၈. ကာသာဝဝဂ္ဂေါ

[၂၂၁] ၁. ကာသာဝဇာတကဝဏ္ဏနာ

အနိက္ကသာဝေါ ကာသာဝန္တိ ဣဒံ သတ္ထာ ဇေတဝနေ ဝိဟရန္တော ဒေဝဒတ္တံ အာရဗ္ဘ ကထေသိ. ဝတ္ထု ပန ရာဇဂဟေ သမုဋ္ဌိတံ. ဧကသ္မိံ သမယေ ဓမ္မသေနာပတိ ပဉ္စဟိ ဘိက္ခုသတေဟိ သဒ္ဓိံ ဝေဠုဝနေ ဝိဟရတိ. ဒေဝဒတ္တောပိ အတ္တနော အနုရူပါယ ဒုဿီလပရိသာယ ပရိဝုတော ဂယာသီသေ ဝိဟရတိ. တသ္မိံ သမယေ ရာဇဂဟဝါသိနော ဆန္ဒကံ သင်္ဃရိတွာ ဒါနံ သဇ္ဇယိံသု. အထေကော ဝေါဟာရတ္ထာယ အာဂတဝါဏိဇော ဣမံ သာဋကံ ဝိဿဇ္ဇေတွာ ‘‘မမ္ပိ ပတ္တိကံ ကရောထာ’’တိ မဟဂ္ဃံ ဂန္ဓကာသာဝံ အဒါသိ. နာဂရာ မဟာဒါနံ ပဝတ္တယိံသု၊ သဗ္ဗံ ဆန္ဒကေန သင်္ကဍ္ဎိတံ ကဟာပဏေဟေဝ နိဋ္ဌာသိ. သော သာဋကော အတိရေကော အဟောသိ. မဟာဇနော သန္နိပတိတွာ ‘‘အယံ ဂန္ဓကာသာဝသာဋကော အတိရေကော. ကဿ နံ ဒေမ၊ ကိံ သာရိပုတ္တတ္ထေရဿ၊ ဥဒါဟု ဒေဝဒတ္တဿာ’’တိ မန္တယိံသု.

တတ္ထေကေ ‘‘သာရိပုတ္တတ္ထေရဿာ’’တိ အာဟံသု. အပရေ ‘‘သာရိပုတ္တတ္ထေရော ကတိပါဟံ ဝသိတွာ ယထာရုစိ ပက္ကမိဿတိ၊ ဒေဝဒတ္တတ္ထေရော ပန နိဗဒ္ဓံ အမှာကံ နဂရမေဝ ဥပနိဿာယ ဝိဟရတိ၊ မင်္ဂလာမင်္ဂလေသု အယမေဝ အမှာကံ အဝဿယော၊ ဒေဝဒတ္တဿ ဒဿာမာ’’တိ အာဟံသု. သမ္ဗဟုလိကံ ကရောန္တေသုပိ ‘‘ဒေဝဒတ္တဿ ဒဿာမာ’’တိ ဝတ္တာရော ဗဟုတရာ အဟေသုံ၊ အထ နံ ဒေဝဒတ္တဿ အဒံသု. ဒေဝဒတ္တော တဿ ဒသာ ဆိန္ဒာပေတွာ ဩဝဋ္ဋိကံ သိဗ္ဗာပေတွာ ရဇာပေတွာ သုဝဏ္ဏပဋ္ဋဝဏ္ဏံ ကတွာ ပါရုပိ. တသ္မိံ ကာလေ တိံသမတ္တာ ဘိက္ခူ ရာဇဂဟာ နိက္ခမိတွာ သာဝတ္ထိံ ဂန္တွာ သတ္ထာရံ ဝန္ဒိတွာ ကတပဋိသန္ထာရာ တံ ပဝတ္တိံ အာရောစေတွာ ‘‘ဧဝံ၊ ဘန္တေ၊ အတ္တနော အနနုစ္ဆဝိကံ အရဟဒ္ဓဇံ ပါရုပီ’’တိ အာရောစေသုံ. သတ္ထာ ‘‘န၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဒေဝဒတ္တော ဣဒါနေဝ အတ္တနော အနနုရူပံ အရဟဒ္ဓဇံ ပရိဒဟတိ၊ ပုဗ္ဗေပိ ပရိဒဟိယေဝါ’’တိ ဝတွာ အတီတံ အာဟရိ.

အတီတေ ဗာရာဏသိယံ ဗြဟ္မဒတ္တေ ရဇ္ဇံ ကာရေန္တေ ဗောဓိသတ္တော ဟိမဝန္တပဒေသေ ဟတ္ထိကုလေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဝယပ္ပတ္တော အသီတိသဟဿမတ္တဝါရဏပရိဝါရော ယူထပတိ ဟုတွာ အရညာယတနေ ဝသတိ. အထေကော ဒုဂ္ဂတမနုဿော ဗာရာဏသိယံ ဝိဟရန္တော ဒန္တကာရဝီထိယံ ဒန္တကာရေ ဒန္တဝလယာဒီနိ ကရောန္တေ ဒိသွာ ‘‘ဟတ္ထိဒန္တေ လဘိတွာ ဂဏှိဿထာ’’တိ ပုစ္ဆိ. တေ ‘‘အာမ ဂဏှိဿာမာ’’တိ အာဟံသု. သော အာဝုဓံ အာဒါယ ကာသာဝဝတ္ထဝသနော ပစ္စေကဗုဒ္ဓဝေသံ ဂဏှိတွာ ပဋိသီသကံ ပဋိမုဉ္စိတွာ ဟတ္ထိဝီထိယံ ဌတွာ အာဝုဓေန ဟတ္ထိံ မာရေတွာ ဒန္တေ အာဒါယ ဗာရာဏသိယံ ဝိက္ကိဏန္တော ဇီဝိကံ ကပ္ပေသိ. သော အပရဘာဂေ ဗောဓိသတ္တဿ ပရိဝါရဟတ္ထီနံ သဗ္ဗပစ္ဆိမံ ဟတ္ထိံ မာရေတုံ အာရဘိ. ဟတ္ထိနော ဒေဝသိကံ ဟတ္ထီသု ပရိဟာယန္တေသု ‘‘ကေန နု ခေါ ကာရဏေန ဟတ္ထိနော ပရိဟာယန္တီ’’တိ ဗောဓိသတ္တဿ အာရောစေသုံ.

ဗောဓိသတ္တော ပရိဂ္ဂဏှန္တော ‘‘ပစ္စေကဗုဒ္ဓဝေသံ ဂဟေတွာ ဟတ္ထိဝီထိပရိယန္တေ ဧကော ပုရိသော တိဋ္ဌတိ၊ ကစ္စိ နု ခေါ သော မာရေတိ၊ ပရိဂ္ဂဏှိဿာမိ န’’န္တိ ဧကဒိဝသံ ဟတ္ထီ ပုရတော ကတွာ သယံ ပစ္ဆတော အဟောသိ. သော ဗောဓိသတ္တံ ဒိသွာ အာဝုဓံ အာဒါယ ပက္ခန္ဒိ. ဗောဓိသတ္တော နိဝတ္တိတွာ ဌိတော ‘‘ဘူမိယံ ပေါထေတွာ မာရေဿာမိ န’’န္တိ သောဏ္ဍံ ပသာရေတွာ တေန ပရိဒဟိတာနိ ကာသာဝါနိ ဒိသွာ ‘‘ဣမံ အရဟဒ္ဓဇံ မယာ ဂရုံ ကာတုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ သောဏ္ဍံ ပဋိသံဟရိတွာ ‘‘အမ္ဘော ပုရိသ၊ နနု ဧသ အရဟဒ္ဓဇော အနနုစ္ဆဝိကော တုယှံ၊ ကသ္မာ ဧတံ ပရိဒဟသီ’’တိ ဣမာ ဂါထာ အဝေါစ –

၁၄၁. ‘‘အနိက္ကသာဝေါ ကာသာဝံ၊ ယော ဝတ္ထံ ပရိဒဟိဿတိ၊

အပေတော ဒမသစ္စေန၊ န သော ကာသာဝမရဟတိ.

၁၄၂. ‘‘ယော စ ဝန္တကသာဝဿ၊ သီလေသု သုသမာဟိတော၊

ဥပေတော ဒမသစ္စေန၊ သ ဝေ ကာသာဝမရဟတီ’’တိ.

တတ္ထ အနိက္ကသာဝေါတိ ကသာဝေါ ဝုစ္စတိ ရာဂေါ ဒေါသော မောဟော မက္ခော ပဠာသော ဣဿာ မစ္ဆရိယံ မာယာ သာဌေယျံ ထမ္ဘော သာရမ္ဘော မာနော အတိမာနော မဒေါ ပမာဒေါ၊ သဗ္ဗေ အကုသလာ ဓမ္မာ သဗ္ဗေ ဒုစ္စရိတာ သဗ္ဗံ ဘဝဂါမိကမ္မံ ဒိယဍ္ဎကိလေသသဟဿံ၊ ဧသော ကသာဝေါ နာမ. သော ယဿ ပုဂ္ဂလဿ အပ္ပဟီနော သန္တာနတော အနိဿဋ္ဌော အနိက္ခန္တော၊ သော အနိက္ကသာဝေါ နာမ. ကာသာဝန္တိ ကသာယရသပီတံ အရဟဒ္ဓဇဘူတံ. ယော ဝတ္ထံ ပရိဒဟိဿတီတိ ယော ဧဝရူပေါ ဟုတွာ ဧဝရူပံ ဝတ္ထံ ပရိဒဟိဿတိ နိဝါသေတိ စေဝ ပါရုပတိ စ. အပေတော ဒမသစ္စေနာတိ ဣန္ဒြိယဒမသင်္ခါတေန ဒမေန စ နိဗ္ဗာနသင်္ခါတေန စ ပရမတ္ထသစ္စေန အပေတော ပရိဝဇ္ဇိတော. နိဿက္ကတ္ထေ ဝါ ကရဏဝစနံ၊ ဧတသ္မာ ဒမသစ္စာ အပေတောတိ အတ္ထော. ‘‘သစ္စ’’န္တိ စေတ္ထ ဝစီသစ္စံ စတုသစ္စမ္ပိ ဝဋ္ဋတိယေဝ. န သော ကာသာဝမရဟတီတိ သော ပုဂ္ဂလော အနိက္ကသာဝတ္တာ အရဟဒ္ဓဇံ ကာသာဝံ န အရဟတိ အနနုစ္ဆဝိကော ဧတဿ.

ယော စ ဝန္တကသာဝဿာတိ ယော ပန ပုဂ္ဂလော ယထာဝုတ္တဿေဝ ကသာဝဿ ဝန္တတ္တာ ဝန္တကသာဝေါ အဿ. သီလေသု သုသမာဟိတောတိ မဂ္ဂသီလေသု စေဝ ဖလသီလေသု စ သမ္မာ အာဟိတော၊ အာနေတွာ ဌပိတော ဝိယ တေသု ပတိဋ္ဌိတော. တေဟိ သီလေဟိ သမင်္ဂီဘူတဿေတံ အဓိဝစနံ. ဥပေတောတိ သမန္နာဂတော. ဒမသစ္စေနာတိ ဝုတ္တပ္ပကာရေန ဒမေန စ သစ္စေန စ. သ ဝေ ကာသာဝမရဟတီတိ သော ဧဝရူပေါ ပုဂ္ဂလော ဣမံ အရဟဒ္ဓဇံ ကာသာဝံ အရဟတိ.

ဧဝံ ဗောဓိသတ္တော တဿ ပုရိသဿ ဣမံ ကာရဏံ ကထေတွာ ‘‘ဣတော ပဋ္ဌာယ မာ ဣဓ အာဂမိ၊ အာဂစ္ဆသိ စေ၊ ဇီဝိတံ တေ နတ္ထီ’’’တိ တဇ္ဇေတွာ ပလာပေသိ.

သတ္ထာ ဣမံ ဓမ္မဒေသနံ အာဟရိတွာ ဇာတကံ သမောဓာနေသိ – ‘‘တဒါ ဟတ္ထိမာရကပုရိသော ဒေဝဒတ္တော အဟောသိ၊ ယူထပတိ ပန အဟမေဝ အဟောသိ’’န္တိ.

ကာသာဝဇာတကဝဏ္ဏနာ ပဌမာ.

