံ၊ ဝိနာ ဝတ္တိတုံ နာသက္ခိံသု. မဏိကဏ္ဌော အဘိဏှံ ကနိဋ္ဌတာပသဿ သန္တိကံ အာဂန္တွာ ကထာသလ္လာပေန နိသီဒိတွာ ဂမနကာလေ တာပသေ သိနေဟေန အတ္တဘာဝံ ဝိဇဟိတွာ ဘောဂေဟိ တာပသံ ပရိက္ခိပန္တော ပရိဿဇိတွာ ဥပရိမုဒ္ဓနိ မဟန္တံ ဖဏံ ဓာရေတွာ ထောကံ ဝသိတွာ တံ သိနေဟံ ဝိနောဒေတွာ သရီရံ ဝိနိဝေဌေတွာ တာပသံ ဝန္ဒိတွာ သကဋ္ဌာနမေဝ ဂစ္ဆတိ. တာပသော တဿ ဘယေန ကိသော အဟောသိ လူခေါ ဒုဗ္ဗဏ္ဏော ဥပ္ပဏ္ဍုပ္ပဏ္ဍုကဇာတော ဓမနိသန္ထတဂတ္တော.

သော ဧကဒိဝသံ ဘာတု သန္တိကံ အဂမာသိ. အထ နံ သော ပုစ္ဆိ – ‘‘ကိဿ၊ တွံ ဘော၊ ကိသော လူခေါ ဒုဗ္ဗဏ္ဏော ဥပ္ပဏ္ဍုပ္ပဏ္ဍုကဇာတော ဓမနိသန္ထတဂတ္တော’’တိ. သော တဿ တံ ပဝတ္တိံ အာရောစေတွာ ‘‘ကိံ ပန၊ တွံ ဘော၊ တဿ နာဂရာဇဿ အာဂမနံ ဣစ္ဆသိ၊ န ဣစ္ဆသီ’’တိ ပုဋ္ဌော ‘‘န ဣစ္ဆာမီ’’တိ ဝတွာ ‘‘သော ပန နာဂရာဇာ တဝ သန္တိကံ အာဂစ္ဆန္တော ကိံ ပိဠန္ဓနံ ပိဠန္ဓိတွာ အာဂစ္ဆတီ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘မဏိရတန’’န္တိ အာဟ. တေန ဟိ တွံ တသ္မိံ နာဂရာဇေ တဝ သန္တိကံ အာဂန္တွာ အနိသိန္နေယေဝ ‘‘မဏိံ မေ ဒေဟီ’’တိ ယာစ၊ ဧဝံ သော နာဂေါ တံ ဘောဂေဟိ အပရိက္ခိပိတွာဝ ဂမိဿတိ. ပုနဒိဝသေ အဿမပဒဒွါရေ ဌတွာ အာဂစ္ဆန္တမေဝ နံ ယာစေယျာသိ၊ တတိယဒိဝသေ ဂင်္ဂါတီရေ ဌတွာ ဥဒကာ ဥမ္မုဇ္ဇန္တမေဝ နံ ယာစေယျာသိ၊ ဧဝံ သော တဝ သန္တိကံ ပုန န အာဂမိဿတီတိ.

တာပသော ‘‘သာဓူ’’တိ ပဋိဿုဏိတွာ အတ္တနော ပဏ္ဏသာလံ ဂန္တွာ ပုနဒိဝသေ နာဂရာဇာနံ အာဂန္တွာ ဌိတမတ္တမေဝ ‘‘ဧတံ အတ္တနော ပိဠန္ဓနမဏိံ မေ ဒေဟီ’’တိ ယာစိ၊ သော အနိသီဒိတွာဝ ပလာယိ. အထ နံ ဒုတိယဒိဝသေ အဿမပဒဒွါရေ ဌတွာ အာဂစ္ဆန္တမေဝ ‘‘ဟိယျော မေ မဏိရတနံ နာဒါသိ၊ အဇ္ဇ ဒါနံ လဒ္ဓုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ အာဟ. နာဂေါ အဿမပဒံ အပဝိသိတွာဝ ပလာယိ. တတိယဒိဝသေ ဥဒကတော ဥမ္မုဇ္ဇန္တမေဝ နံ ‘‘အဇ္ဇ မေ တတိယော ဒိဝသော ယာစန္တဿ၊ ဒေဟိ ဒါနိ မေ ဧတံ မဏိရတန’’န္တိ အာဟ. နာဂရာဇာ ဥဒကေ ဌတွာဝ တာပသံ ပဋိက္ခိပန္တော ဒွေ ဂါထာ အာဟ –

၇. ‘‘မမန္နပါနံ ဝိပုလံ ဥဠာရံ၊ ဥပ္ပဇ္ဇတီမဿ မဏိဿ ဟေတု၊

တံ တေ န ဒဿံ အတိယာစကောသိ၊ န စာပိ တေ အဿမမာဂမိဿံ.

၈. ‘‘သုသူ ယထာ သက္ခရဓောတပါဏီ၊ တာသေသိမံ သေလံ ယာစမာနော၊

တံ တေ န ဒဿံ အတိယာစကောသိ၊ န စာပိ တေ အဿမမာဂမိဿ’’န္တိ.

တတ္ထ မမန္နပါနန္တိ မမ ယာဂုဘတ္တာဒိဒိဗ္ဗဘောဇနံ အဋ္ဌပါနကဘေဒဉ္စ ဒိဗ္ဗပါနံ. ဝိပုလန္တိ ဗဟု. ဥဠာရန္တိ သေဋ္ဌံ ပဏီတံ. တံ တေတိ တံ မဏိံ တုယှံ. အတိယာစကောသီတိ ကာလဉ္စ ပမာဏဉ္စ အတိက္ကမိတွာ အဇ္ဇ တီဏိ ဒိဝသာနိ မယှံ ပိယံ မနာပံ မဏိရတနံ ယာစမာနော အတိက္ကမ္မ ယာစကောသိ. န စာပိ တေတိ န ကေဝလံ န ဒဿံ၊ အဿမမ္ပိ တေ နာဂမိဿံ. သုသူ ယထာတိ ယထာ နာမ ယုဝါ တရုဏမနုဿော. သက္ခရဓောတပါဏီတိ သက္ခရာယ ဓောတပါဏိ၊ တေလေန ပါသာဏေ ဓောတအသိဟတ္ထော. တာသေသိမံ သေလံ ယာစမာနောတိ ဣမံ မဏိံ ယာစန္တော တွံ ကဉ္စနထရုခဂ္ဂံ အဗ္ဗာဟိတွာ ‘‘သီသံ တေ ဆိန္ဒာမီ’’တိ ဝဒန္တော တရုဏပုရိသော ဝိယ မံ တာသေသိ.

ဧဝံ ဝတွာ သော နာဂရာဇာ ဥဒကေ နိမုဇ္ဇိတွာ အတ္တနော နာဂဘဝနမေဝ ဂန္တွာ န ပစ္စာဂဉ္ဆိ. အထ သော တာပသော တဿ ဒဿနီယဿ နာဂရာဇဿ အဒဿနေန ဘိယျောသောမတ္တာယ ကိသော အဟောသိ လူခေါ ဒုဗ္ဗဏ္ဏော ဥပ္ပဏ္ဍုပ္ပဏ္ဍုကဇာတော ဓမနိသန္ထတဂတ္တော. အထ ဇေဋ္ဌတာပသော ‘‘ကနိဋ္ဌဿ ပဝတ္တိံ ဇာနိဿာမီ’’တိ တဿ သန္တိကံ အာဂန္တွာ တံ ဘိယျောသောမတ္တာယ ပဏ္ဍုရောဂိနံ ဒိသွာ ‘‘ကိံ နု ခေါ၊ ဘော၊ တွံ ဘိယျောသောမတ္တာယ ပဏ္ဍုရောဂီ ဇာတော’’တိ ဝတွာ ‘‘တဿ ဒဿနီယဿ နာဂရာဇဿ အဒဿနေနာ’’တိ သုတွာ ‘‘အယံ တာပသော နာဂရာဇာနံ ဝိနာ ဝတ္တိတုံ န သက္ကောတီ’’တိ သလ္လက္ခေတွာ တတိယံ ဂါထမာဟ –

၉. ‘‘န တံ ယာစေ ယဿ ပိယံ ဇိဂီသေ၊ ဒေဿော ဟောတိ အတိယာစနာယ၊

နာဂေါ မဏိံ ယာစိတော ဗြာဟ္မဏေန၊ အဒဿနံယေဝ တဒဇ္ဈဂမာ’’တိ.

တတ္ထ န တံ ယာစေတိ တံ ဘဏ္ဍံ န ယာစေယျ. ယဿ ပိယံ ဇိဂီသေတိ ယံ ဘဏ္ဍံ အဿ ပုဂ္ဂလဿ ပိယန္တိ ဇာနေယျ. ဒေဿော ဟောတီတိ အပ္ပိယော ဟောတိ. အတိယာစနာယာတိ ပမာဏံ အတိက္ကမိတွာ ဝရဘဏ္ဍံ ယာစန္တော တာယ အတိယာစနာယ. အဒဿနံယေဝ တဒဇ္ဈဂမာတိ တတော ပဋ္ဌာယ အဒဿနမေဝ ဂတောတိ.

ဧဝံ ပန တံ ဝတွာ ‘‘ဣတော ဒါနိ ပဋ္ဌာယ မာ သောစီ’’တိ သမဿာသေတွာ ဇေဋ္ဌဘာတာ အတ္တနော အဿမမေဝ ဂတော. အထာပရဘာဂေ တေ ဒွေပိ ဘာတရော အဘိညာ စ သမာပတ္တိယော စ နိဗ္ဗတ္တေတွာ ဗြဟ္မလောကပရာယဏာ အဟေသုံ.

သတ္ထာ ‘‘ဧဝံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သတ္တရတနပရိပုဏ္ဏေ နာဂဘဝနေ ဝသန္တာနံ နာဂါနမ္ပိ ယာစနာ နာမ အမနာပါ၊ ကိမင်္ဂံ ပန မနုဿာန’’န္တိ ဣမံ ဓမ္မဒေသနံ အာဟရိတွာ ဇာတကံ သမောဓာနေသိ – ‘‘တဒါ ကနိဋ္ဌော အာနန္ဒော အဟောသိ၊ ဇေဋ္ဌော ပန အဟမေဝ အဟောသိ’’န္တိ.

မဏိကဏ္ဌဇာတကဝဏ္ဏနာ တတိယာ.

[၂၅၄] ၄. ကုဏ္ဍကကုစ္ဆိသိန္ဓဝဇာတကဝဏ္ဏနာ

ဘုတွာ တိဏပရိဃာသန္တိ ဣဒံ သတ္ထာ ဇေတဝနေ ဝိဟရန္တော သာရိပုတ္တတ္ထေရံ အာရဗ္ဘ ကထေသိ. ဧကသ္မိဉှိ သမယေ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေ သာဝတ္ထိယံ ဝဿံ ဝသိတွာ စာရိကံ စရိတွာ ပုန ပစ္စာဂတေ မနုဿာ ‘‘အာဂန္တုကသက္ကာရံ ကရိဿာမာ’’တိ ဗုဒ္ဓပ္ပမုခဿ ဘိက္ခုသံဃဿ မဟာဒါနံ ဒဒန္တိ. ဝိဟာရေ ဧကံ ဓမ္မဃောသကဘိက္ခုံ ဌပေသုံ၊ သော ယေ ယေ အာဂန္တွာ ယတ္တကေ ဘိက္ခူ ဣစ္ဆန္တိ၊ တေသံ တေသံ ဘိက္ခူ ဝိစာရေတွာ ဒေတိ.

အထေကာ ဒုဂ္ဂတမဟလ္လိကာ ဣတ္ထီ ဧကမေဝ ပဋိဝီသံ သဇ္ဇေတွာ တေသံ တေသံ မနုဿာနံ ဘိက္ခူသု ဝိစာရေတွာ ဒိန္နေသု ဥဿူရေ ဓမ္မဃောသကဿ သန္တိကံ အာဂန္တွာ ‘‘မယှံ ဧကံ ဘိက္ခုံ ဒေထာ’’တိ အာဟ. သော ‘‘မယာ သဗ္ဗေ ဘိက္ခူ ဝိစာရေတွာ ဒိန္နာ၊ သာရိပုတ္တတ္ထေရော ပန ဝိဟာရေယေဝ၊ တွံ တဿ ဘိက္ခံ ဒေဟီ’’တိ အာဟ. သာ ‘‘သာဓူ’’တိ တုဋ္ဌစိတ္တာ ဇေတဝနဒွါရကောဋ္ဌကေ ဌတွာ ထေရဿ အာဂတကာလေ ဝန္ဒိတွာ ဟတ္ထတော ပတ္တံ ဂဟေတွာ ဃရံ နေတွာ နိသီဒါပေသိ. ‘‘ဧကာယ ကိရ မဟလ္လိကာယ ဓမ္မသေနာပတိ အတ္တနော ဃရေ နိသီဒါပိတော’’တိ ဗဟူနိ သဒ္ဓါနိ ကုလာနိ အဿောသုံ. တေသု ရာဇာ ပဿေနဒီ ကောသလော တံ ပဝတ္တိံ သုတွာ တဿာ သာဋကေန စေဝ သဟဿတ္ထဝိကာယ စ သဒ္ဓိံ ဘတ္တဘာဇနာနိ ပဟိဏိ ‘‘မယှံ အယျံ ပရိဝိသမာနာ ဣမံ သာဋကံ နိဝါသေတွာ ဣမေ ကဟာပဏေ ဝဠဉ္ဇေတွာ ထေရံ ပရိဝိသတူ’’တိ. ယထာ စ ရာဇာ၊ ဧဝံ အနာထပိဏ္ဍိကော စူဠအနာထပိဏ္ဍိကော ဝိသာခါ စ မဟာဥပါသိကာ ပဟိဏိ. အညာနိပိ ပန ကုလာနိ ဧကသတဒွိသတာဒိဝသေန အတ္တနော အတ္တနော ဗလာနုရူပေန ကဟာပဏေ ပဟိဏိံသု. ဧဝံ ဧကာဟေနေဝ သာ မဟလ္လိကာ သတသဟဿမတ္တံ လဘိ. ထေရော ပန တာယ ဒိန္နယာဂုမေဝ ပိဝိတွာ တာယ ကတခဇ္ဇကမေဝ ပက္ကဘတ္တမေဝ စ ပရိဘုဉ္ဇိတွာ အနုမောဒနံ ကတွာ တံ မဟလ္လိကံ သောတာပတ္တိဖလေ ပတိဋ္ဌာပေတွာ ဝိဟာရမေဝ အဂမာသိ.

ဓမ္မသဘာယံ ဘိက္ခူ ထေရဿ ဂုဏကထံ သမုဋ္ဌာပေသုံ – ‘‘အာဝုသော၊ ဓမ္မသေနာပတိ မဟလ္လိကဂဟပတာနိံ ဒုဂ္ဂတဘာဝတော မောစေသိ၊ ပတိဋ္ဌာ အဟောသိ. တာယ ဒိန္နမာဟာရံ အဇိဂုစ္ဆန္တော ပရိဘုဉ္ဇီ’’တိ. သတ္ထာ အာဂန္တွာ ‘‘ကာယ နုတ္ထ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဧတရဟိ ကထာယ သန္နိသိန္နာ’’တိ ပုစ္ဆိတွာ ‘‘ဣမာယ နာမာ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘န၊ ဘိက္ခဝေ၊ သာရိပုတ္တော ဣဒါနေဝ ဧတိဿာ မဟလ္လိကာယ အဝဿယော ဇာတော၊ န စ ဣဒါနေဝ တာယ ဒိန္နံ အာဟာရံ အဇိဂုစ္ဆန္တော ပရိဘုဉ္ဇတိ၊ ပုဗ္ဗေပိ ပရိဘုဉ္ဇိယေဝါ’’တိ ဝတွာ အတီတံ အာဟရိ.

အတီတေ ဗာရာဏသိယံ ဗြဟ္မဒတ္တေ ရဇ္ဇံ ကာရေန္တေ ဗောဓိသတ္တော ဥတ္တရာပထေ အဿဝါဏိဇကုလေ နိဗ္ဗတ္တိ. ဥတ္တရာပထဇနပဒတော ပဉ္စသတာ အဿဝါဏိဇာ အဿေ ဗာရာဏသိံ အာနေတွာ ဝိက္ကိဏန္တိ. အညတရောပိ အဿဝါဏိဇော ပဉ္စအဿသတာနိ အာဒါယ ဗာရာဏသိမဂ္ဂံ ပဋိပဇ္ဇိ. အန္တရာမဂ္ဂေ စ ဗာရာဏသိတော အဝိဒူရေ ဧကော နိဂမဂါမော အတ္ထိ၊ တတ္ထ ပုဗ္ဗေ မဟာဝိဘဝေါ သေဋ္ဌိ အဟောသိ. တဿ မဟန္တံ နိဝေသနံ၊ တံ ပန ကုလံ အနုက္ကမေန ပရိက္ခယံ ဂတံ၊ ဧကာဝ မဟလ္လိကာ အဝသိဋ္ဌာ၊ သာ တသ္မိံ နိဝေသနေ ဝသတိ. အထ သော အဿဝါဏိဇော တံ နိဂမဂါမံ ပတွာ ‘‘ဝေတနံ ဒဿာမီ’’တိ တဿာ နိဝေသနေ နိဝါသံ ဂဏှိတွာ အဿေ ဧကမန္တေ ဌပေသိ. တံဒိဝသမေဝဿ ဧကိဿာ အာဇာနီယာဝဠဝါယ ဂဗ္ဘဝုဋ္ဌာနံ အဟောသိ. သော ဒွေ တယော ဒိဝသေ ဝသိတွာ အဿေ ဗလံ ဂါဟာပေတွာ ‘‘ရာဇာနံ ပဿိဿာမီ’’တိ အဿေ အာဒါယ ပါယာသိ. အထ နံ မဟလ္လိကာ ‘‘ဂေဟဝေတနံ ဒေဟီ’’တိ ဝတွာ ‘‘သာဓု၊ အမ္မ၊ ဒေမီ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘တာတ၊ ဝေတနံ မေ ဒဒမာနော ဣမမ္ပိ အဿပေါတကံ ဝေတနတော ခဏ္ဍေတွာ ဒေဟီ’’တိ အာဟ. ဝါဏိဇော တထာ ကတွာ ပက္ကာမိ. သာ တသ္မိံ အဿပေါတကေ ပုတ္တသိနေဟံ ပစ္စုပဋ္ဌပေတွာ အဝဿာဝနဈာမကဘတ္တဝိဃာသတိဏာနိ ဒတွာ တံ ပဋိဇဂ္ဂိ.

အထာပရဘာဂေ ဗောဓိသတ္တော ပဉ္စ အဿသတာနိ အာဒါယ အာဂစ္ဆန္တော တသ္မိံ ဂေဟေ နိဝါသံ ဂဏှိ. ကုဏ္ဍကခါဒကဿ သိန္ဓဝပေါတကဿ ဌိတဋ္ဌာနတော ဂန္ဓံ ဃာယိတွာ ဧကအဿောပိ ဂေဟံ ပဝိသိတုံ နာသက္ခိ. ဗောဓိသတ္တော မဟလ္လိကံ ပုစ္ဆိ – ‘‘အမ္မ၊ ကစ္စိ ဣမသ္မိံ ဂေဟေ အဿော အတ္ထီ’’တိ. ‘‘တာတ၊ အညော အဿော နာမ နတ္ထိ၊ အဟံ ပန ပုတ္တံ ကတွာ ဧကံ အဿပေါတကံ ပဋိဇဂ္ဂါမိ၊ သော ဧတ္ထ အတ္ထီ’’တိ. ‘‘ကဟံ သော၊ အမ္မာ’’တိ? ‘‘စရိတုံ ဂတော၊ တာတာ’’တိ. ‘‘ကာယ ဝေလာယ အာဂမိဿတိ၊ အမ္မာ’’တိ? ‘‘သာယနှေ၊ တာတာ’’တိ. ဗောဓိသတ္တော တဿ အာဂမနံ ပဋိမာနေန္တော အဿေ ဗဟိ ဌပေတွာဝ နိသီဒိ. သိန္ဓဝပေါတကောပိ ဝိစရိတွာ ကာလေယေဝ အာဂမိ. ဗောဓိသတ္တော ကုဏ္ဍကကုစ္ဆိသိန္ဓဝပေါတကံ ဒိသွာ လက္ခဏာနိ သမာနေတွာ ‘‘အယံ သိန္ဓဝေါ အနဂ္ဃေါ၊ မဟလ္လိကာယ မူလံ ဒတွာ ဂဟေတုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ စိန္တေသိ. သိန္ဓဝပေါတကောပိ ဂေဟံ ပဝိသိတွာ အတ္တနော ဝသနဋ္ဌာနေယေဝ ဌိတော. တသ္မိံ ခဏေ တေ အဿာ ဂေဟံ ပဝိသိတုံ သက္ခိံသု.

ဗောဓိသတ္တော ဒွီဟတီဟံ ဝသိတွာ အဿေ သန္တပ္ပေတွာ ဂစ္ဆန္တော ‘‘အမ္မ၊ ဣမံ အဿပေါတကံ မူလံ ဂဟေတွာ မယှံ ဒေဟီ’’တိ အာဟ. ‘‘ကိံ ဝဒေသိ၊ တာတ၊ ပုတ္တံ ဝိက္ကိဏန္တာ နာမ အတ္ထီ’’တိ. ‘‘အမ္မ၊ တွံ ဧတံ ကိံ ခါဒါပေတွာ ပဋိဇဂ္ဂသီ’’တိ? ‘‘ဩဒနကဉ္ဇိကဉ္စ ဈာမကဘတ္တဉ္စ ဝိဃာသတိဏဉ္စ ခါဒါပေတွာ ကုဏ္ဍကယာဂုဉ္စ ပါယေတွာ ပဋိဇဂ္ဂါမိ၊ တာတာ’’တိ. ‘‘အမ္မ၊ အဟံ ဧတံ လဘိတွာ ပိဏ္ဍရသဘောဇနံ ဘောဇေဿာမိ၊ ဌိတဋ္ဌာနေ စေလဝိတာနံ ပသာရေတွာ အတ္ထရဏပိဋ္ဌေ ဌပေဿာမီ’’တိ. ‘‘တာတ၊ ဧဝံ သန္တေ မမ ပုတ္တော စ သုခံ အနုဘဝတု၊ တံ ဂဟေတွာ ဂစ္ဆာ’’တိ. အထ ဗောဓိသတ္တော တဿ စတုန္နံ ပါဒါနံ နင်္ဂုဋ္ဌဿ မုခဿ စ မူလံ ဧကေကံ ကတွာ ဆ သဟဿတ္ထဝိကာယော ဌပေတွာ မဟလ္လိကံ နဝဝတ္ထံ နိဝါသာပေတွာ သိန္ဓဝပေါတကဿ ပုရတော ဌပေသိ. သော အက္ခီနိ ဥမ္မီလေတွာ မာတရံ ဩလောကေတွာ အဿူနိ ပဝတ္တေသိ. သာပိ တဿ ပိဋ္ဌိံ ပရိမဇ္ဇိတွာ အာဟ – ‘‘မယာ ပုတ္တပေါသာဝနိကံ လဒ္ဓံ၊ တွံ၊ တာတ၊ ဂစ္ဆာဟီ’’တိ၊ တဒါ သော အဂမာသိ.

ဗောဓိသတ္တော ပုနဒိဝသေ အဿပေါတကဿ ပိဏ္ဍရသဘောဇနံ သဇ္ဇေတွာ ‘‘ဝီမံသိဿာမိ တာဝ နံ၊ ဇာနာတိ နု ခေါ အတ္တနော ဗလံ၊ ဥဒါဟု န ဇာနာတီ’’တိ ဒေါဏိယံ ကုဏ္ဍကယာဂုံ အာကိရာပေတွာ ဒါပေသိ. သော ‘‘နာဟံ ဣမံ ဘောဇနံ ဘုဉ္ဇိဿာမီ’’တိ တံ ယာဂုံ ပါယိတုံ န ဣစ္ဆိ. ဗောဓိသတ္တော တဿ ဝီမံသနဝသေန ပဌမံ ဂါထမာဟ –

၁၀. ‘‘ဘုတွာ တိဏပရိဃာသံ၊ ဘုတွာ အာစာမကုဏ္ဍကံ၊

ဧတံ တေ ဘောဇနံ အာသိ၊ ကသ္မာ ဒါနိ န ဘုဉ္ဇသီ’’တိ.

တတ္ထ ဘုတွာ တိဏပရိဃာသန္တိ တွံ ပုဗ္ဗေ မဟလ္လိကာယ ဒိန္နံ တေသံ တေသံ ခါဒိတာဝသေသံ ဝိဃာသတိဏသင်္ခါတံ ပရိဃာသံ ဘုဉ္ဇိတွာ ဝဍ္ဎိတော. ဘုတွာ အာစာမကုဏ္ဍကန္တိ ဧတ္ထ အာစာမော ဝုစ္စတိ ဩဒနာဝသေသံ. ကုဏ္ဍကန္တိ ကုဏ္ဍကမေဝ. ဧတဉ္စ ဘုဉ္ဇိတွာ ဝဍ္ဎိတောသီတိ ဒီပေတိ. ဧတံ တေတိ ဧတံ တဝ ပုဗ္ဗေ ဘောဇနံ အာသိ. ကသ္မာ ဒါနိ န ဘုဉ္ဇသီတိ မယာပိ တေ တမေဝ ဒိန္နံ၊ တွံ တံ ကသ္မာ ဣဒါနိ န ဘုဉ္ဇသီတိ.

တံ သုတွာ သိန္ဓဝပေါတကော ဣတရာ ဒွေ ဂါထာ အဝေါစ –

၁၁. ‘‘ယတ္ထ ပေါသံ န ဇာနန္တိ၊ ဇာတိယာ ဝိနယေန ဝါ၊

ဗဟု တတ္ထ မဟာဗြဟ္မေ၊ အပိ အာစာမကုဏ္ဍကံ.

၁၂. ‘‘တွဉ္စ ခေါမံ ပဇာနာသိ၊ ယာဒိသာယံ ဟယုတ္တမော၊

ဇာနန္တော ဇာနမာဂမ္မ၊ န တေ ဘက္ခာမိ ကုဏ္ဍက’’န္တိ.

တတ္ထ ယတ္ထာတိ ယသ္မိံ ဌာနေ. ပေါသန္တိ သတ္တံ. ဇာတိယာ ဝိနယေန ဝါတိ ‘‘ဇာတိသမ္ပန္နော ဝါ ဧသော၊ န ဝါ၊ အာစာရယုတ္တော ဝါ၊ န ဝါ’’တိ ဧဝံ န ဇာနန္တိ. မဟာဗြဟ္မေတိ ဂရုကာလပနေန အာလပန္တော အာဟ. ယာဒိသာယန္တိ ယာဒိသော အယံ၊ အတ္တာနံ သန္ဓာယ ဝဒတိ. ဇာနန္တော ဇာနမာဂမ္မာတိ အဟံ အတ္တနော ဗလံ ဇာနန္တော ဇာနန္တမေဝ တံ အာဂမ္မ ပဋိစ္စ တဝ သန္တိကေ ကုဏ္ဍကံ ကိံ ဘုဉ္ဇိဿာမိ. န ဟိ တွံ ကုဏ္ဍကံ ဘောဇာပေတုကာမတာယ ဆ သဟဿာနိ ဒတွာ မံ ဂဏှီတိ.

တံ သုတွာ ဗောဓိသတ္တော ‘‘တံ ဝီမံသနတ္ထာယ တံ မယာ ကတံ၊ မာ ကုဇ္ဈီ’’တိ တံ သမဿာသေတွာ သုဘောဇနံ ဘောဇေတွာ အာဒါယ ရာဇင်္ဂဏံ ဂန္တွာ ဧကသ္မိံ ပဿေ ပဉ္စ အဿသတာနိ ဌပေတွာ ဧကသ္မိံ ပဿေ ဝိစိတ္တသာဏိံ ပရိက္ခိပိတွာ ဟေဋ္ဌာ အတ္ထရဏံ ပတ္ထရိတွာ ဥပရိ စေလဝိတာနံ ဗန္ဓိတွာ သိန္ဓဝပေါတကံ ဌပေသိ.

ရာဇာ အာဂန္တွာ အဿေ ဩလောကေန္တော ‘‘အယံ အဿော ကသ္မာ ဝိသုံ ဌပိတော’’တိ ပုစ္ဆိတွာ ‘‘မဟာရာဇ၊ အယံ သိန္ဓဝေါ ဣမေ အဿေ ဝိသုံ အကတော မောစေဿတီ’’တိ သုတွာ ‘‘သောဘနော၊ ဘော၊ သိန္ဓဝေါ’’တိ ပုစ္ဆိ. ဗောဓိသတ္တော ‘‘အာမ၊ မဟာရာဇာ’’တိ ဝတွာ ‘‘တေန ဟိဿ ဇဝံ ပဿိဿာမီ’’တိ ဝုတ္တေ တံ အဿံ ကပ္ပေတွာ အဘိရုဟိတွာ ‘‘ပဿ၊ မဟာရာဇာ’’တိ မနုဿေ ဥဿာရေတွာ ရာဇင်္ဂဏေ အဿံ ပါဟေသိ. သဗ္ဗံ ရာဇင်္ဂဏံ နိရန္တရံ အဿပန္တီဟိ ပရိက္ခိတ္တမိဝါဟောသိ. ပုန ဗောဓိသတ္တော ‘‘ပဿ၊ မဟာရာဇ၊ သိန္ဓဝပေါတကဿ ဝေဂ’’န္တိ ဝိဿဇ္ဇေသိ၊ ဧကပုရိသောပိ နံ န အဒ္ဒသ. ပုန ရတ္ထပဋံ ဥဒရေ ပရိက္ခိပိတွာ ဝိဿဇ္ဇေသိ၊ ရတ္တပဋမေဝ ပဿိံသု. အထ နံ အန္တောနဂရေ ဧကိဿာ ဥယျာနပေါက္ခရဏိယာ ဥဒကပိဋ္ဌေ ဝိဿဇ္ဇေသိ၊ တတ္ထဿ ဥဒကပိဋ္ဌေ ဓာဝတော ခုရဂ္ဂါနိပိ န တေမိံသု. ပုနဝါရံ ပဒုမိနိပတ္တာနံ ဥပရိ ဓာဝန္တော ဧကပဏ္ဏမ္ပိ န ဥဒကေ ဩသီဒါပေသိ. ဧဝမဿ ဇဝသမ္ပန္နံ ဒဿေတွာ ဩရုယှ ပါဏိံ ပဟရိတွာ ဟတ္ထတလံ ဥပနာမေသိ၊ အဿော ဥပဂန္တွာ စတ္တာရော ပါဒေ ဧကတော ကတွာ ဟတ္ထတလေ အဋ္ဌာသိ. အထ မဟာသတ္တော ရာဇာနံ အာဟ – ‘‘မဟာရာဇ၊ ဣမဿ အဿပေါတကဿ သဗ္ဗာကာရေန ဝေဂေ ဒဿိယမာနေ သမုဒ္ဒပရိယန္တော နပ္ပဟောတီ’’တိ. ရာဇာ တုဿိတွာ မဟာသတ္တဿ ဥပဍ္ဎရဇ္ဇံ အဒါသိ. သိန္ဓဝပေါတကမ္ပိ အဘိသိဉ္စိတွာ မင်္ဂလအဿံ အကာသိ.

သော ရညော ပိယော အဟောသိ မနာပေါ၊ သက္ကာရောပိဿ မဟာ အဟောသိ. တဿ ဟိ ဝသနဋ္ဌာနံ ရညော အလင်္ကတပဋိယတ္တော ဝါသဃရဂဗ္ဘော ဝိယ အဟောသိ၊ စတုဇာတိဂန္ဓေဟိ ဘူမိလေပနံ အကံသု၊ ဂန္ဓဒါမမာလာဒါမာနိ ဩသာရယိံသု၊ ဥပရိ သုဝဏ္ဏတာရကခစိတံ စေလဝိတာနံ အဟောသိ၊ သမန္တတော စိတြသာဏိ ပရိက္ခိတ္တာ အဟောသိ၊ နိစ္စံ ဂန္ဓတေလပဒီပါ ဈာယိံသု၊ ဥစ္စာရပဿာဝဋ္ဌာနေပိဿ သုဝဏ္ဏကဋာဟံ ဌပယိံသု၊ နိစ္စံ ရာဇာရဟဘောဇနမေဝ ဘုဉ္ဇိ. တဿ ပန အာဂတကာလတော ပဋ္ဌာယ ရညော သကလဇမ္ဗုဒီပေ ရဇ္ဇံ ဟတ္ထဂတမေဝ အဟောသိ. ရာဇာ ဗောဓိသတ္တဿ ဩဝါဒေ ဌတွာ ဒါနာဒီနိ ပုညာနိ ကတွာ သဂ္ဂပရာယဏော အဟောသိ.

သတ္ထာ ဣမံ ဓမ္မဒေသနံ အာဟရိတွာ သစ္စာနိ ပကာသေတွာ ဇာတကံ သမောဓာနေသိ၊ သစ္စပရိယောသာနေ ဗဟူ သောတာပန္နာ သကဒါဂါမိနော အနာဂါမိနော အရဟန္တော စ အဟေသုံ. ‘‘တဒါ မဟလ္လိကာ အယမေဝ မဟလ္လိကာ အဟောသိ၊ သိန္ဓဝေါ သာရိပုတ္တော၊ ရာဇာ အာနန္ဒော၊ အဿဝါဏိဇ္ဇော ပန အဟမေဝ အဟောသိ’’န္တိ.

ကုဏ္ဍကကုစ္ဆိသိန္ဓဝဇာတကဝဏ္ဏနာ စတုတ္ထာ.

[၂၅၅] ၅. သုကဇာတကဝဏ္ဏနာ

ယာဝ သော မတ္တမညာသီတိ ဣဒံ သတ္ထာ ဇေတဝနေ ဝိဟရန္တော ဧကံ အတိဗဟုံ ဘုဉ္ဇိတွာ အဇီရဏေန ကာလကတံ ဘိက္ခုံ အာရဗ္ဘ ကထေသိ. တသ္မိံ ကိရ ဧဝံ ကာလကတေ ဓမ္မသဘာယံ ဘိက္ခူ တဿ အဂုဏကထံ သမုဋ္ဌာပေသုံ – ‘‘အာဝုသော၊ အသုကော နာမ ဘိက္ခု အတ္တနော ကုစ္ဆိပ္ပမာဏံ အဇာနိတွာ အတိဗဟုံ ဘုဉ္ဇိတွာ ဇီရာပေတုံ အသက္ကောန္တော ကာလကတော’’တိ. သတ္ထာ အာဂန္တွာ ‘‘ကာယ နုတ္ထ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဧတရဟိ ကထာယ သန္နိသိန္နာ’’တိ ပုစ္ဆိတွာ ‘‘ဣမာယ နာမာ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘န၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဣဒါနေဝ၊ ပုဗ္ဗေပေသ အတိဘောဇနပစ္စယေနေဝ မတော’’တိ ဝတွာ အတီတံ အာဟရိ.

အတီတေ ဗာရာဏသိယံ ဗြဟ္မဒတ္တေ ရဇ္ဇံ ကာရေန္တေ ဗောဓိသတ္တော ဟိမဝန္တပဒေသေ သုကယောနိယံ နိဗ္ဗတ္တိတွာ အနေကာနံ သုကသဟဿာနံ သမုဒ္ဒါနုဂတေ ဟိမဝန္တပဒေသေ ဝသန္တာနံ ရာဇာ အဟောသိ. တဿေကော ပုတ္တော အဟောသိ၊ တသ္မိံ ဗလပ္ပတ္တေ ဗောဓိသတ္တော ဒုဗ္ဗလစက္ခုကော အဟောသိ. သုကာနံ ကိရ သီဃော ဝေဂေါ ဟောတိ၊ တေန တေသံ မဟလ္လကကာလေ ပဌမံ စက္ခုမေဝ ဒုဗ္ဗလံ ဟောတိ. ဗောဓိသတ္တဿ ပုတ္တော မာတာပိတရော ကုလာဝကေ ဌပေတွာ ဂေါစရံ အာဟရိတွာ ပေါသေသိ. သော ဧကဒိဝသံ ဂေါစရဘူမိံ ဂန္တွာ ပဗ္ဗတမတ္ထကေ ဌိတော သမုဒ္ဒံ ဩလောကေန္တော ဧကံ ဒီပကံ ပဿိ. တသ္မိံ ပန သုဝဏ္ဏဝဏ္ဏံ မဓုရဖလံ အမ္ဗဝနံ အတ္ထိ. သော ပုနဒိဝသေ ဂေါစရဝေလာယ ဥပ္ပတိတွာ တသ္မိံ အမ္ဗဝနေ ဩတရိတွာ အမ္ဗရသံ ပိဝိတွာ အမ္ဗပက္ကံ အာဒါယ အာဂန္တွာ မာတာပိတူနံ အဒါသိ. ဗောဓိသတ္တော တံ ခါဒန္တော ရသံ သဉ္ဇာနိတွာ ‘‘တာတ၊ နနု ဣမံ အသုကဒီပကေ အမ္ဗပက္က’’န္တိ ဝတွာ ‘‘အာမ၊ တာတာ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘တာတ၊ ဧတံ ဒီပကံ ဂစ္ဆန္တာ နာမ သုကာ ဒီဃမာယုံ ပါလေန္တာ နာမ နတ္ထိ၊ မာ ခေါ တွံ ပုန တံ ဒီပကံ အဂမာသီ’’တိ အာဟ. သော တဿ ဝစနံ အဂ္ဂဟေတွာ အဂမာသိယေဝ.

အထေကဒိဝသံ ဗဟုံ အမ္ဗရသံ ပိဝိတွာ မာတာပိတူနံ အတ္ထာယ အမ္ဗပက္ကံ အာဒါယ သမုဒ္ဒမတ္ထကေနာဂစ္ဆန္တော အတိဓာတတာယ ကိလန္တကာယော နိဒ္ဒါယာဘိဘူတော၊ သော နိဒ္ဒါယန္တောပိ အာဂစ္ဆတေဝ၊ တုဏ္ဍေန ပနဿ ဂဟိတံ အမ္ဗပက္ကံ ပတိ. သော အနုက္ကမေန အာဂမနဝီထိံ ဇဟိတွာ ဩသီဒန္တော ဥဒကပိဋ္ဌေနေဝ အာဂစ္ဆန္တော ဥဒကေ ပတိ. အထ နံ ဧကော မစ္ဆော ဂဟေတွာ ခါဒိ. ဗောဓိသတ္တော တသ္မိံ အာဂမနဝေလာယ အနာဂစ္ဆန္တေယေဝ ‘‘သမုဒ္ဒေ ပတိတွာ မတော ဘဝိဿတီ’’တိ အညာသိ. အထဿ မာတာပိတရောပိ အာဟာရံ အလဘမာနာ သုဿိတွာ မရိံသု.

သတ္ထာ ဣမံ အတီတံ အာဟရိတွာ အဘိသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဟုတွာ ဣမာ ဂါထာ အဝေါစ –

၁၃. ‘‘ယာဝ သော မတ္တမညာသိ၊ ဘောဇနသ္မိံ ဝိဟင်္ဂမော၊

တာဝ အဒ္ဓါနမာပါဒိ၊ မာတရဉ္စ အပေါသယိ.

၁၄. ‘‘ယတော စ ခေါ ဗဟုတရံ၊ ဘောဇနံ အဇ္ဈဝါဟရိ၊

တတော တတ္ထေဝ သံသီဒိ၊ အမတ္တညူ ဟိ သော အဟု.

၁၅. ‘‘တသ္မာ မတ္တညုတာ သာဓု၊ ဘောဇနသ္မိံ အဂိဒ္ဓတာ၊

အမတ္တညူ ဟိ သီဒန္တိ၊ မတ္တညူ စ န သီဒရေ’’တိ.

တတ္ထ ယာဝ သောတိ ယာဝ သော ဝိဟင်္ဂမော ဘောဇနေ မတ္တမညာသိ. တာဝ အဒ္ဓါနမာပါဒီတိ တတ္ထကံ ကာလံ ဇီဝိတအဒ္ဓါနံ အာပါဒိ၊ အာယုံ ဝိန္ဒိ. မာတရဉ္စာတိ ဒေသနာသီသမေတံ၊ မာတာပိတရော စ အပေါသယီတိ အတ္ထော. ယတော စ ခေါတိ ယသ္မိဉ္စ ခေါ ကာလေ. ဘောဇနံ အဇ္ဈဝါဟရီတိ အမ္ဗရသံ အဇ္ဈောဟရိ. တတောတိ တသ္မိံ ကာလေ. တတ္ထေဝ သံသီဒီတိ တသ္မိံ သမုဒ္ဒေယေဝ ဩသီဒိ နိမုဇ္ဇိ၊ မစ္ဆဘောဇနတံ အာပဇ္ဇိ.

တသ္မာ မတ္တညုတာ သာဓူတိ ယသ္မာ ဘောဇနေ အမတ္တညူ သုကော သမုဒ္ဒေ ဩသီဒိတွာ မတော၊ တသ္မာ ဘောဇနသ္မိံ အဂိဒ္ဓိတာသင်္ခါတော မတ္တညုဘာဝေါ သာဓု၊ ပမာဏဇာနနံ သုန္ဒရန္တိ အတ္ထော. အထ ဝါ ‘‘ပဋိသင်္ခါ ယောနိသော အာဟာရံ အာဟာရေတိ၊ နေဝ ဒဝါယ န မဒါယ။ပေ။ ဖာသုဝိဟာရော စာ’’တိ.

‘‘အလ္လံ သုက္ခဉ္စ ဘုဉ္ဇန္တော၊ န ဗာဠှံ သုဟိတော သိယာ၊

ဦနုဒရော မိတာဟာရော၊ သတော ဘိက္ခု ပရိဗ္ဗဇေ.

‘‘စတ္တာရော ပဉ္စ အာလောပေ၊ အဘုတွာ ဥဒကံ ပိဝေ၊

အလံ ဖာသုဝိဟာရာယ၊ ပဟိတတ္တဿ ဘိက္ခုနော. (ထေရဂါ. ၉၈၂-၉၈၃)၊

‘‘မနုဇဿ သဒါ သတီမတော၊ မတ္တံ ဇာနတော လဒ္ဓဘောဇနေ၊

တနူ တဿ ဘဝန္တိ ဝေဒနာ၊ သဏိကံ ဇီရတိ အာယုံ ပါလယ’’န္တိ. (သံ. နိ. ၁.၁၂၄) –

ဧဝံ ဝဏ္ဏိတာ မတ္တညုတာပိ သာဓု.

‘‘ကန္တာရေ ပုတ္တမံသံဝ၊ အက္ခဿဗ္ဘဉ္ဇနံ ယထာ၊

ဧဝံ အာဟရိ အာဟရံ၊ ယာပနတ္ထမမုစ္ဆိတော’’တိ. (ဝိသုဒ္ဓိ. ၁.၁၉) –

ဧဝံ ဝဏ္ဏိတာ အဂိဒ္ဓိတာပိ သာဓု. ပါဠိယံ ပန ‘‘အဂိဒ္ဓိမာ’’တိ လိခိတံ၊ တတော အယံ အဋ္ဌကထာပါဌောဝ သုန္ဒရတရော. အမတ္တညူ ဟိ သီဒန္တီတိ ဘောဇနေ ပမာဏံ အဇာနန္တာ ဟိ ရသတဏှာဝသေန ပါပကမ္မံ ကတွာ စတူသု အပါယေသု သီဒန္တိ. မတ္တညူ စ န သီဒရေတိ ယေ ပန ဘောဇနေ ပမာဏံ ဇာနန္တိ၊ တေ ဒိဋ္ဌဓမ္မေပိ သမ္ပရာယေပိ န သီဒန္တီတိ.

သတ္ထာ ဣမံ ဓမ္မဒေသနံ အာဟရိတွာ သစ္စာနိ ပကာသေတွာ ဇာတကံ သမောဓာနေသိ၊ သစ္စပရိယောသာနေ ဗဟူ သောတာပန္နာပိ သကဒါဂါမိနောပိ အနာဂါမိနောပိ အရဟန္တောပိ အဟေသုံ. ‘‘တဒါ သုကရာဇပုတ္တော ဘောဇနေ အမတ္တညူ ဘိက္ခု အဟောသိ၊ သုကရာဇာ ပန အဟမေဝ အဟောသိ’’န္တိ.

သုကဇာတကဝဏ္ဏနာ ပဉ္စမာ.

[၂၅၆] ၆. ဇရူဒပါနဇာတကဝဏ္ဏနာ

ဇရူဒပါနံ ခဏမာနာတိ ဣဒံ သတ္ထာ ဇေတဝနေ ဝိဟရန္တော သာဝတ္ထိဝါသိနော ဝါဏိဇေ အာရဗ္ဘ ကထေသိ. တေ ကိရ သာဝတ္ထိယံ ဘဏ္ဍံ ဂဟေတွာ သကဋာနိ ပူရေတွာ ဝေါဟာရတ္ထာယ ဂမနကာလေ တထာဂတံ နိမန္တေတွာ သရဏာနိ ဂဟေတွာ သီလေသု ပတိဋ္ဌာယ သတ္ထာရံ ဝန္ဒိတွာ ‘‘မယံ၊ ဘန္တေ၊ ဝေါဟာရတ္ထာယ ဒီဃမဂ္ဂံ ဂမိဿာမ၊ ဘဏ္ဍံ ဝိဿဇ္ဇေတွာ သိဒ္ဓိပ္ပတ္တာ သောတ္ထိနာ ပစ္စာဂန္တွာ ပန တုမှေ ဝန္ဒိဿာမာ’’တိ ဝတွာ မဂ္ဂံ ပဋိပဇ္ဇိံသု. တေ ကန္တာရမဂ္ဂေ ပုရာဏဥဒပါနံ ဒိသွာ ‘‘ဣမသ္မိံ ဥဒပါနေ ပါနီယံ နတ္ထိ၊ မယဉ္စ ပိပါသိတာ၊ ခဏိဿာမ န’’န္တိ ခဏန္တာ ပဋိပါဋိယာ ဗဟုံ အယံ။ပေ။ ဝေဠုရိယံ လဘိံသု. တေ တေနေဝ သန္တုဋ္ဌာ ဟုတွာ တေသံ ရတနာနံ သကဋာနိ ပူရေတွာ သောတ္ထိနာ သာဝတ္ထိံ ပစ္စာဂမိံသု. တေ အာဘတံ ဓနံ ပဋိသာမေတွာ မယံ ‘‘သိဒ္ဓိပ္ပတ္တာ ဘတ္တံ ဒဿာမာ’’တိ တထာဂတံ နိမန္တေတွာ ဒါနံ ဒတွာ ဝန္ဒိတွာ ဧကမန္တံ နိသိန္နာ အတ္တနော ဓနဿ လဒ္ဓါကာရံ သတ္ထု အာရောစေသုံ. သတ္ထာ ‘‘တုမှေ ခေါ ဥပါသကာ တေန ဓနေန သန္တုဋ္ဌာ ဟုတွာ ပမာဏညုတာယ ဓနဉ္စ ဇီဝိတဉ္စ အလဘိတ္ထ၊ ပေါရာဏကာ ပန အသန္တုဋ္ဌာ အမတ္တညုနော ပဏ္ဍိတာနံ ဝစနံ အကတွာ ဇီဝိက္ခယံ ပတ္တာ’’တိ ဝတွာ တေဟိ ယာစိတော အတီတံ အာဟရိ.

အတီတေ ဗာရာဏသိယံ ဗြဟ္မဒတ္တေ ရဇ္ဇံ ကာရေန္တေ ဗောဓိသတ္တော ဗာရာဏသိယံ ဝါဏိဇကုလေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဝယပ္ပတ္တော သတ္ထဝါဟဇေဋ္ဌကော အဟောသိ. သော ဗာရာဏသိယံ ဘဏ္ဍံ ဂဟေတွာ သကဋာနိ ပူရေတွာ ဗဟူ ဝါဏိဇေ အာဒါယ တမေဝ ကန္တာရံ ပဋိပန္နော တမေဝ ဥဒပါနံ အဒ္ဒသ. တတ္ထ တေ ဝါဏိဇာ ‘‘ပါနီယံ ပိဝိဿာမာ’’တိ တံ ဥဒပါနံ ခဏန္တာ ပဋိပါဋိယာ ဗဟူနိ အယာဒီနိ လဘိံသု. တေ ဗဟုမ္ပိ ရတနံ လဘိတွာ တေန အသန္တုဋ္ဌာ ‘‘အညမ္ပိ ဧတ္ထ ဣတော သုန္ဒရတရံ ဘဝိဿတီ’’တိ ဘိယျောသောမတ္တာယ တံ ခဏိံသုယေဝ. အထ ဗောဓိသတ္တော တေ အာဟ – ‘‘ဘော ဝါဏိဇာ၊ လောဘော နာမေသ ဝိနာသမူလံ၊ အမှေဟိ ဗဟု ဓနံ လဒ္ဓံ၊ ဧတ္တကေနေဝ သန္တုဋ္ဌာ ဟောထ၊ မာ အတိခဏထာ’’တိ. တေ တေန နိဝါရိယမာနာပိ ခဏိံသုယေဝ. သော စ ဥဒပါနော နာဂပရိဂ္ဂဟိတော၊ အထဿ ဟေဋ္ဌာ ဝသနကနာဂရာဇာ အတ္တနော ဝိမာနေ ဘိဇ္ဇန္တေ လေဍ္ဍူသူ စ ပံသူသု စ ပတမာနေသု ကုဒ္ဓေါ ဌပေတွာ ဗောဓိသတ္တံ အဝသေသေ သဗ္ဗေပိ နာသိကဝါတေန ပဟရိတွာ ဇီဝိတက္ခယံ ပါပေတွာ နာဂဘဝနာ နိက္ခမ္မ သကဋာနိ ယောဇေတွာ သဗ္ဗရတနာနံ ပူရေတွာ ဗောဓိသတ္တံ သုခယာနကေ နိသီဒါပေတွာ နာဂမာဏဝကေဟိ သဒ္ဓိံ သကဋာနိ ယောဇာပေန္တော ဗောဓိသတ္တံ ဗာရာဏသိံ နေတွာ ဃရံ ပဝေသေတွာ တံ ပဋိသာမေတွာ အတ္တနော နာဂဘဝနမေဝ ဂတော. ဗောဓိသတ္တော တံ ဓနံ ဝိဿဇ္ဇေတွာ သကလဇမ္ဗုဒီပံ ဥန္နင်္ဂလံ ကတွာ ဒါနံ ဒတွာ သီလံ သမာဒိယိတွာ ဥပေါသထကမ္မံ ကတွာ ဇီဝိတပရိယောသာနေ သဂ္ဂပုရံ ပူရေသိ.

သတ္ထာ ဣမံ ဓမ္မဒေသနံ အာဟရိတွာ အဘိသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဟုတွာ ဣမာ ဂါထာ အဝေါစ –

၁၆. ‘‘ဇရူဒပါနံ ခဏမာနာ၊ ဝါဏိဇာ ဥဒကတ္ထိကာ၊

အဇ္ဈဂမုံ အယသံ လောဟံ၊ တိပုသီသဉ္စ ဝါဏိဇာ၊

ရဇတံ ဇာတရူပဉ္စ၊ မုတ္တာ ဝေဠုရိယာ ဗဟူ.

၁၇. ‘‘တေ စ တေန အသန္တုဋ္ဌာ၊ ဘိယျော ဘိယျော အခါဏိသုံ၊

တေ တတ္ထာသီဝိသော ဃောရော၊ တေဇဿီ တေဇသာ ဟနိ.

၁၈. ‘‘တသ္မာ ခဏေ နာတိခဏေ၊ အတိခါတဉှိ ပါပကံ၊

ခါတေန စ ဓနံ လဒ္ဓံ၊ အတိခါတေန နာသိတ’’န္တိ.

တတ္ထ အယသန္တိ ကာဠလောဟံ. လောဟန္တိ တမ္ဗလောဟံ. မုတ္တာတိ မုတ္တာယော. တေ စ တေန အသန္တုဋ္ဌာတိ တေ စ ဝါဏိဇာ တေန ဓနေန အသန္တုဋ္ဌာ. တေ တတ္ထာတိ တေ ဝါဏိဇာ တသ္မိံ ဥဒပါနေ. တေဇဿီတိ ဝိသတေဇေန သမန္နာဂတော. တေဇသာ ဟနီတိ ဝိသတေဇေန ဃာတေသိ. အတိခါတေန နာသိတန္တိ အတိခဏေန တဉ္စ ဓနံ ဇီဝိတဉ္စ နာသိတံ.

သတ္ထာ ဣမံ ဓမ္မဒေသနံ အာဟရိတွာ ဇာတကံ သမောဓာနေသိ – ‘‘တဒါ နာဂရာဇာ သာရိပုတ္တော အဟောသိ၊ သတ္ထဝါဟဇေဋ္ဌကော ပန အဟမေဝ အဟောသိ’’န္တိ.

ဇရူဒပါနဇာတကဝဏ္ဏနာ ဆဋ္ဌာ.

[၂၅၇] ၇. ဂါမဏိစန္ဒဇာတကဝဏ္ဏနာ

နာယံ ဃရာနံ ကုသလောတိ ဣဒံ သတ္ထာ ဇေတဝနေ ဝိဟရန္တော ပညာပသံသနံ အာရဗ္ဘ ကထေသိ. ဓမ္မသဘာယဉှိ ဘိက္ခူ ဒသဗလဿ ပညံ ပသံသန္တာ နိသီဒိံသု – ‘‘အာဝုသော၊ တထာဂတော မဟာပညော ပုထုပညော ဟာသပညော ဇဝနပညော တိက္ခပညော နိဗ္ဗေဓိကပညော သဒေဝကံ လောကံ ပညာယ အတိက္ကမတီ’’တိ. သတ္ထာ အာဂန္တွာ ‘‘ကာယ နုတ္ထ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဧတရဟိ ကထာယ သန္နိသိန္နာ’’တိ ပုစ္ဆိတွာ ‘‘ဣမာယ နာမာ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘န၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဣဒါနေဝ၊ ပုဗ္ဗေပိ တထာဂတော ပညဝါယေဝါ’’တိ ဝတွာ အတီတံ အာဟရိ.

အတီတေ ဗာရာဏသိယံ ဇနသန္ဓော နာမ ရာဇာ ရဇ္ဇံ ကာရေသိ. ဗောဓိသတ္တော တဿ အဂ္ဂမဟေသိယာ ကုစ္ဆိမှိ နိဗ္ဗတ္တိ. တဿ မုခံ သုပရိမဇ္ဇိတကဉ္စနာဒါသတလံ ဝိယ ပရိသုဒ္ဓံ အဟောသိ အတိသောဘဂ္ဂပ္ပတ္တံ၊ တေနဿ နာမဂ္ဂဟဏဒိဝသေ ‘‘အာဒါသမုခမာရော’’တိ နာမံ အကံသု. တံ သတ္တဝဿဗ္ဘန္တရေယေဝ ပန ပိတာ တယော ဝေဒေ စ သဗ္ဗဉ္စ လောကေ ကတ္တဗ္ဗာကတ္တဗ္ဗံ သိက္ခာပေတွာ တဿ သတ္တဝဿိကကာလေ ကာလမကာသိ. အမစ္စာ မဟန္တေန သက္ကာရေန ရညော သရီရကိစ္စံ ကတွာ မတကဒါနံ ဒတွာ သတ္တမေ ဒိဝသေ ရာဇင်္ဂဏေ သန္နိပတိတွာ ‘‘ကုမာရော အတိဒဟရော၊ န သက္ကာ ရဇ္ဇေ အဘိသိဉ္စိတုံ၊ ဝီမံသိတွာ နံ အဘိသိဉ္စိဿာမာ’’တိ ဧကဒိဝသံ နဂရံ အလင်္ကာရာပေတွာ ဝိနိစ္ဆယဋ္ဌာနံ သဇ္ဇေတွာ ပလ္လင်္ကံ ပညပေတွာ ကုမာရဿ သန္တိကံ ဂန္တွာ ‘‘ဝိနိစ္ဆယဋ္ဌာနံ၊ ဒေဝ၊ ဂန္တုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ အာဟံသု. ကုမာရော ‘‘သာဓူ’’တိ မဟန္တေန ပရိဝါရေန ဂန္တွာ ပလ္လင်္ကေ နိသီဒိ.

တဿ နိသိန္နကာလေ အမစ္စာ ဧကံ ဒွီဟိ ပါဒေဟိ ဝိစရဏမက္ကဋံ ဝတ္ထုဝိဇ္ဇာစရိယဝေသံ ဂါဟာပေတွာ ဝိနိစ္ဆယဋ္ဌာနံ နေတွာ ‘‘ဒေဝ၊ အယံ ပုရိသော ပိတု မဟာရာဇဿ ကာလေ ဝတ္ထုဝိဇ္ဇာစရိယော ပဂုဏဝိဇ္ဇော အန္တောဘူမိယံ သတ္တရတနဋ္ဌာနေ ဂုဏဒေါသံ ပဿတိ၊ ဧတေနေဝ ဂဟိတံ ရာဇကုလာနံ ဂေဟဋ္ဌာနံ ဟောတိ၊ ဣမံ ဒေဝေါ သင်္ဂဏှိတွာ ဌာနန္တရေ ဌပေတူ’’တိ အာဟံသု. ကုမာရော တံ ဟေဋ္ဌာ စ ဥပရိစ ဩလောကေတွာ ‘‘နာယံ မနုဿော၊ မက္ကဋော ဧသော’’တိ ဉတွာ ‘‘မက္ကဋာ နာမ ကတံ ကတံ ဝိဒ္ဓံသေတုံ ဇာနန္တိ၊ အကတံ ပန ကာတုံ ဝါ ဝိစာရေတုံ ဝါ န ဇာနန္တီ’’တိ စိန္တေတွာ အမစ္စာနံ ပဌမံ ဂါထမာဟ –

၁၉. ‘‘နာယံ ဃရာနံ ကုသလော၊ လောလော အယံ ဝလီမုခေါ၊

ကတံ ကတံ ခေါ ဒူသေယျ၊ ဧဝံ ဓမ္မမိဒံ ကုလ’’န္တိ.

တတ္ထ နာယံ ဃရာနံ ကုသလောတိ အယံ သတ္တော န ဃရာနံ ကုသလော၊ ဃရာနိ ဝိစာရေတုံ ဝါ ကာတုံ ဝါ ဆေကော န ဟောတိ. လောလောတိ လောလဇာတိကော. ဝလီမုခေါတိ ဝလိယော မုခေ အဿာတိ ဝလီမုခေါ. ဧဝံ ဓမ္မမိဒံကုလန္တိ ဣဒံ မက္ကဋကုလံ နာမ ကတံ ကတံ ဒူသေတဗ္ဗံ ဝိနာသေတဗ္ဗန္တိ ဧဝံ သဘာဝန္တိ.

အထာမစ္စာ ‘‘ဧဝံ ဘဝိဿတိ၊ ဒေဝါ’’တိ တံ အပနေတွာ ဧကာဟဒွီဟစ္စယေန ပုန တမေဝ အလင်္ကရိတွာ ဝိနိစ္ဆယဋ္ဌာနံ အာနေတွာ ‘‘အယံ၊ ဒေဝ၊ ပိတု မဟာရာဇဿ ကာလေ ဝိနိစ္ဆယာမစ္စော၊ ဝိနိစ္ဆယသုတ္တမဿ သုပဝတ္တိတံ၊ ဣမံ သင်္ဂဏှိတွာ ဝိနိစ္ဆယကမ္မံ ကာရေတုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ အာဟံသု. ကုမာရော တံ ဩလောကေတွာ ‘‘စိတ္တဝတော မနုဿဿ လောမံ နာမ ဧဝရူပံ န ဟောတိ၊ အယံ နိစိတ္တကော ဝါနရော ဝိနိစ္ဆယကမ္မံ ကာတုံ န သက္ခိဿတီ’’တိ ဉတွာ ဒုတိယံ ဂါထမာဟ –

၂၀. ‘‘နယိဒံ စိတ္တဝတော လောမံ၊ နာယံ အဿာသိကော မိဂေါ၊

သိဋ္ဌံ မေ ဇနသန္ဓေန၊ နာယံ ကိဉ္စိ ဝိဇာနတီ’’တိ.

တတ္ထ နယိဒံ စိတ္တဝတော လောမန္တိ ယံ ဣဒံ ဧတဿ သရီရေ ဖရုသလောမံ၊ ဣဒံ ဝိစာရဏပညာယ သမ္ပယုတ္တစိတ္တဝတော န ဟောတိ. ပါကတိကစိတ္တေန ပန အစိတ္တကော နာမ တိရစ္ဆာနဂတော နတ္ထိ. နာယံ အဿာသိကောတိ အယံ အဝဿယော ဝါ ဟုတွာ အနုသာသနိံ ဝါ ဒတွာ အညံ အဿာသေတုံ အသမတ္ထတာယ န အဿာသိကော. မိဂေါတိ မက္ကဋံ အာဟ. သိဋ္ဌံ မေ ဇနသန္ဓေနာတိ မယှံ ပိတရာ ဇနသန္ဓေန ဧတံ သိဋ္ဌံ ကထိတံ၊ ‘‘မက္ကဋော နာမ ကာရဏာကာရဏံ န ဇာနာတီ’’တိ ဧဝံ အနုသာသနီ ဒိန္နာတိ ဒီပေတိ. နာယံ ကိဉ္စိ ဝိဇာနတီတိ တသ္မာ အယံ ဝါနရော န ကိဉ္စိ ဇာနာတီတိ နိဋ္ဌမေတ္ထ ဂန္တဗ္ဗံ. ပါဠိယံ ပန ‘‘နာယံ ကိဉ္စိ န ဒူသယေ’’တိ လိခိတံ၊ တံ အဋ္ဌကထာယံ နတ္ထိ.

အမစ္စာ ဣမမ္ပိ ဂါထံ သုတွာ ‘‘ဧဝံ ဘဝိဿတိ၊ ဒေဝါ’’တိ တံ အပနေတွာ ပုနပိ ဧကဒိဝသံ တမေဝ အလင်္ကရိတွာ ဝိနိစ္ဆယဋ္ဌာနံ အာနေတွာ ‘‘အယံ၊ ဒေဝ၊ ပုရိသော ပိတု မဟာရာဇဿ ကာလေ မာတာပိတုဥပဋ္ဌာနကာရကော၊ ကုလေဇေဋ္ဌာပစာယိကကမ္မကာရကော၊ ဣမံ သင်္ဂဏှိတုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ အာဟံသု. ကုမာရော တံ ဩလောကေတွာ ‘‘မက္ကဋာ နာမ စလစိတ္တာ၊ ဧဝရူပံ ကမ္မံ ကာတုံ န သမတ္ထာ’’တိ စိန္တေတွာ တတိယံ ဂါထမာဟ –

၂၁. ‘‘န မာတရံ ပိတရံ ဝါ၊ ဘာတရံ ဘဂိနိံ သကံ၊

ဘရေယျ တာဒိသော ပေါသော၊ သိဋ္ဌံ ဒသရထေန မေ’’တိ.

တတ္ထ ဘာတရံ ဘဂိနိံ သကန္တိ အတ္တနော ဘာတရံ ဝါ ဘဂိနိံ ဝါ. ပါဠိယံ ပန ‘‘သခ’’န္တိ လိခိတံ၊ တံ ပန အဋ္ဌကထာယံ ‘‘သကန္တိ ဝုတ္တေ သကဘာတိကဘဂိနိယော လဗ္ဘန္တိ၊ သခန္တိ ဝုတ္တေ သဟာယကော လဗ္ဘတီ’’တိ ဝိစာရိတမေဝ. ဘရေယျာတိ ပေါသေယျ. တာဒိသော ပေါသောတိ ယာဒိသော ဧသ ဒိဿတိ၊ တာဒိသော မက္ကဋဇာတိကော သတ္တော န ဘရေယျ. သိဋ္ဌံ ဒသရထေန မေတိ ဧဝံ မေ ပိတရာ အနုသိဋ္ဌံ. ပိတာ ဟိဿ ဇနံ စတူဟိ သင်္ဂဟဝတ္ထူဟိ သန္ဒဟနတော ‘‘ဇနသန္ဓော’’တိ ဝုစ္စတိ၊ ဒသဟိ ရထေဟိ ကတ္တဗ္ဗာကတ္တဗ္ဗံ အတ္တနော ဧကေနေဝ ရထေန ကရဏတော ‘‘ဒသရထော’’တိ. တဿ သန္တိကာ ဧဝရူပဿ ဩဝါဒဿ သုတတ္တာ ဧဝမာဟ.

အမစ္စာ ‘‘ဧဝံ ဘဝိဿတိ၊ ဒေဝါ’’တိ မက္ကဋံ အပနေတွာ ‘‘ပဏ္ဍိတော ကုမာရော၊ သက္ခိဿတိ ရဇ္ဇံ ကာရေတု’’န္တိ ဗောဓိသတ္တံ ရဇ္ဇေ အဘိသိဉ္စိတွာ ‘‘အာဒါသမုခရညော အာဏာ’’တိ နဂရေ ဘေရိံ စရာပေသုံ. တတော ပဋ္ဌာယ ဗောဓိသတ္တော ဓမ္မေန ရဇ္ဇံ ကာရေသိ၊ ပဏ္ဍိတဘာဝေါပိဿ သကလဇမ္ဗုဒီပံ ပတ္ထရိတွာ ဂတော.

ပဏ္ဍိတဘာဝဒီပနတ္ထံ ပနဿ ဣမာနိ စုဒ္ဒသ ဝတ္ထူနိ အာဘတာနိ –

‘‘ဂေါဏော ပုတ္တော ဟယော စေဝ၊ နဠကာရော ဂါမဘောဇကော၊

ဂဏိကာ တရုဏီ သပ္ပေါ၊ မိဂေါ တိတ္တိရဒေဝတာ၊

နာဂေါ တပဿိနော စေဝ၊ အထော ဗြာဟ္မဏမာဏဝေါ’’တိ.

တတြာယံ အနုပုဗ္ဗီကထာ – ဗောဓိသတ္တသ္မိဉှိ ရဇ္ဇေ အဘိသိဉ္စိတေ ဧကော ဇနသန္ဓရညော ပါဒမူလိကော နာမေန ဂါမဏိစန္ဒော နာမ ဧဝံ စိန္တေသိ – ‘‘ဣဒံ ရဇ္ဇံ နာမ သမာနဝယေဟိ သဒ္ဓိံ သောဘတိ၊ အဟဉ္စ မဟလ္လကော၊ ဒဟရံ ကုမာရံ ဥပဋ္ဌာတုံ န သက္ခိဿာမိ၊ ဇနပဒေ ကသိကမ္မံ ကတွာ ဇီဝိဿာမီ’’တိ၊ သော နဂရတော တိယောဇနမတ္တံ ဂန္တွာ ဧကသ္မိံ ဂါမကေ ဝါသံ ကပ္ပေသိ. ကသိကမ္မတ္ထာယ ပနဿ ဂေါဏာပိ နတ္ထိ၊ သော ဒေဝေ ဝုဋ္ဌေ ဧကံ သဟာယကံ ဒွေ ဂေါဏေ ယာစိတွာ သဗ္ဗဒိဝသံ ကသိတွာ တိဏံ ခါဒါပေတွာ ဂေါဏေ သာမိကဿ နိယျာဒေတုံ ဂေဟံ အဂမာသိ. သော တသ္မိံ ခဏေ ဘရိယာယ သဒ္ဓိံ ဂေဟမဇ္ဈေ နိသီဒိတွာ ဘတ္တံ ဘုဉ္ဇတိ. ဂေါဏာပိ ပရိစယေန ဂေဟံ ပဝိသိံသု၊ တေသု ပဝိသန္တေသု သာမိကော ထာလကံ ဥက္ခိပိ၊ ဘရိယာ ထာလကံ အပနေသိ. ဂါမဏိစန္ဒော ‘‘ဘတ္တေန မံ နိမန္တေယျု’’န္တိ ဩလောကေန္တော ဂေါဏေ အနိယျာဒေတွာဝ ဂတော. စောရာ ရတ္တိံ ဝဇံ ဘိန္ဒိတွာ တေယေဝ ဂေါဏေ ဟရိံသု. ဂေါဏသာမိကော ပါတောဝ ဝဇံ ပဝိဋ္ဌော တေ ဂေါဏေ အဒိသွာ စောရေဟိ ဟဋဘာဝံ ဇာနန္တောပိ ‘‘ဂါမဏိစန္ဒဿ ဂီဝံ ကရိဿာမီ’’တိ တံ ဥပသင်္ကမိတွာ ‘‘ဘော ဂေါဏေ၊ မေ ဒေဟီ’’တိ အာဟ. ‘‘နနု ဂေါဏာ ဂေဟံ ပဝိဋ္ဌာ’’တိ. ‘‘ကိံ ပန တေ မယှံ နိယျာဒိတာ’’တိ? ‘‘န နိယျာဒိတာ’’တိ. ‘‘တေန ဟိ အယံ တေ ရာဇဒူတော၊ ဧဟီ’’တိ အာဟ. တေသု ဟိ ဇနပဒေသု ယံကိဉ္စိ သက္ခရံ ဝါ ကပါလခဏ္ဍံ ဝါ ဥက္ခိပိတွာ ‘‘အယံ တေ ရာဇဒူတော၊ ဧဟီ’’တိ ဝုတ္တေ ယော န ဂစ္ဆတိ၊ တဿ ရာဇာဏံ ကရောတိ၊ တသ္မာ သော ‘‘ရာဇဒူတော’’တိ သုတွာဝ နိက္ခမိ.

သော တေန သဒ္ဓိံ ရာဇကုလံ ဂစ္ဆန္တော ဧကံ သဟာယကဿ ဝသနဂါမံ ပတွာ ‘‘ဘော၊ အတိဆာတောမှိ၊ ယာဝ ဂါမံ ပဝိသိတွာ အာဟာရကိစ္စံ ကတွာ အာဂစ္ဆာမိ၊ တာဝ ဣဓေဝ ဟောဟီ’’တိ ဝတွာ သဟာယဂေဟံ ပါဝိသိ. သဟာယော ပနဿ ဂေဟေ နတ္ထိ၊ သဟာယိကာ ဒိသွာ ‘‘သာမိ၊ ပက္ကာဟာရော နတ္ထိ၊ မုဟုတ္တံ အဓိဝါသေဟိ၊ ဣဒါနေဝ ပစိတွာ ဒဿာမီ’’တိ နိဿေဏိယာ ဝေဂေန တဏ္ဍုလကောဋ္ဌကံ အဘိရုဟန္တီ ဘူမိယံ ပတိ၊ တင်္ခဏညေဝ တဿာ သတ္တမာသိကော ဂဗ္ဘော ပတိတော. တသ္မိံ ခဏေ တဿာ သာမိကော အာဂန္တွာ တံ ဒိသွာ ‘‘တွံ မေ ဘရိယံ ပဟရိတွာ ဂဗ္ဘံ ပါတေသိ၊ အယံ တေ ရာဇဒူတော၊ ဧဟီ’’တိ တံ ဂဟေတွာ နိက္ခမိ. တတော ပဋ္ဌာယ ဒွေ ဇနာ ဂါမဏိံ မဇ္ဈေ ကတွာ ဂစ္ဆန္တိ.

အထေကသ္မိံ ဂါမဒွါရေ ဧကော အဿဂေါပကော အဿံ နိဝတ္တေတုံ န သက္ကောတိ၊ အဿောပိ တေသံ သန္တိကေန ဂစ္ဆတိ. အဿဂေါပကော ဂါမဏိစန္ဒံ ဒိသွာ ‘‘မာတုလ ဂါမဏိစန္ဒ၊ ဧတံ တာဝ အဿံ ကေနစိဒေဝ ပဟရိတွာ နိဝတ္တေဟီ’’တိ အာဟ. သော ဧကံ ပါသာဏံ ဂဟေတွာ ခိပိ၊ ပါသာဏော အဿဿ ပါဒေ ပဟရိတွာ ဧရဏ္ဍဒဏ္ဍကံ ဝိယ ဘိန္ဒိ. အထ နံ အဿဂေါပကော ‘‘တယာ မေ အဿဿ ပါဒေါ ဘိန္နော၊ အယံ တေ ရာဇဒူတော’’တိ ဝတွာ ဂဏှိ.

သော တီဟိ ဇနေဟိ နီယမာနော စိန္တေသိ – ‘‘ဣမေ မံ ရညော ဒဿေဿန္တိ၊ အဟံ ဂေါဏမူလမ္ပိ ဒါတုံ န သက္ကောမိ၊ ပဂေဝ ဂဗ္ဘပါတနဒဏ္ဍံ၊ အဿမူလံ ပန ကုတော လဘိဿာမိ၊ မတံ မေ သေယျော’’တိ. သော ဂစ္ဆန္တော အန္တရာမဂ္ဂေ အဋဝိယံ မဂ္ဂသမီပေယေဝ ဧကံ ဧကတော ပပါတံ ပဗ္ဗတံ အဒ္ဒသ၊ တဿ ဆာယာယ ဒွေ ပိတာပုတ္တာ နဠကာရာ ဧကတော ကိလဉ္ဇံ စိနန္တိ. ဂါမဏိစန္ဒော ‘‘ဘော၊ သရီရကိစ္စံ ကာတုကာမောမှိ၊ ထောကံ ဣဓေဝ ဟောထ၊ ယာဝ အာဂစ္ဆာမီ’’တိ ဝတွာ ပဗ္ဗတံ အဘိရုဟိတွာ ပပါတပဿေ ပတမာနော ပိတုနဠကာရဿ ပိဋ္ဌိယံ ပတိ၊ နဠကာရော ဧကပ္ပဟာရေနေဝ ဇီဝိတက္ခယံ ပါပုဏိ. ဂါမဏိ ဥဋ္ဌာယ အဋ္ဌာသိ. နဠကာရပုတ္တော ‘‘တွံ မေ ပိတုဃာတကစောရော၊ အယံ တေ ရာဇဒူတော’’တိ ဝတွာ တံ ဟတ္ထေ ဂဟေတွာ ဂုမ္ဗတော နိက္ခမိ၊ ‘‘ကိံ ဧတ’’န္တိ စ ဝုတ္တေ ‘‘ပိတုဃာတကစောရော မေ’’တိ အာဟ. တတော ပဋ္ဌာယ ဂါမဏိံ မဇ္ဈေ ကတွာ စတ္တာရော ဇနာ ပရိဝါရေတွာ နယိံသု.

အထာပရသ္မိံ ဂါမဒွါရေ ဧကော ဂါမဘောဇကော ဂါမဏိစန္ဒံ ဒိသွာ ‘‘မာတုလ ဂါမဏိစန္ဒ၊ ကဟံ ဂစ္ဆသီ’’တိ ဝတွာ ‘‘ရာဇာနံ ပဿိတု’’န္တိ ဝုတ္တေ ‘‘အဒ္ဓါ တွံ ရာဇာနံ ပဿိဿသိ၊ အဟံ ရညော သာသနံ ဒါတုကာမော၊ ဟရိဿသီ’’တိ အာဟ. ‘‘အာမ၊ ဟရိဿာမီ’’တိ. ‘‘အဟံ ပကတိယာ အဘိရူပေါ ဓနဝါ ယသသမ္ပန္နော အရောဂေါ၊ ဣဒါနိ ပနမှိ ဒုဂ္ဂတော စေဝ ပဏ္ဍုရောဂီ စ၊ တတ္ထ ကိံ ကာရဏန္တိ ရာဇာနံ ပုစ္ဆ၊ ရာဇာ ကိရ ပဏ္ဍိတော၊ သော တေ ကထေဿတိ၊ တဿ သာသနံ ပုန မယှံ ကထေယျာသီ’’တိ. သော ‘‘သာဓူ’’တိ သမ္ပဋိစ္ဆိ.