၃. ကုရုင်္ဂဝဂ္ဂေါ

[၂၁] ၁. ကုရုင်္ဂမိဂဇာတကဝဏ္ဏနာ

ဉာတမေတံ ကုရုင်္ဂဿာတိ ဣဒံ သတ္ထာ ဝေဠုဝနေ ဝိဟရန္တော ဒေဝဒတ္တံ အာရဗ္ဘ ကထေသိ. ဧကသ္မိဉှိ သမယေ ဓမ္မသဘာယံ သန္နိပတိတာ ဘိက္ခူ ‘‘အာဝုသော ဒေဝဒတ္တော တထာဂတဿ ဃာတနတ္ထာယ ဓနုဂ္ဂဟေ ပယောဇေသိ၊ သိလံ ပဝိဇ္ဈိ၊ ဓနပါလံ ဝိဿဇ္ဇေသိ၊ သဗ္ဗထာပိ ဒသဗလဿ ဝဓာယ ပရိသက္ကတီ’’တိ ဒေဝဒတ္တဿ အဝဏ္ဏံ ကထေန္တာ နိသီဒိံသု. သတ္ထာ အာဂန္တွာ ပညတ္တာသနေ နိသိန္နော ‘‘ကာယ နုတ္ထ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဧတရဟိ ကထာယ သန္နိသိန္နာ’’တိ ပုစ္ဆိ. ဘန္တေ၊ ဒေဝဒတ္တော တုမှာကံ ဝဓာယ ပရိသက္ကတီတိ တဿ အဂုဏကထာယ သန္နိသိန္နာမှာတိ. သတ္ထာ ‘‘န၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဒေဝဒတ္တော ဣဒါနေဝ မမ ဝဓာယ ပရိသက္ကတိ၊ ပုဗ္ဗေပိ မမ ဝဓာယ ပရိသက္ကိယေဝ၊ န စ ပန မံ ဝဓိတုံ အသက္ခီ’’တိ ဝတွာ အတီတံ အာဟရိ.

အတီတေ ဗာရာဏသိယံ ဗြဟ္မဒတ္တေ ရဇ္ဇံ ကာရေန္တေ ဗောဓိသတ္တော ကုရုင်္ဂမိဂေါ ဟုတွာ ဧကသ္မိံ အရညာယတနေ ဖလာနိ ခါဒန္တော ဝသတိ. သော ဧကသ္မိံ ကာလေ ဖလသမ္ပန္နေ သေပဏ္ဏိရုက္ခေ သေပဏ္ဏိဖလာနိ ခါဒတိ. အထေကော ဂါမဝါသီ အဋ္ဋကလုဒ္ဒကော ဖလရုက္ခမူလေသု မိဂါနံ ပဒါနိ ဥပဓာရေတွာ ဥပရိရုက္ခေ အဋ္ဋကံ ဗန္ဓိတွာ တတ္ထ နိသီဒိတွာ ဖလာနိ ခါဒိတုံ အာဂတာဂတေ မိဂေ သတ္တိယာ ဝိဇ္ဈိတွာ တေသံ မံသံ ဝိက္ကိဏန္တော ဇီဝိကံ ကပ္ပေတိ. သော ဧကဒိဝသံ တသ္မိံ ရုက္ခမူလေ ဗောဓိသတ္တဿ ပဒဝဠဉ္ဇံ ဒိသွာ တသ္မိံ သေပဏ္ဏိရုက္ခေ အဋ္ဋကံ ဗန္ဓိတွာ ပါတောဝ ဘုဉ္ဇိတွာ သတ္တိံ အာဒါယ ဝနံ ပဝိသိတွာ တံ ရုက္ခံ အာရုဟိတွာ အဋ္ဋကေ နိသီဒိ. ဗောဓိသတ္တောပိ ပါတောဝ ဝသနဋ္ဌာနာ နိက္ခမိတွာ ‘‘သေပဏ္ဏိဖလာနိ ခါဒိဿာမီ’’တိ အာဂမ္မ တံ ရုက္ခမူလံ သဟသာဝ အပဝိသိတွာ ‘‘ကဒါစိ အဋ္ဋကလုဒ္ဒကာ ရုက္ခေသု အဋ္ဋကံ ဗန္ဓန္တိ၊ အတ္ထိ နု ခေါ ဧဝရူပေါ ဥပဒ္ဒဝေါ’’တိ ပရိဂ္ဂဏှန္တော ဗာဟိရတောဝ အဋ္ဌာသိ.

လုဒ္ဒကောပိ ဗောဓိသတ္တဿ အနာဂမနဘာဝံ ဉတွာ အဋ္ဋကေ နိသိန္နောဝ သေပဏ္ဏိဖလာနိ ခိပိတွာ ခိပိတွာ တဿ ပုရတော ပါတေသိ. ဗောဓိသတ္တော ‘‘ဣမာနိ ဖလာနိ အာဂန္တွာ မယှံ ပုရတော ပတန္တိ၊ အတ္ထိ နု ခေါ ဥပရိ လုဒ္ဒကော’’တိ ပုနပ္ပုနံ ဥလ္လောကေန္တော လုဒ္ဒကံ ဒိသွာ အပဿန္တော ဝိယ ဟုတွာ ‘‘အမ္ဘော၊ ရုက္ခ-ပုဗ္ဗေ တွံ ဩလမ္ဗကံ စာရေန္တော ဝိယ ဥဇုကမေဝ ဖလာနိ ပါတေသိ၊ အဇ္ဇ ပန တေ ရုက္ခဓမ္မော ပရိစ္စတ္တော၊ ဧဝံ တယာ ရုက္ခဓမ္မေ ပရိစ္စတ္တေ အဟမ္ပိ အညံ ရုက္ခမူလံ ဥပသင်္ကမိတွာ မယှံ အာဟာရံ ပရိယေသိဿာမီ’’တိ ဝတွာ ဣမံ ဂါထမာဟ –

၂၁. ‘‘ဉာတမေတံ ကုရုင်္ဂဿ၊ ယံ တွံ သေပဏ္ဏိ သေယျသိ၊

အညံ သေပဏ္ဏိ ဂစ္ဆာမိ၊ န မေ တေ ရုစ္စတေ ဖလ’’န္တိ.

တတ္ထ ဉာတန္တိ ပါကဋံ ဇာတံ. ဧတန္တိ ဣဒံ. ကုရုင်္ဂဿာတိ ကုရုင်္ဂမိဂဿ. ယံ တွံ သေပဏ္ဏိ သေယျသီတိ ယံ တွံ အမ္ဘော သေပဏ္ဏိရုက္ခ ပုရတော ဖလာနိ ပါတယမာနော သေယျသိ ဝိသေယျသိ ဝိသိဏ္ဏဖလော ဟောသိ၊ တံ သဗ္ဗံ ကုရုင်္ဂမိဂဿ ပါကဋံ ဇာတံ. န မေ တေ ရုစ္စတေ ဖလန္တိ ဧဝံ ဖလံ ဒဒမာနာယ န မေ တဝ ဖလံ ရုစ္စတိ၊ တိဋ္ဌ တွံ၊ အဟံ အညတ္ထ ဂစ္ဆိဿာမီတိ အဂမာသိ.

အထဿ လုဒ္ဒကော အဋ္ဋကေ နိသိန္နောဝ သတ္တိံ ခိပိတွာ ‘‘ဂစ္ဆ၊ ဝိရဒ္ဓေါ ဒါနိမှိ တ’’န္တိ အာဟ. ဗောဓိသတ္တော နိဝတ္တိတွာ ဌိတော အာဟ ‘‘အမ္ဘော ပုရိသ၊ ဣဒါနီသိ ကိဉ္စာပိ မံ ဝိရဒ္ဓေါ၊ အဋ္ဌ ပန မဟာနိရယေ သောဠသဥဿဒနိရယေ ပဉ္စဝိဓဗန္ဓနာဒီနိ စ ကမ္မကာရဏာနိ အဝိရဒ္ဓေါယေဝါသီ’’တိ. ဧဝဉ္စ ပန ဝတွာ ပလာယိတွာ ယထာရုစိံ ဂတော၊ လုဒ္ဒေါပိ ဩတရိတွာ ယထာရုစိံ ဂတော.

သတ္ထာပိ ‘‘န၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဒေဝဒတ္တော ဣဒါနေဝ မမ ဝဓာယ ပရိသက္ကတိ၊ ပုဗ္ဗေပိ ပရိသက္ကိယေဝ၊ န စ ပန မံ ဝဓိတုံ အသက္ခီ’’တိ ဣမံ ဓမ္မဒေသနံ အာဟရိတွာ အနုသန္ဓိံ ဃဋေတွာ ဇာတကံ သမောဓာနေသိ – ‘‘တဒါ အဋ္ဋကလုဒ္ဒကော ဒေဝဒတ္တော အဟောသိ၊ ကုရုင်္ဂမိဂေါ ပန အဟမေဝ အဟောသိ’’န္တိ.

ကုရုင်္ဂမိဂဇာတကဝဏ္ဏနာ ပဌမာ.

[၂၂] ၂. ကုက္ကုရဇာတကဝဏ္ဏနာ

ယေ ကုက္ကုရာတိ ဣဒံ သတ္ထာ ဇေတဝနေ ဝိဟရန္တော ဉာတတ္ထစရိယံ အာရဗ္ဘ ကထေသိ. သာ ဒွါဒသကနိပါတေ ဘဒ္ဒသာလဇာတကေ အာဝိဘဝိဿတိ. ဣဒံ ပန ဝတ္ထုံ ပတိဋ္ဌပေတွာ အတီတံ အာဟရိ.

အတီတေ ဗာရာဏသိယံ ဗြဟ္မဒတ္တေ ရဇ္ဇံ ကာရေန္တေ ဗောဓိသတ္တော တထာရူပံ ကမ္မံ ပဋိစ္စ ကုက္ကုရယောနိယံ နိဗ္ဗတ္တိတွာ အနေကသတကုက္ကုရပရိဝုတော မဟာသုသာနေ ဝသတိ. အထေကဒိဝသံ ရာဇာ သေတသိန္ဓဝယုတ္တံ သဗ္ဗာလင်္ကာရပဋိမဏ္ဍိတံ ရထံ အာရုယှ ဥယျာနံ ဂန္တွာ တတ္ထ ဒိဝသဘာဂံ ကီဠိတွာ အတ္ထင်္ဂတေ သူရိယေ နဂရံ ပါဝိသိ. တဿ တံ ရထဝရတ္တံ ယထာနဒ္ဓမေဝ ရာဇင်္ဂဏေ ဌပယိံသု၊ သော ရတ္တိဘာဂေ ဒေဝေ ဝဿန္တေ တိန္တော. ဥပရိပါသာဒတော ကောလေယျကသုနခါ ဩတရိတွာ တဿ စမ္မဉ္စ နဒ္ဓိဉ္စ ခါဒိံသု. ပုနဒိဝသေ ရညော အာရောစေသုံ ‘‘ဒေဝ၊ နိဒ္ဓမနမုခေန သုနခါ ပဝိသိတွာ ရထဿ စမ္မဉ္စ နဒ္ဓိဉ္စ ခါဒိံသူ’’တိ. ရာဇာ သုနခါနံ ကုဇ္ဈိတွာ ‘‘ဒိဋ္ဌဒိဋ္ဌဋ္ဌာနေ သုနခေ ဃာတေထာ’’တိ အာဟ. တတော ပဋ္ဌာယ သုနခါနံ မဟာဗျသနံ ဥဒပါဒိ. တေ ဒိဋ္ဌိဒိဋ္ဌဋ္ဌာနေ ဃာတိယမာနာ ပလာယိတွာ သုသာနံ ဂန္တွာ ဗောဓိသတ္တဿ သန္တိကံ အဂမံသု.

ဗောဓိသတ္တော ‘တုမှေ ဗဟူ သန္နိပတိတာ၊ ကိံ နု ခေါ ကာရဏ’’န္တိ ပုစ္ဆိ. တေ ‘‘အန္တေပုရေ ကိရ ရထဿ စမ္မဉ္စ နဒ္ဓိ စ သုနခေဟိ ခါဒိတာ’တိ ကုဒ္ဓေါ ရာဇာ သုနခဝဓံ အာဏာပေသိ၊ ဗဟူ သုနခါ ဝိနဿန္တိ၊ မဟာဘယံ ဥပ္ပန္န’’န္တိ အာဟံသု. ဗောဓိသတ္တော စိန္တေသိ ‘‘အာရက္ခဋ္ဌာနေ ဗဟိ သုနခါနံ ဩကာသော နတ္ထိ၊ အန္တောရာဇနိဝေသနေ ကောလေယျကသုနခါနမေဝ တံ ကမ္မံ ဘဝိဿတိ. ဣဒါနိ ပန စောရာနံ ကိဉ္စိ ဘယံ နတ္ထိ၊ အစောရာ မရဏံ လဘန္တိ၊ ယံနူနာဟံ စောရေ ရညော ဒဿေတွာ ဉာတိသံဃဿ ဇီဝိတဒါနံ ဒဒေယျ’’န္တိ. သော ဉာတကေ သမဿာသေတွာ ‘‘တုမှေ မာ ဘာယိတ္ထ၊ အဟံ ဝေါ အဘယံ အာဟရိဿာမိ၊ ယာဝ ရာဇာနံ ပဿာမိ၊ တာဝ ဣဓေဝ ဟောထာ’’တိ ပါရမိယော အာဝဇ္ဇေတွာ မေတ္တာဘာဝနံ ပုရေစာရိကံ ကတွာ ‘‘မယှံ ဥပရိ လေဍ္ဍုံ ဝါ မုဂ္ဂရံ ဝါ မာ ကောစိ ခိပိတုံ ဥဿဟီ’’တိ အဓိဋ္ဌာယ ဧကကောဝ အန္တောနဂရံ ပါဝိသိ. အထ နံ ဒိသွာ ဧကသတ္တောပိ ကုဇ္ဈိတွာ ဩလောကေန္တော နာမ နာဟောသိ. ရာဇာပိ သုနခဝဓံ အာဏာပေတွာ သယံ ဝိနိစ္ဆယေ နိသိန္နော ဟောတိ. ဗောဓိသတ္တော တတ္ထေဝ ဂန္တွာ ပက္ခန္ဒိတွာ ရညော အာသနဿ ဟေဋ္ဌာ ပါဝိသိ. အထ နံ ရာဇပုရိသာ နီဟရိတုံ အာရဒ္ဓါ၊ ရာဇာ ပန ဝါရေသိ.

သော ထောကံ ဝိဿမိတွာ ဟေဋ္ဌာသနာ နိက္ခမိတွာ ရာဇာနံ ဝန္ဒိတွာ ‘‘ဒေဝ၊ တုမှေ ကုက္ကုရေ မာရာပေထာ’’တိ ပုစ္ဆိ. ‘‘အာမ၊ မာရာပေမဟ’’န္တိ. ‘‘ကော နေသံ အပရာဓော နရိန္ဒာ’’တိ? ‘‘ရထဿ မေ ပရိဝါရစမ္မဉ္စ နဒ္ဓိဉ္စ ခါဒိံသူ’’တိ. ‘‘ယေ ခါဒိံသု၊ တေ ဇာနာထာ’’တိ? ‘‘န ဇာနာမာ’’တိ. ‘‘‘ဣမေ နာမ စမ္မခါဒကစောရာ’တိ တထတော အဇာနိတွာ ဒိဋ္ဌဒိဋ္ဌဋ္ဌာနေယေဝ မာရာပနံ န ယုတ္တံ၊ ဒေဝါ’’တိ. ‘‘ရထစမ္မဿ ကုက္ကုရေဟိ ခါဒိတတ္တာ ‘ဒိဋ္ဌဒိဋ္ဌေ သဗ္ဗေဝ မာရေထာ’တိ သုနခဝဓံ အာဏာပေသိ’’န္တိ. ‘‘ကိံ ပန ဝေါ မနုဿာ သဗ္ဗေဝ ကုက္ကုရေ မာရေန္တိ၊ ဥဒါဟု မရဏံ အလဘန္တာပိ အတ္ထီ’’တိ? ‘‘အတ္ထိ၊ အမှာကံ ဃရေ ကောလေယျကာ မရဏံ န လဘန္တီ’’တိ. မဟာရာဇ ဣဒါနေဝ တုမှေ ‘‘ရထစမ္မဿ ကုက္ကုရေဟိ ခါဒိတတ္တာ ‘ဒိဋ္ဌဒိဋ္ဌေ သဗ္ဗေဝ မာရေထာ’တိ သုနခဝဓံ အာဏာပေသိ’’န္တိ အဝေါစုတ္ထ၊ ဣဒါနိ ပန ‘‘အမှာကံ ဃရေ ကောလေယျကာ မရဏံ န လဘန္တီ’’တိ ဝဒေထ. ‘‘နနု ဧဝံ သန္တေ တုမှေ ဆန္ဒာဒိဝသေန အဂတိဂမနံ ဂစ္ဆထ၊ အဂတိဂမနဉ္စ နာမ န ယုတ္တံ၊ န စ ရာဇဓမ္မော၊ ရညာ နာမ ကာရဏဂဝေသကေန တုလာသဒိသေန ဘဝိတုံ ဝဋ္ဋတိ၊ ဣဒါနိ စ ကောလေယျကာ မရဏံ န လဘန္တိ၊ ဒုဗ္ဗလသုနခါဝ လဘန္တိ၊ ဧဝံ သန္တေ နာယံ သဗ္ဗသုနခဃစ္စာ၊ ဒုဗ္ဗလဃာတိကာ နာမေသာ’’တိ. ဧဝဉ္စ ပန ဝတွာ မဟာသတ္တော မဓုရဿရံ နိစ္ဆာရေတွာ ‘‘မဟာရာဇ၊ ယံ တုမှေ ကရောထ၊ နာယံ ဓမ္မော’’တိ ရညော ဓမ္မံ ဒေသေန္တော ဣမံ ဂါထမာဟ –

၂၂. ‘‘ယေ ကုက္ကုရာ ရာဇကုလမှိ ဝဒ္ဓါ၊ ကောလေယျကာ ဝဏ္ဏဗလူပပန္နာ၊

တေမေ န ဝဇ္ဈာ မယမသ္မ ဝဇ္ဈာ၊ နာယံ သဃစ္စာ ဒုဗ္ဗလဃာတိကာယ’’န္တိ.

တတ္ထ ယေ ကုက္ကုရာတိ ယေ သုနခါ. ယထာ ဟိ ဓာရုဏှောပိ ပဿာဝေါ ‘‘ပူတိမုတ္တ’’န္တိ၊ တဒဟုဇာတောပိ သိင်္ဂါလော ‘‘ဇရသိင်္ဂါလော’’တိ၊ ကောမလာပိ ဂလောစိလတာ ‘‘ပူတိလတာ’’တိ၊ သုဝဏ္ဏဝဏ္ဏောပိ ကာယော ‘‘ပူတိကာယော’’တိ ဝုစ္စတိ၊ ဧဝမေဝံ ဝဿသတိကောပိ သုနခေါ ‘‘ကုက္ကုရော’’တိ ဝုစ္စတိ. တသ္မာ မဟလ္လကာ ကာယဗလူပပန္နာပိ တေ ‘‘ကုက္ကုရာ’’တွေဝ ဝုတ္တာ. ဝဒ္ဓါတိ ဝဍ္ဎိတာ. ကောလေယျကာတိ ရာဇကုလေ ဇာတာ သမ္ဘူတာ သံဝဍ္ဎာ. ဝဏ္ဏဗလူပပန္နာတိ သရီရဝဏ္ဏေန စေဝ ကာယဗလေန စ သမ္ပန္နာ. တေမေ န ဝဇ္ဈာတိ တေ ဣမေ သဿာမိကာ သာရက္ခာ န ဝဇ္ဈာ. မယမသ္မ ဝဇ္ဈာတိ အဿာမိကာ အနာရက္ခာ မယံ ဝဇ္ဈာ နာမ ဇာတာ. နာယံ သဃစ္စာတိ ဧဝံ သန္တေ အယံ အဝိသေသေန သဃစ္စာ နာမ န ဟောတိ. ဒုဗ္ဗလဃာတိကာယန္တိ အယံ ပန ဒုဗ္ဗလာနံယေဝ ဃာတနတော ဒုဗ္ဗလဃာတိကာ နာမ ဟောတိ. ရာဇူဟိ နာမ စောရာ နိဂ္ဂဏှိတဗ္ဗာ၊ နော အစောရာ. ဣဓ ပန စောရာနံ ကိဉ္စိ ဘယံ နတ္ထိ၊ အစောရာ မရဏံ လဘန္တိ. အဟော ဣမသ္မိံ လောကေ အယုတ္တံ ဝတ္တတိ၊ အဟော အဓမ္မော ဝတ္တတီတိ.

ရာဇာ ဗောဓိသတ္တဿ ဝစရံ သုတွာ အာဟ – ‘‘ဇာနာသိ တွံ၊ ပဏ္ဍိတ၊ အသုကေဟိ နာမ ရထစမ္မံ ခါဒိတ’’န္တိ? ‘‘အာမ၊ ဇာနာမီ’’တိ. ‘‘ကေဟိ ခါဒိတ’’န္တိ? ‘‘တုမှာကံ ဂေဟေ ဝသနကေဟိ ကောလေယျကသုနခေဟီ’’တိ. ‘‘ကထံ တေဟိ ခါဒိတဘာဝေါ ဇာနိတဗ္ဗော’’တိ? ‘‘အဟံ တေဟိ ခါဒိတဘာဝံ ဒဿေသာမီ’’တိ. ‘‘ဒဿေဟိ ပဏ္ဍိတာ’’တိ. ‘‘တုမှာကံ ဃရေ ကောလေယျကသုနခေ အာဟရာပေတွာ ထောကံ တက္ကဉ္စ ဒဗ္ဗတိဏာနိ စ အာဟရာပေထာ’’တိ. ရာဇာ တထာ အကာသိ. အထ နံ မဟာသတ္တော ‘‘ဣမာနိ တိဏာနိ တက္ကေန မဒ္ဒါပေတွာ ဧတေ သုနခေ ပါယေထာ’’တိ အာဟ. ရာဇာ တထာ ကတွာ ပါယာပေသိ၊ ပီတာ ပီတာ သုနခါ သဒ္ဓိံ စမ္မေဟိ ဝမိံသု. ရာဇာ ‘‘သဗ္ဗညုဗုဒ္ဓဿ ဗျာကရဏံ ဝိယာ’’တိ တုဋ္ဌော ဗောဓိသတ္တဿ သေတစ္ဆတ္တေန ပူဇံ အကာသိ. ဗောဓိသတ္တော ‘‘ဓမ္မံ စရ၊ မဟာရာဇ၊ မာတာပိတူသု ခတ္တိယာ’’တိအာဒီဟိ (ဇာ. ၂.၁၇.၃၉) တေသကုဏဇာတကေ အာဂတာဟိ ဒသဟိ ဓမ္မစရိယဂါထာဟိ ရညော ဓမ္မံ ဒေသေတွာ ‘‘မဟာရာဇ၊ ဣတော ပဋ္ဌာယ အပ္ပမတ္တော ဟောဟီ’’တိ ရာဇာနံ ပဉ္စသု သီလေသု ပတိဋ္ဌာပေတွာ သေတစ္ဆတ္တံ ရညောဝ ပဋိအဒါသိ.

ရာဇာ မဟာသတ္တဿ ဓမ္မကထံ သုတွာ သဗ္ဗသတ္တာနံ အဘယံ ဒတွာ ဗောဓိသတ္တံ အာဒိံ ကတွာ သဗ္ဗသုနခါနံ အတ္တနော ဘောဇနသဒိသမေဝ နိစ္စဘတ္တံ ပဋ္ဌပေတွာ ဗောဓိသတ္တဿ ဩဝါဒေ ဌိတော ယာဝတာယုကံ ဒါနာဒီနိ ပုညာနိ ကတွာ ကာလံ ကတွာ ဒေဝလောကေ ဥပ္ပဇ္ဇိ. ကုက္ကုရောဝါဒေါ ဒသ ဝဿသဟဿာနိ ပဝတ္တိ. ဗောဓိသတ္တောပိ ယာဝတာယုကံ ဌတွာ ယထာကမ္မံ ဂတော.

သတ္ထာ ‘‘န၊ ဘိက္ခဝေ၊ တထာဂတော ဣဒါနေဝ ဉာတကာနံ အတ္ထံ စရတိ၊ ပုဗ္ဗေပိ စရိယေဝါ’’တိ ဣမံ ဓမ္မဒေသနံ အာဟရိတွာ အနုသန္ဓိံ ဃဋေတွာ ဇာတကံ သမောဓာနေသိ – ‘‘တဒါ ရာဇာ အာနန္ဒော အဟောသိ၊ အဝသေသာ ပရိသာ ဗုဒ္ဓပရိသာ၊ ကုက္ကုရပဏ္ဍိတော ပန အဟမေဝ အဟောသိ’’န္တိ.

ကုက္ကုရဇာတကဝဏ္ဏနာ ဒုတိယာ.

[၂၃] ၃. ဘောဇာဇာနီယဇာတကဝဏ္ဏနာ

အပိ ပဿေန သေမာနောတိ ဣဒံ သတ္ထာ ဇေတဝနေ ဝိဟရန္တော ဧကံ ဩဿဋ္ဌဝီရိယံ ဘိက္ခုံ အာရဗ္ဘ ကထေသိ. တသ္မိဉှိ သမယေ သတ္ထာ တံ ဘိက္ခုံ အာမန္တေတွာ ‘‘ဘိက္ခု၊ ပုဗ္ဗေ ပဏ္ဍိတာ အနာယတနေပိ ဝီရိယံ အကံသု၊ ပဟာရံ လဒ္ဓါပိ နေဝ ဩဿဇိံသူ’’တိ ဝတွာ အတီတံ အာဟရိ.

အတီတေ ဗာရာဏသိယံ ဗြဟ္မဒတ္တေ ရဇ္ဇံ ကာရေန္တေ ဗောဓိသတ္တော ဘောဇာဇာနီယသိန္ဓဝကုလေ နိဗ္ဗတ္တော သဗ္ဗာလင်္ကာရသမ္ပန္နော ဗာရာဏသိရညော မင်္ဂလဿော အဟောသိ. သော သတသဟဿဂ္ဃနိကာယ သုဝဏ္ဏပါတိယံယေဝ နာနဂ္ဂရသသမ္ပန္နံ တိဝဿိကဂန္ဓသာလိဘောဇနံ ဘုဉ္ဇတိ၊ စာတုဇ္ဇာတိကဂန္ဓူပလိတ္တာယမေဝ ဘူမိယံ တိဋ္ဌတိ၊ တံ ဌာနံ ရတ္တကမ္ဗလသာဏိပရိက္ခိတ္တံ ဥပရိ သုဝဏ္ဏတာရကခစိတစေလဝိတာနံ သမောသရိတဂန္ဓဒါမမာလာဒါမံ အဝိဇဟိတဂန္ဓတေလပဒီပံ ဟောတိ. ဗာရာဏသိရဇ္ဇံ ပန အပတ္ထေန္တာ ရာဇာနော နာမ နတ္ထိ. ဧကံ သမယံ သတ္တ ရာဇာနော ဗာရာဏသိံ ပရိက္ခိပိတွာ ‘‘အမှာကံ ရဇ္ဇံ ဝါ ဒေတု၊ ယုဒ္ဓံ ဝါ’’တိ ဗာရာဏသိရညော ပဏ္ဏံ ပေသေသုံ. ရာဇာ အမစ္စေ သန္နိပါတေတွာ တံ ပဝတ္တိံ အာစိက္ခိတွာ ‘‘ဣဒါနိ ကိံ ကရောမ၊ တာတာ’’တိ ပုစ္ဆိ. ‘‘ဒေဝ၊ တုမှေဟိ တာဝ အာဒိတောဝ ယုဒ္ဓါယ န ဂန္တဗ္ဗံ၊ အသုကံ နာမ အဿာရောဟံ ပေသေတွာ ယုဒ္ဓံ ကာရေထ၊ တသ္မိံ အသက္ကောန္တေ ပစ္ဆာ ဇာနိဿာမာ’’တိ. ရာဇာ တံ ပက္ကောသာပေတွာ ‘‘သက္ခိဿသိ၊ တာတ၊ သတ္တဟိ ရာဇူဟိ သဒ္ဓိံ ယုဒ္ဓံ ကာတု’’န္တိ အာဟ. ‘‘ဒေဝ၊ သစေ ဘောဇာဇာနီယသိန္ဓဝံ လဘာမိ၊ တိဋ္ဌန္တု သတ္တ ရာဇာနော၊ သကလဇမ္ဗုဒီပေ ရာဇူဟိပိ သဒ္ဓိံ ယုဇ္ဈိတုံ သက္ခိဿာမီ’’တိ. ‘‘တာတ၊ ဘောဇာဇာနီယသိန္ဓဝေါ ဝါ ဟောတု အညော ဝါ၊ ယံ ဣစ္ဆသိ၊ တံ ဂဟေတွာ ယုဒ္ဓံ ကရောဟီ’’တိ.

သော ‘‘သာဓု၊ ဒေဝါ’’တိ ရာဇာနံ ဝန္ဒိတွာ ပါသာဒါ ဩရုယှ ဘောဇာဇာနီယသိန္ဓဝံ အာဟရာပေတွာ သုဝမ္မိတံ ကတွာ အတ္တနာပိ သဗ္ဗသန္နာဟသန္နဒ္ဓေါ ခဂ္ဂံ ဗန္ဓိတွာ သိန္ဓဝပိဋ္ဌိဝရဂတော နဂရာ နိက္ခမ္မ ဝိဇ္ဇုလတာ ဝိယ စရမာနော ပဌမံ ဗလကောဋ္ဌကံ ဘိန္ဒိတွာ ဧကံ ရာဇာနံ ဇီဝဂ္ဂါဟမေဝ ဂဟေတွာ အာဂန္တွာ နဂရေ ဗလဿ နိယျာဒေတွာ ပုန ဂန္တွာ ဒုတိယံ ဗလကောဋ္ဌကံ ဘိန္ဒိတွာ တထာ တတိယန္တိ ဧဝံ ပဉ္စ ရာဇာနော ဇီဝဂ္ဂါဟံ ဂဟေတွာ ဆဋ္ဌံ ဗလကောဋ္ဌကံ ဘိန္ဒိတွာ ဆဋ္ဌဿ ရညော ဂဟိတကာလေ ဘောဇာဇာနီယော ပဟာရံ လဘတိ၊ လောဟိတံ ပဂ္ဃရတိ၊ ဝေဒနာ ဗလဝတိယော ဝတ္တန္တိ. အဿာရောဟော တဿ ပဟဋဘာဝံ ဉတွာ ဘောဇာဇာနီယသိန္ဓဝံ ရာဇဒွါရေ နိပဇ္ဇာပေတွာ သန္နာဟံ သိထိလံ ကတွာ အညံ အဿံ သန္နယှိတုံ အာရဒ္ဓေါ. ဗောဓိသတ္တော မဟာဖာသုကပဿေန နိပန္နောဝ အက္ခီနိ ဥမ္မိလေတွာ အဿာရောဟံ ဒိသွာ ‘‘အယံ အညံ အဿံ သန္နယှတိ၊ အယဉ္စ အဿော သတ္တမံ ဗလကောဋ္ဌကံ ဘိန္ဒိတွာ သတ္တမံ ရာဇာနံ ဂဏှိတုံ န သက္ခိဿတိ၊ မယာ ကတကမ္မဉ္စ နဿိဿတိ၊ အပ္ပဋိသမော အဿာရောဟောပိ နဿိဿတိ၊ ရာဇာပိ ပရဟတ္ထံ ဂမိဿတိ၊ ဌပေတွာ မံ အညော အဿော သတ္တမံ ဗလကောဋ္ဌကံ ဘိန္ဒိတွာ သတ္တမံ ရာဇာနံ ဂဟေတုံ သမတ္ထော နာမ နတ္ထီ’’တိ နိပန္နကောဝ အဿာရောဟံ ပက္ကောသာပေတွာ ‘‘သမ္မ အဿာရောဟ၊ သတ္တမံ ဗလကောဋ္ဌကံ ဘိန္ဒိတွာ သတ္တမံ ရာဇာနံ ဂဟေတုံ သမတ္ထော ဌပေတွာ မံ အညော အဿော နာမ နတ္ထိ၊ နာဟံ မယာ ကတကမ္မံ နာသေဿာမိ၊ မမညေဝ ဥဋ္ဌာပေတွာ သန္နယှာဟီ’’တိ ဝတွာ ဣမံ ဂါထမာဟ –

၂၃. ‘‘အပိ ပဿေန သေမာနော၊ သလ္လေဘိ သလ္လလီကတော၊

သေယျောဝ ဝဠဝါ ဘောဇ္ဈော၊ ယုဉ္ဇ မညေဝ သာရထီ’’တိ.

တတ္ထ အပိ ပဿေန သေမာနောတိ ဧကေန ပဿေန သယမာနကောပိ. သလ္လေဘိ သလ္လလီကတောတိ သလ္လေဟိ ဝိဒ္ဓေါပိ သမာနော. သေယျောဝ ဝဠဝါ ဘောဇ္ဈောတိ ဝဠဝါတိ သိန္ဓဝကုလေသု အဇာတော ခလုင်္ကဿော. ဘောဇ္ဈောတိ ဘောဇာဇာနီယသိန္ဓဝေါ. ဣတိ ဧတသ္မာ ဝဠဝါ သလ္လေဟိ ဝိဒ္ဓေါပိ ဘောဇာဇာနီယသိန္ဓဝေါဝ သေယျော ဝရော ဥတ္တမော. ယုဉ္ဇ မညေဝ သာရထီတိ ယသ္မာ ဧဝ ဂတောပိ အဟမေဝ သေယျော၊ တသ္မာ မမညေဝ ယောဇေဟိ၊ မံ ဝမ္မေဟီတိ ဝဒတိ.

အဿာရောဟော ဗောဓိသတ္တံ ဥဋ္ဌာပေတွာ ဝဏံ ဗန္ဓိတွာ သုသန္နဒ္ဓံ သန္နယှိတွာ တဿ ပိဋ္ဌိယံ နိသီဒိတွာ သတ္တမံ ဗလကောဋ္ဌကံ ဘိန္ဒိတွာ သတ္တမံ ရာဇာနံ ဇီဝဂ္ဂါဟံ ဂဟေတွာ ရာဇဗလဿ နိယျာဒေသိ၊ ဗောဓိသတ္တမ္ပိ ရာဇဒွါရံ အာနယိံသု. ရာဇာ တဿ ဒဿနတ္ထာယ နိက္ခမိ. မဟာသတ္တော ရာဇာနံ အာဟ – ‘‘မဟာရာဇ၊ သတ္တ ရာဇာနော မာ ဃာတယိတ္ထ၊ သပထံ ကာရေတွာ ဝိဿဇ္ဇေထ၊ မယှဉ္စ အဿာရောဟဿ စ ဒါတဗ္ဗံ ယသံ အဿာရောဟဿေဝ ဒေထ၊ သတ္တ ရာဇာနော ဂဟေတွာ ဒိန္နယောဓံ နာမ နာသေတုံ န ဝဋ္ဋတိ. တုမှေပိ ဒါနံ ဒေထ၊ သီလံ ရက္ခထ၊ ဓမ္မေန သမေန ရဇ္ဇံ ကာရေထာ’’တိ. ဧဝံ ဗောဓိသတ္တေန ရညော ဩဝါဒေ ဒိန္နေ ဗောဓိသတ္တဿ သန္နာဟံ မောစယိံသု၊ သော သန္နာဟေ မုတ္တမတ္တေယေဝ နိရုဇ္ဈိ. ရာဇာ တဿ သရီရကိစ္စံ ကာရေတွာ အဿာရောဟဿ မဟန္တံ ယသံ ဒတွာ သတ္တ ရာဇာနော ပုန အတ္တန္နော အဒုဗ္ဘာယ သပထံ ကာရေတွာ သကသကဋ္ဌာနာနိ ပေသေတွာ ဓမ္မေန သမေန ရဇ္ဇံ ကာရေတွာ ဇီဝိတပရိယောသာနေ ယထာကမ္မံ ဂတော.

သတ္ထာ ‘‘ဧဝံ ဘိက္ခု ပုဗ္ဗေ ပဏ္ဍိတာ အနာယတနေပိ ဝီရိယံ အကံသု၊ ဧဝရူပံ ပဟာရံ လဒ္ဓါပိ န ဩဿဇိံသု၊ တွံ ပန ဧဝရူပေ နိယျာနိကသာသနေ ပဗ္ဗဇိတွာ ကသ္မာ ဝီရိယံ ဩဿဇသီ’’တိ ဝတွာ စတ္တာရိ သစ္စာနိ ပကာသေသိ၊ သစ္စပရိယောသာနေ ဩဿဋ္ဌဝီရိယော ဘိက္ခု အရဟတ္တဖလေ ပတိဋ္ဌာသိ.

သတ္ထာ ဣမံ ဓမ္မဒေသနံ အာဟရိတွာ အနုသန္ဓိံ ဃဋေတွာ ဇာတကံ သမောဓာနေသိ – ‘‘တဒါ ရာဇာ အာနန္ဒော အဟောသိ၊ အဿာရောဟော သာရိပုတ္တော၊ ဘောဇာဇာနီယသိန္ဓဝေါ ပန အဟမေဝ အဟောသိ’’န္တိ.

ဘောဇာဇာနီယဇာတကဝဏ္ဏနာ တတိယာ.

[၂၄] ၄. အာဇညဇာတကဝဏ္ဏနာ

ယဒါ ယဒါတိ ဣဒမ္ပိ သတ္ထာ ဇေတဝနေ ဝိဟရန္တော ဩဿဋ္ဌဝီရိယမေဝ ဘိက္ခုံ အာရဗ္ဘ ကထေသိ. တံ ပန ဘိက္ခုံ သတ္ထာ အာမန္တေတွာ ‘‘ဘိက္ခု ပုဗ္ဗေ ပဏ္ဍိတာ အနာယတနေပိ လဒ္ဓပ္ပဟာရာပိ ဟုတွာ ဝီရိယံ အကံသူ’’တိ ဝတွာ အတီတံ အာဟရိ.

အတီတေ ဗာရာဏသိယံ ဗြဟ္မဒတ္တေ ရဇ္ဇံ ကာရေန္တေ ပုရိမနယေနေဝ သတ္တ ရာဇာနော နဂရံ ပရိဝါရယိံသု. အထေကော ရထိကယောဓော ဒွေ ဘာတိကသိန္ဓဝေ ရထေ ယောဇေတွာ နဂရာ နိက္ခမ္မ ဆ ဗလကောဋ္ဌကေ ဘိန္ဒိတွာ ဆ ရာဇာနော အဂ္ဂဟေသိ. တသ္မိံ ခဏေ ဇေဋ္ဌကအဿော ပဟာရံ လဘိ. ရထိကော ရထံ ပေသေန္တော ရာဇဒွါရံ အာဂန္တွာ ဇေဋ္ဌဘာတိကံ ရထာ မောစေတွာ သန္နာဟံ သိထိလံ ကတွာ ဧကေနေဝ ပဿေန နိပဇ္ဇာပေတွာ အညံ အဿံ သန္နယှိတုံ အာရဒ္ဓေါ. ဗောဓိသတ္တော တံ ဒိသွာ ပုရိမနယေနေဝ စိန္တေတွာ ရထိကံ ပက္ကောသာပေတွာ နိပန္နကောဝ ဣမံ ဂါထမာဟ –

၂၄. ‘‘ယဒါ ယဒါ ယတ္ထ ယဒါ၊ ယတ္ထ ယတ္ထ ယဒါ ယဒါ၊

အာဇညော ကုရုတေ ဝေဂံ၊ ဟာယန္တိ တတ္ထ ဝါဠဝါ’’တိ.

တတ္ထ ယဒါ ယဒါတိ ပုဗ္ဗဏှာဒီသု ယသ္မိံ ယသ္မိံ ကာလေ. ယတ္ထာတိ ယသ္မိံ ဌာနေ မဂ္ဂေ ဝါ သင်္ဂါမသီသေ ဝါ. ယဒါတိ ယသ္မိံ ခဏေ. ယတ္ထ ယတ္ထာတိ သတ္တန္နံ ဗလကောဋ္ဌကာနံ ဝသေန ဗဟူသု ယုဒ္ဓမဏ္ဍလေသု. ယဒါ ယဒါတိ ယသ္မိံ ယသ္မိံ ကာလေ ပဟာရံ လဒ္ဓကာလေ ဝါ အလဒ္ဓကာလေ ဝါ. အာဇညော ကုရုတေ ဝေဂန္တိ သာရထိဿ စိတ္တရုစိတံ ကာရဏံ အာဇာနနသဘာဝေါ အာဇညော ဝရသိန္ဓဝေါ ဝေဂံ ကရောတိ ဝါယမတိ ဝီရိယံ အာရဘတိ. ဟာယန္တိ တတ္ထ ဝါဠဝါတိ တသ္မိံ ဝေဂေ ကရိယမာနေ ဣတရေ ဝဠဝသင်္ခါတာ ခဠုင်္ကဿာ ဟာယန္တိ ပရိဟာယန္တိ၊ တသ္မာ ဣမသ္မိံ ရထေ မံယေဝ ယောဇေဟီတိ အာဟ.

သာရထိ ဗောဓိသတ္တံ ဥဋ္ဌာပေတွာ ရထေ ယောဇေတွာ သတ္တမံ ဗလကောဋ္ဌကံ ဘိန္ဒိတွာ သတ္တမံ ရာဇာနံ အာဒါယ ရထံ ပေသေန္တော ရာဇဒွါရံ အာဂန္တွာ သိန္ဓဝံ မောစေသိ. ဗောဓိသတ္တော ဧကေန ပဿေန နိပန္နော ပုရိမနယေနေဝ ရညော ဩဝါဒံ ဒတွာ နိရုဇ္ဈိ. ရာဇာ တဿ သရီရကိစ္စံ ကာရေတွာ သာရထိဿ သမ္မာနံ ကတွာ ဓမ္မေန ရဇ္ဇံ ကာရေတွာ ယထာကမ္မံ ဂတော.

သတ္ထာ ဣမံ ဓမ္မဒေသနံ အာဟရိတွာ သစ္စာနိ ပကာသေသိ၊ သစ္စပရိယောသာနေ သော ဘိက္ခု အရဟတ္တေ ပတိဋ္ဌာသိ. သတ္ထာ ဇာတကံ သမောဓာနေသိ ‘‘တဒါ ရာဇာ အာနန္ဒတ္ထေရော အဟောသိ၊ အဿော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ’’တိ.

အာဇညဇာတကဝဏ္ဏနာ စတုတ္ထာ.

[၂၅] ၅. တိတ္ထဇာတကဝဏ္ဏနာ

အညမညေဟိ တိတ္ထေဟီတိ ဣဒံ သတ္ထာ ဇေတဝနေ ဝိဟရန္တော ဓမ္မသေနာပတိဿ သဒ္ဓိဝိဟာရိကံ ဧကံ သုဝဏ္ဏကာရပုဗ္ဗကံ ဘိက္ခုံ အာရဗ္ဘ ကထေသိ. အာသယာနုသယဉာဏဉှိ ဗုဒ္ဓါနံယေဝ ဟောတိ၊ န အညေသံ. တသ္မာ ဓမ္မသေနာပတိ အတ္တနော အာသယာနုသယဉာဏဿ နတ္ထိတာယ သဒ္ဓိဝိဟာရိကဿ အာသယာနုသယံ အဇာနန္တော အသုဘကမ္မဋ္ဌာနမေဝ ကထေသိ၊ တဿ တံ န သပ္ပါယမဟောသိ. ကသ္မာ? သော ကိရ ပဋိပါဋိယာ ပဉ္စ ဇာတိသတာနိ သုဝဏ္ဏကာရဂေဟေယေဝ ပဋိသန္ဓိံ ဂဏှိ၊ အထဿ ဒီဃရတ္တံ ပရိသုဒ္ဓသုဝဏ္ဏဒဿနဝသေန ပရိစိတတ္တာ အသုဘံ န သပ္ပါယမဟောသိ. သော တတ္ထ နိမိတ္တမတ္တမ္ပိ ဥပ္ပါဒေတုံ အသက္ကောန္တော စတ္တာရော မာသေ ခေပေသိ.

ဓမ္မသေနာပတိ အတ္တနော သဒ္ဓိဝိဟာရိကဿ အရဟတ္တံ ဒါတုံ အသက္ကောန္တော ‘‘အဒ္ဓါ အယံ ဗုဒ္ဓဝေနေယျော ဘဝိဿတိ၊ တထာဂတဿ သန္တိကံ နေဿာမီ’’တိ စိန္တေတွာ ပါတောဝ တံ အာဒါယ သတ္ထု သန္တိကံ အဂမာသိ. သတ္ထာ ‘‘ကိံ နု ခေါ၊ သာရိပုတ္တ၊ ဧကံ ဘိက္ခုံ အာဒါယ အာဂတောသီ’’တိ ပုစ္ဆိ. ‘‘အဟံ၊ ဘန္တေ၊ ဣမဿ ကမ္မဋ္ဌာနံ အဒါသိံ၊ အယံ ပန စတူဟိ မာသေဟိ နိမိတ္တမတ္တမ္ပိ န ဥပ္ပါဒေသိ၊ သွာဟံ ‘ဗုဒ္ဓဝေနေယျော ဧသော ဘဝိဿတီ’တိ စိန္တေတွာ တုမှာကံ သန္တိကံ အာဒါယ အာဂတော’’တိ. ‘‘သာရိပုတ္တ၊ ကတရံ ပန တေ ကမ္မဋ္ဌာနံ သဒ္ဓိဝိဟာရိကဿ ဒိန္န’’န္တိ? ‘‘အသုဘကမ္မဋ္ဌာနံ ဘဂဝါ’’တိ. ‘‘သာရိပုတ္တ၊ နတ္ထိ တဝ သန္တာနေ အာသယာနုသယဉာဏံ၊ ဂစ္ဆ၊ တွံ သာယနှသမယေ အာဂန္တွာ တဝ သဒ္ဓိဝိဟာရိကံ အာဒါယ ဂစ္ဆေယျာသီ’’တိ. ဧဝံ သတ္ထာ ထေရံ ဥယျောဇေတွာ တဿ ဘိက္ခုဿ မနာပံ စီဝရဉ္စ နိဝါသနဉ္စ ဒါပေတွာ တံ အာဒါယ ဂါမံ ပိဏ္ဍာယ ပဝိသိတွာ ပဏီတံ ခါဒနီယဘောဇနီယံ ဒါပေတွာ မဟာဘိက္ခုသံဃပရိဝါရော ပုန ဝိဟာရံ အာဂန္တွာ ဂန္ဓကုဋိယံ ဒိဝသဘာဂံ ခေပေတွာ သာယနှသမယေ တံ ဘိက္ခုံ ဂဟေတွာ ဝိဟာရစာရိကံ စရမာနော အမ္ဗဝနေ ဧကံ ပေါက္ခရဏိံ မာပေတွာ တတ္ထ မဟန္တံ ပဒုမိနိဂစ္ဆံ၊ တတြာပိ စ မဟန္တံ ဧကံ ပဒုမပုပ္ဖံ မာပေတွာ ‘‘ဘိက္ခု ဣမံ ပုပ္ဖံ ဩလောကေန္တော နိသီဒါ’’တိ နိသီဒါပေတွာ ဂန္ဓကုဋိံ ပါဝိသိ.

သော ဘိက္ခု တံ ပုပ္ဖံ ပုနပ္ပုနံ ဩလောကေတိ. ဘဂဝါ တံ ပုပ္ဖံ ဇရံ ပါပေသိ၊ တံ တဿ ပဿန္တဿေဝ ဇရံ ပတွာ ဝိဝဏ္ဏံ အဟောသိ. အထဿ ပရိယန္တတော ပဋ္ဌာယ ပတ္တာနိ ပတန္တာနိ မုဟုတ္တေန သဗ္ဗာနိ ပတိံသု. တတော ကိဉ္ဇက္ခံ ပတိ၊ ကဏ္ဏိကာဝ အဝသိဿိ. သော ဘိက္ခု တံ ပဿန္တော စိန္တေသိ ‘‘ဣဒံ ပဒုမပုပ္ဖံ ဣဒါနေဝ အဘိရူပံ အဟောသိ ဒဿနီယံ၊ အထဿ ဝဏ္ဏော ပရိဏတော၊ ပတ္တာနိ စ ကိဉ္စက္ခဉ္စ ပတိတံ၊ ကဏ္ဏိကာမတ္တမေဝ အဝသိဋ္ဌံ၊ ဧဝရူပဿ နာမ ပဒုမဿ ဇရာ ပတ္တာ၊ မယှံ သရီရဿ ကိံ န ပါပုဏိဿတိ၊ သဗ္ဗေ သင်္ခါရာ အနိစ္စာ’’တိ ဝိပဿနံ ပဋ္ဌပေသိ. သတ္ထာ ‘‘တဿ စိတ္တံ ဝိပဿနံ အာရုဠှ’’န္တိ ဉတွာ ဂန္ဓကုဋိယံ နိသိန္နောဝ ဩဘာသံ ဖရိတွာ ဣမံ ဂါထမာဟ –

‘‘ဥစ္ဆိန္ဒ သိနေဟမတ္တနော၊ ကုမုဒံ သာရဒိကံဝ ပါဏိနာ၊

သန္တိမဂ္ဂမေဝ ဗြူဟယ၊ နိဗ္ဗာနံ သုဂတေန ဒေသိတ’’န္တိ. (ဓ. ပ. ၂၈၅)၊

သော ဘိက္ခု ဂါထာပရိယောသာနေ အရဟတ္တံ ပတွာ ‘‘မုတ္တော ဝတမှိ သဗ္ဗဘဝေဟီ’’တိ စိန္တေတွာ –

‘‘သော ဝုတ္ထဝါသော ပရိပုဏ္ဏမာနသော၊ ခီဏာသဝေါ အန္တိမဒေဟဓာရီ၊

ဝိသုဒ္ဓသီလော သုသမာဟိတိန္ဒြိယော၊ စန္ဒော ယထာ ရာဟုမုခါ ပမုတ္တော.

‘‘သမောတတံ မောဟမဟန္ဓကာရံ၊ ဝိနောဒယိံ သဗ္ဗမလံ အသေသံ၊

အာလောကပဇ္ဇောတကရော ပဘင်္ကရော၊ သဟဿရံသီ ဝိယ ဘာဏုမာ နဘေ’’တိ. –

အာဒီဟိ ဂါထာဟိ ဥဒါနံ ဥဒါနေသိ. ဥဒါနေတွာ စ ပန ဂန္တွာ ဘဂဝန္တံ ဝန္ဒိ. ထေရောပိ အာဂန္တွာ သတ္ထာရံ ဝန္ဒိတွာ အတ္တနော သဒ္ဓိဝိဟာရိကံ ဂဟေတွာ အဂမာသိ. အယံ ပဝတ္တိ ဘိက္ခူနံ အန္တရေ ပါကဋာ ဇာတာ. ဘိက္ခူ ဓမ္မသဘာယံ ဒသဗလဿ ဂုဏေ ဝဏ္ဏယမာနာ နိသီဒိံသု – ‘‘အာဝုသော၊ သာရိပုတ္တတ္ထေရော အာသယာနုသယဉာဏဿ အဘာဝေန အတ္တနော သဒ္ဓိဝိဟာရိကဿ အာသယံ န ဇာနာတိ၊ သတ္ထာ ပန ဉတွာ ဧကဒိဝသေနေဝ တဿ သဟ ပဋိသမ္ဘိဒါဟိ အရဟတ္တံ အဒါသိ၊ အဟော ဗုဒ္ဓါ နာမ မဟာနုဘာဝါ’’တိ.

သတ္ထာ အာဂန္တွာ ပညတ္တာသနေ နိသီဒိတွာ ‘‘ကာယ နုတ္ထ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဧတရဟိ ကထာယ သန္နိသိန္နာ’’တိ ပုစ္ဆိ. ‘‘န ဘဂဝါ အညာယ ကထာယ၊ တုမှာကညေဝ ပန ဓမ္မသေနာပတိနော သဒ္ဓိဝိဟာရိကဿ အာသယာနုသယဉာဏကထာယာ’’တိ. သတ္ထာ ‘‘န၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဧတံ အစ္ဆရိယံ၊ သွာဟံ ဧတရဟိ ဗုဒ္ဓေါ ဟုတွာ တဿ အာသယံ ဇာနာမိ၊ ပုဗ္ဗေပါဟံ တဿ အာသယံ ဇာနာမိယေဝါ’’တိ ဝတွာ အတီတံ အာဟရိ.

အတီတေ ဗာရာဏသိယံ ဗြဟ္မဒတ္တော ရဇ္ဇံ ကာရေသိ. တဒါ ဗောဓိသတ္တော တံ ရာဇာနံ အတ္ထေ စ ဓမ္မေ စ အနုသာသတိ. တဒါ ရညော မင်္ဂလအဿနှာနတိတ္ထေ အညတရံ ဝဠဝံ ခဠုင်္ကဿံ နှာပေသုံ. မင်္ဂလဿော ဝဠဝေန နှာနတိတ္ထံ ဩတာရိယမာနော ဇိဂုစ္ဆိတွာ ဩတရိတုံ န ဣစ္ဆိ. အဿဂေါပကော ဂန္တွာ ရညော အာရောစေသိ ‘‘ဒေဝ၊ မင်္ဂလဿော တိတ္ထံ ဩတရိတုံ န ဣစ္ဆတီ’’တိ. ရာဇာ ဗောဓိသတ္တံ ပေသေသိ – ‘‘ဂစ္ဆ၊ ပဏ္ဍိတ၊ ဇာနာဟိ ကေန ကာရဏေန အဿော တိတ္ထံ ဩတာရိယမာနော န ဩတရတီ’’တိ. ဗောဓိသတ္တော ‘‘သာဓု၊ ဒေဝါ’’တိ နဒီတီရံ ဂန္တွာ အဿံ ဩလောကေတွာ နိရောဂဘာဝမဿ ဉတွာ ‘‘ကေန နု ခေါ ကာရဏေန အယံ ဣမံ တိတ္ထံ န ဩတရတီ’’တိ ဥပဓာရေန္တော ‘‘ပဌမတရံ ဧတ္ထ အညော နှာပိတော ဘဝိဿတိ၊ တေနေသ ဇိဂုစ္ဆမာနော တိတ္ထံ န ဩတရတိ မညေ’’တိ စိန္တေတွာ အဿဂေါပကေ ပုစ္ဆိ ‘‘အမ္ဘော၊ ဣမသ္မိံ တိတ္ထေ ကံ ပဌမံ နှာပယိတ္ထာ’’တိ? ‘‘အညတရံ ဝဠဝဿံ၊ သာမီ’’တိ.

ဗောဓိသတ္တော ‘‘ဧသ အတ္တနော သိန္ဓဝတာယ ဇိဂုစ္ဆန္တော ဧတ္ထ နှာယိတုံ န ဣစ္ဆတိ၊ ဣမံ အညတိတ္ထေ နှာပေတုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ တဿ အာသယံ ဉတွာ ‘‘ဘော အဿဂေါပက၊ သပ္ပိမဓုဖာဏိတာဒိဘိသင်္ခတပါယာသမ္ပိ တာဝ ပုနပ္ပုနံ ဘုဉ္ဇန္တဿ တိတ္တိ ဟောတိ. အယံ အဿော ဗဟူ ဝါရေ ဣဓ တိတ္ထေ နှာတော၊ အညမ္ပိ တာဝ နံ တိတ္ထံ ဩတာရေတွာ နှာပေထ စ ပါယေထ စာ’’တိ ဝတွာ ဣမံ ဂါထမာဟ –

၂၅. ‘‘အညမညေဟိ တိတ္ထေဟိ၊ အဿံ ပါယေဟိ သာရထိ၊

အစ္စာသနဿ ပုရိသော၊ ပါယာသဿပိ တပ္ပတီ’’တိ.

တတ္ထ အညမညေဟီတိ အညေဟိ အညေဟိ. ပါယေဟီတိ ဒေသနာသီသမေတံ၊ နှာပေဟိ စ ပါယေဟိ စာတိ အတ္ထော. အစ္စာသနဿာတိ ကရဏတ္ထေ သာမိဝစနံ၊ အတိအသနေန အတိဘုတ္တေနာတိ အတ္ထော. ပါယာသဿပိ တပ္ပတီတိ သပ္ပိအာဒီဟိ အဘိသင်္ခတေန မဓုရပါယာသေန တပ္ပတိ တိတ္တော ဟောတိ၊ ဓာတော သုဟိတော န ပုန ဘုဉ္ဇိတုကာမတံ အာပဇ္ဇတိ. တသ္မာ အယမ္ပိ အဿော ဣမသ္မိံ တိတ္ထေ နိဗဒ္ဓံ နှာနေန ပရိယတ္တိံ အာပန္နော ဘဝိဿတိ၊ အညတ္ထ နံ နှာပေထာတိ.

တေ တဿ ဝစနံ သုတွာ အဿံ အညတိတ္ထံ ဩတာရေတွာ ပါယိံသု စေဝ နှာပယိံသု စ. ဗောဓိသတ္တော အဿဿ ပါနီယံ ပိဝိတွာ နှာနကာလေ ရညော သန္တိကံ အဂမာသိ. ရာဇာ ‘‘ကိံ၊ တာတ၊ အဿော နှာတော စ ပီတော စာ’’တိ ပုစ္ဆိ. ‘‘အာမ၊ ဒေဝါ’’တိ. ‘‘ပဌမံ ကိံ ကာရဏာ န ဣစ္ဆတီ’’တိ? ‘‘ဣမိနာ နာမ ကာရဏေနာ’’တိ သဗ္ဗံ အာစိက္ခိ. ရာဇာ ‘‘ဧဝရူပဿ တိရစ္ဆာနဿာပိ နာမ အာသယံ ဇာနာတိ၊ အဟော ပဏ္ဍိတော’’တိ ဗောဓိသတ္တဿ မဟန္တံ ယသံ ဒတွာ ဇီဝိတပရိယောသာနေ ယထာကမ္မံ ဂတော. ဗောဓိသတ္တောပိ ယထာကမ္မမေဝ ဂတော.

သတ္ထာ ‘‘န၊ ဘိက္ခဝေ၊ အဟံ ဧတဿ ဣဒါနေဝ အာသယံ ဇာနာမိ၊ ပုဗ္ဗေပိ ဇာနာမိယေဝါ’’တိ ဣမံ ဓမ္မဒေသနံ အာဟရိတွာ အနုသန္ဓိံ ဃဋေတွာ ဇာတကံ သမောဓာနေသိ – ‘‘တဒါ မင်္ဂလအဿော အယံ ဘိက္ခု အဟောသိ၊ ရာဇာ အာနန္ဒော၊ ပဏ္ဍိတာမစ္စော ပန အဟမေဝ အဟောသိ’’န္တိ.

တိတ္ထဇာတကဝဏ္ဏနာ ပဉ္စမာ.

[၂၆] ၆. မဟိဠာမုခဇာတကဝဏ္ဏနာ

ပုရာဏစောရာန ဝစော နိသမ္မာတိ ဣဒံ သတ္ထာ ဝေဠုဝနေ ဝိဟရန္တော ဒေဝဒတ္တံ အာရဗ္ဘ ကထေသိ. ဒေဝဒတ္တော အဇာတသတ္တုကုမာရံ ပသာဒေတွာ လာဘသက္ကာရံ နိပ္ဖါဒေသိ. အဇာတသတ္တုကုမာရော ဒေဝဒတ္တဿ ဂယာသီသေ ဝိဟာရံ ကာရေတွာ နာနဂ္ဂရသေဟိ တိဝဿိကဂန္ဓသာလိဘောဇနဿ ဒိဝသေ ဒိဝသေ ပဉ္စ ထာလိပါကသတာနိ အဘိဟရိ. လာဘသက္ကာရံ နိဿာယ ဒေဝဒတ္တဿ ပရိဝါရော မဟန္တော ဇာတော၊ ဒေဝဒတ္တော ပရိဝါရေန သဒ္ဓိံ ဝိဟာရေယေဝ ဟောတိ. တေန သမယေန ရာဇဂဟဝါသိကာ ဒွေ သဟာယာ. တေသု ဧကော သတ္ထု သန္တိကေ ပဗ္ဗဇိတော၊ ဧကော ဒေဝဒတ္တဿ. တေ အညမညံ တသ္မိံ တသ္မိံ ဌာနေပိ ပဿန္တိ၊ ဝိဟာရံ ဂန္တွာပိ ပဿန္တိယေဝ.

အထေကဒိဝသံ ဒေဝဒတ္တဿ နိဿိတကော ဣတရံ အာဟ – ‘‘အာဝုသော၊ ကိံ တွံ ဒေဝသိကံ သေဒေဟိ မုစ္စမာနေဟိ ပိဏ္ဍာယ စရသိ၊ ဒေဝဒတ္တော ဂယာသီသဝိဟာရေ နိသီဒိတွာဝ နာနဂ္ဂရသေဟိ သုဘောဇနံ ဘုဉ္ဇတိ၊ ဧဝရူပေါ ဥပါယော နတ္ထိ၊ ကိံ တွံ ဒုက္ခံ အနုဘောသိ၊ ကိံ တေ ပါတောဝ ဂယာသီသံ အာဂန္တွာ သဥတ္တရိဘင်္ဂံ ယာဂုံ ပိဝိတွာ အဋ္ဌာရသဝိဓံ ခဇ္ဇကံ ခါဒိတွာ နာနဂ္ဂရသေဟိ သုဘောဇနံ ဘုဉ္ဇိတုံ န ဝဋ္ဋတီ’’တိ? သော ပုနပ္ပုနံ ဝုစ္စမာနော ဂန္တုကာမော ဟုတွာ တတော ပဋ္ဌာယ ဂယာသီသံ ဂန္တွာ ဘုဉ္ဇိတွာ ကာလဿေဝ ဝေဠုဝနံ အာဂစ္ဆတိ. သော သဗ္ဗကာလံ ပဋိစ္ဆာဒေတုံ နာသက္ခိ၊ ‘‘ဂယာသီသံ ဂန္တွာ ဒေဝဒတ္တဿ ပဋ္ဌပိတံ ဘတ္တံ ဘုဉ္ဇတီ’’တိ န စိရဿေဝ ပါကဋော ဇာတော. အထ နံ သဟာယာ ပုစ္ဆိံသု ‘‘သစ္စံ ကိရ၊ တွံ အာဝုသော၊ ဒေဝဒတ္တဿ ပဋ္ဌပိတံ ဘတ္တံ ဘုဉ္ဇသီ’’တိ. ‘‘ကော ဧဝမာဟာ’’တိ? ‘‘အသုကော စ အသုကော စာ’’တိ. ‘‘သစ္စံ အဟံ အာဝုသော ဂယာသီသံ ဂန္တွာ ဘုဉ္ဇာမိ၊ န ပန မေ ဒေဝဒတ္တော ဘတ္တံ ဒေတိ၊ အညေ မနုဿာ ဒေန္တီ’’တိ. ‘‘အာဝုသော၊ ဒေဝဒတ္တော ဗုဒ္ဓါနံ ပဋိကဏ္ဋကော ဒုဿီလော အဇာတသတ္တုံ ပသာဒေတွာ အဓမ္မေန အတ္တနော လာဘသက္ကာရံ ဥပ္ပါဒေသိ၊ တွံ ဧဝရူပေ နိယျာနိကေ ဗုဒ္ဓသာသနေ ပဗ္ဗဇိတွာ ဒေဝဒတ္တဿ အဓမ္မေန ဥပ္ပန္နံ ဘောဇနံ ဘုဉ္ဇသိ၊ ဧဟိ တံ သတ္ထု သန္တိကံ နေဿာမာ’’တိ တံ ဘိက္ခုံ အာဒါယ ဓမ္မသဘံ အာဂမိံသု.

သတ္ထာ ဒိသွာဝ ‘‘ကိံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဧတံ ဘိက္ခုံ အနိစ္ဆန္တညေဝ အာဒါယ အာဂတတ္ထာ’’တိ? ‘‘အာမ ဘန္တေ၊ အယံ ဘိက္ခု တုမှာကံ သန္တိကေ ပဗ္ဗဇိတွာ ဒေဝဒတ္တဿ အဓမ္မေန ဥပ္ပန္နံ ဘောဇနံ ဘုဉ္ဇတီ’’တိ. ‘‘သစ္စံ ကိရ တွံ ဘိက္ခု ဒေဝဒတ္တဿ အဓမ္မေန ဥပ္ပန္နံ ဘောဇနံ ဘုဉ္ဇသီ’’တိ? ‘‘န ဘန္တေ၊ ဒေဝဒတ္တော မယှံ ဒေတိ၊ အညေ မနုဿာ ဒေန္တိ၊ တမဟံ ဘုဉ္ဇာမီ’’တိ. သတ္ထာ ‘‘မာ ဘိက္ခု ဧတ္ထ ပရိဟာရံ ကရိ၊ ဒေဝဒတ္တော အနာစာရော ဒုဿီလော၊ ကထဉှိ နာမ တွံ ဣဓ ပဗ္ဗဇိတွာ မမ သာသနံ ဘဇန္တောယေဝ ဒေဝဒတ္တဿ ဘတ္တံ ဘုဉ္ဇသိ၊ နိစ္စကာလမ္ပိ ဘဇနသီလကောဝ တွံ ဒိဋ္ဌဒိဋ္ဌေယေဝ ဘဇသီ’’တိ ဝတွာ အတီတံ အာဟရိ.

အတီတေ ဗာရာဏသိယံ ဗြဟ္မဒတ္တေ ရဇ္ဇံ ကာရေန္တေ ဗောဓိသတ္တော တဿ အမစ္စော အဟောသိ. တဒါ ရညော မဟိဠာမုခေါ နာမ မင်္ဂလဟတ္ထီ အဟောသိ သီလဝါ အာစာရသမ္ပန္နော၊ န ကဉ္စိ ဝိဟေဌေတိ. အထေကဒိဝသံ တဿ သာလာယ သမီပေ ရတ္တိဘာဂသမနန္တရေ စောရာ အာဂန္တွာ တဿ အဝိဒူရေ နိသိန္နာ စောရမန္တံ မန္တယိံသု ‘‘ဧဝံ ဥမ္မင်္ဂေါ ဘိန္ဒိတဗ္ဗော၊ ဧဝံ သန္ဓိစ္ဆေဒကမ္မံ ကတ္တဗ္ဗံ၊ ဥမ္မင်္ဂဉ္စ သန္ဓိစ္ဆေဒဉ္စ မဂ္ဂသဒိသံ တိတ္ထသဒိသံ နိဇ္ဇဋံ နိဂ္ဂုမ္ဗံ ကတွာ ဘဏ္ဍံ ဟရိတုံ ဝဋ္ဋတိ၊ ဟရန္တေန မာရေတွာဝ ဟရိတဗ္ဗံ၊ ဧဝံ ဥဋ္ဌာတုံ သမတ္ထော နာမ န ဘဝိဿတိ၊ စောရေန စ နာမ သီလာစာရယုတ္တေန န ဘဝိတဗ္ဗံ၊ ကက္ခဠေန ဖရုသေန သာဟသိကေန ဘဝိတဗ္ဗ’’န္တိ. ဧဝံ မန္တေတွာ အညမညံ ဥဂ္ဂဏှာပေတွာ အဂမံသု. ဧတေနေဝ ဥပါယေန ပုနဒိဝသေပိ ပုနဒိဝသေပီတိ ဗဟူ ဒိဝသေ တတ္ထ အာဂန္တွာ မန္တယိံသု. သော တေသံ ဝစနံ သုတွာ ‘‘တေ မံ သိက္ခာပေန္တီ’’တိ သညာယ ‘‘ဣဒါနိ မယာ ကက္ခဠေန ဖရုသေန သာဟသိကေန ဘဝိတဗ္ဗ’’န္တိ တထာရူပေါဝ အဟောသိ. ပါတောဝ အာဂတံ ဟတ္ထိဂေါပကံ သောဏ္ဍာယ ဂဟေတွာ ဘူမိယံ ပေါထေတွာ မာရေသိ. အပရမ္ပိ တထာ အပရမ္ပိ တထာတိ အာဂတာဂတံ မာရေတိယေဝ.

‘‘မဟိဠာမုခေါ ဥမ္မတ္တကော ဇာတော ဒိဋ္ဌဒိဋ္ဌေ မာရေတီ’’တိ ရညော အာရောစယိံသု. ရာဇာ ဗောဓိသတ္တံ ပဟိဏိ ‘‘ဂစ္ဆ ပဏ္ဍိတ၊ ဇာနာဟိ ကေန ကာရဏေန သော ဒုဋ္ဌော ဇာတော’’တိ. ဗောဓိသတ္တော ဂန္တွာ တဿ သရီရေ အရောဂဘာဝံ ဉတွာ ‘‘ကေန နု ခေါ ကာရဏေန ဧသ ဒုဋ္ဌော ဇာတော’’တိ ဥပဓာရေန္တော ‘‘အဒ္ဓါ အဝိဒူရေ ကေသဉ္စိ ဝစနံ သုတွာ ‘မံ ဧတေ သိက္ခာပေန္တီ’တိ သညာယ ဒုဋ္ဌော ဇာတော’’တိ သန္နိဋ္ဌာနံ ကတွာ ဟတ္ထိဂေါပကေ ပုစ္ဆိ ‘‘အတ္ထိ နု ခေါ ဟတ္ထိသာလာယ သမီပေ ရတ္တိဘာဂေ ကေဟိစိ ကိဉ္စိ ကထိတပုဗ္ဗ’’န္တိ? ‘‘အာမ၊ သာမိ၊ စောရာ အာဂန္တွာ ကထယိံသူ’’တိ. ဗောဓိသတ္တော ဂန္တွာ ရညော အာရောစေသိ ‘‘ဒေဝ၊ အညော ဟတ္ထိဿ သရီရေ ဝိကာရော နတ္ထိ၊ စောရာနံ ကထံ သုတွာ ဒုဋ္ဌော ဇာတော’’တိ. ‘‘ဣဒါနိ ကိံ ကာတုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ? ‘‘သီလဝန္တေ သမဏဗြာဟ္မဏေ ဟတ္ထိသာလာယံ နိသီဒါပေတွာ သီလာစာရကထံ ကထာပေတုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ. ‘‘ဧဝံ ကာရေဟိ၊ တာတာ’’တိ.

ဗောဓိသတ္တော ဂန္တွာ သီလဝန္တေ သမဏဗြာဟ္မဏေ ဟတ္ထိသာလာယံ နိသီဒါပေတွာ ‘‘သီလကထံ ကထေထ၊ ဘန္တေ’’တိ အာဟ. တေ ဟတ္ထိဿ အဝိဒူရေ နိသိန္နာ ‘‘န ကောစိ ပရာမသိတဗ္ဗော န မာရေတဗ္ဗော၊ သီလာစာရသမ္ပန္နေန ခန္တိမေတ္တာနုဒ္ဒယယုတ္တေန ဘဝိတုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ သီလကထံ ကထယိံသု. သော တံ သုတွာ ‘‘မံ ဣမေ သိက္ခာပေန္တိ၊ ဣတော ဒါနိ ပဋ္ဌာယ သီလဝန္တေန ဘဝိတဗ္ဗ’’န္တိ သီလဝါ အဟောသိ. ရာဇာ ဗောဓိသတ္တံ ပုစ္ဆိ ‘‘ကိံ၊ တာတ၊ သီလဝါ ဇာတော’’တိ? ဗောဓိသတ္တော ‘‘အာမ၊ ဒေဝါ’’တိ. ‘‘ဧဝရူပေါ ဒုဋ္ဌဟတ္ထီ ပဏ္ဍိတေ နိဿာယ ပေါရာဏကဓမ္မေယေဝ ပတိဋ္ဌိတော’’တိ ဝတွာ ဣမံ ဂါထမာဟ –

၂၆. ‘‘ပုရာဏစောရာန ဝစော နိသမ္မ၊ မဟိဠာမုခေါ ပေါထယမနွစာရီ၊

သုသညတာနဉှိ ဝစော နိသမ္မ၊ ဂဇုတ္တမော သဗ္ဗဂုဏေသု အဋ္ဌာ’’တိ.

တတ္ထ ပုရာဏစောရာနန္တိ ပေါရာဏစောရာနံ. နိသမ္မာတိ သုတွာ၊ ပဌမံ စောရာနံ ဝစနံ သုတွာတိ အတ္ထော. မဟိဠာမုခေါတိ ဟတ္ထိနိမုခေန သဒိသမုခေါ. ယထာ မဟိဠာ ပုရတော ဩလောကိယမာနာ သောဘတိ၊ န ပစ္ဆတော၊ တထာ သောပိ ပုရတော ဩလောကိယမာနော သောဘတိ. တသ္မာ ‘‘မဟိဠာမုခေါ’’တိဿ နာမံ အကံသု. ပေါထယမနွစာရီတိ ပေါထယန္တော မာရေန္တော အနုစာရီ. အယမေဝ ဝါ ပါဌော. သုသညတာနန္တိ သုဋ္ဌု သညတာနံ သီလဝန္တာနံ. ဂဇုတ္တမောတိ ဥတ္တမဂဇော မင်္ဂလဟတ္ထီ. သဗ္ဗဂုဏေသု အဋ္ဌာတိ သဗ္ဗေသု ပေါရာဏဂုဏေသု ပတိဋ္ဌိတော. ရာဇာ ‘‘တိရစ္ဆာနဂတဿာပိ အာသယံ ဇာနာတီ’’တိ ဗောဓိသတ္တဿ မဟန္တံ ယသံ အဒါသိ. သော ယာဝတာယုကံ ဌတွာ သဒ္ဓိံ ဗောဓိသတ္တေန ယထာကမ္မံ ဂတော.

သတ္ထာ ‘‘ပုဗ္ဗေပိ တွံ ဘိက္ခု ဒိဋ္ဌဒိဋ္ဌေယေဝ ဘဇိ၊ စောရာနံ ဝစနံ သုတွာ စောရေ ဘဇိ၊ ဓမ္မိကာနံ ဝစနံ သုတွာ ဓမ္မိကေ ဘဇီ’’တိ ဣမံ ဓမ္မဒေသနံ အာဟရိတွာ အနုသန္ဓိံ ဃဋေတွာ ဇာတကံ သမောဓာနေသိ – ‘‘တဒါ မဟိဠာမုခေါ ဝိပက္ခသေဝကဘိက္ခု အဟောသိ၊ ရာဇာ အာနန္ဒော၊ အမစ္စော ပန အဟမေဝ အဟောသိ’’န္တိ.

မဟိဠာမုခဇာတကဝဏ္ဏနာ ဆဋ္ဌာ.

[၂၇] ၇. အဘိဏှဇာတကဝဏ္ဏနာ

နာလံ ကဗဠံ ပဒါတဝေတိ ဣဒံ သတ္ထာ ဇေတဝနေ ဝိဟရန္တော ဧကံ ဥပါသကဉ္စ မဟလ္လကတ္ထေရဉ္စ အာရဗ္ဘ ကထေသိ. သာဝတ္ထိယံ ကိရ ဒွေ သဟာယကာ. တေသု ဧကော ပဗ္ဗဇိတွာ ဒေဝသိကံ ဣတရဿ ဃရံ ဂစ္ဆတိ. သော တဿ ဘိက္ခံ ဒတွာ သယမ္ပိ ဘုဉ္ဇိတွာ တေနေဝ သဒ္ဓိံ ဝိဟာရံ ဂန္တွာ ယာဝ သူရိယတ္ထင်္ဂမနာ အာလာပသလ္လာပေန နိသီဒိတွာ နဂရံ ပဝိသတိ၊ ဣတရောပိ နံ ယာဝ နဂရဒွါရာ အနုဂန္တွာ နိဝတ္တတိ. သော တေသံ ဝိဿာသော ဘိက္ခူနံ အန္တရေ ပါကဋော ဇာတော. အထေကဒိဝသံ ဘိက္ခူ တေသံ ဝိဿာသကထံ ကထေန္တာ ဓမ္မသဘာယံ နိသီဒိံသု. သတ္ထာ အာဂန္တွာ ‘‘ကာယ နုတ္ထ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဧတရဟိ ကထာယ သန္နိသိန္နာ’’တိ ပုစ္ဆိ၊ တေ ‘‘ဣမာယ နာမ၊ ဘန္တေ’’တိ ကထယိံသု. သတ္ထာ ‘‘န၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဣဒါနေဝ ဣမေ ဝိဿာသိကာ၊ ပုဗ္ဗေပိ ဝိဿာသိကာယေဝ အဟေသု’’န္တိ ဝတွာ အတီတံ အာဟရိ.

အတီတေ ဗာရာဏသိယံ ဗြဟ္မဒတ္တေ ရဇ္ဇံ ကာရေန္တေ ဗောဓိသတ္တော တဿ အမစ္စော အဟောသိ. တဒါ ဧကော ကုက္ကုရော မင်္ဂလဟတ္ထိသာလံ ဂန္တွာ မင်္ဂလဟတ္ထိဿ ဘုဉ္ဇနဋ္ဌာနေ ပတိတာနိ ဘတ္တသိတ္ထာနိ ခါဒတိ. သော တေနေဝ ဘောဇနေန သံဝဒ္ဓမာနော မင်္ဂလဟတ္ထိဿ ဝိဿာသိကော ဇာတော ဟတ္ထိဿေဝ သန္တိကေ ဘုဉ္ဇတိ၊ ဥဘောပိ ဝိနာ ဝတ္တိတုံ န သက္ကောန္တိ. သော ဟတ္ထီ နံ သောဏ္ဍာယ ဂဟေတွာ အပရာပရံ ကရောန္တော ကီဠတိ၊ ဥက္ခိပိတွာ ကုမ္ဘေ ပတိဋ္ဌာပေတိ. အထေကဒိဝသံ ဧကော ဂါမိကမနုဿော ဟတ္ထိဂေါပကဿ မူလံ ဒတွာ တံ ကုက္ကုရံ အာဒါယ အတ္တနော ဂါမံ အဂမာသိ. တတော ပဋ္ဌာယ သော ဟတ္ထီ ကုက္ကုရံ အပဿန္တော နေဝ ခါဒတိ န ပိဝတိ န နှာယတိ. တမတ္ထံ ရညော အာရောစေသုံ. ရာဇာ ဗောဓိသတ္တံ ပဟိဏိ ‘‘ဂစ္ဆ ပဏ္ဍိတ၊ ဇာနာဟိ ကိံကာရဏာ ဟတ္ထီ ဧဝံ ကရောတီ’’တိ.

ဗောဓိသတ္တော ဟတ္ထိသာလံ ဂန္တွာ ဟတ္ထိဿ ဒုမ္မနဘာဝံ ဉတွာ ‘‘ဣမဿ သရီရေ ရောဂေါ န ပညာယတိ၊ ကေနစိ ပနဿ သဒ္ဓိံ မိတ္တသန္ထဝေန ဘဝိတဗ္ဗံ၊ တံ အပဿန္တော ဧသ မညေ သောကာဘိဘူတော’’တိ ဟတ္ထိဂေါပကေ ပုစ္ဆိ ‘‘အတ္ထိ နု ခေါ ဣမဿ ကေနစိ သဒ္ဓိံ ဝိဿာသော’’တိ? ‘‘အာမ၊ အတ္ထိ သာမိ ဧကေန သုနခေန သဒ္ဓိံ ဗလဝါ မေတ္တီ’’တိ. ‘‘ကဟံ သော ဧတရဟီ’’တိ? ‘‘ဧကေန မနုဿေန နီတော’’တိ. ‘‘ဇာနာထ ပနဿ နိဝါသနဋ္ဌာန’’န္တိ? ‘‘န ဇာနာမ၊ သာမီ’’တိ. ဗောဓိသတ္တော ရညော သန္တိကံ ဂန္တွာ ‘‘နတ္ထိ၊ ဒေဝ၊ ဟတ္ထိဿ ကောစိ အာဗာဓော၊ ဧကေန ပနဿ သုနခေန သဒ္ဓိံ ဗလဝဝိဿာသော၊ တံ အပဿန္တော န ဘုဉ္ဇတိ မညေ’’တိ ဝတွာ ဣမံ ဂါထမာဟ –

၂၇. ‘‘နာလံ ကဗဠံ ပဒါတဝေ၊ န စ ပိဏ္ဍံ န ကုသေ န ဃံသိတုံ၊

မညာမိ အဘိဏှဒဿနာ၊ နာဂေါ သ္နေဟမကာသိ ကုက္ကုရေ’’တိ.

တတ္ထ နာလန္တိ န သမတ္ထော. ကဗဠန္တိ ဘောဇနကာလေ ပဌမမေဝ ဒိန္နံ ကဋုကကဗဠံ. ပဒါတဝေတိ ပအာဒါတဝေ၊ သန္ဓိဝသေန အာကာရလောပေါ ဝေဒိတဗ္ဗော၊ ဂဟေတုန္တိ အတ္ထော. န စ ပိဏ္ဍန္တိ ဝဍ္ဎေတွာ ဒီယမာနံ ဘတ္တပိဏ္ဍမ္ပိ နာလံ ဂဟေတုံ. န ကုသေတိ ခါဒနတ္ထာယ ဒိန္နာနိ တိဏာနိပိ နာလံ ဂဟေတုံ. န ဃံသိတုန္တိ နှာပိယမာနော သရီရမ္ပိ ဃံသိတုံ နာလံ. ဧဝံ ယံ ယံ သော ဟတ္ထီ ကာတုံ န သမတ္ထော၊ တံ တံ သဗ္ဗံ ရညော အာရောစေတွာ တဿ အသမတ္ထဘာဝေ အတ္တနာ သလ္လက္ခိတကာရဏံ အာရောစေန္တော ‘‘မညာမီ’’တိအာဒိမာဟ.

ရာဇာ တဿ ဝစနံ သုတွာ ‘‘ဣဒါနိ ကိံ ကာတဗ္ဗံ ပဏ္ဍိတာ’’တိ ပုစ္ဆိ. ‘‘‘အမှာကံ ကိရ မင်္ဂလဟတ္ထိဿ သဟာယံ သုနခံ ဧကော မနုဿော ဂဟေတွာ ဂတော၊ ယဿ ဃရေ တံ သုနခံ ပဿန္တိ၊ တဿ အယံ နာမ ဒဏ္ဍော’တိ ဘေရိံ စရာပေထ ဒေဝါ’’တိ. ရာဇာ တထာ ကာရေသိ. တံ ပဝတ္တိံ သုတွာ သော ပုရိသော သုနခံ ဝိဿဇ္ဇေသိ၊ သုနခေါ ဝေဂေနာဂန္တွာ ဟတ္ထိဿ သန္တိကမေဝ အဂမာသိ. ဟတ္ထီ တံ သောဏ္ဍာယ ဂဟေတွာ ကုမ္ဘေ ဌပေတွာ ရောဒိတွာ ပရိဒေဝိတွာ ကုမ္ဘာ ဩတာရေတွာ တေန ဘုတ္တေ ပစ္ဆာ အတ္တနာပိ ဘုဉ္ဇိ. ‘‘တိရစ္ဆာနဂတဿ အာသယံ ဇာနာတီ’’တိ ရာဇာ ဗောဓိသတ္တဿ မဟန္တံ ယသံ အဒါသိ.

သတ္ထာ ‘‘န၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဣမေ ဣဒါနေဝ ဝိဿာသိကာ၊ ပုဗ္ဗေပိ ဝိဿာသိကာယေဝါ’’တိ ဣမံ ဓမ္မဒေသနံ အာဟရိတွာ စတုသစ္စကထာယ ဝိနိဝဋ္ဋေတွာ အနုသန္ဓိံ ဃဋေတွာ ဇာတကံ သမောဓာနေသိ. ဣဒံ စတုသစ္စကထာယ ဝိနိဝဋ္ဋနံ နာမ သဗ္ဗဇာတကေသုပိ အတ္ထိယေဝ. မယံ ပန ယတ္ထဿ အာနိသံသော ပညာယတိ၊ တတ္ထေဝ ဒဿယိဿာမ.

တဒါ သုနခေါ ဥပါသကော အဟောသိ၊ ဟတ္ထီ မဟလ္လကတ္ထေရော၊ ရာဇာ အာနန္ဒော၊ အမစ္စပဏ္ဍိတော ပန အဟမေဝ အဟောသိန္တိ.

အဘိဏှဇာတကဝဏ္ဏနာ သတ္တမာ.

[၂၈] ၈. နန္ဒိဝိသာလဇာတကဝဏ္ဏနာ

မနုညမေဝ ဘာသေယျာတိ ဣဒံ သတ္ထာ ဇေတဝနေ ဝိဟရန္တော ဆဗ္ဗဂ္ဂိယာနံ ဘိက္ခူနံ ဩမသဝါဒံ အာရဗ္ဘ ကထေသိ. တသ္မိဉှိ သမယေ ဆဗ္ဗဂ္ဂိယာ ကလဟံ ကရောန္တာ ပေသလေ ဘိက္ခူ ခုံသေန္တိ ဝမ္ဘေန္တိ ဩဝိဇ္ဈန္တိ၊ ဒသဟိ အက္ကောသဝတ္ထူဟိ အက္ကောသန္တိ. ဘိက္ခူ ဘဂဝတော အာရောစေသုံ. ဘဂဝါ ဆဗ္ဗဂ္ဂိယေ ပက္ကောသာပေတွာ ‘‘သစ္စံ ကိရ ဘိက္ခဝေါ’’တိ ပုစ္ဆိတွာ ‘‘သစ္စ’’န္တိ ဝုတ္တေ ဝိဂရဟိတွာ ‘‘ဘိက္ခဝေ၊ ဖရုသဝါစာ နာမ တိရစ္ဆာနဂတာနမ္ပိ အမနာပါ၊ ပုဗ္ဗေပိ ဧကော တိရစ္ဆာနဂတော အတ္တာနံ ဖရုသေန သမုဒါစရန္တံ သဟဿံ ပရာဇေသီ’’တိ ဝတွာ အတီတံ အာဟရိ.

အတီတေ ဂန္ဓာရရဋ္ဌေ တက္ကသိလာယံ ဂန္ဓာရရာဇာ ရဇ္ဇံ ကာရေသိ. တဒါ ဗောဓိသတ္တော ဂေါယောနိယံ နိဗ္ဗတ္တိ. အထ နံ တရုဏဝစ္ဆကကာလေယေဝ ဧကော ဗြာဟ္မဏော ဂေါဒက္ခိဏာဒါယကာနံ သန္တိကာ လဘိတွာ ‘‘နန္ဒိဝိသာလော’’တိ နာမံ ကတွာ ပုတ္တဋ္ဌာနေ ဌပေတွာ သမ္ပိယာယမာနော ယာဂုဘတ္တာဒီနိ ဒတွာ ပေါသေသိ. ဗောဓိသတ္တော ဝယပ္ပတ္တော စိန္တေသိ ‘‘အဟံ ဣမိနာ ဗြာဟ္မဏေန ကိစ္ဆေန ပဋိဇဂ္ဂိတော၊ မယာ စ သဒ္ဓိံ သကလဇမ္ဗုဒီပေ အညော သမဓုရော ဂေါဏော နာမ နတ္ထိ၊ ယံနူနာဟံ အတ္တနော ဗလံ ဒဿေတွာ ဗြာဟ္မဏဿ ပေါသာဝနိယံ ဒဒေယျ’’န္တိ သော ဧကဒိဝသံ ဗြာဟ္မဏံ အာဟ ‘‘ဂစ္ဆ၊ ဗြာဟ္မဏ၊ ဧကံ ဂေါဝိတ္တကသေဋ္ဌိံ ဥပသင်္ကမိတွာ ‘မယှံ ဗလိဗဒ္ဒေါ အတိဗဒ္ဓံ သကဋသတံ ပဝဋ္ဋေတီ’တိ ဝတွာ သဟဿေန အဗ္ဘုတံ ကရောဟီ’’တိ. သော ဗြာဟ္မဏော သေဋ္ဌိဿ သန္တိကံ ဂန္တွာ ကထံ သမုဋ္ဌာပေသိ ‘‘ဣမသ္မိံ နဂရေ ကဿ ဂေါဏော ထာမသမ္ပန္နော’’တိ. အထ နံ သေဋ္ဌိ ‘‘အသုကဿ စ အသုကဿ စာ’’တိ ဝတွာ ‘‘သကလနဂရေ ပန အမှာကံ ဂေါဏေဟိ သဒိသော နာမ နတ္ထီ’’တိ အာဟ. ဗြာဟ္မဏော ‘‘မယှံ ဧကော ဂေါဏော အတိဗဒ္ဓံ သကဋသတံ ပဝဋ္ဋေတုံ သမတ္ထော အတ္ထီ’’တိ အာဟ. သေဋ္ဌိ ဂဟပတိ ‘‘ကုတော ဧဝရူပေါ ဂေါဏော’’တိ အာဟ. ဗြာဟ္မဏော ‘‘မယှံ ဂေဟေ အတ္ထီ’’တိ. ‘‘တေန ဟိ အဗ္ဘုတံ ကရောဟီ’’တိ. ‘‘သာဓု ကရောမီ’’တိ သဟဿေန အဗ္ဘုတံ အကာသိ.

သော သကဋသတံ ဝါလုကာသက္ခရပါသာဏာနံယေဝ ပူရေတွာ ပဋိပါဋိယာ ဌပေတွာ သဗ္ဗာနိ အက္ခဗန္ဓနယောတ္တေန ဧကတော ဗန္ဓိတွာ နန္ဒိဝိသာလံ နှာပေတွာ ဂန္ဓပဉ္စင်္ဂုလိကံ ကတွာ ကဏ္ဌေ မာလံ ပိဠန္ဓိတွာ ပုရိမသကဋဓုရေ ဧကကမေဝ ယောဇေတွာ သယံ ဓုရေ နိသီဒိတွာ ပတောဒံ ဥက္ခိပိတွာ ‘‘ဂစ္ဆ ကူဋ၊ ဝဟဿု ကူဋာ’’တိ အာဟ. ဗောဓိသတ္တော ‘‘အယံ မံ အကူဋံ ကူဋဝါဒေန သမုဒါစရတီ’’တိ စတ္တာရော ပါဒေ ထမ္ဘေ ဝိယ နိစ္စလေ ကတွာ အဋ္ဌာသိ. သေဋ္ဌိ တင်္ခဏညေဝ ဗြာဟ္မဏံ သဟဿံ အာဟရာပေသိ. ဗြာဟ္မဏော သဟဿပရာဇိတော ဂေါဏံ မုဉ္စိတွာ ဃရံ ဂန္တွာ သောကာဘိဘူတော နိပဇ္ဇိ. နန္ဒိဝိသာလော စရိတွာ အာဂတော ဗြာဟ္မဏံ သောကာဘိဘူတံ ဒိသွာ ဥပသင်္ကမိတွာ ‘‘ကိံ၊ ဗြာဟ္မဏ၊ နိဒ္ဒါယသီ’’တိ အာဟ. ‘‘ကုတော မေ၊ နိဒ္ဒါ၊ သဟဿပရာဇိတဿာတိ၊ ဗြာဟ္မဏ၊ မယာ ဧတ္တကံ ကာလံ တဝ ဂေဟေ ဝသန္တေန အတ္ထိ ကိဉ္စိ ဘာဇနံ ဝါ ဘိန္ဒိတပုဗ္ဗံ၊ ကောစိ ဝါ မဒ္ဒိတပုဗ္ဗော၊ အဋ္ဌာနေ ဝါ ပန ဥစ္စာရပဿာဝေါ ကတပုဗ္ဗော’’တိ? ‘‘နတ္ထိ တာတာ’’တိ. အထ တွံ မံ ကသ္မာ ကူဋဝါဒေန သမုဒါစရသိ၊ တဝေဝေသော ဒေါသော၊ မယှံ ဒေါသော နတ္ထိ၊ ဂစ္ဆ၊ တေန သဒ္ဓိံ ဒွီဟိ သဟဿေဟိ အဗ္ဘုတံ ကရောဟိ၊ ကေဝလံ မံ အကူဋံ ကူဋဝါဒေန မာ သမုဒါစရသီတိ.

ဗြာဟ္မဏော တဿ ဝစနံ သုတွာ ဂန္တွာ ဒွီဟိ သဟဿေဟိ အဗ္ဘုတံ ကတွာ ပုရိမနယေနေဝ သကဋသတံ အတိဗန္ဓိတွာ နန္ဒိဝိသာလံ မဏ္ဍေတွာ ပုရိမသကဋဓုရေ ယောဇေသိ. ကထံ ယောဇေသီတိ? ယုဂံ ဓုရေ နိစ္စလံ ဗန္ဓိတွာ ဧကာယ ကောဋိယာ နန္ဒိဝိသာလံ ယောဇေတွာ ဧကံ ကောဋိံ ဓုရယောတ္တေန ပလိဝေဌေတွာ ယုဂကောဋိဉ္စ အက္ခပါဒဉ္စ နိဿာယ မုဏ္ဍရုက္ခဒဏ္ဍကံ ဒတွာ တေန ယောတ္တေန နိစ္စလံ ဗန္ဓိတွာ ဌပေသိ. ဧဝဉှိ ကတေ ယုဂံ ဧတ္တော ဝါ ဣတော ဝါ န ဂစ္ဆတိ၊ သက္ကာ ဟောတိ ဧကေနေဝ ဂေါဏေန အာကဍ္ဎိတုံ. အထဿ ဗြာဟ္မဏော ဓုရေ နိသီဒိတွာ နန္ဒိဝိသာလဿ ပိဋ္ဌိံ ပရိမဇ္ဇိတွာ ‘‘ဂစ္ဆ ဘဒြ၊ ဝဟဿု၊ ဘန္ဒြာ’’တိ အာဟ. ဗောဓိသတ္တော အတိဗဒ္ဓံ သကဋသတံ ဧကဝေဂေနေဝ အာကဍ္ဎိတွာ ပစ္ဆာ ဌိတံ သကဋံ ပုရတော ဌိတဿ သကဋဿ ဌာနေ ဌပေသိ. ဂေါဝိတ္တကသေဋ္ဌိ ပရာဇိတော ဗြာဟ္မဏဿ ဒွေ သဟဿာနိ အဒါသိ. အညေပိ မနုဿာ ဗောဓိသတ္တဿ ဗဟုံ ဓနံ အဒံသု၊ သဗ္ဗံ ဗြာဟ္မဏဿေဝ အဟောသိ. ဧဝံ သော ဗောဓိသတ္တံ နိဿာယ ဗဟုံ ဓနံ လဘိ.

သတ္ထာ ‘‘န၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဖရုသဝစနံ နာမ ကဿစိ မနာပ’’န္တိ ဆဗ္ဗဂ္ဂိယေ ဘိက္ခူ ဂရဟိတွာ သိက္ခာပဒံ ပညပေတွာ အဘိသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဟုတွာ ဣမံ ဂါထမာဟ –

၂၈. ‘‘မနုညမေဝ ဘာသေယျ၊ နာမနုညံ ကုဒါစနံ၊

မနုညံ ဘာသမာနဿ၊ ဂရုံ ဘာရံ ဥဒဒ္ဓရိ၊

ဓနဉ္စ နံ အလာဘေသိ၊ တေန စတ္တမနော အဟူ’’တိ.

တတ္ထ မနုညမေဝ ဘာသေယျာတိ ပရေန သဒ္ဓိံ ဘာသမာနော စတုဒေါသဝိရဟိတံ မဓုရံ မနာပံ သဏှံ မုဒုကံ ပိယဝစနမေဝ ဘာသေယျ. ဂရုံ ဘာရံ ဥဒဒ္ဓရီတိ နန္ဒိဝိသာလော ဗလိဗဒ္ဒေါ အမနာပံ ဘာသမာနဿ ဘာရံ အနုဒ္ဓရိတွာ ပစ္ဆာ မနာပံ ပိယဝစနံ ဘာသမာနဿ ဗြာဟ္မဏဿ ဂရုံ ဘာရံ ဥဒ္ဓရိ၊ ဥဒ္ဓရိတွာ ကဍ္ဎိတွာ ပဝဋ္ဋေသီတိ အတ္ထော၊ ဒ-ကာရော ပနေတ္ထ ဗျဉ္ဇနသန္ဓိဝသေန ပဒသန္ဓိကရော.

ဣတိ သတ္ထာ ‘‘မနုညမေဝ ဘာသေယျာ’’တိ ဣမံ ဓမ္မဒေသနံ အာဟရိတွာ ဇာတကံ သမောဓာနေသိ – ‘‘တဒါ ဗြာဟ္မဏော အာနန္ဒော အဟောသိ၊ နန္ဒိဝိသာလော ပန အဟမေဝ အဟောသိ’’န္တိ.

နန္ဒိဝိသာလဇာတကဝဏ္ဏနာ အဋ္ဌမာ.

[၂၉] ၉. ကဏှဇာတကဝဏ္ဏနာ

ယတော ယတော ဂရု ဓုရန္တိ ဣဒံ သတ္ထာ ဇေတဝနေ ဝိဟရန္တော ယမကပါဋိဟာရိယံ အာရဗ္ဘ ကထေသိ. တံ သဒ္ဓိံ ဒေဝေါရောဟဏေန တေရသကနိပါတေ သရဘမိဂဇာတကေ (ဇာ. ၁.၁၃.၁၃၄ အာဒယော) အာဝိ ဘဝိဿတိ. သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေ ပန ယမကပါဋိဟာရိယံ ကတွာ ဒေဝလောကေ တေမာသံ ဝသိတွာ မဟာပဝါရဏာယ သင်္ကဿနဂရဒွါရေ ဩရုယှ မဟန္တေန ပရိဝါရေန ဇေတဝနံ ပဝိဋ္ဌေ ဘိက္ခူ ဓမ္မသဘာယံ သန္နိပတိတွာ ‘‘အာဝုသော၊ တထာဂတော နာမ အသမဓုရော၊ တထာဂတေန ဝုဠှဓုရံ အညော ဝဟိတုံ သမတ္ထော နာမ နတ္ထိ၊ ဆ သတ္ထာရော ‘မယမေဝ ပါဋိဟာရိယံ ကရိဿာမ၊ မယမေဝ ပါဋိဟာရိယံ ကရိဿာမာ’တိ ဝတွာ ဧကမ္ပိ ပါဋိဟာရိယံ န အကံသု၊ အဟော သတ္ထာ အသမဓုရော’’တိ သတ္ထု ဂုဏကထံ ကထေန္တာ နိသီဒိံသု. သတ္ထာ အာဂန္တွာ ‘‘ကာယ နုတ္ထ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဧတရဟိ ကထာယ သန္နိသိန္နာ’’တိ ပုစ္ဆိ. ‘‘မယံ၊ ဘန္တေ၊ န အညာယ ကထာယ၊ ဧဝရူပါယ နာမ တုမှာကမေဝ ဂုဏကထာယာ’’တိ. သတ္ထာ ‘‘ဘိက္ခဝေ၊ ဣဒါနိ မယာ ဝုဠှဓုရံ ကော ဝဟိဿတိ၊ ပုဗ္ဗေ တိရစ္ဆာနယောနိယံ နိဗ္ဗတ္တောပိ အဟံ အတ္တနာ သမဓုရံ ကဉ္စိ နာလတ္ထ’’န္တိ ဝတွာ အတီတံ အာဟရိ.

အတီတေ ဗာရာဏသိယံ ဗြဟ္မဒတ္တေ ရဇ္ဇံ ကာရေန္တေ ဗောဓိသတ္တော ဂေါယောနိယံ ပဋိသန္ဓိံ ဂဏှိ. အထ နံ သာမိကာ တရုဏဝစ္ဆကကာလေယေဝ ဧကိဿာ မဟလ္လိကာယ ဃရေ ဝသိတွာ တဿာ နိဝါသဝေတနတော ပရိစ္ဆိန္ဒိတွာ အဒံသု. သာ တံ ယာဂုဘတ္တာဒီဟိ ပဋိဇဂ္ဂမာနာ ပုတ္တဋ္ဌာနေ ဌပေတွာ ဝဍ္ဎေသိ. သော ‘‘အယျိကာကာဠကော’’ တွေဝ နာမံ ပညာယိတ္ထ. ဝယပ္ပတ္တော စ အဉ္ဇနဝဏ္ဏော ဟုတွာ ဂါမဂေါဏေဟိ သဒ္ဓိံ စရတိ၊ သီလာစာရသမ္ပန္နော အဟောသိ. ဂါမဒါရကာ သိင်္ဂေသုပိ ကဏ္ဏေသုပိ ဂလေပိ ဂဟေတွာ ဩလမ္ဗန္တိ၊ နင်္ဂုဋ္ဌေပိ ဂဟေတွာ ကီဠန္တိ၊ ပိဋ္ဌိယမ္ပိ နိသီဒန္တိ. သော ဧကဒိဝသံ စိန္တေသိ ‘‘မယှံ မာတာ ဒုဂ္ဂတာ၊ မံ ပုတ္တဋ္ဌာနေ ဌပေတွာ ဒုက္ခေန ပေါသေသိ၊ ယံနူနာဟံ ဘတိံ ကတွာ ဣမံ ဒုဂ္ဂတဘာဝတော မောစေယျ’’န္တိ. သော တတော ပဋ္ဌာယ ဘတိံ ဥပဓာရေန္တော စရတိ.

အထေကဒိဝသံ ဧကော သတ္ထဝါဟပုတ္တော ပဉ္စဟိ သကဋသတေဟိ ဝိသမတိတ္ထံ သမ္ပတ္တော၊ တဿ ဂေါဏာ သကဋာနိ ဥတ္တာရေတုံ န သက္ကောန္တိ၊ ပဉ္စသု သကဋသတေသု ဂေါဏာ ယုဂပရမ္ပရာယ ယောဇိတာ ဧကမ္ပိ သကဋံ ဥတ္တာရေတုံ နာသက္ခိံသု. ဗောဓိသတ္တောပိ ဂါမဂေါဏေဟိ သဒ္ဓိံ တတ္ထ သမီပေ စရတိ. သတ္ထဝါဟပုတ္တောပိ ဂေါသုတ္တဝိတ္တကော၊ သော ‘‘အတ္ထိ နု ခေါ ဧတေသံ ဂုန္နံ အန္တရေ ဣမာနိ သကဋာနိ ဥတ္တာရေတုံ သမတ္ထော ဥသဘာဇာနီယော’’တိ ဥပဓာရယမာနော ဗောဓိသတ္တံ ဒိသွာ ‘‘အယံ အာဇာနီယော သက္ခိဿတိ မယှံ သကဋာနိ ဥတ္တာရေတုံ၊ ကော နု ခေါ အဿ သာမိကော’’တိ ဂေါပါလကေ ပုစ္ဆိ ‘‘ကော နု ခေါ ဘော ဣမဿ သာမိကော၊ အဟံ ဣမံ သကဋေ ယောဇေတွာ သကဋေသု ဥတ္တာရိတေသု ဝေတနံ ဒဿာမီ’’တိ. တေ အာဟံသု ‘‘ဂဟေတွာ နံ ယောဇေထ၊ နတ္ထိ ဣမဿ ဣမသ္မိံ ဌာနေ သာမိကော’’တိ. သော နံ နာသာယ ရဇ္ဇုကေန ဗန္ဓိတွာ အာကဍ္ဎေန္တော စာလေတုမ္ပိ နာသက္ခိ. ဗောဓိသတ္တော ကိရ ‘‘ဘတိယာ ကထိတာယ ဂမိဿာမီ’’တိ န အဂမာသိ. သတ္ထဝါဟပုတ္တော တဿာဓိပ္ပါယံ ဉတွာ ‘‘သာမိ၊ တယာ ပဉ္စသု သကဋသတေသု ဥတ္တာရိတေသု ဧကေကဿ သကဋဿ ဒွေ ဒွေ ကဟာပဏေ ဘတိံ ကတွာ သဟဿံ ဒဿာမီ’’တိ အာဟ. တဒါ ဗောဓိသတ္တော သယမေဝ အဂမာသိ. အထ နံ ပုရိသာ ပုရိမသကဋေသု ယောဇေသုံ. အထ နံ ဧကဝေဂေနေဝ ဥက္ခိပိတွာ ထလေ ပတိဋ္ဌာပေသိ. ဧတေနုပါယေန သဗ္ဗသကဋာနိ ဥတ္တာရေသိ.

သတ္ထဝါဟပုတ္တော ဧကေကဿ သကဋဿ ဧကေကံ ကတွာ ပဉ္စသတာနိ ဘဏ္ဍိကံ ကတွာ တဿ ဂလေ ဗန္ဓိ. သော ‘‘အယံ မယှံ ယထာပရိစ္ဆိန္နံ ဘတိံ န ဒေတိ၊ န ဒါနိဿ ဂန္တုံ ဒဿာမီ’’တိ ဂန္တွာ သဗ္ဗပုရိမသကဋဿ ပုရတော မဂ္ဂံ နိဝါရေတွာ အဋ္ဌာသိ. အပနေတုံ ဝါယမန္တာပိ နံ အပနေတုံ နာသက္ခိံသု. သတ္ထဝါဟပုတ္တော ‘‘ဇာနာတိ မညေ ဧသ အတ္တနော ဘတိယာ ဦနဘာဝ’’န္တိ ဧကေကသ္မိံ သကဋေ ဒွေ ဒွေ ကတွာ သဟဿဘဏ္ဍိကံ ဗန္ဓိတွာ ‘‘အယံ တေ သကဋုတ္တရဏဘတီ’’တိ ဂီဝါယံ လဂ္ဂေသိ. သော သဟဿဘဏ္ဍိကံ အာဒါယ မာတု သန္တိကံ အဂမာသိ. ဂါမဒါရကာ ‘‘ကိံ နာမေတံ အယျိကာကာဠကဿ ဂလေ’’တိ ဗောဓိသတ္တဿ သန္တိကံ အာဂစ္ဆန္တိ. သော တေ အနုဗန္ဓိတွာ ဒူရတောဝ ပလာပေန္တော မာတု သန္တိကံ ဂတော. ပဉ္စန္နံ ပန သကဋသတာနံ ဥတ္တာရိတတ္တာ ရတ္တေဟိ အက္ခီဟိ ကိလန္တရူပေါ ပညာယိတ္ထ. အယျိကာ တဿ ဂီဝါယ သဟဿတ္ထဝိကံ ဒိသွာ ‘‘တာတ၊ အယံ တေ ကဟံ လဒ္ဓါ’’တိ ဂေါပါလကဒါရကေ ပုစ္ဆိတွာ တမတ္ထံ သုတွာ ‘‘တာတ၊ ကိံ အဟံ တယာ လဒ္ဓဘတိယာ ဇီဝိတုကာမာ၊ ကိံကာရဏာ ဧဝရူပံ ဒုက္ခံ အနုဘောသီ’’တိ ဝတွာ ဗောဓိသတ္တံ ဥဏှောဒကေန နှာပေတွာ သကလသရီရံ တေလေန မက္ခေတွာ ပါနီယံ ပါယေတွာ သပ္ပါယံ ဘောဇနံ ဘောဇေတွာ ဇီဝိတပရိယောသာနေ သဒ္ဓိံ ဗောဓိသတ္တေန ယထာကမ္မံ ဂတာ.

သတ္ထာ ‘‘န၊ ဘိက္ခဝေ၊ တထာဂတော ဣဒါနေဝ အသမဓုရော၊ ပုဗ္ဗေပိ အသမဓုရောယေဝါ’’တိ ဝတွာ ဣမံ ဓမ္မဒေသနံ အာဟရိတွာ အနုသန္ဓိံ ဃဋေတွာ အဘိသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဟုတွာ ဣမံ ဂါထမာဟ –

၂၉. ‘‘ယတော ယတော ဂရု ဓုရံ၊ ယတော ဂမ္ဘီရဝတ္တနီ၊

တဒါဿု ကဏှံ ယုဉ္ဇန္တိ၊ သွာဿု တံ ဝဟတေ ဓုရ’’န္တိ.

တတ္ထ ယတော ယတော ဂရု ဓုရန္တိ ယသ္မိံ ယသ္မိံ ဌာနေ ဓုရံ ဂရု ဘာရိယံ ဟောတိ၊ အညေ ဗလိဗဒ္ဒါ ဥက္ခိပိတုံ န သက္ကောန္တိ. ယတော ဂမ္ဘီရဝတ္တနီတိ ဝတ္တန္တိ ဧတ္ထာတိ ဝတ္တနီ၊ မဂ္ဂဿေတံ နာမံ၊ ယသ္မိံ ဌာနေ ဥဒကစိက္ခလ္လမဟန္တတာယ ဝါ ဝိသမစ္ဆိန္နတဋဘာဝေန ဝါ မဂ္ဂေါ ဂမ္ဘီရော ဟောတီတိ အတ္ထော. တဒါဿု ကဏှံ ယုဉ္ဇန္တီတိ ဧတ္ထ အဿူတိ နိပါတမတ္တံ၊ တဒါ ကဏှံ ယုဉ္ဇန္တီတိ အတ္ထော. ယဒါ ဓုရဉ္စ ဂရု ဟောတိ မဂ္ဂေါ စ ဂမ္ဘီရော၊ တဒါ အညေ ဗလိဗဒ္ဒေ အပနေတွာ ကဏှမေဝ ယောဇေန္တီတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. သွာဿု တံ ဝဟတေ ဓုရန္တိ ဧတ္ထာပိ အဿူတိ နိပါတမတ္တမေဝ၊ သော တံ ဓုရံ ဝဟတီတိ အတ္ထော.

ဧဝံ ဘဂဝါ ‘‘တဒါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ကဏှောဝ တံ ဓုရံ ဝဟတီ’’တိ ဒဿေတွာ အနုသန္ဓိံ ဃဋေတွာ ဇာတကံ သမောဓာနေသိ – ‘‘တဒါ မဟလ္လိကာ ဥပ္ပလဝဏ္ဏာ အဟောသိ၊ အယျိကာကာဠကော ပန အဟမေဝ အဟောသိ’’န္တိ.

ကဏှဇာတကဝဏ္ဏနာ နဝမာ.

[၃၀] ၁၀. မုနိကဇာတကဝဏ္ဏနာ

မာ မုနိကဿ ပိဟယီတိ ဣဒံ သတ္ထာ ဇေတဝနေ ဝိဟရန္တော ထုလ္လကုမာရိကာပလောဘနံ အာရဗ္ဘ ကထေသိ. တံ တေရသကနိပါတေ စူဠနာရဒကဿပဇာတကေ (ဇာ. ၁.၁၃.၄၀ အာဒယော) အာဝိ ဘဝိဿတိ. သတ္ထာ ပန တံ ဘိက္ခုံ ‘‘သစ္စံ ကိရ တွံ ဘိက္ခု ဥက္ကဏ္ဌိတောသီ’’တိ ပုစ္ဆိ. ‘‘အာမ၊ ဘန္တေ’’တိ. ‘‘ကိံ နိဿာယာ’’တိ? ‘‘ထုလ္လကုမာရိကာပလောဘနံ ဘန္တေ’’တိ. သတ္ထာ ‘‘ဘိက္ခု ဧသာ တဝ အနတ္ထကာရိကာ၊ ပုဗ္ဗေပိ တွံ ဣမိဿာ ဝိဝါဟဒိဝသေ ဇီဝိတက္ခယံ ပတွာ မဟာဇနဿ ဥတ္တရိဘင်္ဂဘာဝံ ပတ္တော’’တိ ဝတွာ အတီတံ အာဟရိ.

အတီတေ ဗာရာဏသိယံ ဗြဟ္မဒတ္တေ ရဇ္ဇံ ကာရေန္တေ ဗောဓိသတ္တော ဧကသ္မိံ ဂါမကေ ဧကဿ ကုဋုမ္ဗိကဿ ဂေဟေ ဂေါယောနိယံ နိဗ္ဗတ္တိ ‘‘မဟာလောဟိတော’’တိ နာမေန၊ ကနိဋ္ဌဘာတာပိဿ စူဠလောဟိတော နာမ အဟောသိ. တေယေဝ ဒွေ ဘာတိကေ နိဿာယ တသ္မိံ ကုလေ ကမ္မဓုရံ ဝတ္တတိ. တသ္မိံ ပန ကုလေ ဧကာ ကုမာရိကာ အတ္ထိ၊ တံ ဧကော နဂရဝါသီ ကုလပုတ္တော အတ္တနော ပုတ္တဿ ဝါရေသိ. တဿာ မာတာပိတရော ‘‘ကုမာရိကာယ ဝိဝါဟကာလေ အာဂတာနံ ပါဟုနကာနံ ဥတ္တရိဘင်္ဂေါ ဘဝိဿတီ’’တိ ယာဂုဘတ္တံ ဒတွာ မုနိကံ နာမ သူကရံ ပေါသေသုံ. တံ ဒိသွာ စူဠလောဟိတော ဘာတရံ ပုစ္ဆိ ‘‘ဣမသ္မိံ ကုလေ ကမ္မဓုရံ ဝတ္တမာနံ အမှေ ဒွေ ဘာတိကေ နိဿာယ ဝတ္တတိ၊ ဣမေ ပန အမှာကံ တိဏပလာလာဒီနေဝ ဒေန္တိ၊ သူကရံ ယာဂုဘတ္တေန ပေါသေန္တိ၊ ကေန နု ခေါ ကာရဏေန ဧသ ဧတံ လဘတီ’’တိ. အထဿ ဘာတာ ‘‘တာတ စူဠလောဟိတ၊ မာ တွံ ဧတဿ ဘောဇနံ ပိဟယိ၊ အယံ သူကရော မရဏဘတ္တံ ဘုဉ္ဇတိ. ဧတိဿာ ဟိ ကုမာရိကာယ ဝိဝါဟကာလေ အာဂတာနံ ပါဟုနကာနံ ဥတ္တရိဘင်္ဂေါ ဘဝိဿတီတိ ဣမေ ဧတံ သူကရံ ပေါသေန္တိ၊ ဣတော ကတိပါဟစ္စယေန တေ မနုဿာ အာဂမိဿန္တိ၊ အထ နံ သူကရံ ပါဒေသု ဂဟေတွာ ကဍ္ဎေန္တာ ဟေဋ္ဌာမဉ္စတော နီဟရိတွာ ဇီဝိတက္ခယံ ပါပေတွာ ပါဟုနကာနံ သူပဗျဉ္ဇနံ ကရိယမာနံ ပဿိဿသီ’’တိ ဝတွာ ဣမံ ဂါထမာဟ –

၃၀. ‘‘မာ မုနိကဿ ပိဟယိ၊ အာတုရန္နာနိ ဘုဉ္ဇတိ၊

အပ္ပေါဿုက္ကော ဘုသံ ခါဒ၊ ဧတံ ဒီဃာယုလက္ခဏ’’န္တိ.

တတ္ထ မာ မုနိကဿ ပိဟယီတိ မုနိကဿ ဘောဇနေ ပိဟံ မာ ဥပ္ပါဒယိ၊ ‘‘ဧသ မုနိကော သုဘောဇနံ ဘုဉ္ဇတီ’’တိ မာ မုနိကဿ ပိဟယိ၊ ‘‘ကဒါ နု ခေါ အဟမ္ပိ ဧဝံ သုခိတော ဘဝေယျ’’န္တိ မာ မုနိကဘာဝံ ပတ္ထယိ. အယဉှိ အာတုရန္နာနိ ဘုဉ္ဇတိ. အာတုရန္နာနီတိ မရဏဘောဇနာနိ. အပ္ပေါဿုက္ကော ဘုသံ ခါဒါတိ တဿ ဘောဇနေ နိရုဿုက္ကော ဟုတွာ အတ္တနာ လဒ္ဓံ ဘုသံ ခါဒ. ဧတံ ဒီဃာယုလက္ခဏန္တိ ဧတံ ