၃. ကလျာဏဝဂ္ဂေါ

[၁၇၁] ၁. ကလျာဏဓမ္မဇာတကဝဏ္ဏနာ

ကလျာဏဓမ္မောတိ ဣဒံ သတ္ထာ ဇေတဝနေ ဝိဟရန္တော ဧကံ ဗဓိရသဿုံ အာရဗ္ဘ ကထေသိ. သာဝတ္ထိယဉှိ ဧကော ကုဋုမ္ဗိကော သဒ္ဓေါ ပသန္နော တိသရဏဂတော ပဉ္စသီလေန သမန္နာဂတော. သော ဧကဒိဝသံ ဗဟူနိ သပ္ပိအာဒီနိ ဘေသဇ္ဇာနိ စေဝ ပုပ္ဖဂန္ဓဝတ္ထာဒီနိ စ ဂဟေတွာ ‘‘ဇေတဝနေ သတ္ထု သန္တိကေ ဓမ္မံ သောဿာမီ’’တိ အဂမာသိ. တဿ တတ္ထ ဂတကာလေ သဿု ခါဒနီယဘောဇနီယံ ဂဟေတွာ ဓီတရံ ဒဋ္ဌုကာမာ တံ ဂေဟံ အဂမာသိ၊ သာ စ ထောကံ ဗဓိရဓာတုကာ ဟောတိ. သာ ဓီတရာ သဒ္ဓိံ ဘုတ္တဘောဇနာ ဘတ္တသမ္မဒံ ဝိနောဒယမာနာ ဓီတရံ ပုစ္ဆိ – ‘‘ကိံ၊ အမ္မ၊ ဘတ္တာ တေ သမ္မောဒမာနော အဝိဝဒမာနော ပိယသံဝါသံ ဝသတီ’’တိ. ‘‘ကိံ၊ အမ္မ၊ ကထေထ ယာဒိသော တုမှာကံ ဇာမာတာ သီလေန စေဝ အာစာရသမ္ပဒါယ စ၊ တာဒိသော ပဗ္ဗဇိတောပိ ဒုလ္လဘော’’တိ. ဥပါသိကာ ဓီတု ဝစနံ သာဓုကံ အသလ္လက္ခေတွာ ‘‘ပဗ္ဗဇိတော’’တိ ပဒမေဝ ဂဟေတွာ ‘‘အမ္မ၊ ကသ္မာ တေ ဘတ္တာ ပဗ္ဗဇိတော’’တိ မဟာသဒ္ဒံ အကာသိ. တံ သုတွာ သကလဂေဟဝါသိနော ‘‘အမှာကံ ကိရ ကုဋုမ္ဗိကော ပဗ္ဗဇိတော’’တိ ဝိရဝိံသု. တေသံ သဒ္ဒံ သုတွာ ဒွါရေန သဉ္စရန္တာ ‘‘ကိံ နာမ ကိရေတ’’န္တိ ပုစ္ဆိံသု. ‘‘ဣမသ္မိံ ကိရ ဂေဟေ ကုဋုမ္ဗိကော ပဗ္ဗဇိတော’’တိ. သောပိ ခေါ ကုဋုမ္ဗိကော ဒသဗလဿ ဓမ္မံ သုတွာ ဝိဟာရာ နိက္ခမ္မ နဂရံ ပါဝိသိ.

အထ နံ အန္တရာမဂ္ဂေယေဝ ဧကော ပုရိသော ဒိသွာ ‘‘သမ္မ၊ တွံ ကိရ ပဗ္ဗဇိတောတိ တဝ ဂေဟေ ပုတ္တဒါရပရိဇနော ပရိဒေဝတီ’’တိ အာဟ. အထဿ ဧတဒဟောသိ – ‘‘အယံ အပဗ္ဗဇိတမေဝ ကိရ မံ ‘ပဗ္ဗဇိတော’တိ ဝဒတိ၊ ဥပ္ပန္နော ခေါ ပန မေ ကလျာဏသဒ္ဒေါ န အန္တရဓာပေတဗ္ဗော၊ အဇ္ဇေဝ မယာ ပဗ္ဗဇိတုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ တတောဝ နိဝတ္တိတွာ သတ္ထု သန္တိကံ ဂန္တွာ ‘‘ကိံ နု ခေါ၊ ဥပါသက၊ ဣဒါနေဝ ဗုဒ္ဓုပဋ္ဌာနံ ကတွာ ဂန္တွာ ဣဒါနေဝ ပစ္စာဂတောသီ’’တိ ဝုတ္တေ တမတ္ထံ အာရောစေတွာ ‘‘ဘန္တေ၊ ကလျာဏသဒ္ဒေါ နာမ ဥပ္ပန္နော န အန္တရဓာပေတုံ ဝဋ္ဋတိ၊ တသ္မာ ပဗ္ဗဇိတုကာမော ဟုတွာ အာဂတောမှီ’’တိ အာဟ. သော ပဗ္ဗဇ္ဇဉ္စ ဥပသမ္ပဒဉ္စ လဘိတွာ သမ္မာ ပဋိပန္နော နစိရဿေဝ အရဟတ္တံ ပါပုဏိ. ဣဒံ ကိရ ကာရဏံ ဘိက္ခုသံဃေ ပါကဋံ ဇာတံ. အထေကဒိဝသံ ဓမ္မသဘာယံ ဘိက္ခူ ကထံ သမုဋ္ဌာပေသုံ – ‘‘အာဝုသော၊ အသုကော နာမ ကုဋုမ္ဗိကော ‘ဥပ္ပန္နော ကလျာဏသဒ္ဒေါ န အန္တရဓာပေတဗ္ဗော’တိ ပဗ္ဗဇိတွာ ဣဒါနိ အရဟတ္တံ ပတ္တော’’တိ. သတ္ထာ အာဂန္တွာ ‘‘ကာယ နုတ္ထ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဧတရဟိ ကထာယ သန္နိသိန္နာ’’တိ ပုစ္ဆိတွာ ‘‘ဣမာယ နာမာ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘ဘိက္ခဝေ၊ ပေါရာဏကပဏ္ဍိတာပိ ‘ဥပ္ပန္နော ကလျာဏသဒ္ဒေါ ဝိရာဓေတုံ န ဝဋ္ဋတီ’တိ ပဗ္ဗဇိံသုယေဝါ’’တိ ဝတွာ အတီတံ အာဟရိ.

အတီတေ ဗာရာဏသိယံ ဗြဟ္မဒတ္တေ ရဇ္ဇံ ကာရေန္တေ ဗောဓိသတ္တော သေဋ္ဌိကုလေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဝယပ္ပတ္တော ပိတု အစ္စယေန သေဋ္ဌိဋ္ဌာနံ ပါပုဏိ. သော ဧကဒိဝသံ နိဝေသနာ နိက္ခမိတွာ ရာဇုပဋ္ဌာနံ အဂမာသိ. အထဿ သဿု ‘‘ဓီတရံ ပဿိဿာမီ’’တိ တံ ဂေဟံ အဂမာသိ၊ သာ ထောကံ ဗဓိရဓာတုကာတိ သဗ္ဗံ ပစ္စုပ္ပန္နဝတ္ထုသဒိသမေဝ. တံ ပန ရာဇုပဋ္ဌာနံ ဂန္တွာ အတ္တနော ဃရံ အာဂစ္ဆန္တံ ဒိသွာ ဧကော ပုရိသော ‘‘တုမှေ ကိရ ပဗ္ဗဇိတာတိ တုမှာကံ ဂေဟေ မဟာပရိဒေဝေါ ပဝတ္တတီ’’တိ အာဟ. ဗောဓိသတ္တော ‘‘ဥပ္ပန္နော ကလျာဏသဒ္ဒေါ နာမ န အန္တရဓာပေတုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ တတောဝ နိဝတ္တိတွာ ရညော သန္တိကံ ဂန္တွာ ‘‘ကိံ၊ မဟာသေဋ္ဌိ၊ ဣဒါနေဝ ဂန္တွာ ပုန အာဂတောသီ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘ဒေဝ၊ ဂေဟဇနော ကိရ မံ အပဗ္ဗဇိတမေဝ ‘ပဗ္ဗဇိတော’တိ ဝတွာ ပရိဒေဝတိ၊ ဥပ္ပန္နော ခေါ ပန ကလျာဏသဒ္ဒေါ န အန္တရဓာပေတဗ္ဗော၊ ပဗ္ဗဇိဿာမဟံ၊ ပဗ္ဗဇ္ဇံ မေ အနုဇာနာဟီ’’တိ ဧတမတ္ထံ ပကာသေတုံ ဣမာ ဂါထာ အာဟ –

၄၁. ‘‘ကလျာဏဓမ္မောတိ ယဒါ ဇနိန္ဒ၊ လောကေ သမညံ အနုပါပုဏာတိ၊

တသ္မာ န ဟိယျေထ နရော သပညော၊ ဟိရိယာပိ သန္တော ဃုရမာဒိယန္တိ.

၄၂. ‘‘သာယံ သမညာ ဣဓ မဇ္ဇ ပတ္တာ၊ ကလျာဏဓမ္မောတိ ဇနိန္ဒ လောကေ၊

တာဟံ သမေက္ခံ ဣဓ ပဗ္ဗဇိဿံ၊ န ဟိ မတ္ထိ ဆန္ဒော ဣဓ ကာမဘောဂေ’’တိ.

တတ္ထ ကလျာဏဓမ္မောတိ သုန္ဒရဓမ္မော. သမညံ အနုပါပုဏာတီတိ ယဒါ သီလဝါ ကလျာဏဓမ္မော ပဗ္ဗဇိတောတိ ဣဒံ ပညတ္တိဝေါဟာရံ ပါပုဏာတိ. တသ္မာ န ဟိယျေထာတိ တတော သာမညတော န ပရိဟာယေထ. ဟိရိယာပိ သန္တော ဓုရမာဒိယန္တီတိ၊ မဟာရာဇ၊ သပ္ပုရိသာ နာမ အဇ္ဈတ္တသမုဋ္ဌိတာယ ဟိရိယာ ဗဟိဒ္ဓသမုဋ္ဌိတေန ဩတ္တပ္ပေနပိ ဧတံ ပဗ္ဗဇိတဓုရံ ဂဏှန္တိ. ဣဓ မဇ္ဇ ပတ္တာတိ ဣဓ မယာ အဇ္ဇ ပတ္တာ. တာဟံ သမေက္ခန္တိ တံ အဟံ ဂုဏဝသေန လဒ္ဓသမညံ သမေက္ခန္တော ပဿန္တော. န ဟိ မတ္ထိ ဆန္ဒောတိ န ဟိ မေ အတ္ထိ ဆန္ဒော. ဣဓ ကာမဘောဂေတိ ဣမသ္မိံ လောကေ ကိလေသကာမဝတ္ထုကာမပရိဘောဂေဟိ.

ဗောဓိသတ္တော ဧဝံ ဝတွာ ရာဇာနံ ပဗ္ဗဇ္ဇံ အနုဇာနာပေတွာ ဟိမဝန္တပဒေသံ ဂန္တွာ ဣသိပဗ္ဗဇ္ဇံ ပဗ္ဗဇိတွာ အဘိညာ စ သမာပတ္တိယော စ နိဗ္ဗတ္တေတွာ ဗြဟ္မလောကပရာယဏော အဟောသိ.

သတ္ထာ ဣမံ ဓမ္မဒေသနံ အာဟရိတွာ ဇာတကံ သမောဓာနေသိ – ‘‘တဒါ ရာဇာ အာနန္ဒော အဟောသိ၊ ဗာရာဏသိသေဋ္ဌိ ပန အဟမေဝ အဟောသိ’’န္တိ.

ကလျာဏဓမ္မဇာတကဝဏ္ဏနာ ပဌမာ.

[၁၇၂] ၂. ဒဒ္ဒရဇာတကဝဏ္ဏနာ

ကော နု သဒ္ဒေန မဟတာတိ ဣဒံ သတ္ထာ ဇေတဝနေ ဝိဟရန္တော ကောကာလိကံ အာရဗ္ဘ ကထေသိ. တသ္မိဉှိ ကာလေ ဗဟူ ဗဟုဿုတာ ဘိက္ခူ မနောသိလာတလေ နဒမာနာ တရုဏသီဟာ ဝိယ အာကာသဂင်္ဂံ ဩတာရေန္တာ ဝိယ သံဃမဇ္ဈေ သရဘာဏံ ဘဏန္တိ. ကောကာလိကော တေသု သရဘာဏံ ဘဏန္တေသု အတ္တနော တုစ္ဆဘာဝံ အဇာနိတွာဝ ‘‘အဟမ္ပိ သရဘာဏံ ဘဏိဿာမီ’’တိ ဘိက္ခူနံ အန္တရံ ပဝိသိတွာ ‘‘အမှာကံ သရဘာဏံ န ပါပေန္တိ. သစေ အမှာကမ္ပိ ပါပေယျုံ၊ မယမ္ပိ ဘဏေယျာမာ’’တိ ဘိက္ခုသံဃဿ နာမံ အဂ္ဂဟေတွာဝ တတ္ထ တတ္ထ ကထေန္တော အာဟိဏ္ဍတိ. တဿ သာ ကထာ ဘိက္ခုသံဃေ ပါကဋာ ဇာတာ. ဘိက္ခူ ‘‘ဝီမံသိဿာမ တာဝ န’’န္တိ သညာယ ဧဝမာဟံသု – ‘‘အာဝုသော ကောကာလိက၊ အဇ္ဇ သံဃဿ သရဘာဏံ ဘဏာဟီ’’တိ. သော အတ္တနော ဗလံ အဇာနိတွာဝ ‘‘သာဓူ’’တိ သမ္ပဋိစ္ဆိတွာ ‘‘အဇ္ဇ သရဘာဏံ ဘဏိဿာမီ’’တိ အတ္တနော သပ္ပါယံ ယာဂုံ ပိဝိ၊ ခဇ္ဇကံ ခါဒိ၊ သပ္ပါယေနေဝ သူပေန ဘုဉ္ဇိ.

သူရိယေ အတ္ထင်္ဂတေ ဓမ္မဿဝနကာလေ ဃောသိတေ ဘိက္ခုသံဃော သန္နိပတိ. သော ကဏ္ဋကုရဏ္ဍကဝဏ္ဏံ ကာသာဝံ နိဝါသေတွာ ကဏိကာရပုပ္ဖဝဏ္ဏံ စီဝရံ ပါရုပိတွာ သံဃမဇ္ဈံ ပဝိသိတွာ ထေရေ ဝန္ဒိတွာ အလင်္ကတရတနမဏ္ဍပေ ပညတ္တဝရဓမ္မာသနံ အဘိရုဟိတွာ စိတြဗီဇနိံ ဂဟေတွာ ‘‘သရဘာဏံ ဘဏိဿာမီ’’တိ နိသီဒိ၊ တာဝဒေဝဿ သရီရာ သေဒါ မုစ္စိံသု၊ သာရဇ္ဇံ ဩက္ကမိ၊ ပုဗ္ဗဂါထာယ ပဌမံ ပဒံ ဥဒါဟရိတွာ အနန္တရံ န ပဿိ. သော ကမ္ပမာနော အာသနာ ဩရုယှ လဇ္ဇိတော သံဃမဇ္ဈတော အပက္ကမ္မ အတ္တနော ပရိဝေဏံ အဂမာသိ. အညော ဗဟုဿုတော ဘိက္ခု သရဘာဏံ ဘဏိ. တတော ပဋ္ဌာယ ဘိက္ခူ တဿ တုစ္ဆဘာဝံ ဇာနိံသု. အထေကဒိဝသံ ဓမ္မသဘာယံ ဘိက္ခူ ကထံ သမုဋ္ဌာပေသုံ – ‘‘အာဝုသော၊ ပဌမံ ကောကာလိကဿ တုစ္ဆဘာဝေါ ဒုဇ္ဇာနော၊ ဣဒါနိ ပနေသ သယံ နဒိတွာ ပါကဋော ဇာတော’’တိ. သတ္ထာ အာဂန္တွာ ‘‘ကာယ နုတ္ထ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဧတရဟိ ကထာယ သန္နိသိန္နာ’’တိ ပုစ္ဆိတွာ ‘‘ဣမာယ နာမာ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘န၊ ဘိက္ခဝေ၊ ကောကာလိကော ဣဒါနေဝ နဒိတွာ ပါကဋော ဇာတော၊ ပုဗ္ဗေပိ နဒိတွာ ပါကဋော အဟောသီ’’တိ ဝတွာ အတီတံ အာဟရိ.

အတီတေ ဗာရာဏသိယံ ဗြဟ္မဒတ္တေ ရဇ္ဇံ ကာရေန္တေ ဗောဓိသတ္တော ဟိမဝန္တပဒေသေ သီဟယောနိယံ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဗဟူနံ သီဟာနံ ရာဇာ အဟောသိ. သော အနေကသီဟပရိဝါရော ရဇတဂုဟာယံ ဝါသံ ကပ္ပေသိ. တဿ အဝိဒူရေ ဧကိဿာယ ဂုဟာယ ဧကော သိင်္ဂါလောပိ ဝသတိ. အထေကဒိဝသံ ဒေဝေ ဝဿိတွာ ဝိဂတေ သဗ္ဗေ သီဟာ သီဟရာဇဿေဝ ဂုဟဒွါရေ သန္နိပတိတွာ သီဟနာဒံ နဒန္တာ သီဟကီဠံ ကီဠိံသု. တေသံ ဧဝံ နဒိတွာ ကီဠနကာလေ သောပိ သိင်္ဂါလော နဒတိ. သီဟာ တဿ သဒ္ဒံ သုတွာ ‘‘အယံ သိင်္ဂါလော အမှေဟိ သဒ္ဓိံ နဒတီ’’တိ လဇ္ဇိတာ တုဏှီ အဟေသုံ. တေသံ တုဏှီဘူတကာလေ ဗောဓိသတ္တဿ ပုတ္တော သီဟပေါတကော ‘‘တာတ၊ ဣမေ သီဟာ နဒိတွာ သီဟကီဠံ ကီဠန္တာ ဧတဿ သဒ္ဒံ သုတွာ လဇ္ဇာယ တုဏှီ ဇာတာ၊ ကော နာမေသ အတ္တနော သဒ္ဒေန အတ္တာနံ ဇာနာပေတီ’’တိ ပိတရံ ပုစ္ဆန္တော ပဌမံ ဂါထမာဟ –

၄၃. ‘‘ကော နု သဒ္ဒေန မဟတာ၊ အဘိနာဒေတိ ဒဒ္ဒရံ၊

တံ သီဟာ နပ္ပဋိနဒန္တိ၊ ကော နာမေသော မိဂါဓိဘူ’’တိ.

တတ္ထ အဘိနာဒေတိ ဒဒ္ဒရန္တိ ဒဒ္ဒရံ ရဇတပဗ္ဗတံ ဧကနာဒံ ကရောတိ. မိဂါဓိဘူတိ ပိတရံ အာလပတိ. အယဉှေတ္ထ အတ္ထော – မိဂါဓိဘူ မိဂဇေဋ္ဌက သီဟရာဇ ပုစ္ဆာမိ တံ ‘‘ကော နာမေသော’’တိ.

အထဿ ဝစနံ သုတွာ ပိတာ ဒုတိယံ ဂါထမာဟ –

၄၄. ‘‘အဓမော မိဂဇာတာနံ၊ သိင်္ဂါလော တာတ ဝဿတိ၊

ဇာတိမဿ ဇိဂုစ္ဆန္တာ၊ တုဏှီ သီဟာ သမစ္စရေ’’တိ.

တတ္ထ သမစ္စရေတိ သန္တိ ဥပသဂ္ဂမတ္တံ၊ အစ္စန္တီတိ အတ္ထော၊ တုဏှီ ဟုတွာ နိသီဒန္တီတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ပေါတ္ထကေသု ပန ‘‘သမစ္ဆရေ’’တိ လိခန္တိ.

သတ္ထာ ‘‘န၊ ဘိက္ခဝေ၊ ကောကာလိကော ဣဒါနေဝ အတ္တနော နာဒေန အတ္တာနံ ပါကဋံ ကရောတိ၊ ပုဗ္ဗေပိ အကာသိယေဝါ’’တိ ဝတွာ ဣမံ ဓမ္မဒေသနံ အာဟရိတွာ ဇာတကံ သမောဓာနေသိ – ‘‘တဒါ သိင်္ဂါလော ကောကာလိကော အဟောသိ၊ သီဟပေါတကော ရာဟုလော၊ သီဟရာဇာ ပန အဟမေဝ အဟောသိ’’န္တိ.

ဒဒ္ဒရဇာတကဝဏ္ဏနာ ဒုတိယာ.

[၁၇၃] ၃. မက္ကဋဇာတကဝဏ္ဏနာ

တာတမာဏဝကော ဧသောတိ ဣဒံ သတ္ထာ ဇေတဝနေ ဝိဟရန္တော ဧကံ ကုဟကဘိက္ခုံ အာရဗ္ဘ ကထေသိ. ဝတ္ထု ပကိဏ္ဏကနိပါတေ ဥဒ္ဒါလကဇာတကေ (ဇာ. ၁.၁၄.၆၂ အာဒယော) အာဝိဘဝိဿတိ. တဒါ ပန သတ္ထာ ‘‘ဘိက္ခဝေ၊ နာယံ ဘိက္ခု ဣဒါနေဝ ကုဟကော၊ ပုဗ္ဗေပိ မက္ကဋော ဟုတွာ အဂ္ဂိဿ ကာရဏာ ကောဟညံ အကာသိယေဝါ’’တိ ဝတွာ အတီတံ အာဟရိ.

အတီတေ ဗာရာဏသိယံ ဗြဟ္မဒတ္တေ ရဇ္ဇံ ကာရေန္တေ ဗောဓိသတ္တော ဧကသ္မိံ ကာသိဂါမကေ ဗြာဟ္မဏကုလေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဝယပ္ပတ္တော တက္ကသိလာယံ သိပ္ပံ ဥဂ္ဂဏှိတွာ ဃရာဝါသံ သဏ္ဌပေသိ. အထဿ ဗြာဟ္မဏီ ဧကံ ပုတ္တံ ဝိဇာယိတွာ ပုတ္တဿ အာဓာဝိတွာ ပရိဓာဝိတွာ ဝိစရဏကာလေ ကာလမကာသိ. ဗောဓိသတ္တော တဿာ ပေတကိစ္စံ ကတွာ ‘‘ကိံ မေ ဒါနိ ဃရာဝါသေန၊ ပုတ္တံ ဂဟေတွာ ပဗ္ဗဇိဿာမီ’’တိ အဿုမုခံ ဉာတိမိတ္တဝဂ္ဂံ ပဟာယ ပုတ္တံ အာဒါယ ဟိမဝန္တံ ပဝိသိတွာ ဣသိပဗ္ဗဇ္ဇံ ပဗ္ဗဇိတွာ တတ္ထ ဝနမူလဖလာဟာရော ဝါသံ ကပ္ပေသိ. သော ဧကဒိဝသံ ဝဿာနကာလေ ဒေဝေ ဝဿန္တေ သာရဒါရူနိ အဂ္ဂိံ ဇာလေတွာ ဝိသိဗ္ဗန္တော ဖလကတ္ထရေ နိပဇ္ဇိ၊ ပုတ္တောပိဿ တာပသကုမာရကော ပိတု ပါဒေ သမ္ဗာဟန္တောဝ နိသီဒိ.

အထေကော ဝနမက္ကဋော သီတေန ပီဠိယမာနော တဿ ပဏ္ဏသာလာယ တံ အဂ္ဂိံ ဒိသွာ ‘‘သစာဟံ ဧတ္ထ ပဝိသိဿာမိ၊ ‘မက္ကဋော မက္ကဋော’တိ မံ ပေါထေတွာ နီဟရိဿန္တိ၊ အဂ္ဂိံ ဝိသိဗ္ဗေတုံ န လဘိဿာမိ၊ အတ္ထိ ဒါနိ မေ ဥပါယော၊ တာပသဝေသံ ဂဟေတွာ ကောဟညံ ကတွာ ပဝိသိဿာမီ’’တိ စိန္တေတွာ ဧကဿ မတတာပသဿ ဝက္ကလာနိ နိဝါသေတွာ ပစ္ဆိဉ္စ အင်္ကုသယဋ္ဌိဉ္စ ဂဟေတွာ ပဏ္ဏသာလဒွါရေ ဧကံ တာလရုက္ခံ နိဿာယ သံကုဋိတော အဋ္ဌာသိ. တာပသကုမာရကော တံ ဒိသွာ မက္ကဋဘာဝံ အဇာနန္တော ‘‘ဧကော မဟလ္လကတာပသော သီတေန ပီဠိတော အဂ္ဂိံ ဝိသိဗ္ဗေတုံ အာဂတော ဘဝိဿတီ’’တိ ပိတု တာပသဿ ကထေတွာ ‘‘ဧတံ ပဏ္ဏသာလံ ပဝေသေတွာ ဝိသိဗ္ဗာပေဿာမီ’’တိ စိန္တေတွာ ပိတရံ အာလပန္တော ပဌမံ ဂါထမာဟ –

၄၅. ‘‘တာတ မာဏဝကော ဧသော၊ တာလမူလံ အပဿိတော၊

အဂါရကဉ္စိဒံ အတ္ထိ၊ ဟန္ဒ ဒေမဿဂါရက’’န္တိ.

တတ္ထ မာဏဝကောတိ သတ္တာဓိဝစနံ. တေန ‘‘တာတ၊ ဧသော ဧကော မာဏဝကော သတ္တော ဧကော တာပသော’’တိ ဒီပေတိ. တာလမူလံ အပဿိတောတိ တာလက္ခန္ဓံ နိဿာယ ဌိတော. အဂါရကဉ္စိဒံ အတ္ထီတိ ဣဒဉ္စ အမှာကံ ပဗ္ဗဇိတာဂါရံ အတ္ထိ၊ ပဏ္ဏသာလံ သန္ဓာယ ဝဒတိ. ဟန္ဒာတိ ဝဝဿဂ္ဂတ္ထေ နိပါတော. ဒေမဿဂါရကန္တိ ဧတဿ ဧကမန္တေ ဝသနတ္ထာယ အဂါရကံ ဒေမ.

ဗောဓိသတ္တော ပုတ္တဿ ဝစနံ သုတွာ ဥဋ္ဌာယ ပဏ္ဏသာလဒွါရေ ဌတွာ ဩလောကေန္တော တဿ မက္ကဋဘာဝံ ဉတွာ ‘‘တာတ၊ မနုဿာနံ နာမ န ဧဝရူပံ မုခံ ဟောတိ၊ မက္ကဋော ဧသ၊ နယိဓ ပက္ကောသိတဗ္ဗော’’တိ ဝတွာ ဒုတိယံ ဂါထမာဟ –

၄၆. ‘‘မာ ခေါ တွံ တာတ ပက္ကောသိ၊ ဒူသေယျ နော အဂါရကံ၊

နေတာဒိသံ မုခံ ဟောတိ၊ ဗြာဟ္မဏဿ သုသီလိနော’’တိ.

တတ္ထ ဒူသေယျ နော အဂါရကန္တိ အယဉှိ ဣဓ ပဝိဋ္ဌော သမာနော ဣမံ ကိစ္ဆေန ကတံ ပဏ္ဏသာလံ အဂ္ဂိနာ ဝါ ဈာပေန္တော ဥစ္စာရာဒီနိ ဝါ ကရောန္တော ဒူသေယျ. နေတာဒိသန္တိ ‘‘ဧတာဒိသံ ဗြာဟ္မဏဿ သုသီလိနော မုခံ န ဟောတိ၊ မက္ကဋော ဧသော’’တိ ဝတွာ ဗောဓိသတ္တော ဧကံ ဥမ္မုကံ ဂဟေတွာ ‘‘ကိံ ဧတ္ထ တိဋ္ဌသီ’’တိ ခိပိတွာ တံ ပလာပေသိ. မက္ကဋော ဝက္ကလာနိ ဆဍ္ဍေတွာ ရုက္ခံ အဘိရုဟိတွာ ဝနသဏ္ဍံ ပါဝိသိ. ဗောဓိသတ္တော စတ္တာရော ဗြဟ္မဝိဟာရေ ဘာဝေတွာ ဗြဟ္မလောကူပဂေါ အဟောသိ.

သတ္ထာ ဣမံ ဓမ္မဒေသနံ အာဟရိတွာ ဇာတကံ သမောဓာနေသိ – ‘‘တဒါ မက္ကဋော အယံ ကုဟကဘိက္ခု အဟောသိ၊ တာပသကုမာရော ရာဟုလော၊ တာပသော ပန အဟမေဝ အဟောသိ’’န္တိ.

မက္ကဋဇာတကဝဏ္ဏနာ တတိယာ.

[၁၇၄] ၄. ဒုဗ္ဘိယမက္ကဋဇာတကဏ္ဏနာ

အဒမှ တေ ဝါရိ ပဟူတရူပန္တိ ဣဒံ သတ္ထာ ဝေဠုဝနေ ဝိဟရန္တော ဒေဝဒတ္တံ အာရဗ္ဘ ကထေသိ. ဧကဒိဝသဉှိ ဓမ္မသဘာယံ ဘိက္ခူ ဒေဝဒတ္တဿ အကတညုမိတ္တဒုဗ္ဘိဘာဝံ ကထေန္တာ နိသီဒိံသု. သတ္ထာ အာဂန္တွာ ‘‘န၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဒေဝဒတ္တော ဣဒါနေဝ အကတညူ မိတ္တဒုဗ္ဘီ၊ ပုဗ္ဗေပိ ဧဝရူပေါ အဟောသီ’’တိ ဝတွာ အတီတံ အာဟရိ.

အတီတေ ဗာရာဏသိယံ ဗြဟ္မဒတ္တေ ရဇ္ဇံ ကာရေန္တေ ဗောဓိသတ္တော ဧကသ္မိံ ကာသိဂါမကေ ဗြာဟ္မဏကုလေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဝယပ္ပတ္တော ဃရာဝါသံ သဏ္ဌပေသိ. တသ္မိံ ပန သမယေ ကာသိရဋ္ဌေ ဝတ္တနိမဟာမဂ္ဂေ ဧကော ဂမ္ဘီရော ဥဒပါနော ဟောတိ အနောတရဏီယော တိရစ္ဆာနာနံ၊ မဂ္ဂပ္ပဋိပန္နာ ပုညတ္ထိကာ မနုဿာ ဒီဃရဇ္ဇုကေန ဝါရကေန ဥဒကံ ဥဿိဉ္စိတွာ ဧကိဿာ ဒေါဏိယာ ပူရေတွာ တိရစ္ဆာနာနံ ပါနီယံ ဒေန္တိ. တဿ သာမန္တတော မဟန္တံ အရညံ၊ တတ္ထ ဗဟူ မက္ကဋာ ဝသန္တိ. အထ တသ္မိံ မဂ္ဂေ ဒွေ တီဏိ ဒိဝသာနိ မနုဿသဉ္စာရော ပစ္ဆိဇ္ဇိ၊ တိရစ္ဆာနာ ပါနီယံ န လဘိံသု. ဧကော မက္ကဋော ပိပါသာတုရော ဟုတွာ ပါနီယံ ပရိယေသန္တော ဥဒပါနဿ သန္တိကေ ဝိစရတိ. ဗောဓိသတ္တော ကေနစိဒေဝ ကရဏီယေန တံ မဂ္ဂံ ပဋိပဇ္ဇိတွာ တတ္ထ ဂစ္ဆန္တော ပါနီယံ ဥတ္တာရေတွာ ပိဝိတွာ ဟတ္ထပါဒေ ဓောဝိတွာ ဌိတော တံ မက္ကဋံ အဒ္ဒသ. အထဿ ပိပါသိတဘာဝံ ဉတွာ ပါနီယံ ဥဿိဉ္စိတွာ ဒေါဏိယံ အာကိရိတွာ အဒါသိ၊ ဒတွာ စ ပန ‘‘ဝိဿမိဿာမီ’’တိ ဧကသ္မိံ ရုက္ခမူလေ နိပဇ္ဇိ. မက္ကဋော ပါနီယံ ပိဝိတွာ အဝိဒူရေ နိသီဒိတွာ မုခမက္ကဋိကံ ကရောန္တော ဗောဓိသတ္တံ ဘိံသာပေသိ. ဗောဓိသတ္တော တဿ တံ ကိရိယံ ဒိသွာ ‘‘အရေ ဒုဋ္ဌမက္ကဋ၊ အဟံ တဝ ပိပါသိတဿ ကိလန္တဿ ဗဟုံ ပါနီယံ အဒါသိံ၊ ဣဒါနိ တွံ မယှံ မုခမက္ကဋိကံ ကရောသိ၊ အဟော ပါပဇနဿ နာမ ကတော ဥပကာရော နိရတ္ထကော’’တိ ဝတွာ ပဌမံ ဂါထမာဟ –

၄၇. ‘‘အဒမှ တေ ဝါရိ ပဟူတရူပံ၊ ဃမ္မာဘိတတ္တဿ ပိပါသိတဿ၊

သော ဒါနိ ပိတွာန ကိရိင်္ကရောသိ၊ အသင်္ဂမော ပါပဇနေန သေယျော’’တိ.

တတ္ထ သော ဒါနိ ပိတွာန ကိရိင်္ကရောသီတိ သော ဣဒါနိ တွံ မယာ ဒိန္နပါနီယံ ပိဝိတွာ မုခမက္ကဋိကံ ကရောန္တော ‘‘ကိရိ ကိရီ’’တိ သဒ္ဒံ ကရောသိ. အသင်္ဂမော ပါပဇနေန သေယျောတိ ပါပဇနေန သဒ္ဓိံ သင်္ဂမော န သေယျော၊ အသင်္ဂမောဝ သေယျောတိ.

တံ သုတွာ သော မိတ္တဒုဗ္ဘီ မက္ကဋော ‘‘တွံ ‘ဧတ္တကေနဝေတံ နိဋ္ဌိတ’န္တိ သညံ ကရောသိ၊ ဣဒါနိ တေ သီသေ ဝစ္စံ ပါတေတွာ ဂမိဿာမီ’’တိ ဝတွာ ဒုတိယံ ဂါထမာဟ –

၄၈. ‘‘ကော တေ သုတော ဝါ ဒိဋ္ဌော ဝါ၊ သီလဝါ နာမ မက္ကဋော၊

ဣဒါနိ ခေါ တံ ဩဟစ္ဆံ၊ ဧသာ အသ္မာက ဓမ္မတာ’’တိ.

တတြာယံ သင်္ခေပတ္ထော – ဘော ဗြာဟ္မဏ၊ ‘‘မက္ကဋော ကတဂုဏဇာနနကော အာစာရသမ္ပန္နော သီလဝါ နာမ အတ္ထီ’’တိ ကဟံ တယာ သုတော ဝါ ဒိဋ္ဌော ဝါ၊ ဣဒါနိ ခေါ အဟံ တံ ဩဟစ္ဆံ ဝစ္စံ တေ သီသေ ကတွာ ပက္ကမိဿာမိ၊ အသ္မာကဉှိ မက္ကဋာနံ နာမ ဧသာ ဓမ္မတာ အယံ ဇာတိသဘာဝေါ၊ ယဒိဒံ ဥပကာရကဿ သီသေ ဝစ္စံ ကာတဗ္ဗန္တိ.

တံ သုတွာ ဗောဓိသတ္တော ဥဋ္ဌာယ ဂန္တုံ အာရဘိ. မက္ကဋော တင်္ခဏညေဝ ဥပ္ပတိတွာ သာခါယံ နိသီဒိတွာ ဩလမ္ဗကံ ဩတရန္တော ဝိယ တဿ သီသေ ဝစ္စံ ပါတေတွာ ဝိရဝန္တော ဝနသဏ္ဍံ ပါဝိသိ. ဗောဓိသတ္တော နှတွာ အဂမာသိ.

သတ္ထာ ‘‘န၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဣဒါနေဝ ဒေဝဒတ္တော၊ ပုဗ္ဗေပိ မယာ ကတဂုဏံ န ဇာနာသိယေဝါ’’တိ ဝတွာ ဣမံ ဓမ္မဒေသနံ အာဟရိတွာ ဇာတကံ သမောဓာနေသိ – ‘‘တဒါ မက္ကဋော ဒေဝဒတ္တော အဟောသိ၊ ဗြာဟ္မဏော ပန အဟမေဝ အဟောသိ’’န္တိ.

ဒုဗ္ဘိယမက္ကဋဇာတကဝဏ္ဏနာ စတုတ္ထာ.

[၁၇၅] ၅. အာဒိစ္စုပဋ္ဌာနဇာတကဝဏ္ဏနာ

သဗ္ဗေသု ကိရ ဘူတေသူတိ ဣဒံ သတ္ထာ ဇေတဝနေ ဝိဟရန္တော ဧကံ ကုဟကဘိက္ခုံ အာရဗ္ဘ ကထေသိ. ဝတ္ထု ဟေဋ္ဌာ ကထိတသဒိသမေဝ.

အတီတေ ဗာရာဏသိယံ ဗြဟ္မဒတ္တေ ရဇ္ဇံ ကာရေန္တေ ဗောဓိသတ္တော ကာသိရဋ္ဌေ ဗြာဟ္မဏကုလေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဝယပ္ပတ္တော တက္ကသိလာယံ သဗ္ဗသိပ္ပါနိ ဥဂ္ဂဏှိတွာ ဣသိပဗ္ဗဇ္ဇံ ပဗ္ဗဇိတွာ အဘိညာ စ သမာပတ္တိယော စ နိဗ္ဗတ္တေတွာ မဟာပရိဝါရော ဂဏသတ္ထာ ဟုတွာ ဟိမဝန္တေ ဝါသံ ကပ္ပေသိ. သော တတ္ထ စိရံ ဝသိတွာ လောဏမ္ဗိလသေဝနတ္ထာယ ပဗ္ဗတာ ဩရုယှ ပစ္စန္တေ ဧကံ ဂါမံ နိဿာယ ပဏ္ဏသာလာယံ ဝါသံ ဥပဂဉ္ဆိ. အထေကော လောလမက္ကဋော ဣသိဂဏေ ဘိက္ခာစာရံ ဂတေ အဿမပဒံ အာဂန္တွာ ပဏ္ဏသာလာ ဥတ္တိဏ္ဏာ ကရောတိ၊ ပါနီယဃဋေသု ဥဒကံ ဆဍ္ဍေတိ၊ ကုဏ္ဍိကံ ဘိန္ဒတိ၊ အဂ္ဂိသာလာယံ ဝစ္စံ ကရောတိ. တာပသာ ဝဿံ ဝသိတွာ ‘‘ဣဒါနိ ဟိမဝန္တော ပုပ္ဖဖလသမိဒ္ဓေါ ရမဏီယော၊ တတ္ထေဝ ဂမိဿာမာ’’တိ ပစ္စန္တဂါမဝါသိကေ အာပုစ္ဆိံသု. မနုဿာ ‘‘သွေ၊ ဘန္တေ၊ မယံ ဘိက္ခံ ဂဟေတွာ အဿမပဒံ အာဂမိဿာမ၊ တံ ပရိဘုဉ္ဇိတွာဝ ဂမိဿထာ’’တိ ဝတွာ ဒုတိယဒိဝသေ ပဟူတံ ခါဒနီယဘောဇနီယံ ဂဟေတွာ တတ္ထ အဂမံသု. တံ ဒိသွာ သော မက္ကဋော စိန္တေသိ – ‘‘ကောဟညံ ကတွာ မနုဿေ အာရာဓေတွာ မယှမ္ပိ ခါဒနီယဘောဇနီယံ အာဟရာပေဿာမီ’’တိ. သော တာပသစရဏံ စရန္တော ဝိယ သီလဝါ ဝိယ စ ဟုတွာ တာပသာနံ အဝိဒူရေ သူရိယံ နမဿမာနော အဋ္ဌာသိ. မနုဿာ တံ ဒိသွာ ‘‘သီလဝန္တာနံ သန္တိကေ ဝသန္တာ သီလဝန္တာ ဟောန္တီ’’တိ ဝတွာ ပဌမံ ဂါထမာဟ –

၄၉. ‘‘သဗ္ဗေသု ကိရ ဘူတေသု၊ သန္တိ သီလသမာဟိတာ၊

ပဿ သာခမိဂံ ဇမ္မံ၊ အာဒိစ္စမုပတိဋ္ဌတီ’’တိ.

တတ္ထ သန္တိ သီလသမာဟိတာတိ သီလေန သမန္နာဂတာ သံဝိဇ္ဇန္တိ၊ သီလဝန္တာ စ သမာဟိတာ စ ဧကဂ္ဂစိတ္တာ သံဝိဇ္ဇန္တီတိပိ အတ္ထော. ဇမ္မန္တိ လာမကံ. အာဒိစ္စမုပတိဋ္ဌတီတိ သူရိယံ နမဿမာနော တိဋ္ဌတိ.

ဧဝံ တေ မနုဿေ တဿ ဂုဏံ ကထေန္တေ ဒိသွာ ဗောဓိသတ္တော ‘‘တုမှေ ဣမဿ လောလမက္ကဋဿ သီလာစာရံ အဇာနိတွာ အဝတ္ထုသ္မိံယေဝ ပသန္နာ’’တိ ဝတွာ ဒုတိယံ ဂါထမာဟ –

၅၀. ‘‘နာဿ သီလံ ဝိဇာနာထ၊ အနညာယ ပသံသထ၊

အဂ္ဂိဟုတ္တဉ္စ ဥဟန္နံ၊ ဒွေ စ ဘိန္နာ ကမဏ္ဍလူ’’တိ.

တတ္ထ အနညာယာတိ အဇာနိတွာ. ဥဟန္နန္တိ ဣမိနာ ပါပမက္ကဋေန ဦဟဒံ. ကမဏ္ဍလူတိ ကုဏ္ဍိကာ. ‘‘ဒွေ စ ကုဏ္ဍိကာ တေန ဘိန္နာ’’တိ ဧဝမဿ အဂုဏံ ကထေသိ.

မနုဿာ မက္ကဋဿ ကုဟကဘာဝံ ဉတွာ လေဍ္ဍုဉ္စ ယဋ္ဌိဉ္စ ဂဟေတွာ ပေါထေတွာ ပလာပေတွာ ဣသိဂဏဿ ဘိက္ခံ အဒံသု. ဣသယောပိ ဟိမဝန္တမေဝ ဂန္တွာ အပရိဟီနဇ္ဈာနာ ဗြဟ္မလောကပရာယဏာ အဟေသုံ.

သတ္ထာ ဣမံ ဓမ္မဒေသနံ အာဟရိတွာ ဇာတကံ သမောဓာနေသိ – ‘‘တဒါ မက္ကဋော အယံ ကုဟကော ဘိက္ခု အဟောသိ၊ ဣသိဂဏော ဗုဒ္ဓပရိသာ၊ ဂဏသတ္ထာ ပန အဟမေဝ အဟောသိ’’န္တိ.

အာဒိစ္စုပဋ္ဌာနဇာတကဝဏ္ဏနာ ပဉ္စမာ.

[၁၇၆] ၆. ကဠာယမုဋ္ဌိဇာတကဝဏ္ဏနာ

ဗာလော ဝတာယံ ဒုမသာခဂေါစရောတိ ဣဒံ သတ္ထာ ဇေတဝနေ ဝိဟရန္တော ကောသလရာဇာနံ အာရဗ္ဘ ကထေသိ. ဧကသ္မိဉှိ သမယေ ဝဿကာလေ ကောသလရညော ပစ္စန္တော ကုပိ. တတ္ထ ဌိတာ ယောဓာ ဒွေ တီဏိ ယုဒ္ဓါနိ ကတွာ ပစ္စတ္ထိကေ အဘိဘဝိတုံ အသက္ကောန္တာ ရညော သာသနံ ပေသေသုံ. ရာဇာ အကာလေ ဝဿာနေယေဝ နိက္ခမိတွာ ဇေတဝနသမီပေ ခန္ဓာဝါရံ ဗန္ဓိတွာ စိန္တေသိ – ‘‘အဟံ အကာလေ နိက္ခန္တော၊ ကန္ဒရပဒရာဒယော ဥဒကပူရာ၊ ဒုဂ္ဂမော မဂ္ဂေါ၊ သတ္ထာရံ ဥပသင်္ကမိဿာမိ၊ သော မံ ‘ကဟံ ဂစ္ဆသိ၊ မဟာရာဇာ’တိ ပုစ္ဆိဿတိ၊ အထာဟံ ဧတမတ္ထံ အာရောစေဿာမိ၊ န ခေါ ပန မံ သတ္ထာ သမ္ပရာယိကေနေဝတ္ထေန အနုဂ္ဂဏှာတိ၊ ဒိဋ္ဌဓမ္မိကေနာပိ အနုဂ္ဂဏှာတိယေဝ၊ တသ္မိံ သစေ မေ ဂမနေန အဝုဍ္ဎိ ဘဝိဿတိ၊ ‘အကာလော၊ မဟာရာဇာ’တိ ဝက္ခတိ. သစေ ပန ဝုဍ္ဍိ ဘဝိဿတိ၊ တုဏှီ ဘဝိဿတီ’’တိ. သော ဇေတဝနံ ပဝိသိတွာ သတ္ထာရံ ဝန္ဒိတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. သတ္ထာ ‘‘ဟန္ဒ ကုတော နု တွံ၊ မဟာရာဇ၊ အာဂစ္ဆသိ ဒိဝါ ဒိဝဿာ’’တိ ပုစ္ဆိ. ‘‘ဘန္တေ၊ အဟံ ပစ္စန္တံ ဝူပသမေတုံ နိက္ခန္တော ‘တုမှေ ဝန္ဒိတွာ ဂမိဿာမီ’တိ အာဂတောမှီ’’တိ. သတ္ထာ ‘‘ပုဗ္ဗေပိ၊ မဟာရာဇ၊ ရာဇာနော သေနာယ အဗ္ဘုဂ္ဂစ္ဆမာနာယ ပဏ္ဍိတာနံ ကထံ သုတွာ အကာလေ အဗ္ဘုဂ္ဂမနံ နာမ န ဂမိံသူ’’တိ ဝတွာ တေန ယာစိတော အတီတံ အာဟရိ.

အတီတေ ဗာရာဏသိယံ ဗြဟ္မဒတ္တေ ရဇ္ဇံ ကာရေန္တေ ဗောဓိသတ္တော တဿ အတ္ထဓမ္မာနုသာသကော သဗ္ဗတ္ထကအမစ္စော အဟောသိ. အထ ရညော ပစ္စန္တေ ကုပိတေ ပစ္စန္တယောဓာ ပဏ္ဏံ ပေသေသုံ. ရာဇာ ဝဿကာလေ နိက္ခမိတွာ ဥယျာနေ ခန္ဓာဝါရံ ဗန္ဓိ၊ ဗောဓိသတ္တော ရညော သန္တိကေ အဋ္ဌာသိ. တသ္မိံ ခဏေ အဿာနံ ကဠာယေ သေဒေတွာ အာဟရိတွာ ဒေါဏိယံ ပက္ခိပိံသု. ဥယျာနေ မက္ကဋေသု ဧကော မက္ကဋော ရုက္ခာ ဩတရိတွာ တတော ကဠာယေ ဂဟေတွာ မုခံ ပူရေတွာ ဟတ္ထေဟိပိ ဂဟေတွာ ဥပ္ပတိတွာ ရုက္ခေ နိသီဒိတွာ ခါဒိတုံ အာရဘိ၊ အထဿ ခါဒမာနဿ ဟတ္ထကော ဧကော ကဠာယော ဘူမိယံ ပတိ. သော မုခေန စ ဟတ္ထေဟိ စ ဂဟိတေ သဗ္ဗေ ကဠာယေ ဆဍ္ဍေတွာ ရုက္ခာ ဩရုယှ တမေဝ ကဠာယံ ဩလောကေန္တော တံ ကဠာယံ အဒိသွာဝ ပုန ရုက္ခံ အဘိရုဟိတွာ အဍ္ဍေ သဟဿပရာဇိတော ဝိယ သောစမာနော ဒုမ္မုခေါ ရုက္ခသာခါယံ နိသီဒိ. ရာဇာ မက္ကဋဿ ကိရိယံ ဒိသွာ ဗောဓိသတ္တံ အာမန္တေတွာ ‘‘ပဿထ၊ ကိံ နာမေတံ မက္ကဋေန ကတ’’န္တိ ပုစ္ဆိ. ဗောဓိသတ္တော ‘‘မဟာရာဇ၊ ဗဟုံ အနဝလောကေတွာ အပ္ပံ ဩလောကေတွာ ဒုဗ္ဗုဒ္ဓိနော ဗာလာ ဧဝရူပံ ကရောန္တိယေဝါ’’တိ ဝတွာ ပဌမံ ဂါထမာဟ –

၅၁. ‘‘ဗာလော ဝတာယံ ဒုမသာခဂေါစရော၊ ပညာ ဇနိန္ဒ နယိမဿ ဝိဇ္ဇတိ၊

ကဠာယမုဋ္ဌိံ အဝကိရိယ ကေဝလံ၊ ဧကံ ကဠာယံ ပတိတံ ဂဝေသတီ’’တိ.

တတ္ထ ဒုမသာခဂေါစရောတိ မက္ကဋော. သော ဟိ ဒုမသာခါသု ဂေါစရံ ဂဏှာတိ၊ သာဝ အဿ ဂေါစရော သဉ္စရဏဘူမိဘူတာ၊ တသ္မာ ‘‘ဒုမသာခဂေါစရော’’တိ ဝုစ္စတိ. ဇနိန္ဒာတိ ရာဇာနံ အာလပတိ. ရာဇာ ဟိ ပရမိဿရဘာဝေန ဇနဿ ဣန္ဒောတိ ဇနိန္ဒော. ကဠာယမုဋ္ဌိန္တိ စဏကမုဋ္ဌိံ. ‘‘ကာဠရာဇမာသမုဋ္ဌိ’’န္တိပိ ဝဒန္တိယေဝ. အဝကိရိယာတိ အဝကိရိတွာ. ကေဝလန္တိ သဗ္ဗံ. ဂဝေသတီတိ ဘူမိယံ ပတိတံ ဧကမေဝ ပရိယေသတိ.

ဧဝံ ဝတွာ ပုန ဗောဓိသတ္တော တံ ဥပသင်္ကမိတွာ ရာဇာနံ အာမန္တေတွာ ဒုတိယံ ဂါထမာဟ –

၅၂. ‘‘ဧဝမေဝ မယံ ရာဇ၊ ယေ စညေ အတိလောဘိနော၊

အပ္ပေန ဗဟုံ ဇိယျာမ၊ ကဠာယေနေဝ ဝါနရော’’တိ.

တတြာယံ သင်္ခေပတ္ထော – မဟာရာဇ၊ ဧဝမေဝ မယဉ္စ ယေ စညေ လောဘာဘိဘူတာ ဇနာ သဗ္ဗေပိ အပ္ပေန ဗဟုံ ဇိယျာမ. မယဉှိ ဧတရဟိ အကာလေ ဝဿာနသမယေ မဂ္ဂံ ဂစ္ဆန္တာ အပ္ပကဿ အတ္ထဿ ကာရဏာ ဗဟုကာ အတ္ထာ ပရိဟာယာမ. ကဠာယေနေဝ ဝါနရောတိ ယထာ အယံ ဝါနရော ဧကံ ကဠာယံ ပရိယေသမာနော တေနေကေန ကဠာယေန သဗ္ဗကဠာယေဟိ ပရိဟီနော၊ ဧဝံ မယမ္ပိ အကာလေန ကန္ဒရပဒရာဒီသု ပူရေသု ဂစ္ဆမာနာ အပ္ပမတ္တကံ အတ္ထံ ပရိယေသမာနာ ဗဟူဟိ ဟတ္ထိဝါဟနအဿဝါဟနာဒီဟိ စေဝ ဗလကာယေန စ ပရိဟာယိဿာမ. တသ္မာ အကာလေ ဂန္တုံ န ဝဋ္ဋတီတိ ရညော ဩဝါဒံ အဒါသိ.

ရာဇာ တဿ ကထံ သုတွာ တတော နိဝတ္တိတွာ ဗာရာဏသိမေဝ ပါဝိသိ. စောရာပိ ‘‘ရာဇာ ကိရ စောရမဒ္ဒနံ ကရိဿာမီတိ နဂရာ နိက္ခန္တော’’တိ သုတွာ ပစ္စန္တတော ပလာယိံသု. ပစ္စုပ္ပန္နေပိ စောရာ ‘‘ကောသလရာဇာ ကိရ နိက္ခန္တော’’တိ သုတွာ ပလာယိံသု. ရာဇာ သတ္ထု ဓမ္မဒေသနံ သုတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ဝန္ဒိတွာ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ သာဝတ္ထိမေဝ ပါဝိသိ.

သတ္ထာ ဣမံ ဓမ္မဒေသနံ အာဟရိတွာ ဇာတကံ သမောဓာနေသိ – ‘‘တဒါ ရာဇာ အာနန္ဒော အဟောသိ၊ ပဏ္ဍိတာမစ္စော ပန အဟမေဝ အဟောသိ’’န္တိ.

ကဠာယမုဋ္ဌိဇာတကဝဏ္ဏနာ ဆဋ္ဌာ.

[၁၇၇] ၇. တိန္ဒုကဇာတကဝဏ္ဏနာ

ဓနုဟတ္ထကလာပေဟီတိ ဣဒံ သတ္ထာ ဇေတဝနေ ဝိဟရန္တော ပညာပါရမိံ အာရဗ္ဘ ကထေသိ. သတ္ထာ ဟိ မဟာဗောဓိဇာတကေ (ဇာ. ၂.၁၈.၁၂၄ အာဒယော) ဝိယ ဥမင်္ဂဇာတကေ (ဇာ. ၂.၂၂.၅၉၀ အာဒယော) ဝိယ စ အတ္တနော ပညာယ ဝဏ္ဏံ ဝဏ္ဏိတံ သုတွာ ‘‘န၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဣဒါနေဝ တထာဂတော ပညဝါ၊ ပုဗ္ဗေပိ ပညဝါ ဥပါယကုသလောယေဝါ’’တိ ဝတွာ အတီတံ အာဟရိ.

အတီတေ ဗာရာဏသိယံ ဗြဟ္မဒတ္တေ ရဇ္ဇံ ကာရေန္တေ ဗောဓိသတ္တော ဝါနရယောနိယံ နိဗ္ဗတ္တိတွာ အသီတိသဟဿဝါနရဂဏပရိဝါရော ဟိမဝန္တပဒေသေ ဝါသံ ကပ္ပေသိ. တဿာသန္နေ ဧကော ပစ္စန္တဂါမကော ကဒါစိ ဝသတိ၊ ကဒါစိ ဥဗ္ဗသတိ. တဿ ပန ဂါမဿ မဇ္ဈေ သာခါဝိဋပသမ္ပန္နော မဓုရဖလော ဧကော တိန္ဒုကရုက္ခော အတ္ထိ၊ ဝါနရဂဏော ဥဗ္ဗသိတကာလေ အာဂန္တွာ တဿ ဖလာနိ ခါဒတိ. အထာပရသ္မိံ ဖလဝါရေ သော ဂါမော ပုန အာဝါသော အဟောသိ ဒဠှပရိက္ခိတ္တော ဒွါရယုတ္တော၊ သောပိ ရုက္ခော ဖလဘာရနမိတသာခေါ အဋ္ဌာသိ. ဝါနရဂဏော စိန္တေသိ – ‘‘မယံ ပုဗ္ဗေ အသုကဂါမေ တိန္ဒုကဖလာနိ ခါဒါမ၊ ဖလိတော နု ခေါ သော ဧတရဟိ ရုက္ခော၊ ဥဒါဟု နော၊ အာဝသိတော သော ဂါမော၊ ဥဒါဟု နော’’တိ. ဧဝဉ္စ ပန စိန္တေတွာ ‘‘ဂစ္ဆ ဣမံ ပဝတ္တိံ ဇာနာဟီ’’တိ ဧကံ ဝါနရံ ပေသေသိ. သော ဂန္တွာ ရုက္ခဿ စ ဖလိတဘာဝံ ဂါမဿ စ ဂါဠှဝါသဘာဝံ ဉတွာ အာဂန္တွာ ဝါနရာနံ အာရောစေသိ.

ဝါနရာ တဿ ဖလိတဘာဝံ သုတွာ ‘‘မဓုရာနိ တိန္ဒုကဖလာနိ ခါဒိဿာမာ’’တိ ဥဿာဟဇာတာ ဝါနရိန္ဒဿ တမတ္ထံ အာရောစေသုံ. ဝါနရိန္ဒော ‘‘ဂါမော အာဝါသော အနာဝါသော’’တိ ပုစ္ဆိ. ‘‘အာဝါသော၊ ဒေဝါ’’တိ. ‘‘တေန ဟိ န ဂန္တဗ္ဗံ. မနုဿာ ဟိ ဗဟုမာယာ ဟောန္တီ’’တိ. ‘‘ဒေဝ၊ မနုဿာနံ ပဋိသလ္လာနဝေလာယ အဍ္ဎရတ္တသမယေ ခါဒိဿာမာ’’တိ ဗဟူ ဂန္တွာ ဝါနရိန္ဒံ သမ္ပဋိစ္ဆာပေတွာ ဟိမဝန္တာ ဩတရိတွာ တဿ ဂါမဿ အဝိဒူရေ မနုဿာနံ ပဋိသလ္လာနကာလံ အာဂမယမာနာ မဟာပါသာဏပိဋ္ဌေ သယိတွာ မဇ္ဈိမယာမေ မနုဿေသု နိဒ္ဒံ ဩက္ကမန္တေသု ရုက္ခံ အာရုယှ ဖလာနိ ခါဒိံသု. အထေကော ပုရိသော သရီရကိစ္စေန ဂေဟာ နိက္ခမိတွာ ဂါမမဇ္ဈဂတော ဝါနရေ ဒိသွာ မနုဿာနံ အာစိက္ခိ. ဗဟူ မနုဿာ ဓနုကလာပံ သန္နယှိတွာ နာနာဝုဓဟတ္ထာ လေဍ္ဍုဒဏ္ဍာဒီနိ အာဒါယ ‘‘ပဘာတာယ ရတ္တိယာ ဝါနရေ ဂဏှိဿာမာ’’တိ ရုက္ခံ ပရိဝါရေတွာ အဋ္ဌံသု. အသီတိသဟဿဝါနရာ မနုဿေ ဒိသွာ မရဏဘယတဇ္ဇိတာ ‘‘နတ္ထိ နော အညံ ပဋိဿရဏံ အညတြ ဝါနရိန္ဒေနာ’’တိ တဿ သန္တိကံ ဂန္တွာ ပဌမံ ဂါထမာဟံသု –

၅၃. ‘‘ဓနုဟတ္ထကလာပေဟိ၊ နေတ္တိံသဝရဓာရိဘိ၊

သမန္တာ ပရိကိဏ္ဏမှ၊ ကထံ မောက္ခော ဘဝိဿတီ’’တိ.

တတ္ထ ဓနုဟတ္ထကလာပေဟီတိ ဓနုကလာပဟတ္ထေဟိ၊ ဓနူနိ စေဝ သရကလာပေ စ ဂဟေတွာ ဌိတေဟီတိ အတ္ထော. နေတ္တိံသဝရဓာရိဘီတိ နေတ္တိံသာ ဝုစ္စန္တိ ခဂ္ဂါ၊ ဥတ္တမခဂ္ဂဓာရီဟီတိ အတ္ထော. ပရိကိဏ္ဏမှာတိ ပရိဝါရိတမှ. ကထန္တိ ကေန နု ခေါ ဥပါယေန အမှာကံ မောက္ခော ဘဝိဿတီတိ.

တေသံ ကထံ သုတွာ ဝါနရိန္ဒော ‘‘မာ ဘာယိတ္ထ၊ မနုဿာ နာမ ဗဟုကိစ္စာ၊ အဇ္ဇပိ မဇ္ဈိမယာမော ဝတ္တတိ၊ အပိ နာမ တေသံ ‘အမှေ မာရေဿာမာ’တိ ပရိဝါရိတာနံ ဣမဿ ကိစ္စဿ အန္တရာယကရံ အညံ ကိစ္စံ ဥပ္ပဇ္ဇေယျာ’’တိ ဝါနရေ သမဿာသေတွာ ဒုတိယံ ဂါထမာဟ –

၅၄. ‘‘အပ္ပေဝ ဗဟုကိစ္စာနံ၊ အတ္ထော ဇာယေထ ကောစိ နံ၊

အတ္ထိ ရုက္ခဿ အစ္ဆိန္နံ၊ ခဇ္ဇထညေဝ တိန္ဒုက’’န္တိ.

တတ္ထ နန္တိ နိပါတမတ္တံ၊ အပ္ပေဝ ဗဟုကိစ္စာနံ မနုဿာနံ အညော ကောစိ အတ္ထော ဥပ္ပဇ္ဇေယျာတိ အယမေဝေတ္ထ အတ္ထော. အတ္ထိ ရုက္ခဿ အစ္ဆိန္နန္တိ ဣမဿ ရုက္ခဿ ဖလာနံ အာကဍ္ဎနပရိကဍ္ဎနဝသေန အစ္ဆိန္နံ ဗဟု ဌာနံ အတ္ထိ. ခဇ္ဇထညေဝ တိန္ဒုကန္တိ တိန္ဒုကဖလံ ခဇ္ဇထညေဝ. တုမှေ ဟိ ယာဝတကေန ဝေါ အတ္ထော အတ္ထိ၊ တတ္တကံ ခါဒထ၊ အမှာကံ ပဟရဏကာလံ ဇာနိဿာမာတိ.

ဧဝံ မဟာသတ္တော ကပိဂဏံ သမဿာသေသိ. ဧတ္တကဉှိ အဿာသံ အလဘမာနာ သဗ္ဗေပိ တေ ဖလိတေန ဟဒယေန ဇီဝိတက္ခယံ ပါပုဏေယျုံ. မဟာသတ္တော ပန ဧဝံ ဝါနရဂဏံ အဿာသေတွာ ‘‘သဗ္ဗေ ဝါနရေ သမာနေထာ’’တိ အာဟ. သမာနေန္တာ တဿ ဘာဂိနေယျံ သေနကံ နာမ ဝါနရံ အဒိသွာ ‘‘သေနကော နာဂတော’’တိ အာရောစေသုံ. ‘‘သစေ သေနကော နာဂတော၊ တုမှေ မာ ဘာယိတ္ထ၊ ဣဒါနိ ဝေါ သော သောတ္ထိံ ကရိဿတီ’’တိ. သေနကောပိ ခေါ ဝါနရဂဏဿ ဂမနကာလေ နိဒ္ဒါယိတွာ ပစ္ဆာ ပဗုဒ္ဓေါ ကဉ္စိ အဒိသွာ ပဒါနုပဒိကော ဟုတွာ အာဂစ္ဆန္တော မနုဿေ ဒိသွာ ‘‘ဝါနရဂဏဿ ဘယံ ဥပ္ပန္န’’န္တိ ဉတွာ ဧကသ္မိံ ပရိယန္တေ ဂေဟေ အဂ္ဂိံ ဇာလေတွာ သုတ္တံ ကန္တန္တိယာ မဟလ္လကိတ္ထိယာ သန္တိကံ ဂန္တွာ ခေတ္တံ ဂစ္ဆန္တော ဂါမဒါရကော ဝိယ ဧကံ ဥမ္မုကံ ဂဟေတွာ ဥပရိဝါတေ ဌတွာ ဂါမံ ပဒီပေသိ. မနုဿာ မက္ကဋေ ဆဍ္ဍေတွာ အဂ္ဂိံ နိဗ္ဗာပေတုံ အဂမံသု. ဝါနရာ ပလာယန္တာ သေနကဿတ္ထာယ ဧကေကံ ဖလံ ဂဟေတွာ ပလာယိံသု.

သတ္ထာ ဣမံ ဓမ္မဒေသနံ အာဟရိတွာ ဇာတကံ သမောဓာနေသိ – ‘‘တဒါ ဘာဂိနေယျော သေနကော မဟာနာမော သက္ကော အဟောသိ၊ ဝါနရဂဏော ဗုဒ္ဓပရိသာ၊ ဝါနရိန္ဒော ပန အဟမေဝ အဟောသိ’’န္တိ.

တိန္ဒုကဇာတကဝဏ္ဏနာ သတ္တမာ.

[၁၇၈] ၈. ကစ္ဆပဇာတကဝဏ္ဏနာ

ဇနိတ္တံ မေ ဘဝိတ္တံ မေတိ ဣဒံ သတ္ထာ ဇေတဝနေ ဝိဟရန္တော ဧကံ အဟိဝါတကရောဂမုတ္တံ အာရဗ္ဘ ကထေသိ. သာဝတ္ထိယံ ကိရ ဧကသ္မိံ ကုလေ အဟိဝါတကရောဂေါ ဥပ္ပဇ္ဇိ. မာတာပိတရော ပုတ္တံ အာဟံသု – ‘‘တာတ၊ မာ ဣမသ္မိံ ဂေဟေ ဝသ၊ ဘိတ္တိံ ဘိန္ဒိတွာ ပလာယိတွာ ယတ္ထ ကတ္ထစိ ဂန္တွာ ဇီဝိတံ ရက္ခ၊ ပစ္ဆာ အာဂန္တွာ ဣမသ္မိံ နာမ ဌာနေ မဟာနိဓာနံ အတ္ထိ၊ တံ ဥဒ္ဓရိတွာ ကုဋုမ္ဗံ သဏ္ဌပေတွာ သုခေန ဇီဝေယျာသီ’’တိ. ပုတ္တော တေသံ ဝစနံ သမ္ပဋိစ္ဆိတွာ ဘိတ္တိံ ဘိန္ဒိတွာ ပလာယိတွာ အတ္တနော ရောဂေ ဝူပသန္တေ အာဂန္တွာ မဟာနိဓာနံ ဥဒ္ဓရိတွာ ကုဋုမ္ဗံ သဏ္ဌပေတွာ ဃရာဝါသံ ဝသိ. သော ဧကဒိဝသံ သပ္ပိတေလာဒီနိ စေဝ ဝတ္ထစ္ဆာဒနာဒီနိ စ ဂါဟာပေတွာ ဇေတဝနံ ဂန္တွာ သတ္ထာရံ ဝန္ဒိတွာ နိသီဒိ. သတ္ထာ တေန သဒ္ဓိံ ပဋိသန္ထာရံ ကတွာ ‘‘တုမှာကံ ဂေဟေ အဟိဝါတကရောဂေါ ဥပ္ပန္နောတိ အဿုမှ၊ ကိန္တိ ကတွာ မုတ္တောသီ’’တိ ပုစ္ဆိ၊ သော တံ ပဝတ္တိံ အာစိက္ခိ. သတ္ထာ ‘‘ပုဗ္ဗေပိ ခေါ၊ ဥပါသက၊ ဘယေ ဥပ္ပန္နေ အတ္တနော ဝသနဋ္ဌာနေ အာလယံ ကတွာ အညတ္ထ အဂတာ ဇီဝိတက္ခယံ ပါပုဏိံသု၊ အနာလယံ ပန ကတွာ အညတ္ထ ဂတာ ဇီဝိတံ လဘိံသူ’’တိ ဝတွာ တေန ယာစိတော အတီတံ အာဟရိ.

အတီတေ ဗာရာဏသိယံ ဗြဟ္မဒတ္တေ ရဇ္ဇံ ကာရေန္တေ ဗောဓိသတ္တော ကာသိဂါမကေ ကုမ္ဘကာရကုလေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ကုမ္ဘကာရကမ္မံ ကတွာ ပုတ္တဒါရံ ပေါသေသိ. တဒါ ပန ဗာရာဏသိယံ မဟာနဒိယာ သဒ္ဓိံ ဧကာဗဒ္ဓေါ မဟာဇာတဿရော အဟောသိ. သော ဗဟုဥဒကကာလေ နဒိယာ သဒ္ဓိံ ဧကောဒကော ဟောတိ၊ ဥဒကေ မန္ဒီဘူတေ ဝိသုံ ဟောတိ. မစ္ဆကစ္ဆပါ ပန ‘‘ဣမသ္မိံ သံဝစ္ဆရေ သုဝုဋ္ဌိကာ ဘဝိဿတိ၊ ဣမသ္မိံ သံဝစ္ဆရေ ဒုဗ္ဗုဋ္ဌိကာ’’တိ ဇာနန္တိ. အထ တသ္မိံ သရေ နိဗ္ဗတ္တမစ္ဆကစ္ဆပါ ‘‘ဣမသ္မိံ သံဝစ္ဆရေ ဒုဗ္ဗုဋ္ဌိကာ ဘဝိဿတီ’’တိ ဉတွာ ဥဒကဿ ဧကာဗဒ္ဓကာလေယေဝ တမှာ သရာ နိက္ခမိတွာ နဒိံ အဂမိံသု. ဧကော ပန ကစ္ဆပေါ ‘‘ဣဒံ မေ ဇာတဋ္ဌာနံ ဝဍ္ဎိတဋ္ဌာနံ၊ မာတာပိတူဟိ ဝသိတဋ္ဌာနံ၊ န သက္ကောမိ ဣမံ ဇဟိတု’’န္တိ နဒိံ န အဂမာသိ. အထ နိဒါဃသမယေ တတ္ထ ဥဒကံ ဆိဇ္ဇိ၊ သော ကစ္ဆပေါ ဗောဓိသတ္တဿ မတ္တိကဂဟဏဋ္ဌာနေ ဘူမိံ ခဏိတွာ ပါဝိသိ. ဗောဓိသတ္တော ‘‘မတ္တိကံ ဂဟေဿာမီ’’တိ တတ္ထ ဂန္တွာ မဟာကုဒ္ဒါလေန ဘူမိံ ခဏန္တော ကစ္ဆပဿ ပိဋ္ဌိံ ဘိန္ဒိတွာ မတ္တိကပိဏ္ဍံ ဝိယ ကုဒ္ဒါလေနေဝ နံ ဥဒ္ဓရိတွာ ထလေ ပါတေသိ. သော ဝေဒနာပ္ပတ္တော ဟုတွာ ‘‘ဝသနဋ္ဌာနေ အာလယံ ဇဟိတုံ အသက္ကောန္တော ဧဝံ ဝိနာသံ ပါပုဏိ’’န္တိ ဝတွာ ပရိဒေဝမာနော ဣမာ ဂါထာ အဝေါစ –

၅၅. ‘‘ဇနိတ္တံ မေ ဘဝိတ္တံ မေ၊ ဣတိ ပင်္ကေ အဝဿယိံ၊

တံ မံ ပင်္ကော အဇ္ဈဘဝိ၊ ယထာ ဒုဗ္ဗလကံ တထာ၊

တံ တံ ဝဒါမိ ဘဂ္ဂဝ၊ သုဏောဟိ ဝစနံ မမ.

၅၆. ‘‘ဂါမေ ဝါ ယဒိ ဝါရညေ၊ သုခံ ယတြာဓိဂစ္ဆတိ၊

တံ ဇနိတ္တံ ဘဝိတ္တဉ္စ၊ ပုရိသဿ ပဇာနတော၊

ယမှိ ဇီဝေ တမှိ ဂစ္ဆေ၊ န နိကေတဟတော သိယာ’’တိ.

တတ္ထ ဇနိတ္တံ မေ ဘဝိတ္တံ မေတိ ဣဒံ မမ ဇာတဋ္ဌာနံ၊ ဣဒံ မမ ဝဍ္ဎိတဋ္ဌာနံ. ဣတိ ပင်္ကေ အဝဿယိန္တိ ဣမိနာ ကာရဏေနာဟံ ဣမသ္မိံ ကဒ္ဒမေ အဝဿယိံ နိပဇ္ဇိံ၊ ဝါသံ ကပ္ပေသိန္တိ အတ္ထော. အဇ္ဈဘဝီတိ အဓိအဘဝိ ဝိနာသံ ပါပေသိ. ဘဂ္ဂဝါတိ ကုမ္ဘကာရံ အာလပတိ. ကုမ္ဘကာရာနဉှိ နာမဂေါတ္တပညတ္တိ ဧသာ၊ ယဒိဒံ ဘဂ္ဂဝါတိ. သုခန္တိ ကာယိကစေတသိကဿာဒံ. တံ ဇနိတ္တံ ဘဝိတ္တဉ္စာတိ တံ ဇာတဋ္ဌာနဉ္စ ဝဍ္ဎိတဋ္ဌာနဉ္စ. ‘‘ဇာနိတ္တံ ဘာဝိတ္တ’’န္တိ ဒီဃဝသေနပိ ပါဌော၊ သောယေဝတ္ထော. ပဇာနတောတိ အတ္ထာနတ္ထံ ကာရဏာကာရဏံ ဇာနန္တဿ. န နိကေတဟတော သိယာတိ နိကေတေ အာလယံ ကတွာ အညတ္ထ အဂန္တွာ နိကေတေန ဟတော၊ ဧဝရူပံ မရဏဒုက္ခံ ပါပိတော န ဘဝေယျာတိ.

ဧဝံ သော ဗောဓိသတ္တေန သဒ္ဓိံ ကထေန္တော ကာလမကာသိ. ဗောဓိသတ္တော တံ ဂဟေတွာ သကလဂါမဝါသိနော သန္နိပါတာပေတွာ တေ မနုဿေ ဩဝဒန္တော ဧဝမာဟ – ‘‘ပဿထ ဣမံ ကစ္ဆပံ၊ အယံ အညေသံ မစ္ဆကစ္ဆပါနံ မဟာနဒိံ ဂမနကာလေ အတ္တနော ဝသနဋ္ဌာနေ အာလယံ ဆိန္ဒိတုံ အသက္ကောန္တော တေဟိ သဒ္ဓိံ အဂန္တွာ မမ မတ္တိကဂဟဏဋ္ဌာနံ ပဝိသိတွာ နိပဇ္ဇိ. အထဿာဟံ မတ္တိကံ ဂဏှန္တော မဟာကုဒ္ဒါလေန ပိဋ္ဌိံ ဘိန္ဒိတွာ မတ္တိကပိဏ္ဍံ ဝိယ နံ ထလေ ပါတေသိံ၊ အယံ အတ္တနာ ကတကမ္မံ သရိတွာ ဒွီဟိ ဂါထာဟိ ပရိဒေဝိတွာ ကာလမကာသိ. ဧဝမေသ အတ္တနော ဝသနဋ္ဌာနေ အာလယံ ကတွာ မရဏံ ပတ္တော၊ တုမှေပိ မာ ဣမိနာ ကစ္ဆပေန သဒိသာ အဟုဝတ္ထ၊ ဣတော ပဋ္ဌာယ ‘မယှံ ရူပံ မယှံ သဒ္ဒေါ မယှံ ဂန္ဓော မယှံ ရသော မယှံ ဖောဋ္ဌဗ္ဗော မယှံ ပုတ္တော မယှံ ဓီတာ မယှံ ဒါသဒါသိပရိစ္ဆေဒေါ မယှံ ဟိရညသုဝဏ္ဏ’န္တိ တဏှာဝသေန ဥပဘောဂဝသေန မာ ဂဏှိတ္ထ၊ ဧကကောဝေသ သတ္တော တီသု ဘဝေသု ပရိဝတ္တတီ’’တိ. ဧဝံ ဗုဒ္ဓလီလာယ မဟာဇနဿ ဩဝါဒမဒါသိ၊ သော ဩဝါဒေါ သကလဇမ္ဗုဒီပံ ပတ္ထရိတွာ သဋ္ဌိမတ္တာနိ ဝဿသဟဿာနိ အဋ္ဌာသိ. မဟာဇနော ဗောဓိသတ္တဿ ဩဝါဒေ ဌတွာ ဒါနာဒီနိ ပုညာနိ ကတွာ အာယုပရိယောသာနေ သဂ္ဂပုရံ ပူရေသိ၊ ဗောဓိသတ္တောပိ တထေဝ ပုညာနိ ကတွာ သဂ္ဂပုရံ ပူရေသိ.

သတ္ထာ ဣမံ ဓမ္မဒေသနံ အာဟရိတွာ သစ္စာနိ ပကာသေတွာ ဇာတကံ သမောဓာနေသိ၊ သစ္စပရိယောသာနေ သော ကုလပုတ္တော သောတာပတ္တိဖလေ ပတိဋ္ဌာသိ. ‘‘တဒါ ကစ္ဆပေါ အာနန္ဒော အဟောသိ၊ ကုမ္ဘကာရော ပန အဟမေဝ အဟောသိ’’န္တိ.

ကစ္ဆပဇာတကဝဏ္ဏနာ အဋ္ဌမာ.

[၁၇၉] ၉. သတဓမ္မဇာတကဝဏ္ဏနာ

တဉ္စ အပ္ပန္တိ ဣဒံ သတ္ထာ ဇေတဝနေ ဝိဟရန္တော ဧကဝီသတိဝိဓံ အနေသနံ အာရဗ္ဘ ကထေသိ. ဧကသ္မိဉှိ ကာလေ ဗဟူ ဘိက္ခူ ဝေဇ္ဇကမ္မေန ဒူတကမ္မေန ပဟိဏကမ္မေန ဇင်္ဃပေသနိကေန ပိဏ္ဍပဋိပိဏ္ဍေနာတိ ဧဝရူပါယ ဧကဝီသတိဝိဓာယ အနေသနာယ ဇီဝိကံ ကပ္ပေသုံ. သာ သာကေတဇာတကေ (ဇာ. ၁.၂.၁၇၃-၁၇၄) အာဝိဘဝိဿတိ. သတ္ထာ တေသံ တထာ ဇီဝိကကပ္ပနဘာဝံ ဉတွာ ‘‘ဧတရဟိ ခေါ ဗဟူ ဘိက္ခူ အနေသနာယ ဇီဝိကံ ကပ္ပေန္တိ၊ တေ ပန ဧဝံ ဇီဝိကံ ကပ္ပေတွာ ယက္ခတ္တဘာဝါ ပေတတ္တဘာဝါ န မုစ္စိဿန္တိ၊ ဓုရဂေါဏာ ဟုတွာဝ နိဗ္ဗတ္တိဿန္တိ၊ နိရယေ ပဋိသန္ဓိံ ဂဏှိဿန္တိ၊ ဧတေသံ ဟိတတ္ထာယ သုခတ္ထာယ အတ္တဇ္ဈာသယံ သကပဋိဘာနံ ဧကံ ဓမ္မဒေသနံ ကထေတုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ ဘိက္ခုသံဃံ သန္နိပါတာပေတွာ ‘‘န၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဧကဝီသတိဝိဓာယ အနေသနာယ ပစ္စယာ ဥပ္ပါဒေတဗ္ဗာ. အနေသနာယ ဟိ ဥပ္ပန္နော ပိဏ္ဍပါတော အာဒိတ္တလောဟဂုဠသဒိသော ဟလာဟလဝိသူပမော. အနေသနာ ဟိ နာမေသာ ဗုဒ္ဓပစ္စေကဗုဒ္ဓသာဝကေဟိ ဂရဟိတဗ္ဗာ ပဋိကုဋ္ဌာ. အနေသနာယ ဥပ္ပန္နံ ပိဏ္ဍပါတံ ဘုဉ္ဇန္တဿ ဟိ ဟာသော ဝါ သောမနဿံ ဝါ နတ္ထိ. ဧဝံ ဥပ္ပန္နော ဟိ ပိဏ္ဍပါတော မမ သာသနေ စဏ္ဍာလဿ ဥစ္ဆိဋ္ဌဘောဇနသဒိသော၊ တဿ ပရိဘောဂေါ သတဓမ္မမာဏဝဿ စဏ္ဍာလုစ္ဆိဋ္ဌဘတ္တပရိဘောဂေါ ဝိယ ဟောတီ’’တိ ဝတွာ အတီတံ အာဟရိ.

အတီတေ ဗာရာဏသိယံ ဗြဟ္မဒတ္တေ ရဇ္ဇံ ကာရေန္တေ ဗောဓိသတ္တော စဏ္ဍာလယောနိယံ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဝယပ္ပတ္တော ကေနစိဒေဝ ကရဏီယေန ပါထေယျတဏ္ဍုလေ စ ဘတ္တပုဋဉ္စ ဂဟေတွာ မဂ္ဂံ ပဋိပဇ္ဇိ. တသ္မိဉှိ ကာလေ ဗာရာဏသိယံ ဧကော မာဏဝေါ အတ္ထိ သတဓမ္မော နာမ ဥဒိစ္စဗြာဟ္မဏမဟာသာလကုလေ နိဗ္ဗတ္တော. သောပိ ကေနစိဒေဝ ကရဏီယေန တဏ္ဍုလေ စ ဘတ္တပုဋဉ္စ အဂဟေတွာဝ မဂ္ဂံ ပဋိပဇ္ဇိ၊ တေ ဥဘောပိ မဟာမဂ္ဂေ သမာဂစ္ဆိံသု. မာဏဝေါ ဗောဓိသတ္တံ ‘‘ကိံဇာတိကောသီ’’တိ ပုစ္ဆိ. သော ‘‘အဟံ စဏ္ဍာလော’’တိ ဝတွာ ‘‘တွံ ကိံဇာတိကောသီ’’တိ မာဏဝံ ပုစ္ဆိ. ‘‘ဥဒိစ္စဗြာဟ္မဏော အဟ’’န္တိ. ‘‘သာဓု ဂစ္ဆာမာ’’တိ တေ ဥဘောပိ မဂ္ဂံ အဂမံသု. ဗောဓိသတ္တော ပါတရာသဝေလာယ ဥဒကဖာသုကဋ္ဌာနေ နိသီဒိတွာ ဟတ္ထေ ဓောဝိတွာ ဘတ္တပုဋံ မောစေတွာ ‘‘မာဏဝ၊ ဘတ္တံ ဘုဉ္ဇာဟီ’’တိ အာဟ. ‘‘နတ္ထိ၊ အရေ စဏ္ဍာလ၊ မမ ဘတ္တေန အတ္ထော’’တိ. ဗောဓိသတ္တော ‘‘သာဓူ’’တိ ပုဋကဘတ္တံ ဥစ္ဆိဋ္ဌံ အကတွာဝ အတ္တနော ယာပနမတ္တံ အညသ္မိံ ပဏ္ဏေ ပက္ခိပိတွာ ပုဋကဘတ္တံ ဗန္ဓိတွာ ဧကမန္တေ ဌပေတွာ ဘုဉ္ဇိတွာ ပါနီယံ ပိဝိတွာ ဓောတဟတ္ထပါဒေါ တဏ္ဍုလေ စ သေသဘတ္တဉ္စ အာဒါယ ‘‘ဂစ္ဆာမ၊ မာဏဝါ’’တိ မဂ္ဂံ ပဋိပဇ္ဇိ.

တေ သကလဒိဝသံ ဂန္တွာ သာယံ ဥဘောပိ ဧကသ္မိံ ဥဒကဖာသုကဋ္ဌာနေ နှတွာ ပစ္စုတ္တရိံသု. ဗောဓိသတ္တော ဖာသုကဋ္ဌာနေ နိသီဒိတွာ ဘတ္တပုဋံ မောစေတွာ မာဏဝံ အနာပုစ္ဆိတွာ ဘုဉ္ဇိတုံ အာရဘိ. မာဏဝေါ သကလဒိဝသံ မဂ္ဂဂမနေန ကိလန္တော ဆာတဇ္ဈတ္တော ‘‘သစေ မေ ဘတ္တံ ဒဿတိ၊ ဘုဉ္ဇိဿာမီ’’တိ ဩလောကေန္တော အဋ္ဌာသိ. ဣတရော ကိဉ္စိ အဝတွာ ဘုဉ္ဇတေဝ. မာဏဝေါ စိန္တေသိ – ‘‘အယံ စဏ္ဍာလော မယှံ အဝတွာဝ သဗ္ဗံ ဘုဉ္ဇတိ နိပ္ပီဠေတွာပိ တံ ဂဟေတွာ ဥပရိ ဥစ္ဆိဋ္ဌဘတ္တံ ဆဍ္ဍေတွာ သေသံ ဘုဉ္ဇိတုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ. သော တထာ ကတွာ ဥစ္ဆိဋ္ဌဘတ္တံ ဘုဉ္ဇိ. အထဿ ဘုတ္တမတ္တဿေဝ ‘‘မယာ အတ္တနော ဇာတိဂေါတ္တကုလပဒေသာနံ အနနုစ္ဆဝိကံ ကတံ၊ စဏ္ဍာလဿ နာမ မေ ဥစ္ဆိဋ္ဌဘတ္တံ ဘုတ္တ’’န္တိ ဗလဝဝိပ္ပဋိသာရော ဥပ္ပဇ္ဇိ၊ တာဝဒေဝဿ သလောဟိတံ ဘတ္တံ မုခတော ဥဂ္ဂစ္ဆိ. သော ‘‘အပ္ပမတ္တကဿ ဝတ မေ ကာရဏာ အနနုစ္ဆဝိကံ ကမ္မံ ကတ’’န္တိ ဥပ္ပန္နဗလဝသောကတာယ ပရိဒေဝမာနော ပဌမံ ဂါထမာဟ –

၅၇. ‘‘တဉ္စ အပ္ပဉ္စ ဥစ္ဆိဋ္ဌံ၊ တဉ္စ ကိစ္ဆေန နော အဒါ၊

သောဟံ ဗြာဟ္မဏဇာတိကော၊ ယံ ဘုတ္တံ တမ္ပိ ဥဂ္ဂတ’’န္တိ.

တတြာယံ သင်္ခေပတ္ထော – ယံ မယာ ဘုတ္တံ၊ တံ အပ္ပဉ္စ ဥစ္ဆိဋ္ဌဉ္စ၊ တဉ္စ သော စဏ္ဍာလော န အတ္တနော ရုစိယာ မံ အဒါသိ၊ အထ ခေါ နိပ္ပီဠိယမာနော ကိစ္ဆေန ကသိရေန အဒါသိ၊ သောဟံ ပရိသုဒ္ဓဗြာဟ္မဏဇာတိကော၊ တေနေဝ မေ ယံ ဘုတ္တံ၊ တမ္ပိ သဒ္ဓိံ လောဟိတေန ဥဂ္ဂတန္တိ.

ဧဝံ မာဏဝေါ ပရိဒေဝိတွာ ‘‘ကိံ ဒါနိ မေ ဧဝရူပံ အနနုစ္ဆဝိကံ ကမ္မံ ကတွာ ဇီဝိတေနာ’’တိ အရညံ ပဝိသိတွာ ကဿစိ အတ္တာနံ အဒဿေတွာဝ အနာထမရဏံ ပတ္တော.

သတ္ထာ ဣမံ အတီတံ ဒဿေတွာ ‘‘သေယျထာပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သတဓမ္မမာဏဝဿ တံ စဏ္ဍာလုစ္ဆိဋ္ဌကံ ဘုဉ္ဇိတွာ အတ္တနော အယုတ္တဘောဇနဿ ဘုတ္တတ္တာ နေဝ ဟာသော၊ န သောမနဿံ ဥပ္ပဇ္ဇိ၊ ဧဝမေဝ ယော ဣမသ္မိံ သာသနေ ပဗ္ဗဇိတော အနေသနာယ ဇီဝိကံ ကပ္ပေန္တော တထာလဒ္ဓပစ္စယံ ပရိဘုဉ္ဇတိ၊ တဿ ဗုဒ္ဓပဋိကုဋ္ဌဂရဟိတဇီဝိတဘာဝတော နေဝ ဟာသော၊ န သောမနဿံ ဥပ္ပဇ္ဇတီ’’တိ ဝတွာ အဘိသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဟုတွာ ဒုတိယံ ဂါထမာဟ –

၅၈. ‘‘ဧဝံ ဓမ္မံ နိရံကတွာ၊ ယော အဓမ္မေန ဇီဝတိ၊

သတဓမ္မောဝ လာဘေန၊ လဒ္ဓေနပိ န နန္ဒတီ’’တိ.

တတ္ထ ဓမ္မန္တိ အာဇီဝပါရိသုဒ္ဓိသီလဓမ္မံ. နိရံကတွာတိ နီဟရိတွာ ဆဍ္ဍေတွာ. အဓမ္မေနာတိ ဧကဝီသတိယာ အနေသနသင်္ခါတေန မိစ္ဆာဇီဝေန. သတဓမ္မောတိ တဿ နာမံ၊ ‘‘သန္တဓမ္မော’’တိပိ ပါဌော. န နန္ဒတီတိ ယထာ သတဓမ္မော မာဏဝေါ ‘‘စဏ္ဍာလုစ္ဆိဋ္ဌကံ မေ လဒ္ဓ’’န္တိ တေန လာဘေန န နန္ဒတိ၊ ဧဝံ ဣမသ္မိမ္ပိ သာသနေ ပဗ္ဗဇိတော ကုလပုတ္တော အနေသနာယ လဒ္ဓလာဘံ ပရိဘုဉ္ဇန္တော န နန္ဒတိ န တုဿတိ၊ ‘‘ဗုဒ္ဓဂရဟိတဇီဝိကာယ ဇီဝါမီ’’တိ ဒေါမနဿပ္ပတ္တော ဟောတိ. တသ္မာ အနေသနာယ ဇီဝိကံ ကပ္ပေန္တဿ သတဓမ္မမာဏဝဿေဝ အရညံ ပဝိသိတွာ အနာထမရဏံ မရိတုံ ဝရန္တိ.

ဧဝံ သတ္ထာ ဣမံ ဓမ္မဒေသနံ ဒေသေတွာ သစ္စာနိ ပကာသေတွာ ဇာတကံ သမောဓာနေသိ၊ သစ္စပရိယောသာနေ ဗဟူ ဘိက္ခူ သောတာပတ္တိဖလာဒီနိ ပါပုဏိံသု. ‘‘တဒါ မာဏဝေါ အာနန္ဒော အဟောသိ၊ အဟမေဝ စဏ္ဍာလပုတ္တော အဟောသိ’’န္တိ.

သတဓမ္မဇာတကဝဏ္ဏနာ နဝမာ.

[၁၈၀] ၁၀. ဒုဒ္ဒဒဇာတကဝဏ္ဏနာ

ဒုဒ္ဒဒံ ဒဒမာနာနန္တိ ဣဒံ သတ္ထာ ဇေတဝနေ ဝိဟရန္တော ဂဏဒါနံ အာရဗ္ဘ ကထေသိ. သာဝတ္ထိယံ ကိရ ဒွေ သဟာယကာ ကုဋုမ္ဗိယပုတ္တာ ဆန္ဒကံ သံဟရိတွာ သဗ္ဗပရိက္ခာရဒါနံ သဇ္ဇေတွာ ဗုဒ္ဓပ္ပမုခံ ဘိက္ခုသံဃံ နိမန္တေတွာ သတ္တာဟံ မဟာဒါနံ ပဝတ္တေတွာ သတ္တမေ ဒိဝသေ သဗ္ဗပရိက္ခာရေ အဒံသု. တေသု ဂဏဇေဋ္ဌကော သတ္ထာရံ ဝန္ဒိတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိတွာ ‘‘ဘန္တေ၊ ဣမသ္မိံ ဒါနေ ဗဟုဒါယကာပိ အတ္ထိ အပ္ပဒါယကာပိ၊ တေသံ သဗ္ဗေသမ္ပိ ‘ဣဒံ ဒါနံ မဟပ္ဖလံ ဟောတူ’’’တိ ဒါနံ နိယျာဒေသိ. သတ္ထာ ‘‘တုမှေဟိ ခေါ ဥပါသကာ ဗုဒ္ဓပ္ပမုခဿ ဘိက္ခုသံဃဿ ဒါနံ ဒတွာ ဧဝံ နိယျာဒေန္တေဟိ မဟာကမ္မံ ကတံ၊ ပေါရာဏကပဏ္ဍိတာပိ ဒါနံ ဒတွာ ဧဝမေဝ နိယျာဒိံသူ’’တိ ဝတွာ တေန ယာစိတော အတီတံ အာဟရိ.

အတီတေ ဗာရာဏသိယံ ဗြဟ္မဒတ္တေ ရဇ္ဇံ ကာရေန္တေ ဗောဓိသတ္တော ကာသိရဋ္ဌေ ဗြာဟ္မဏကုလေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဝယပ္ပတ္တော တက္ကသိလာယံ သဗ္ဗသိပ္ပါနိ ဥဂ္ဂဏှိတွာ ဃရာဝါသံ ပဟာယ ဣသိပဗ္ဗဇ္ဇံ ပဗ္ဗဇိတွာ ဂဏသတ္ထာ ဟုတွာ ဟိမဝန္တပဒေသေ စိရံ ဝသိတွာ လောဏမ္ဗိလသေဝနတ္ထာယ ဇနပဒစာရိကံ စရမာနော ဗာရာဏသိံ ပတွာ ရာဇုယျာနေ ဝသိတွာ ပုနဒိဝသေ ဒွါရဂါမေ သပရိဝါရော ဘိက္ခာယ စရိ. မနုဿာ ဘိက္ခံ အဒံသု. ပုနဒိဝသေ ဗာရာဏသိယံ စရိ၊ မနုဿာ သမ္ပိယာယမာနာ ဘိက္ခံ ဒတွာ ဂဏဗန္ဓနေန ဆန္ဒကံ သံဟရိတွာ ဒါနံ သဇ္ဇေတွာ ဣသိဂဏဿ မဟာဒါနံ ပဝတ္တယိံသု. ဒါနပရိယောသာနေ ဂဏဇေဋ္ဌကော ဧဝမေဝ ဝတွာ ဣမိနာဝ နိယာမေန ဒါနံ နိယျာဒေသိ. ဗောဓိသတ္တော ‘‘အာဝုသော၊ စိတ္တပ္ပသာဒေ သတိ အပ္ပကံ နာမ ဒါနံ နတ္ထီ’’တိ ဝတွာ အနုမောဒနံ ကရောန္တော ဣမာ ဂါထာ အဝေါစ –

၅၉. ‘‘ဒုဒ္ဒဒံ ဒဒမာနာနံ၊ ဒုက္ကရံ ကမ္မ ကုဗ္ဗတံ၊

အသန္တော နာနုကုဗ္ဗန္တိ၊ သတံ ဓမ္မော ဒုရန္နယော.

၆၀. ‘‘တသ္မာ သတဉ္စ အသတံ၊ နာနာ ဟောတိ ဣတော ဂတိ၊

အသန္တော နိရယံ ယန္တိ၊ သန္တော သဂ္ဂပရာယဏာ’’တိ.

တတ္ထ ဒုဒ္ဒဒန္တိ ဒါနံ နာမ လောဘဒေါသဝသိကေဟိ အပဏ္ဍိတေဟိ ဒါတုံ န သက္ကာ၊ တသ္မာ ‘‘ဒုဒ္ဒဒ’’န္တိ ဝုစ္စတိ. တံ ဒဒမာနာနံ. ဒုက္ကရံ ကမ္မ ကုဗ္ဗတန္တိ တဒေဝ ဒါနကမ္မံ သဗ္ဗေဟိ ကာတုံ န သက္ကာတိ ဒုက္ကရံ. တံ ကုရုမာနာနံ. အသန္တောတိ အပဏ္ဍိတာ ဗာလာ. နာနုကုဗ္ဗန္တီတိ တံ ကမ္မံ နာနုကရောန္တိ. သတံ ဓမ္မောတိ ပဏ္ဍိတာနံ သဘာဝေါ. ဒါနံ သန္ဓာယေတံ ဝုတ္တံ. ဒုရန္နယောတိ ဖလသမ္ဗန္ဓဝသေန ဒုဇ္ဇာနော၊ ဧဝရူပဿ ဒါနဿ ဧဝရူပေါ ဖလဝိပါကော ဟောတီတိ ဒုရနုဗောဓော. အပိစ ဒုရန္နယောတိ ဒုရဓိဂမော၊ အပဏ္ဍိတေဟိ ဒါနံ ဒတွာ ဒါနဖလံ နာမ လဒ္ဓုံ န သက္ကာတိပိ အတ္ထော. နာနာ ဟောတိ ဣတော ဂတီတိ ဣတော စဝိတွာ ပရလောကံ ဂစ္ဆန္တာနံ ပဋိသန္ဓိဂ္ဂဟဏံ နာနာ ဟောတိ. အသန္တော နိရယံ ယန္တီတိ အပဏ္ဍိတာ ဒုဿီလာ ဒါနံ အဒတွာ သီလံ အရက္ခိတွာ နိရယံ ဂစ္ဆန္တိ. သန္တော သဂ္ဂပရာယဏာတိ ပဏ္ဍိတာ ပန ဒါနံ ဒတွာ သီလံ ရက္ခိတွာ ဥပေါသထကမ္မံ ကရိတွာ တီဏိ သုစရိတာနိ ပူရေတွာ သဂ္ဂပရာယဏာ ဟောန္တိ၊ မဟန္တံ သဂ္ဂသုခသမ္ပတ္တိံ အနုဘဝန္တီတိ.

ဧဝံ ဗောဓိသတ္တော အနုမောဒနံ ကတွာ စတ္တာရော ဝဿိကေ မာသေ တတ္ထေဝ ဝသိတွာ ဝဿာတိက္ကမေ ဟိမဝန္တံ ဂန္တွာ ဈာနံ နိဗ္ဗတ္တေတွာ အပရိဟီနဇ္ဈာနော ဗြဟ္မလောကူပဂေါ အဟောသိ.

သတ္ထာ ဣမံ ဓမ္မဒေသနံ အာဟရိတွာ ဇာတကံ သမောဓာနေသိ – ‘‘တဒါ ဣသိဂဏော ဗုဒ္ဓပရိသာ အဟောသိ၊ ဂဏသတ္ထာ ပန အဟမေဝ အဟောသိ’’န္တိ.

ဒုဒ္ဒဒဇာတကဝဏ္ဏနာ ဒသမာ.

ကလျာဏဝဂ္ဂေါ တတိယော.

တဿုဒ္ဒါနံ –

ကလျာဏဓမ္မံ ဒဒ္ဒရံ၊ မက္ကဋိ ဒုဗ္ဘိမက္ကဋံ၊

အာဒိစ္စုပဋ္ဌာနဉ္စေဝ၊ ကဠာယမုဋ္ဌိ တိန္ဒုကံ၊

ကစ္ဆပံ သတဓမ္မဉ္စ၊ ဒုဒ္ဒဒန္တိ စ တေ ဒသ.