[၂၂၂] ၂. စူဠနန္ဒိယဇာတကဝဏ္ဏနာ

ဣဒံ တဒါစရိယဝစောတိ ဣဒံ သတ္ထာ ဝေဠုဝနေ ဝိဟရန္တော ဒေဝဒတ္တံ အာရဗ္ဘ ကထေသိ. ဧကဒိဝသဉှိ ဘိက္ခူ ဓမ္မသဘာယံ ကထံ သမုဋ္ဌာပေသုံ – ‘‘အာဝုသော၊ ဒေဝဒတ္တော နာမ ကက္ခဠော ဖရုသော သာဟသိကော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေ အဘိမာရေ ပယောဇေသိ၊ သိလံ ပဝိဇ္ဈိ၊ နာဠာဂိရိံ ပယောဇေသိ၊ ခန္တိမေတ္တာနုဒ္ဒယမတ္တမ္ပိဿ တထာဂတေ နတ္ထီ’’တိ. သတ္ထာ အာဂန္တွာ ‘‘ကာယ နုတ္ထ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဧတရဟိ ကထာယ သန္နိသိန္နာ’’တိ ပုစ္ဆိတွာ ‘‘ဣမာယ နာမာ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘န၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဣဒါနေဝ၊ ပုဗ္ဗေပိ ဒေဝဒတ္တော ကက္ခဠော ဖရုသော နိက္ကာရုဏိကောယေဝါ’’တိ ဝတွာ အတီတံ အာဟရိ.

အတီတေ ဗာရာဏသိယံ ဗြဟ္မဒတ္တေ ရဇ္ဇံ ကာရေန္တေ ဗောဓိသတ္တော ဟိမဝန္တပဒေသေ မဟာနန္ဒိယော နာမ ဝါနရော အဟောသိ၊ ကနိဋ္ဌဘာတိကော ပနဿ စူဠနန္ဒိယော နာမ. တေ ဥဘောပိ အသီတိသဟဿဝါနရပရိဝါရာ ဟိမဝန္တပဒေသေ အန္ဓမာတရံ ပဋိဇဂ္ဂန္တာ ဝါသံ ကပ္ပေသုံ. တေ မာတရံ သယနဂုမ္ဗေ ဌပေတွာ အရညံ ပဝိသိတွာ မဓုရာနိ ဖလာဖလာနိ မာတုယာ ပေသေန္တိ. အာဟရဏကဝါနရာ တဿာ န ဒေန္တိ၊ သာ ခုဒါပီဠိတာ အဋ္ဌိစမ္မာဝသေသာ ကိသာ အဟောသိ. အထ နံ ဗောဓိသတ္တော အာဟ – ‘‘မယံ၊ အမ္မ၊ တုမှာကံ မဓုရဖလာဖလာနိ ပေသေမ၊ တုမှေ ကသ္မာ မိလာယထာ’’တိ. ‘‘တာတ၊ နာဟံ လဘာမီ’’တိ. ဗောဓိသတ္တော စိန္တေသိ – ‘‘မယိ ယူထံ ပရိဟရန္တေ မာတာ မေ နဿိဿတိ၊ ယူထံ ပဟာယ မာတရံယေဝ ပဋိဇဂ္ဂိဿာမီ’’တိ. သော စူဠနန္ဒိယံ ပက္ကောသိတွာ ‘‘တာတ၊ တွံ ယူထံ ပရိဟရ၊ အဟံ မာတရံ ပဋိဇဂ္ဂိဿာမီ’’တိ အာဟ. သောပိ နံ ‘‘ဘာတိက၊ မယှံ ယူထပရိဟရဏေန ကမ္မံ နတ္ထိ၊ အဟမ္ပိ မာတရမေဝ ပဋိဇဂ္ဂိဿာမီ’’တိ အာဟ. ဣတိ တေ ဥဘောပိ ဧကစ္ဆန္ဒာ ဟုတွာ ယူထံ ပဟာယ မာတရံ ဂဟေတွာ ဟိမဝန္တာ ဩရုယှ ပစ္စန္တေ နိဂြောဓရုက္ခေ ဝါသံ ကပ္ပေတွာ မာတရံ ပဋိဇဂ္ဂိံသု.

အထေကော ဗာရာဏသိဝါသီ ဗြာဟ္မဏမာဏဝေါ တက္ကသိလာယံ ဒိသာပါမောက္ခဿ အာစရိယဿ သန္တိကေ သဗ္ဗသိပ္ပါနိ ဥဂ္ဂဏှိတွာ ‘‘ဂမိဿာမီ’’တိ အာစရိယံ အာပုစ္ဆိ. အာစရိယော အင်္ဂဝိဇ္ဇာနုဘာဝေန တဿ ကက္ခဠဖရုသသာဟသိကဘာဝံ ဉတွာ ‘‘တာတ၊ တွံ ကက္ခဠော ဖရုသော သာဟသိကော၊ ဧဝရူပါနံ န သဗ္ဗကာလံ ဧကသဒိသမေဝ ဣဇ္ဈတိ၊ မဟာဝိနာသံ မဟာဒုက္ခံ ပါပုဏိဿသိ၊ မာ တွံ ကက္ခဠော ဟောဟိ၊ ပစ္ဆာနုတာပနကာရဏံ ကမ္မံ မာ ကရီ’’တိ ဩဝဒိတွာ ဥယျောဇေသိ. သော အာစရိယံ ဝန္ဒိတွာ ဗာရာဏသိံ ဂန္တွာ ဃရာဝါသံ ဂဟေတွာ အညေဟိ သိပ္ပေဟိ ဇီဝိကံ ကပ္ပေတုံ အသက္ကောန္တော ‘‘ဓနုကောဋိံ နိဿာယ ဇီဝိဿာမိ၊ လုဒ္ဒကမ္မံ ကတွာ ဇီဝိကံ ကပ္ပေဿာမီ’’တိ ဗာရာဏသိတော နိက္ခမိတွာ ပစ္စန္တဂါမကေ ဝသန္တော ဓနုကလာပသန္နဒ္ဓေါ အရညံ ပဝိသိတွာ နာနာမိဂေ မာရေတွာ မံသဝိက္ကယေန ဇီဝိကံ ကပ္ပေသိ. သော ဧကဒိဝသံ အရညေ ကိဉ္စိ အလဘိတွာ အာဂစ္ဆန္တော အင်္ဂဏပရိယန္တေ ဌိတံ နိဂြောဓရုက္ခံ ဒိသွာ ‘‘အပိ နာမေတ္ထ ကိဉ္စိ ဘဝေယျာ’’တိ နိဂြောဓရုက္ခာဘိမုခေါ ပါယာသိ.

တသ္မိံ ခဏေ ဥဘောပိ တေ ဘာတရော မာတရံ ဖလာနိ ခါဒါပေတွာ ပုရတော ကတွာ ဝိဋပဗ္ဘန္တရေ နိသိန္နာ တံ အာဂစ္ဆန္တံ ဒိသွာ ‘‘ကိံ နော မာတရံ ကရိဿတီ’’တိ သာခန္တရေ နိလီယိံသု. သောပိ ခေါ သာဟသိကပုရိသော ရုက္ခမူလံ အာဂန္တွာ တံ တေသံ မာတရံ ဇရာဒုဗ္ဗလံ အန္ဓံ ဒိသွာ စိန္တေသိ – ‘‘ကိံ မေ တုစ္ဆဟတ္ထဂမနေန ဣမံ မက္ကဋိံ ဝိဇ္ဈိတွာ ဂဟေတွာ ဂမိဿာမီ’’တိ. သော တဿာ ဝိဇ္ဈနတ္ထာယ ဓနုံ ဂဏှိ. တံ ဒိသွာ ဗောဓိသတ္တော ‘‘တာတ စူဠနန္ဒိယ၊ ဧသော မေ ပုရိသော မာတရံ ဝိဇ္ဈိတုကာမော၊ အဟမဿာ ဇီဝိတဒါနံ ဒဿာမိ၊ တွံ မမစ္စယေန မာတရံ ပဋိဇဂ္ဂေယျာသီ’’တိ ဝတွာ သာခန္တရာ နိက္ခမိတွာ ‘‘ဘော ပုရိသ၊ မာ မေ မာတရံ ဝိဇ္ဈိ၊ ဧသာ အန္ဓာ ဇရာဒုဗ္ဗလာ၊ အဟမဿာ ဇီဝိတဒါနံ ဒေမိ၊ တွံ ဧတံ အမာရေတွာ မံ မာရေဟီ’’တိ တဿ ပဋိညံ ဂဟေတွာ သရဿ အာသန္နဋ္ဌာနေ နိသီဒိ. သော နိက္ကရုဏော ဗောဓိသတ္တံ ဝိဇ္ဈိတွာ ပါတေတွာ မာတရမ္ပိဿ ဝိဇ္ဈိတုံ ပုန ဓနုံ သန္နယှိ. တံ ဒိသွာ စူဠနန္ဒိယော ‘‘အယံ မေ မာတရံ ဝိဇ္ဈိတုကာမော၊ ဧကဒိဝသမ္ပိ ခေါ မေ မာတာ ဇီဝမာနာ လဒ္ဓဇီဝိတာယေဝ နာမ ဟောတိ၊ ဇီဝိတဒါနမဿာ ဒဿာမီ’’တိ သာခန္တရာ နိက္ခမိတွာ ‘‘ဘော ပုရိသ၊ မာ မေ မာတရံ ဝိဇ္ဈိ၊ အဟမဿာ ဇီဝိတဒါနံ ဒမ္မိ၊ တွံ မံ ဝိဇ္ဈိတွာ အမှေ ဒွေ ဘာတိကေ ဂဟေတွာ အမှာကံ မာတု ဇီဝိတဒါနံ ဒေဟီ’’တိ တဿ ပဋိညံ ဂဟေတွာ သရဿ အာသန္နဋ္ဌာနေ နိသီဒိ. သော တမ္ပိ ဝိဇ္ဈိတွာ ပါတေတွာ ‘‘အယံ မက္ကဋီ ဃရေ ဒါရကာနံ ဘဝိဿတီ’’တိ မာတရမ္ပိ တေသံ ဝိဇ္ဈိတွာ ပါတေတွာ တယောပိ ကာဇေနာဒါယ ဂေဟာဘိမုခေါ ပါယာသိ.

အထဿ ပါပပုရိသဿ ဂေဟေ အသနိ ပတိတွာ ဘရိယဉ္စ ဒွေ ဒါရကေ စ ဂေဟေနေဝ သဒ္ဓိံ ဈာပေသိ၊ ပိဋ္ဌိဝံသထူဏမတ္တံ အဝသိဿိ. အထဿ နံ ဂါမဒွါရေယေဝ ဧကော ပုရိသော ဒိသွာ တံ ပဝတ္တိံ အာရောစေသိ. သော ပုတ္တဒါရသောကေန အဘိဘူတော တသ္မိံယေဝ ဌာနေ မံသကာဇဉ္ဇ ဓနုဉ္စ ဆဍ္ဍေတွာ ဝတ္ထံ ပဟာယ နဂ္ဂေါ ဗာဟာ ပဂ္ဂယှ ပရိဒေဝမာနော ဂန္တွာ ဃရံ ပါဝိသိ. အထဿ သာ ထူဏာ ဘိဇ္ဇိတွာ သီသေ ပတိတွာ သီသံ ဘိန္ဒိ၊ ပထဝီ ဝိဝရံ အဒါသိ၊ အဝီစိတော ဇာလာ ဥဋ္ဌဟိ. သော ပထဝိယာ ဂိလိယမာနော အာစရိယဿ ဩဝါဒံ သရိတွာ ‘‘ဣမံ ဝတ ကာရဏံ ဒိသွာ ပါရာသရိယဗြာဟ္မဏော မယှံ ဩဝါဒမဒါသီ’’တိ ပရိဒေဝမာနော ဣမံ ဂါထာဒွယမာဟ –

၁၄၃. ‘‘ဣဒံ တဒါစရိယဝစော၊ ပါရာသရိယော ယဒဗြဝိ၊

မာသု တွံ အကရိ ပါပံ၊ ယံ တွံ ပစ္ဆာ ကတံ တပေ.

၁၄၄. ‘‘ယာနိ ကရောတိ ပုရိသော၊ တာနိ အတ္တနိ ပဿတိ၊

ကလျာဏကာရီ ကလျာဏံ၊ ပါပကာရီ စ ပါပကံ၊

ယာဒိသံ ဝပတေ ဗီဇံ၊ တာဒိသံ ဟရတေ ဖလ’’န္တိ.

တဿတ္ထော – ယံ ပါရာသရိယော ဗြာဟ္မဏော အဗြဝိ – ‘‘မာသု တွံ ပါပံ အကရီ၊ ယံ ကတံ ပစ္ဆာ တွညေဝ တပေယျာ’’တိ၊ ဣဒံ တံ အာစရိယဿ ဝစနံ. ယာနိ ကာယဝစီမနောဒွါရေဟိ ကမ္မာနိ ပုရိသော ကရောတိ၊ တေသံ ဝိပါကံ ပဋိလဘန္တော တာနိယေဝ အတ္တနိ ပဿတိ. ကလျာဏကမ္မကာရီ ကလျာဏံ ဖလမနုဘောတိ၊ ပါပကာရီ စ ပါပကမေဝ ဟီနံ လာမကံ အနိဋ္ဌဖလံ အနုဘောတိ. လောကသ္မိမ္ပိ ဟိ ယာဒိသံ ဝပတေ ဗီဇံ၊ တာဒိသံ ဟရတေ ဖလံ၊ ဗီဇာနုရူပံ ဗီဇာနုစ္ဆဝိကမေဝ ဖလံ ဟရတိ ဂဏှာတိ အနုဘဝတီတိ. ဣတိ သော ပရိဒေဝန္တော ပထဝိံ ပဝိသိတွာ အဝီစိမဟာနိရယေ နိဗ္ဗတ္တိ.

သတ္ထာ ‘‘န၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဒေဝဒတ္တော ဣဒါနေဝ၊ ပုဗ္ဗေပိ ကက္ခဠော ဖရုသော နိက္ကာရုဏိကောယေဝါ’’တိ ဝတွာ ဣမံ ဓမ္မဒေသနံ အာဟရိတွာ ဇာတကံ သမောဓာနေသိ – ‘‘တဒါ လုဒ္ဒကပုရိသော ဒေဝဒတ္တော အဟောသိ၊ ဒိသာပါမောက္ခော အာစရိယော သာရိပုတ္တော၊ စူဠနန္ဒိယော အာနန္ဒော၊ မာတာ မဟာပဇာပတိဂေါတမီ၊ မဟာနန္ဒိယော ပန အဟမေဝ အဟောသိ’’န္တိ.

စူဠနန္ဒိယဇာတကဝဏ္ဏနာ ဒုတိယာ.

[၂၂၃] ၃. ပုဋဘတ္တဇာတကဝဏ္ဏနာ

နမေ နမန္တဿ ဘဇေ ဘဇန္တန္တိ ဣဒံ သတ္ထာ ဇေတဝနေ ဝိဟရန္တော ဧကံ ကုဋုမ္ဗိကံ အာရဗ္ဘ ကထေသိ. သာဝတ္ထိနဂရဝါသီ ကိရေကော ကုဋုမ္ဗိကော ဧကေန ဇနပဒကုဋုမ္ဗိကေန သဒ္ဓိံ ဝေါဟာရံ အကာသိ. သော အတ္တနော ဘရိယံ အာဒါယ တဿ ဓာရဏကဿ သန္တိကံ အဂမာသိ. ဓာရဏကော ‘‘ဒါတုံ န သက္ကောမီ’’တိ န ကိဉ္စိ အဒါသိ၊ ဣတရော ကုဇ္ဈိတွာ ဘတ္တံ အဘုဉ္ဇိတွာဝ နိက္ခမိ. အထ နံ အန္တရာမဂ္ဂေ ဆာတဇ္ဈတ္တံ ဒိသွာ မဂ္ဂပဋိပန္နာ ပုရိသာ ‘‘ဘရိယာယပိ ဒတွာ ဘုဉ္ဇာဟီ’’တိ ဘတ္တပုဋံ အဒံသု. သော တံ ဂဟေတွာ တဿာ အဒါတုကာမော ဟုတွာ ‘‘ဘဒ္ဒေ၊ ဣဒံ စောရာနံ တိဋ္ဌနဋ္ဌာနံ၊ တွံ ပုရတော ယာဟီ’’တိ ဥယျောဇေတွာ သဗ္ဗံ ဘတ္တံ ဘုဉ္ဇိတွာ တုစ္ဆပုဋံ ဒဿေတွာ ‘‘ဘဒ္ဒေ၊ အဘတ္တကံ တုစ္ဆပုဋမေဝ အဒံသူ’’တိ အာဟ. သာ တေန ဧကကေနေဝ ဘုတ္တဘာဝံ ဉတွာ ဒေါမနဿပ္ပတ္တာ အဟောသိ. တေ ဥဘောပိ ဇေတဝနပိဋ္ဌိဝိဟာရေန ဂစ္ဆန္တာ ‘‘ပါနီယံ ပိဝိဿာမာ’’တိ ဇေတဝနံ ပဝိသိံသု.

သတ္ထာပိ တေသညေဝ အာဂမနံ ဩလောကေန္တော မဂ္ဂံ ဂဟေတွာ ဌိတလုဒ္ဒကော ဝိယ ဂန္ဓကုဋိဆာယာယ နိသီဒိ၊ တေ သတ္ထာရံ ဒိသွာ ဥပသင်္ကမိတွာ ဝန္ဒိတွာ နိသီဒိံသု. သတ္ထာ တေဟိ သဒ္ဓိံ ပဋိသန္ထာရံ ကတွာ ‘‘ကိံ၊ ဥပါသိကေ၊ အယံ တေ ဘတ္တာ ဟိတကာမော သသ္နေဟော’’တိ ပုစ္ဆိ. ‘‘ဘန္တေ၊ အဟံ ဧတဿ သသ္နေဟာ၊ အယံ ပန မယှံ နိသ္နေဟော၊ တိဋ္ဌန္တု အညေပိ ဒိဝသာ၊ အဇ္ဇေဝေသ အန္တရာမဂ္ဂေ ပုဋဘတ္တံ လဘိတွာ မယှံ အဒတွာ အတ္တနာဝ ဘုဉ္ဇီ’’တိ. ‘‘ဥပါသိကေ၊ နိစ္စကာလမ္ပိ တွံ ဧတဿ ဟိတကာမာ သသ္နေဟာ၊ အယံ ပန နိသ္နေဟောဝ. ယဒါ ပန ပဏ္ဍိတေ နိဿာယ တဝ ဂုဏေ ဇာနာတိ၊ တဒါ တေ သဗ္ဗိဿရိယံ နိယျာဒေတီ’’တိ ဝတွာ တာယ ယာစိတော အတီတံ အာဟရိ.

အတီတေ ဗာရာဏသိယံ ဗြဟ္မဒတ္တေ ရဇ္ဇံ ကာရေန္တေ ဗောဓိသတ္တော အမစ္စကုလေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဝယပ္ပတ္တော တဿ အတ္ထဓမ္မာနုသာသကော အဟောသိ. အထ ရာဇာ ‘‘ပဒုဗ္ဘေယျာပိ မေ အယ’’န္တိ အတ္တနော ပုတ္တံ အာသင်္ကန္တော နီဟရိ. သော အတ္တနော ဘရိယံ ဂဟေတွာ နဂရာ နိက္ခမ္မ ဧကသ္မိံ ကာသိကဂါမကေ ဝါသံ ကပ္ပေသိ. သော အပရဘာဂေ ပိတု ကာလကတဘာဝံ သုတွာ ‘‘ကုလသန္တကံ ရဇ္ဇံ ဂဏှိဿာမီ’’တိ ဗာရာဏသိံ ပစ္စာဂစ္ဆန္တော အန္တရာမဂ္ဂေ ‘‘ဘရိယာယပိ ဒတွာ ဘုဉ္ဇာဟီ’’တိ ဘတ္တပုဋံ လဘိတွာ တဿာ အဒတွာ သယမေဝ တံ ဘုဉ္ဇိ. သာ ‘‘ကက္ခဠော ဝတာယံ ပုရိသော’’တိ ဒေါမနဿပ္ပတ္တာ အဟောသိ. သော ဗာရာဏသိယံ ရဇ္ဇံ ဂဟေတွာ တံ အဂ္ဂမဟေသိဋ္ဌာနေ ဌပေတွာ ‘‘ဧတ္တကမေဝ ဧတိဿာ အလ’’န္တိ န အညံ သက္ကာရံ ဝါ သမ္မာနံ ဝါ ကရောတိ၊ ‘‘ကထံ ယာပေသီ’’တိပိ နံ န ပုစ္ဆတိ.

ဗောဓိသတ္တော စိန္တေသိ – ‘‘အယံ ဒေဝီ ရညော ဗဟူပကာရာ သသ္နေဟာ၊ ရာဇာ ပနေတံ ကိသ္မိဉ္စိ န မညတိ၊ သက္ကာရသမ္မာနမဿာ ကာရေဿာမီ’’တိ တံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဥပစာရံ ကတွာ ဧကမန္တံ ဌတွာ ‘‘ကိံ၊ တာတာ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘ကထံ သမုဋ္ဌာပေတုံ မယံ၊ ဒေဝိ၊ တုမှေ ဥပဋ္ဌဟာမ၊ ကိံ နာမ မဟလ္လကာနံ ပိတူနံ ဝတ္ထခဏ္ဍံ ဝါ ဘတ္တပိဏ္ဍံ ဝါ ဒါတုံ န ဝဋ္ဋတီ’’တိ အာဟ. ‘‘တာတ၊ အဟံ အတ္တနာဝ ကိဉ္စိ န လဘာမိ၊ တုမှာကံ ကိံ ဒဿာမိ၊ နနု လဘနကာလေ အဒါသိံ၊ ဣဒါနိ ပန မေ ရာဇာ န ကိဉ္စိ ဒေတိ. တိဋ္ဌတု အညံ ဒါနံ၊ ရဇ္ဇံ ဂဏှိတုံ အာဂစ္ဆန္တော အန္တရာမဂ္ဂေ ဘတ္တပုဋံ လဘိတွာ ဘတ္တမတ္တမ္ပိ မေ အဒတွာ အတ္တနာဝ ဘုဉ္ဇီ’’တိ. ‘‘ကိံ ပန၊ အမ္မ၊ ရညော သန္တိကေ ဧဝံ ကထေတုံ သက္ခိဿထာ’’တိ? ‘‘သက္ခိဿာမိ၊ တာတာ’’တိ. ‘‘တေန ဟိ အဇ္ဇေဝ မမ ရညော သန္တိကေ ဌိတကာလေ မယိ ပုစ္ဆန္တေ ဧဝံ ကထေထ အဇ္ဇေဝ ဝေါ ဂုဏံ ဇာနာပေဿာမီ’’တိ ဧဝံ ဝတွာ ဗောဓိသတ္တော ပုရိမတရံ ဂန္တွာ ရညော သန္တိကေ အဋ္ဌာသိ. သာပိ ဂန္တွာ ရညော သမီပေ အဋ္ဌာသိ.

အထ နံ ဗောဓိသတ္တော ‘‘အမ္မ၊ တုမှေ အတိဝိယ ကက္ခဠာ၊ ကိံ နာမ ပိတူနံ ဝတ္ထခဏ္ဍံ ဝါ ဘတ္တပိဏ္ဍမတ္တံ ဝါ ဒါတုံ န ဝဋ္ဋတီ’’တိ အာဟ. ‘‘တာတ၊ အဟမေဝ ရညော သန္တိကာ ကိဉ္စိ န လဘာမိ၊ တုမှာကံ ကိံ ဒဿာမီ’’တိ? ‘‘နနု အဂ္ဂမဟေသိဋ္ဌာနံ တေ လဒ္ဓ’’န္တိ? ‘‘တာတ၊ ကိသ္မိဉ္စိ သမ္မာနေ အသတိ အဂ္ဂမဟေသိဋ္ဌာနံ ကိံ ကရိဿတိ၊ ဣဒါနိ မေ တုမှာကံ ရာဇာ ကိံ ဒဿတိ၊ သော အန္တရာမဂ္ဂေ ဘတ္တပုဋံ လဘိတွာ တတော ကိဉ္စိ အဒတွာ သယမေဝ ဘုဉ္ဇီ’’တိ. ဗောဓိသတ္တော ‘‘ဧဝံ ကိရ၊ မဟာရာဇာ’’တိ ပုစ္ဆိ. ရာဇာ အဓိဝါသေသိ. ဗောဓိသတ္တော တဿ အဓိဝါသနံ ဝိဒိတွာ ‘‘တေန ဟိ၊ အမ္မ၊ ရညော အပ္ပိယကာလတော ပဋ္ဌာယ ကိံ တုမှာကံ ဣဓ ဝါသေန. လောကသ္မိဉှိ အပ္ပိယသမ္ပယောဂေါ စ ဒုက္ခော၊ တုမှာကံ ဣဓ ဝါသေ သတိ ရညော အပ္ပိယသမ္ပယောဂေါဝ ဒုက္ခံ ဘဝိဿတိ၊ ဣမေ သတ္တာ နာမ ဘဇန္တေ ဘဇန္တိ၊ အဘဇနဘာဝံ ဉတွာ အညတ္ထ ဂန္တဗ္ဗံ၊ မဟန္တော လောကသန္နိဝါသော’’တိ ဝတွာ ဣမာ ဂါထာ အဝေါစ –

၁၄၅. ‘‘နမေ နမန္တဿ ဘဇေ ဘဇန္တံ၊ ကိစ္စာနုကုဗ္ဗဿ ကရေယျ ကိစ္စံ၊

နာနတ္ထကာမဿ ကရေယျ အတ္ထံ၊ အသမ္ဘဇန္တမ္ပိ န သမ္ဘဇေယျ.

၁၄၆. ‘‘စဇေ စဇန္တံ ဝနထံ န ကယိရာ၊ အပေတစိတ္တေန န သမ္ဘဇေယျ၊

ဒိဇော ဒုမံ ခီဏဖလန္တိ ဉတွာ၊ အညံ သမေက္ခေယျ မဟာ ဟိ လောကော’’တိ.

တတ္ထ နမေ နမန္တဿ ဘဇေ ဘဇန္တန္တိ ယော အတ္တနော နမတိ၊ တဿေဝ ပဋိနမေယျ. ယော စ ဘဇတိ၊ တမေဝ ဘဇေယျ. ကိစ္စာနုကုဗ္ဗဿ ကရေယျ ကိစ္စန္တိ အတ္တနော ဥပ္ပန္နကိစ္စံ အနုကုဗ္ဗန္တဿေဝ တဿပိ ဥပ္ပန္နကိစ္စံ ပဋိကရေယျ. စဇေ စဇန္တံ ဝနထံ န ကယိရာတိ အတ္တာနံ ဇဟန္တံ ဇဟေယျေဝ၊ တသ္မိံ တဏှာသင်္ခါတံ ဝနထံ န ကရေယျ. အပေတစိတ္တေနာတိ ဝိဂတစိတ္တေန ဝိပလ္လတ္ထစိတ္တေန. န သမ္ဘဇေယျာတိ တထာရူပေန သဒ္ဓိံ န သမာဂစ္ဆေယျ. ဒိဇော ဒုမန္တိ ယထာ သကုဏော ပုဗ္ဗေ ဖလိတမ္ပိ ရုက္ခံ ဖလေ ခီဏေ ‘‘ခီဏဖလော အယ’’န္တိ ဉတွာ တံ ဆဍ္ဍေတွာ အညံ သမေက္ခတိ ပရိယေသတိ၊ ဧဝံ အညံ သမေက္ခေယျ. မဟာ ဟိ ဧသ လောကော၊ အထ တုမှေ သသ္နေဟံ ဧကံ ပုရိသံ လဘိဿထာတိ.

တံ သုတွာ ဗာရာဏသိရာဇာ ဒေဝိယာ သဗ္ဗိဿရိယံ အဒါသိ. တတော ပဋ္ဌာယ သမဂ္ဂါ သမ္မောဒမာနာ ဝသိံသု.

သတ္ထာ ဣမံ ဓမ္မဒေသနံ အာဟရိတွာ သစ္စာနိ ပကာသေတွာ ဇာတကံ သမောဓာနေသိ၊ သစ္စပရိယောသာနေ ဒွေ ဇယမ္ပတိကာ သောတာပတ္တိဖလေ ပတိဋ္ဌဟိံသု. ‘‘တဒါ ဇယမ္ပတိကာ ဣမေ ဒွေ ဇယမ္ပတိကာ အဟေသုံ၊ ပဏ္ဍိတာမစ္စော ပန အဟမေဝ အဟောသိ’’န္တိ.

ပုဋဘတ္တဇာတကဝဏ္ဏနာ တတိယာ.

[၂၂၄] ၄. ကုမ္ဘိလဇာတကဝဏ္ဏနာ

ယဿေတေ စတုရော ဓမ္မာတိ ဣဒံ သတ္ထာ ဝေဠုဝနေ ဝိဟရန္တော ဒေဝဒတ္တံ အာရဗ္ဘ ကထေသိ.

၁၄၇. ‘‘ယဿေတေ စတုရော ဓမ္မာ၊ ဝါနရိန္ဒ ယထာ တဝ၊

သစ္စံ ဓမ္မော ဓိတိ စာဂေါ၊ ဒိဋ္ဌံ သော အတိဝတ္တတိ.

၁၄၈. ‘‘ယဿ စေတေ န ဝိဇ္ဇန္တိ၊ ဂုဏာ ပရမဘဒ္ဒကာ၊

သစ္စံ ဓမ္မော ဓိတိ စာဂေါ၊ ဒိဋ္ဌံ သော နာတိဝတ္တတီ’’တိ.

တတ္ထ ဂုဏာ ပရမဘဒ္ဒကာတိ ယဿ ဧတေ ပရမဘဒ္ဒကာ စတ္တာရော ရာသဋ္ဌေန ပိဏ္ဍဋ္ဌေန ဂုဏာ န ဝိဇ္ဇန္တိ၊ သော ပစ္စာမိတ္တံ အတိက္ကမိတုံ န သက္ကောတီတိ. သေသမေတ္ထ သဗ္ဗံ ဟေဋ္ဌာ ကုမ္ဘိလဇာတကေ ဝုတ္တနယမေဝ သဒ္ဓိံ သမောဓာနေနာတိ.

ကုမ္ဘိလဇာတကဝဏ္ဏနာ စတုတ္ထာ.

[၂၂၅] ၅. ခန္တိဝဏ္ဏဇာတကဝဏ္ဏနာ

အတ္ထိ မေ ပုရိသော၊ ဒေဝါတိ ဣဒံ သတ္ထာ ဇေတဝနေ ဝိဟရန္တော ကောသလရာဇာနံ အာရဗ္ဘ ကထေသိ. တဿ ကိရေကော ဗဟူပကာရော အမစ္စော အန္တေပုရေ ပဒုဿိ. ရာဇာ ‘‘ဥပကာရကော မေ’’တိ ဉတွာပိ အဓိဝါသေတွာ သတ္ထု အာရောစေသိ. သတ္ထာ ‘‘ပေါရာဏကရာဇာနောပိ၊ မဟာရာဇ၊ ဧဝံ အဓိဝါသေသုံယေဝါ’’တိ ဝတွာ တေန ယာစိတော အတီတံ အာဟရိ.

အတီတေ ဗာရာဏသိယံ ဗြဟ္မဒတ္တေ ရဇ္ဇံ ကာရေန္တေ ဧကော အမစ္စော တဿ အန္တေပုရေ ပဒုဿိ၊ အမစ္စဿာပိ သေဝကော တဿ ဂေဟေ ပဒုဿိ. သော တဿ အပရာဓံ အဓိဝါသေတုံ အသက္ကောန္တော တံ အာဒါယ ရညော သန္တိကံ ဂန္တွာ ‘‘ဒေဝ၊ ဧကော မေ ဥပဋ္ဌာကော သဗ္ဗကိစ္စကာရကော၊ သော မယှံ ဂေဟေ ပဒုဿိ၊ တဿ ကိံ ကာတုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ ပုစ္ဆန္တော ပဌမံ ဂါထမာဟ –

၁၄၉. ‘‘အတ္ထိ မေ ပုရိသော ဒေဝ၊ သဗ္ဗကိစ္စေသု ဗျာဝဋော၊

တဿ စေကောပရာဓတ္ထိ၊ တတ္ထ တွံ ကိန္တိ မညသီ’’တိ.

တတ္ထ တဿ စေကောပရာဓတ္ထီတိ တဿ စ ပုရိသဿ ဧကော အပရာဓော အတ္ထိ. တတ္ထ တွံ ကိန္တိ မညသီတိ တတ္ထ တဿ ပုရိသဿ အပရာဓေ တွံ ‘‘ကိံ ကာတဗ္ဗ’’န္တိ မညသိ၊ ယထာ တေ စိတ္တံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ တဒနုရူပမဿ ဒဏ္ဍံ ပဏေဟီတိ ဒီပေတိ.

တံ သုတွာ ရာဇာ ဒုတိယံ ဂါထမာဟ –

၁၅၀. ‘‘အမှာကမ္ပတ္ထိ ပုရိသော၊ ဧဒိသော ဣဓ ဝိဇ္ဇတိ၊

ဒုလ္လဘော အင်္ဂသမ္ပန္နော၊ ခန္တိရသ္မာက ရုစ္စတီ’’တိ.

တဿတ္ထော – အမှာကမ္ပိ ရာဇူနံ သတံ ဧဒိသော ဗဟူပကာရော အဂါရေ ဒုဿနကပုရိသော အတ္ထိ၊ သော စ ခေါ ဣဓ ဝိဇ္ဇတိ၊ ဣဒါနိပိ ဣဓေဝ သံဝိဇ္ဇတိ၊ မယံ ရာဇာနောပိ သမာနာ တဿ ဗဟူပကာရတံ သန္ဓာယ အဓိဝါသေမ၊ တုယှံ ပန အရညောပိ သတော အဓိဝါသနဘာရော ဇာတော. အင်္ဂသမ္ပန္နော ဟိ သဗ္ဗေဟိ ဂုဏကောဋ္ဌာသေဟိ သမန္နာဂတော ပုရိသော နာမ ဒုလ္လဘော၊ တေန ကာရဏေန အသ္မာကံ ဧဝရူပေသု ဌာနေသု အဓိဝါသနခန္တိယေဝ ရုစ္စတီတိ.

အမစ္စော အတ္တာနံ သန္ဓာယ ရညော ဝုတ္တဘာဝံ ဉတွာ တတော ပဋ္ဌာယ အန္တေပုရေ ပဒုဿိတုံ န ဝိသဟိ၊ သောပိဿ သေဝကော ရညော အာရောစိတဘာဝံ ဉတွာ တတော ပဋ္ဌာယ တံ ကမ္မံ ကာတုံ န ဝိသဟိ.

သတ္ထာ ဣမံ ဓမ္မဒေသနံ အာဟရိတွာ ဇာတကံ သမောဓာနေသိ – ‘‘တဒါ အဟမေဝ ဗာရာဏသိရာဇာ အဟောသိ’’န္တိ. သောပိ အမစ္စော ရညော သတ္ထု ကထိတဘာဝံ ဉတွာ တတော ပဋ္ဌာယ တံ ကမ္မံ ကာတုံ နာသက္ခီတိ.

ခန္တိဝဏ္ဏဇာတကဝဏ္ဏနာ ပဉ္စမာ.

[၂၂၆] ၆. ကောသိယဇာတကဝဏ္ဏနာ

ကာလေ နိက္ခမနာ သာဓူတိ ဣဒံ သတ္ထာ ဇေတဝနေ ဝိဟရန္တော ကောသလရာဇာနံ အာရဗ္ဘ ကထေသိ. ကောသလရာဇာ ပစ္စန္တဝူပသမနတ္ထာယ အကာလေ နိက္ခမိ. ဝတ္ထု ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တနယမေဝ.

သတ္ထာ ပန အတီတံ အာဟရိတွာ အာဟ – ‘‘မဟာရာဇ၊ အတီတေ ဗာရာဏသိရာဇာ အကာလေ နိက္ခမိတွာ ဥယျာနေ ခန္ဓာဝါရံ နိဝေသယိ. တသ္မိံ ကာလေ ဧကော ဥလူကသကုဏော ဝေဠုဂုမ္ဗံ ပဝိသိတွာ နိလီယိ. ကာကသေနာ အာဂန္တွာ ‘နိက္ခန္တမေဝ တံ ဂဏှိဿာမာ’’’တိ ပရိဝါရေသိ. သော သူရိယတ္ထင်္ဂမနံ အနောလောကေတွာ အကာလေယေဝ နိက္ခမိတွာ ပလာယိတုံ အာရဘိ. အထ နံ ကာကာ ပရိဝါရေတွာ တုဏ္ဍေဟိ ကောဋ္ဋေန္တာ ပရိပါတေသုံ. ရာဇာ ဗောဓိသတ္တံ အာမန္တေတွာ ‘‘ကိံ နု ခေါ၊ ပဏ္ဍိတ၊ ဣမေ ကာကာ ကောသိယံ ပရိပါတေန္တီ’’တိ ပုစ္ဆိ. ဗောဓိသတ္တော ‘‘အကာလေ၊ မဟာရာဇ၊ အတ္တနော ဝသနဋ္ဌာနာ နိက္ခမန္တာ ဧဝရူပံ ဒုက္ခံ ပဋိလဘန္တိယေဝ၊ တသ္မာ အကာလေ အတ္တနော ဝသနဋ္ဌာနာ နိက္ခမိတုံ န ဝဋ္ဋတီ’’တိ ဣမမတ္ထံ ပကာသေန္တော ဣမံ ဂါထာဒွယမာဟ –

၁၅၁. ‘‘ကာလေ နိက္ခမနာ သာဓု၊ နာကာလေ သာဓု နိက္ခမော၊

အကာလေန ဟိ နိက္ခမ္မ၊ ဧကကမ္ပိ ဗဟုဇ္ဇနော၊

န ကိဉ္စိ အတ္ထံ ဇောတေတိ၊ ဓင်္ကသေနာဝ ကောသိယံ.

၁၅၂. ‘‘ဓီရော စ ဝိဓိဝိဓာနညူ၊ ပရေသံ ဝိဝရာနုဂူ၊

သဗ္ဗာမိတ္တေ ဝသီကတွာ၊ ကောသိယောဝ သုခီ သိယာ’’တိ.

တတ္ထ ကာလေ နိက္ခမနာ သာဓူတိ၊ မဟာရာဇ၊ နိက္ခမနာ နာမ နိက္ခမနံ ဝါ ပရက္ကမနံ ဝါ ယုတ္တပယုတ္တကာလေ သာဓု. နာကာလေ သာဓု နိက္ခမောတိ အကာလေ ပန အတ္တနော ဝသနဋ္ဌာနတော အညတ္ထ ဂန္တုံ နိက္ခမော နာမ နိက္ခမနံ ဝါ ပရက္ကမနံ ဝါ န သာဓု. ‘‘အကာလေန ဟီ’’တိအာဒီသု စတူသု ပဒေသု ပဌမေန သဒ္ဓိံ တတိယံ၊ ဒုတိယေန စတုတ္ထံ ယောဇေတွာ ဧဝံ အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော. အတ္တနော ဝသနဋ္ဌာနတော ဟိ ကောစိ ပုရိသော အကာလေန နိက္ခမိတွာ ဝါ ပရက္ကမိတွာ ဝါ န ကိဉ္စိ အတ္ထံ ဇောတေတိ၊ အတ္တနော အပ္ပမတ္တကမ္ပိ ဝုဍ္ဎိံ ဥပ္ပါဒေတုံ န သက္ကောတိ၊ အထ ခေါ ဧကကမ္ပိ ဗဟုဇ္ဇနော ဗဟုပိ သော ပစ္စတ္ထိကဇနော ဧတံ အကာလေ နိက္ခမန္တံ ဝါ ပရက္ကမန္တံ ဝါ ဧကကံ ပရိဝါရေတွာ မဟာဝိနာသံ ပါပေတိ. တတြာယံ ဥပမာ – ဓင်္ကသေနာဝ ကောသိယံ၊ ယထာ အယံ ဓင်္ကသေနာ ဣမံ အကာလေ နိက္ခမန္တဉ္စ ပရက္ကမန္တဉ္စ ကောသိယံ တုဏ္ဍေဟိ ဝိတုဒန္တိ မဟာဝိနာသံ ပါပေန္တိ၊ တထာ တသ္မာ တိရစ္ဆာနဂတေ အာဒိံ ကတွာ ကေနစိ အကာလေ အတ္တနော ဝသနဋ္ဌာနတော န နိက္ခမိတဗ္ဗံ န ပရက္ကမိတဗ္ဗန္တိ.

ဒုတိယဂါထာယ ဓီရောတိ ပဏ္ဍိတော. ဝိဓီတိ ပေါရာဏကပဏ္ဍိတေဟိ ဌပိတပဝေဏီ. ဝိဓာနန္တိ ကောဋ္ဌာသော ဝါ သံဝိဒဟနံ ဝါ. ဝိဝရာနုဂူတိ ဝိဝရံ အနုဂစ္ဆန္တော ဇာနန္တော. သဗ္ဗာမိတ္တေတိ သဗ္ဗေ အမိတ္တေ. ဝသီကတွာတိ အတ္တနော ဝသေ ကတွာ. ကောသိယောဝါတိ ဣမမှာ ဗာလကောသိယာ အညော ပဏ္ဍိတကောသိယော ဝိယ. ဣဒံ ဝုတ္တံ ဟောတိ – ယော စ ခေါ ပဏ္ဍိတော ‘‘ဣမသ္မိံ ကာလေ နိက္ခမိတဗ္ဗံ ပရက္ကမိတဗ္ဗံ၊ ဣမသ္မိံ န နိက္ခမိတဗ္ဗံ န ပရက္ကမိတဗ္ဗ’’န္တိ ပေါရာဏကပဏ္ဍိတေဟိ ဌပိတဿ ပဝေဏိသင်္ခါတဿ ဝိဓိနော ကောဋ္ဌာသသင်္ခါတံ ဝိဓာနံ ဝါ တဿ ဝါ ဝိဓိနော ဝိဓာနံ သံဝိဒဟနံ အနုဋ္ဌာနံ ဇာနာတိ၊ သော ဝိဓိဝိဓာနညူ ပရေသံ အတ္တနော ပစ္စာမိတ္တာနံ ဝိဝရံ ဉတွာ ယထာ နာမ ပဏ္ဍိတော ကောသိယော ရတ္တိသင်္ခါတေ အတ္တနော ကာလေ နိက္ခမိတွာ စ ပရက္ကမိတွာ စ တတ္ထ တတ္ထ သယိတာနညေဝ ကာကာနံ သီသာနိ ဆိန္ဒမာနော တေ သဗ္ဗေ အမိတ္တေ ဝသီကတွာ သုခီ သိယာ၊ ဧဝံ ဓီရောပိ ကာလေ နိက္ခမိတွာ ပရက္ကမိတွာ အတ္တနော ပစ္စာမိတ္တေ ဝသီကတွာ သုခီ နိဒ္ဒုက္ခော ဘဝေယျာတိ. ရာဇာ ဗောဓိသတ္တဿ ဝစနံ သုတွာ နိဝတ္တိ.

သတ္ထာ ဣမံ ဓမ္မဒေသနံ အာဟရိတွာ ဇာတကံ သမောဓာနေသိ – ‘‘တဒါ ရာဇာ အာနန္ဒော အဟောသိ၊ ပဏ္ဍိတာမစ္စော ပန အဟမေဝ အဟောသိ’’န္တိ.

ကောသိယဇာတကဝဏ္ဏနာ ဆဋ္ဌာ.

[၂၂၇] ၇. ဂူထပါဏဇာတကဝဏ္ဏနာ

သူရော သူရေန သင်္ဂမ္မာတိ ဣဒံ သတ္ထာ ဇေတဝနေ ဝိဟရန္တော အညတရံ ဘိက္ခုံ အာရဗ္ဘ ကထေသိ. တသ္မိံ ကိရ ကာလေ ဇေတဝနတော တိဂါဝုတဍ္ဎယောဇနမတ္တေ ဧကော နိဂမဂါမော၊ တတ္ထ ဗဟူနိ သလာကဘတ္တပက္ခိယဘတ္တာနိ အတ္ထိ. တတြေကော ပဉှပုစ္ဆကော ကောဏ္ဍော ဝသတိ. သော သလာကဘတ္တပက္ခိယဘတ္တာနံ အတ္ထာယ အာဂတေ ဒဟရေ စ သာမဏေရေ စ ‘‘ကေ ခါဒန္တိ၊ ကေ ပိဝန္တိ၊ ကေ ဘုဉ္ဇန္တီ’’တိ ပဉှံ ပုစ္ဆိတွာ ကထေတုံ အသက္ကောန္တေ လဇ္ဇာပေသိ. တေ တဿ ဘယေန သလာကဘတ္တပက္ခိယဘတ္တတ္ထာယ တံ ဂါမံ န ဂစ္ဆန္တိ. အထေကဒိဝသံ ဧကော ဘိက္ခု သလာကဂ္ဂံ ဂန္တွာ ‘‘ဘန္တေ၊ အသုကဂါမေ သလာကဘတ္တံ ဝါ ပက္ခိယဘတ္တံ ဝါ အတ္ထီ’’တိ ပုစ္ဆိတွာ ‘‘အတ္ထာဝုသော၊ တတ္ထ ပနေကော ကောဏ္ဍော ပဉှံ ပုစ္ဆတိ၊ တံ ကထေတုံ အသက္ကောန္တေ အက္ကောသတိ ပရိဘာသတိ၊ တဿ ဘယေန ကောစိ ဂန္တုံ န သက္ကောတီ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘ဘန္တေ၊ တတ္ထ ဘတ္တာနိ မယှံ ပါပေထ၊ အဟံ တံ ဒမေတွာ နိဗ္ဗိသေဝနံ ကတွာ တတော ပဋ္ဌာယ တုမှေ ဒိသွာ ပလာယနကံ ကရိဿာမီ’’တိ အာဟ. ဘိက္ခူ ‘‘သာဓူ’’တိ သမ္ပဋိစ္ဆိတွာ တဿ တတ္ထ ဘတ္တာနိ ပါပေသုံ.

သော တတ္ထ ဂန္တွာ ဂါမဒွါရေ စီဝရံ ပါရုပိ. တံ ဒိသွာ ကောဏ္ဍော စဏ္ဍမေဏ္ဍကော ဝိယ ဝေဂေန ဥပဂန္တွာ ‘‘ပဉှံ မေ၊ သမဏ၊ ကထေဟီ’’တိ အာဟ. ‘‘ဥပါသက၊ ဂါမေ စရိတွာ ယာဂုံ အာဒါယ အာသနသာလံ တာဝ မေ အာဂန္တုံ ဒေဟီ’’တိ. သော ယာဂုံ အာဒါယ အာသနသာလံ အာဂတေပိ တသ္မိံ တထေဝ အာဟ. သောပိ နံ ဘိက္ခု ‘‘ယာဂုံ တာဝ မေ ပါတုံ ဒေဟိ၊ အာသနသာလံ တာဝ သမ္မဇ္ဇိတုံ ဒေဟိ၊ သလာကဘတ္တံ တာဝ မေ အာဟရိတုံ ဒေဟီ’’တိ ဝတွာ သလာကဘတ္တံ အာဟရိတွာ တမေဝ ပတ္တံ ဂါဟာပေတွာ ‘‘ဧဟိ၊ ပဉှံ တေ ကထေဿာမီ’’တိ ဗဟိဂါမံ နေတွာ စီဝရံ သံဟရိတွာ အံသေ ဌပေတွာ တဿ ဟတ္ထတော ပတ္တံ ဂဟေတွာ အဋ္ဌာသိ. တတြာပိ နံ သော ‘‘သမဏ၊ ပဉှံ မေ ကထေဟီ’’တိ အာဟ. အထ နံ ‘‘ကထေမိ တေ ပဉှ’’န္တိ ဧကပ္ပဟာရေနေဝ ပါတေတွာ အဋ္ဌီနိ သံစုဏ္ဏေန္တော ဝိယ ပေါထေတွာ ဂူထံ မုခေ ပက္ခိပိတွာ ‘‘ဣတော ဒါနိ ပဋ္ဌာယ ဣမံ ဂါမံ အာဂတံ ကဉ္စိ ဘိက္ခုံ ပဉှံ ပုစ္ဆိတကာလေ ဇာနိဿာမီ’’တိ သန္တဇ္ဇေတွာ ပက္ကာမိ. သော တတော ပဋ္ဌာယ ဘိက္ခူ ဒိသွာဝ ပလာယတိ. အပရဘာဂေ တဿ ဘိက္ခုနော သာ ကိရိယာ ဘိက္ခုသံဃေ ပါကဋာ ဇာတာ. အထေကဒိဝသံ ဓမ္မသဘာယံ ဘိက္ခူ ကထံ သမုဋ္ဌာပေသုံ – ‘‘အာဝုသော၊ အသုကဘိက္ခု ကိရ ကောဏ္ဍဿ မုခေ ဂူထံ ပက္ခိပိတွာ ဂတော’’တိ. သတ္ထာ အာဂန္တွာ ‘‘ကာယ နုတ္ထ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဧတရဟိ ကထာယ သန္နိသိန္နာ’’တိ ပုစ္ဆိတွာ ‘‘ဣမာယ နာမာ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘န၊ ဘိက္ခဝေ၊ သော ဘိက္ခု ဣဒါနေဝ တံ မီဠှေန အာသာဒေတိ၊ ပုဗ္ဗေပိ အာသာဒေသိယေဝါ’’တိ ဝတွာ အတီတံ အာဟရိ.

အတီတေ အင်္ဂမဂဓဝါသိနော အညမညဿ ရဋ္ဌံ ဂစ္ဆန္တာ ဧကဒိဝသံ ဒွိန္နံ ရဋ္ဌာနံ သီမန္တရေ ဧကံ သရံ နိဿာယ ဝသိတွာ သုရံ ပိဝိတွာ မစ္ဆမံသံ ခါဒိတွာ ပါတောဝ ယာနာနိ ယောဇေတွာ ပက္ကမိံသု. တေသံ ဂတကာလေ ဧကော ဂူထခါဒကော ပါဏကော ဂူထဂန္ဓေန အာဂန္တွာ တေသံ ပီတဋ္ဌာနေ ဆဍ္ဍိတံ သုရံ ဒိသွာ ပိပါသာယ ပိဝိတွာ မတ္တော ဟုတွာ ဂူထပုဉ္ဇံ အဘိရုဟိ၊ အလ္လဂူထံ တသ္မိံ အာရုဠှေ ထောကံ ဩနမိ. သော ‘‘ပထဝီ မံ ဓာရေတုံ န သက္ကောတီ’’တိ ဝိရဝိ. တသ္မိညေဝ ခဏေ ဧကော မတ္တဝရဝါရဏော တံ ပဒေသံ ပတွာ ဂူထဂန္ဓံ ဃာယိတွာ ဇိဂုစ္ဆန္တော ပဋိက္ကမိ. သော တံ ဒိသွာ ‘‘ဧသ မမ ဘယေန ပလာယတီ’’တိ သညီ ဟုတွာ ‘‘ဣမိနာ မေ သဒ္ဓိံ သင်္ဂါမံ ကာတုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ တံ အဝှယန္တော ပဌမံ ဂါထမာဟ –

၁၅၃. ‘‘သူရော သူရေန သင်္ဂမ္မ၊ ဝိက္ကန္တေန ပဟာရိနာ၊

ဧဟိ နာဂ နိဝတ္တဿု၊ ကိံ နု ဘီတော ပလာယသိ၊

ပဿန္တု အင်္ဂမဂဓာ၊ မမ တုယှဉ္စ ဝိက္ကမ’’န္တိ.

တဿတ္ထော – တွံ သူရော မယာ သူရေန သဒ္ဓိံ သမာဂန္တွာ ဝီရိယဝိက္ကမေန ဝိက္ကန္တေန ပဟာရဒါနသမတ္ထတာယ ပဟာရိနာ ကိံကာရဏာ အသင်္ဂါမေတွာဝ ဂစ္ဆသိ၊ နနု နာမ ဧကသမ္ပဟာရောပိ ဒါတဗ္ဗော သိယာ၊ တသ္မာ ဧဟိ နာဂ နိဝတ္တဿု၊ ဧတ္တကေနေဝ မရဏဘယတဇ္ဇိတော ဟုတွာ ကိံ နု ဘီတော ပလာယသိ၊ ဣမေ ဣမံ သီမံ အန္တရံ ကတွာ ဝသန္တာ ပဿန္တု၊ အင်္ဂမဂဓာ မမ တုယှဉ္စ ဝိက္ကမံ ဥဘိန္နမ္ပိ အမှာကံ ပရက္ကမံ ပဿန္တူတိ.

သော ဟတ္ထီ ကဏ္ဏံ ဒတွာ တဿ ဝစနံ သုတွာ နိဝတ္တိတွာ တဿ သန္တိကံ ဂန္တွာ တံ အပသာဒေန္တော ဒုတိယံ ဂါထမာဟ –

၁၅၄. ‘‘န တံ ပါဒါ ဝဓိဿာမိ၊ န ဒန္တေဟိ န သောဏ္ဍိယာ၊

မီဠှေန တံ ဝဓိဿာမိ၊ ပူတိ ဟညတု ပူတိနာ’’တိ.

တဿတ္ထော – န တံ ပါဒါဒီဟိ ဝဓိဿာမိ၊ တုယှံ ပန အနုစ္ဆဝိကေန မီဠှေန တံ ဝဓိဿာမီတိ.

ဧဝဉ္စ ပန ဝတွာ ‘‘ပူတိဂူထပါဏကော ပူတိနာဝ ဟညတူ’’တိ တဿ မတ္ထကေ မဟန္တံ လဏ္ဍံ ပါတေတွာ ဥဒကံ ဝိဿဇ္ဇေတွာ တတ္ထေဝ တံ ဇီဝိတက္ခယံ ပါပေတွာ ကောဉ္စနာဒံ နဒန္တော အရညမေဝ ပါဝိသိ.

သတ္ထာ ဣမံ ဓမ္မဒေသနံ အာဟရိတွာ ဇာတကံ သမောဓာနေသိ – ‘‘တဒါ ဂူထပါဏကော ကောဏ္ဍော အဟောသိ၊ ဝါရဏော သော ဘိက္ခု၊ တံ ကာရဏံ ပစ္စက္ခတော ဒိသွာ တသ္မိံ ဝနသဏ္ဍေ နိဝုတ္ထဒေဝတာ ပန အဟမေဝ အဟောသိ’’န္တိ.

ဂူထပါဏဇာတကဝဏ္ဏနာ သတ္တမာ.

[၂၂၈] ၈. ကာမနီတဇာတကဝဏ္ဏနာ

တယော ဂိရိန္တိ ဣဒံ သတ္ထာ ဇေတဝနေ ဝိဟရန္တော ကာမနီတဗြာဟ္မဏံ နာမ အာရဗ္ဘ ကထေသိ. ဝတ္ထု ပစ္စုပ္ပန္နဉ္စ အတီတဉ္စ ဒွါဒသကနိပါတေ ကာမဇာတကေ (ဇာ. ၁.၁၂.၃၇ အာဒယော) အာဝိဘဝိဿတိ. တေသု ပန ဒွီသု ရာဇပုတ္တေသု ဇေဋ္ဌကော အာဂန္တွာ ဗာရာဏသိယံ ရာဇာ အဟောသိ၊ ကနိဋ္ဌော ဥပရာဇာ. တေသု ရာဇာ ဝတ္ထုကာမကိလေသကာမေသု အတိတ္တော ဓနလောလော အဟောသိ. တဒါ ဗောဓိသတ္တော သက္ကော ဒေဝရာဇာ ဟုတွာ ဇမ္ဗုဒီပံ ဩလောကေန္တော တဿ ရညော ဒွီသုပိ ကာမေသု အတိတ္တဘာဝံ ဉတွာ ‘‘ဣမံ ရာဇာနံ နိဂ္ဂဏှိတွာ လဇ္ဇာပေဿာမီ’’တိ ဗြာဟ္မဏမာဏဝဝဏ္ဏေန အာဂန္တွာ ရာဇာနံ ပဿိ၊ ရညာ စ ‘‘ကေနတ္ထေန အာဂတောသိ မာဏဝါ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘အဟံ၊ မဟာရာဇ၊ တီဏိ နဂရာနိ ပဿာမိ ခေမာနိ သုဘိက္ခာနိ ပဟူတဟတ္ထိအဿရထပတ္တီနိ ဟိရညသုဝဏ္ဏာလင်္ကာရဘရိတာနိ၊ သက္ကာ စ ပန တာနိ အပ္ပကေနေဝ ဗလေန ဂဏှိတုံ၊ အဟံ တေ တာနိ ဂဟေတွာ ဒါတုံ အာဂတော’’တိ အာဟ. ‘‘ကဒါ ဂစ္ဆာမ၊ မာဏဝါ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘သွေ မဟာရာဇာ’’တိ. ‘‘တေန ဟိ ဂစ္ဆ၊ ပါတောဝ အာဂစ္ဆေယျာသီ’’တိ. ‘‘သာဓု၊ မဟာရာဇ၊ ဝေဂေန ဗလံ သဇ္ဇေဟီ’’တိ ဝတွာ သက္ကော သကဋ္ဌာနမေဝ ဂတော.

ရာဇာ ပုနဒိဝသေ ဘေရိံ စရာပေတွာ ဗလသဇ္ဇံ ကာရေတွာ အမစ္စေ ပက္ကောသာပေတွာ ဟိယျော ဧကော ဗြာဟ္မဏမာဏဝေါ ‘‘ဥတ္တရပဉ္စာလေ ဣန္ဒပတ္တေ ကေကကေတိ ဣမေသု တီသု နဂရေသု ရဇ္ဇံ ဂဟေတွာ ဒဿာမီ’’တိ အာဟ၊ တံ မာဏဝံ အာဒါယ တီသု နဂရေသု ရဇ္ဇံ ဂဏှိဿာမ၊ ဝေဂေန နံ ပက္ကောသထာတိ. ‘‘ကတ္ထဿ၊ ဒေဝ၊ နိဝါသော ဒါပိတော’’တိ? ‘‘န မေ တဿ နိဝါသဂေဟံ ဒါပိတ’’န္တိ. ‘‘နိဝါသပရိဗ္ဗယော ပန ဒိန္နော’’တိ? ‘‘သောပိ န ဒိန္နော’’တိ. အထ ‘‘ကဟံ နံ ပဿိဿာမာ’’တိ? ‘‘နဂရဝီထီသု ဩလောကေထာ’’တိ. တေ ဩလောကေန္တာ အဒိသွာ ‘‘န ပဿာမ၊ မဟာရာဇာ’’တိ အာဟံသု. ရညော မာဏဝံ အပဿန္တဿ ‘‘ဧဝံ မဟန္တာ နာမ ဣဿရိယာ ပရိဟီနောမှီ’’တိ မဟာသောကော ဥဒပါဒိ၊ ဟဒယဝတ္ထု ဥဏှံ အဟောသိ၊ ဝတ္ထုလောဟိတံ ကုပ္ပိ၊ လောဟိတပက္ခန္ဒိကာ ဥဒပါဒိ၊ ဝေဇ္ဇာ တိကိစ္ဆိတုံ နာသက္ခိံသု.

တတော တီဟစတူဟစ္စယေန သက္ကော အာဝဇ္ဇမာနော တဿ တံ အာဗာဓံ ဉတွာ ‘‘တိကိစ္ဆိဿာမိ န’’န္တိ ဗြာဟ္မဏဝဏ္ဏေန အာဂန္တွာ ဒွါရေ ဌတွာ ‘‘ဝေဇ္ဇဗြာဟ္မဏော တုမှာကံ တိကိစ္ဆနတ္ထာယ အာဂတော’’တိ အာရောစာပေသိ. ရာဇာ တံ သုတွာ ‘‘မဟန္တမဟန္တာ ရာဇဝေဇ္ဇာ မံ တိကိစ္ဆိတုံ နာသက္ခိံသု၊ ပရိဗ္ဗယမဿ ဒါပေတွာ ဥယျောဇေထာ’’တိ အာဟ. သက္ကော တံ သုတွာ ‘‘မယှံ နေဝ နိဝါသပရိဗ္ဗယေန အတ္ထော၊ ဝေဇ္ဇလာဘမ္ပိ န ဂဏှိဿာမိ၊ တိကိစ္ဆိဿာမိ နံ၊ ပုန ရာဇာ မံ ပဿတူ’’တိ အာဟ. ရာဇာ တံ သုတွာ ‘‘တေန ဟိ အာဂစ္ဆတူ’’တိ အာဟ. သက္ကော ပဝိသိတွာ ဇယာပေတွာ ဧကမန္တံ အဋ္ဌာသိ၊ ရာဇာ ‘‘တွံ မံ တိကိစ္ဆသီ’’တိ အာဟ. ‘‘အာမ၊ ဒေဝါ’’တိ. ‘‘တေန ဟိ တိကိစ္ဆဿူ’’တိ. ‘‘သာဓု၊ မဟာရာဇ၊ ဗျာဓိနော မေ လက္ခဏံ ကထေထ၊ ကေန ကာရဏေန ဥပ္ပန္နော၊ ကိံ ခါဒိတံ ဝါ ပီတံ ဝါ နိဿာယ၊ ဥဒါဟု ဒိဋ္ဌံ ဝါ သုတံ ဝါ’’တိ? ‘‘တာတ၊ မယှံ ဗျာဓိ သုတံ နိဿာယ ဥပ္ပန္နော’’တိ. ‘‘ကိံ တေ သုတ’’န္တိ. ‘‘တာတ ဧကော မာဏဝေါ အာဂန္တွာ မယှံ ‘တီသု နဂရေသု ရဇ္ဇံ ဂဏှိတွာ ဒဿာမီ’တိ အာဟ၊ အဟံ တဿ နိဝါသဋ္ဌာနံ ဝါ နိဝါသပရိဗ္ဗယံ ဝါ န ဒါပေသိံ၊ သော မယှံ ကုဇ္ဈိတွာ အညဿ ရညော သန္တိကံ ဂတော ဘဝိဿတိ. အထ မေ ‘ဧဝံ မဟန္တာ နာမ ဣဿရိယာ ပရိဟီနောမှီ’တိ စိန္တေန္တဿ အယံ ဗျာဓိ ဥပ္ပန္နော. သစေ သက္ကောသိ တွံ မေ ကာမစိတ္တံ နိဿာယ ဥပ္ပန္နံ ဗျာဓိံ တိကိစ္ဆိတုံ၊ တိကိစ္ဆာဟီ’’တိ ဧတမတ္ထံ ပကာသေန္တော ပဌမံ ဂါထမာဟ –

၁၅၅. ‘‘တယော ဂိရိံ အန္တရံ ကာမယာမိ၊ ပဉ္စာလာ ကုရုယော ကေကကေ စ၊

တတုတ္တရိံ ဗြာဟ္မဏ ကာမယာမိ၊ တိကိစ္ဆ မံ ဗြာဟ္မဏ ကာမနီတ’’န္တိ.

တတ္ထ တယော ဂိရိန္တိ တယော ဂိရီ၊ အယမေဝ ဝါ ပါဌော. ယထာ ‘‘သုဒဿနဿ ဂိရိနော၊ ဒွါရဉှေတံ ပကာသတီ’’တိ ဧတ္ထ သုဒဿနံ ဒေဝနဂရံ ယုဇ္ဈိတွာ ဒုဂ္ဂဏှတာယ ဒုစ္စလနတာယ ‘‘သုဒဿနဂိရီ’’တိ ဝုတ္တံ၊ ဧဝမိဓာပိ တီဏိ နဂရာနိ ‘‘တယော ဂိရိ’’န္တိ အဓိပ္ပေတာနိ. တသ္မာ အယမေတ္ထ အတ္ထော – တီဏိ စ နဂရာနိ တေသဉ္စ အန္တရံ တိဝိဓမ္ပိ ရဋ္ဌံ ကာမယာမိ. ‘‘ပဉ္စာလာ ကုရုယော ကေကကေ စာ’’တိ ဣမာနိ တေသံ ရဋ္ဌာနံ နာမာနိ. တေသု ပဉ္စာလာတိ ဥတ္တရပဉ္စာလာ၊ တတ္ထ ကပိလံ နာမ နဂရံ. ကုရုယောတိ ကုရုရဋ္ဌံ၊ တတ္ထ ဣန္ဒပတ္တံ နာမ နဂရံ. ကေကကေ စာတိ ပစ္စတ္တေ ဥပယောဂဝစနံ၊ တေန ကေကကရဋ္ဌံ ဒဿေတိ. တတ္ထ ကေကကရာဇဓာနီယေဝ နဂရံ. တတုတ္တရိန္တိ တံ အဟံ ဣတော ပဋိလဒ္ဓါ ဗာရာဏသိရဇ္ဇာ တတုတ္တရိံ တိဝိဓံ ရဇ္ဇံ ကာမယာမိ. တိကိစ္ဆ မံ၊ ဗြာဟ္မဏ၊ ကာမနီတန္တိ ဣမေဟိ ဝတ္ထုကာမေဟိ စ ကိလေသကာမေဟိ စ နီတံ ဟတံ ပဟတံ သစေ သက္ကောသိ၊ တိကိစ္ဆ မံ ဗြာဟ္မဏာတိ.

အထ နံ သက္ကော ‘‘မဟာရာဇ၊ တွံ မူလောသဓာဒီဟိ အတေကိစ္ဆော. ဉာဏောသဓေနေဝ တိကိစ္ဆိတဗ္ဗော’’တိ ဝတွာ ဒုတိယံ ဂါထမာဟ –

၁၅၆. ‘‘ကဏှာဟိဒဋ္ဌဿ ကရောန္တိ ဟေကေ၊ အမနုဿပဝိဋ္ဌဿ ကရောန္တိ ပဏ္ဍိတာ၊

န ကာမနီတဿ ကရောတိ ကောစိ၊ ဩက္ကန္တသုက္ကဿ ဟိ ကာ တိကိစ္ဆာ’’တိ.

တတ္ထ ကဏှာဟိဒဋ္ဌဿ ကရောန္တိ ဟေကေတိ ဧကစ္စေ ဟိ တိကိစ္ဆကာ ဃောရဝိသေန ကာဠသပ္ပေန ဒဋ္ဌဿ မန္တေဟိ စေဝ ဩသဓေဟိ စ တိကိစ္ဆံ ကရောန္တိ. အမနုဿပဝိဋ္ဌဿ ကရောန္တိ ပဏ္ဍိတာတိ အပရေ ပဏ္ဍိတာ ဘူတဝေဇ္ဇာ ဘူတယက္ခာဒီဟိ အမနုဿေဟိ ပဝိဋ္ဌဿ အဘိဘူတဿ ဂဟိတဿ ဗလိကမ္မပရိတ္တကရဏဩသဓပရိဘာဝိတာဒီဟိ တိကိစ္ဆံ ကရောန္တိ. န ကာမနီတဿ ကရောတိ ကောစီတိ ကာမေဟိ ပန နီတဿ ကာမဝသိကဿ ပုဂ္ဂလဿ အညတြ ပဏ္ဍိတေဟိ အညော ကောစိ တိကိစ္ဆံ န ကရောတိ၊ ကရောန္တောပိ ကာတုံ သမတ္ထော နာမ နတ္ထိ. ကိံကာရဏာ? ဩက္ကန္တသုက္ကဿ ဟိ ကာ တိကိစ္ဆာတိ၊ ဩက္ကန္တသုက္ကဿ အဝက္ကန္တဿ ကုသလဓမ္မမရိယာဒံ အတိက္ကန္တဿ အကုသလဓမ္မေ ပတိဋ္ဌိတဿ ပုဂ္ဂလဿ မန္တောသဓာဒီဟိ ကာ နာမ တိကိစ္ဆာ၊ န သက္ကာ ဩသဓေဟိ တိကိစ္ဆိတုန္တိ.

ဣတိဿ မဟာသတ္တော ဣမံ ကာရဏံ ဒဿေတွာ ဥတ္တရိ ဧဝမာဟ – ‘‘မဟာရာဇ၊ သစေ တွံ တာနိ တီဏိ ရဇ္ဇာနိ လစ္ဆသိ၊ အပိ နု ခေါ ဣမေသု စတူသု နဂရေသု ရဇ္ဇံ ကရောန္တော ဧကပ္ပဟာရေနေဝ စတ္တာရိ သာဋကယုဂါနိ ပရိဒဟေယျာသိ၊ စတူသု ဝါ သုဝဏ္ဏပါတီသု ဘုဉ္ဇေယျာသိ၊ စတူသု ဝါ သယနေသု သယေယျာသိ၊ မဟာရာဇ၊ တဏှာဝသိကေန နာမ ဘဝိတုံ န ဝဋ္ဋတိ၊ တဏှာ ဟိ နာမေသာ ဝိပတ္တိမူလာ. သာ ဝဍ္ဎမာနာ ယော တံ ဝဍ္ဎေတိ၊ တံ ပုဂ္ဂလံ အဋ္ဌသု မဟာနိရယေသု သောဠသသု ဥဿဒနိရယေသု နာနပ္ပကာရဘေဒေသု စ အဝသေသေသု အပါယေသု ခိပတီ’’တိ. ဧဝံ ရာဇာနံ နိရယာဒိဘယေန တဇ္ဇေတွာ မဟာသတ္တော ဓမ္မံ ဒေသေသိ. ရာဇာပိဿ ဓမ္မံ သုတွာ ဝိဂတသောကော ဟုတွာ တာဝဒေဝ နိဗျာဓိတံ ပါပုဏိ. သက္ကောပိဿ ဩဝါဒံ ဒတွာ သီလေသု ပတိဋ္ဌာပေတွာ ဒေဝလောကမေဝ ဂတော. သောပိ တတော ပဋ္ဌာယ ဒါနာဒီနိ ပုညာနိ ကတွာ ယထာကမ္မံ ဂတော.

သတ္ထာ ဣမံ ဓမ္မဒေသနံ အာဟရိတွာ သစ္စာနိ ပကာသေတွာ ဇာတကံ သမောဓာနေသိ – ‘‘တဒါ ရာဇာ ကာမနီတဗြာဟ္မဏော အဟောသိ၊ သက္ကော ပန အဟမေဝ အဟောသိ’’န္တိ.

ကာမနီတဇာတကဝဏ္ဏနာ အဋ္ဌမာ.

[၂၂၉] ၉. ပလာယိတဇာတကဝဏ္ဏနာ

ဂဇဂ္ဂမေဃေဟီတိ ဣဒံ သတ္ထာ ဇေတဝနေ ဝိဟရန္တော ပလာယိတပရိဗ္ဗာဇကံ အာရဗ္ဘ ကထေသိ. သော ကိရ ဝါဒတ္ထာယ သကလဇမ္ဗုဒီပံ ဝိစရိတွာ ကဉ္စိ ပဋိဝါဒိံ အလဘိတွာ အနုပုဗ္ဗေန သာဝတ္ထိံ ဂန္တွာ ‘‘အတ္ထိ နု ခေါ ကောစိ မယာ သဒ္ဓိံ ဝါဒံ ကာတုံ သမတ္ထော’’တိ မနုဿေ ပုစ္ဆိ. မနုဿာ ‘‘တာဒိသာနံ သဟဿေနပိ သဒ္ဓိံ ဝါဒံ ကာတုံ သမတ္ထော သဗ္ဗညူ ဒွိပဒါနံ အဂ္ဂေါ မဟာဂေါတမော ဓမ္မိဿရော ပရပ္ပဝါဒမဒ္ဒနော၊ သကလေပိ ဇမ္ဗုဒီပေ ဥပ္ပန္နော ပရပ္ပဝါဒေါ တံ ဘဂဝန္တံ အတိက္ကမိတုံ သမတ္ထော နာမ နတ္ထိ. ဝေလန္တံ ပတွာ သမုဒ္ဒဦမိယော ဝိယ ဟိ သဗ္ဗဝါဒါ တဿ ပါဒမူလံ ပတွာ စုဏ္ဏဝိစုဏ္ဏာ ဟောန္တီ’’တိ ဗုဒ္ဓဂုဏေ ကထေသုံ. ပရိဗ္ဗာဇကော ‘‘ကဟံ ပန သော ဧတရဟီ’’တိ ပုစ္ဆိတွာ ‘‘ဇေတဝနေ’’တိ သုတွာ ‘‘ဣဒါနိဿ ဝါဒံ အာရောပေဿာမီ’’တိ မဟာဇနပရိဝုတော ဇေတဝနံ ဂစ္ဆန္တော ဇေတေန ရာဇကုမာရေန နဝကောဋိဓနံ ဝိဿဇ္ဇေတွာ ကာရိတံ ဇေတဝနဒွါရကောဋ္ဌကံ ဒိသွာ ‘‘အယံ သမဏဿ ဂေါတမဿ ဝသနပါသာဒေါ’’တိ ပုစ္ဆိတွာ ‘‘ဒွါရကောဋ္ဌကော အယ’’န္တိ သုတွာ ‘‘ဒွါရကောဋ္ဌကော တာဝ ဧဝရူပေါ၊ ဝသနဂေဟံ ကီဒိသံ ဘဝိဿတီ’’တိ ဝတွာ ‘‘ဂန္ဓကုဋိ နာမ အပ္ပမေယျာ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘ဧဝရူပေန သမဏေန သဒ္ဓိံ ကော ဝါဒံ ကရိဿတီ’’တိ တတောဝ ပလာယိ. မနုဿာ ဥန္နာဒိနော ဟုတွာ ဇေတဝနံ ပဝိသိတွာ သတ္ထာရာ ‘‘ကိံ အကာလေ အာဂတတ္ထာ’’တိ ဝုတ္တာ တံ ပဝတ္တိံ ကထယိံသု. သတ္ထာ ‘‘န ခေါ ဥပါသကာ ဣဒါနေဝ၊ ပုဗ္ဗေပေသ မမ ဝသနဋ္ဌာနဿ ဒွါရကောဋ္ဌကံ ဒိသွာ ပလာယတေဝါ’’တိ ဝတွာ တေဟိ ယာစိတော အတီတံ အာဟရိ.

အတီတေ ဂန္ဓာရရဋ္ဌေ တက္ကသိလာယံ ဗောဓိသတ္တော ရဇ္ဇံ ကာရေသိ၊ ဗာရာဏသိယံ ဗြဟ္မဒတ္တော. သော ‘‘တက္ကသိလံ ဂဏှိဿာမီ’’တိ မဟန္တေန ဗလကာယေန ဂန္တွာ နဂရတော အဝိဒူရေ ဌတွာ ‘‘ဣမိနာ နိယာမေန ဟတ္ထီ ပေသေထ၊ ဣမိနာ အဿေ၊ ဣမိနာ ရထေ၊ ဣမိနာ ပတ္တီ၊ ဧဝံ ဓာဝိတွာ အာဝုဓေဟိ ပဟရထ၊ ဧဝံ ဃနဝဿဝလာဟကာ ဝိယ သရဝဿံ ဝဿထာ’’တိ တေနံ ဝိစာရေန္တော ဣမံ ဂါထာဒွယမာဟ –

၁၅၇. ‘‘ဂဇဂ္ဂမေဃေဟိ ဟယဂ္ဂမာလိဘိ၊ ရထူမိဇာတေဟိ သရာဘိဝဿေဘိ၊

ထရုဂ္ဂဟာဝဋ္ဋဒဠှပ္ပဟာရိဘိ၊ ပရိဝါရိတာ တက္ကသိလာ သမန္တတော.

၁၅၈. ‘‘အဘိဓာဝထ စူပဓာဝထ စ၊ ဝိဝိဓာ ဝိနာဒိတာ ဝဒန္တိဘိ၊

ဝတ္တတဇ္ဇ တုမုလော ဃောသော ယထာ၊ ဝိဇ္ဇုလတာ ဇလဓရဿ ဂဇ္ဇတော’’တိ.

တတ္ထ ဂဇဂ္ဂမေဃေဟီတိ အဂ္ဂဂဇမေဃေဟိ၊ ကောဉ္စနာဒံ ဂဇ္ဇန္တေဟိ မတ္တဝရဝါရဏဝလာဟကေဟီတိ အတ္ထော. ဟယဂ္ဂမာလိဘီတိ အဂ္ဂဟယမာလီဟိ၊ ဝရသိန္ဓဝဝလာဟကကုလေဟိ အဿာနီကေဟီတိ အတ္ထော. ရထူမိဇာတေဟီတိ သဉ္ဇာတဦမိဝေဂေဟိ သာဂရသလိလေဟိ ဝိယ သဉ္ဇာတရထူမီဟိ၊ ရထာနီကေဟီတိ အတ္ထော. သရာဘိဝဿေဘီတိ တေဟိယေဝ ရထာနီကေဟိ ဃနဝဿမေဃော ဝိယ သရဝဿံ ဝဿန္တေဟိ. ထရုဂ္ဂဟာဝဋ္ဋဒဠှပ္ပဟာရိဘီတိ ထရုဂ္ဂဟေဟိ အာဝဋ္ဋဒဠှပ္ပဟာရီဟိ၊ ဣတော စိတော စ အာဝတ္တိတွာ ပရိဝတ္တိတွာ ဒဠှံ ပဟရန္တေဟိ ဂဟိတခဂ္ဂရတနထရုဒဏ္ဍေဟိ ပတ္တိယောဓေဟိ စာတိ အတ္ထော. ပရိဝါရိတာ တက္ကသိလာ သမန္တတောတိ ယထာ အယံ တက္ကသိလာ ပရိဝါရိတာ ဟောတိ၊ သီဃံ တထာ ကရောထာတိ အတ္ထော.

အဘိဓာဝထ စူပဓာဝထ စာတိ ဝေဂေန ဓာဝထ စေဝ ဥပဓာဝထ စ. ဝိဝိဓာ ဝိနာဒိတာ ဝဒန္တိဘီတိ ဝရဝါရဏေဟိ သဒ္ဓိံ ဝိဝိဓာ ဝိနဒိတာ ဘဝထ၊ သေလိတဂဇ္ဇိတဝါဒိတေဟိ နာနာဝိရဝါ ဟောထာတိ အတ္ထော. ဝတ္တတဇ္ဇ တုမုလော ဃောသောတိ ဝတ္တတု အဇ္ဇ တုမုလော မဟန္တော အသနိသဒ္ဒသဒိသော ဃောသော. ယထာ ဝိဇ္ဇုလတာ ဇလဓရဿ ဂဇ္ဇတောတိ ယထာ ဂဇ္ဇန္တဿ ဇလဓရဿ မုခတော နိဂ္ဂတာ ဝိဇ္ဇုလတာ စရန္တိ၊ ဧဝံ ဝိစရန္တာ နဂရံ ပရိဝါရေတွာ ရဇ္ဇံ ဂဏှထာတိ ဝဒတိ.

ဣတိ သော ရာဇာ ဂဇ္ဇိတွာ သေနံ ဝိစာရေတွာ နဂရဒွါရသမီပံ ဂန္တွာ ဒွါရကောဋ္ဌကံ ဒိသွာ ‘‘ဣဒံ ရညော ဝသနဂေဟ’’န္တိ ပုစ္ဆိတွာ ‘‘အယံ နဂရဒွါရကောဋ္ဌကော’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘နဂရဒွါရကောဋ္ဌကော တာဝ ဧဝရူပေါ၊ ရညော နိဝေသနံ ကီဒိသံ ဘဝိဿတီ’’တိ ဝတွာ ‘‘ဝေဇယန္တပါသာဒသဒိသ’’န္တိ သုတွာ ‘‘ဧဝံ ယသသမ္ပန္နေန ရညာ သဒ္ဓိံ ယုဇ္ဈိတုံ န သက္ခိဿာမာ’’တိ ဒွါရကောဋ္ဌကံ ဒိသွာဝ နိဝတ္တိတွာ ပလာယိတွာ ဗာရာဏသိမေဝ အဂမာသိ.

သတ္ထာ ဣမံ ဓမ္မဒေသနံ အာဟရိတွာ ဇာတကံ သမောဓာနေသိ – ‘‘တဒါ ဗာရာဏသိရာဇာ ပလာယိတပရိဗ္ဗာဇကော အဟောသိ၊ တက္ကသိလရာဇာ ပန အဟမေဝ အဟောသိ’’န္တိ.

ပလာယိတဇာတကဝဏ္ဏနာ နဝမာ.

[၂၃၀] ၁၀. ဒုတိယပလာယိတဇာတကဝဏ္ဏနာ

ဓဇမပရိမိတန္တိ ဣဒံ သတ္ထာ ဇေတဝနေ ဝိဟရန္တော ဧကံ ပလာယိတပရိဗ္ဗာဇကမေဝ အာရဗ္ဘ ကထေသိ. ဣမသ္မိံ ပန ဝတ္ထုသ္မိံ သော ပရိဗ္ဗာဇကော ဇေတဝနံ ပါဝိသိ. တသ္မိံ ခဏေ သတ္ထာ မဟာဇနပရိဝုတော အလင်္ကတဓမ္မာသနေ နိသိန္နော မနောသိလာတလေ သီဟနာဒံ နဒန္တော သီဟပေါတကော ဝိယ ဓမ္မံ ဒေသေတိ. ပရိဗ္ဗာဇကော ဒသဗလဿ ဗြဟ္မသရီရပဋိဘာဂံ ရူပံ ပုဏ္ဏစန္ဒသဿိရိကံ မုခံ သုဝဏ္ဏပဋ္ဋသဒိသံ နလာဋဉ္စ ဒိသွာ ‘‘ကော ဧဝရူပံ ပုရိသုတ္တမံ ဇိနိတုံ သက္ခိဿတီ’’တိ နိဝတ္တိတွာ ပရိသန္တရံ ပဝိသိတွာ ပလာယိ. မဟာဇနော တံ အနုဗန္ဓိတွာ နိဝတ္တိတွာ သတ္ထုဿ တံ ပဝတ္တိံ အာရောစေသိ. သတ္ထာ ‘‘န သော ပရိဗ္ဗာဇကော ဣဒါနေဝ၊ ပုဗ္ဗေပိ မမ သုဝဏ္ဏဝဏ္ဏံ မုခံ ဒိသွာ ပလာတောယေဝါ’’တိ ဝတွာ အတီတံ အာဟရိ.

အတီတေ ဗောဓိသတ္တော ဗာရာဏသိယံ ရဇ္ဇံ ကာရေသိ၊ တက္ကသိလာယံ ဧကော ဂန္ဓာရရာဇာ. သော ‘‘ဗာရာဏသိံ ဂဟေဿာမီ’’တိ စတုရင်္ဂိနိယာ သေနာယ အာဂန္တွာ နဂရံ ပရိဝါရေတွာ နဂရဒွါရေ ဌိတော အတ္တနော ဗလဝါဟနံ ဩလောကေတွာ ‘‘ကော ဧတ္တကံ ဗလဝါဟနံ ဇိနိတုံ သက္ခိဿတီ’’တိ အတ္တနော သေနံ သံဝဏ္ဏေတွာ ပဌမံ ဂါထမာဟ –

၁၅၉. ‘‘ဓဇမပရိမိတံ အနန္တပါရံ၊ ဒုပ္ပသဟံ ဓင်္ကေဟိ သာဂရံဝ၊

ဂိရိမိဝ အနိလေန ဒုပ္ပသယှော၊ ဒုပ္ပသဟော အဟမဇ္ဇ တာဒိသေနာ’’တိ.

တတ္ထ ဓဇမပရိမိတန္တိ ဣဒံ တာဝ မေ ရထေသု မောရဆဒေ ဌပေတွာ ဥဿာပိတဓဇမေဝ အပရိမိတံ ဗဟုံ အနေကသတသင်္ချံ. အနန္တပါရန္တိ ဗလဝါဟနမ္ပိ မေ ‘‘ဧတ္တကာ ဟတ္ထီ ဧတ္တကာ အဿာ ဧတ္တကာ ရထာ ဧတ္တကာ ပတ္တီ’’တိ ဂဏနပရိစ္ဆေဒရဟိတံ အနန္တပါရံ. ဒုပ္ပသဟန္တိ န သက္ကာ ပဋိသတ္တူဟိ သဟိတုံ အဘိဘဝိတုံ. ယထာ ကိံ? ဓင်္ကေဟိ သာဂရံဝ၊ ယထာ သာဂရော ဗဟူဟိ ကာကေဟိ ဝေဂဝိက္ခမ္ဘနဝသေန ဝါ အတိက္ကမနဝသေန ဝါ ဒုပ္ပသဟော၊ ဧဝံ ဒုပ္ပသဟံ. ဂိရိမိဝ အနိလေန ဒုပ္ပသယှောတိ အပိစ မေ အယံ ဗလကာယော ယထာ ပဗ္ဗတော ဝါတေန အကမ္ပနီယတော ဒုပ္ပသဟော၊ တထာ အညေန ဗလကာယေန ဒုပ္ပသဟော. ဒုပ္ပသဟော အဟမဇ္ဇ တာဒိသေနာတိ သွာဟံ ဣမိနာ ဗလေန သမန္နာဂတော အဇ္ဇ တာဒိသေန ဒုပ္ပသဟောတိ အဋ္ဋာလကေ ဌိတံ ဗောဓိသတ္တံ သန္ဓာယ ဝဒတိ.

အထဿ သော ပုဏ္ဏစန္ဒသဿိရိကံ အတ္တနော မုခံ ဒဿေတွာ ‘‘ဗာလ၊ မာ ဝိပ္ပလပသိ၊ ဣဒါနိ တေ ဗလဝါဟနံ မတ္တဝါရဏော ဝိယ နဠဝနံ ဝိဒ္ဓံသေဿာမီ’’တိ သန္တဇ္ဇေတွာ ဒုတိယံ ဂါထမာဟ –

၁၆၀. ‘‘မာ ဗာလိယံ ဝိလပိ န ဟိဿ တာဒိသံ၊ ဝိဍယှသေ န ဟိ လဘသေ နိသေဓကံ၊

အာသဇ္ဇသိ ဂဇမိဝ ဧကစာရိနံ၊ ယော တံ ပဒါ နဠမိဝ ပေါထယိဿတီ’’တိ.

တတ္ထ မာ ဗာလိယံ ဝိလပီတိ မာ အတ္တနော ဗာလဘာဝံ ဝိပ္ပလပသိ. န ဟိဿ တာဒိသန္တိ န ဟိ အဿ တာဒိသော၊ အယမေဝ ဝါ ပါဌော. တာဒိသော ‘‘အနန္တပါရံ မေ ဗလဝါဟန’’န္တိ ဧဝရူပံ တက္ကေန္တော ရဇ္ဇဉ္စ ဂဟေတုံ သမတ္ထော နာမ န ဟိ အဿ၊ န ဟောတီတိ အတ္ထော. ဝိဍယှသေတိ တွံ ဗာလ၊ ကေဝလံ ရာဂဒေါသမောဟမာနပရိဠာဟေန ဝိဍယှသိယေဝ. န ဟိ လဘသေ နိသေဓကန္တိ မာဒိသံ ပန ပသယှ အဘိဘဝိတွာ နိသေဓကံ န တာဝ လဘသိ၊ အဇ္ဇ တံ အာဂတမဂ္ဂေနေဝ ပလာပေဿာမိ. အာသဇ္ဇသီတိ ဥပဂစ္ဆသိ. ဂဇမိဝ ဧကစာရိနန္တိ ဧကစာရိနံ မတ္တဝရဝါရဏံ ဝိယ. ယော တံ ပဒါ နဠမိဝ ပေါထယိဿတီတိ ယော တံ ယထာ နာမ မတ္တဝရဝါရဏော ပါဒါ နဠံ ပေါထေတိ သံစုဏ္ဏေတိ၊ ဧဝံ ပေါထယိဿတိ၊ တံ တွံ အာသဇ္ဇသီတိ အတ္တာနံ သန္ဓာယာဟ.

ဧဝံ တဇ္ဇေန္တဿ ပနဿ ကထံ သုတွာ ဂန္ဓာရရာဇာ ဥလ္လောကေန္တော ကဉ္စနပဋ္ဋသဒိသံ မဟာနလာဋံ ဒိသွာ အတ္တနော ဂဟဏဘီတော နိဝတ္တိတွာ ပလာယန္တော သကနဂရမေဝ အဂမာသိ.

သတ္ထာ ဣမံ ဓမ္မဒေသနံ အာဟရိတွာ ဇာတကံ သမောဓာနေသိ – ‘‘တဒါ ဂန္ဓာရရာဇာ ပလာယိတပရိဗ္ဗာဇကော အဟောသိ၊ ဗာရာဏသိရာဇာ ပန အဟမေဝ အဟောသိ’’န္တိ.

ဒုတိယပလာယိတဇာတကဝဏ္ဏနာ ဒသမာ.

ကာသာဝဝဂ္ဂေါ အဋ္ဌမော.

တဿုဒ္ဒါနံ –

ကာသာဝံ စူဠနန္ဒိယံ၊ ပုဋဘတ္တဉ္စ ကုမ္ဘိလံ၊

ခန္တိဝဏ္ဏံ ကောသိယဉ္စ၊ ဂူထပါဏံ ကာမနီတံ၊

ပလာယိတဒွယမ္ပိ စ.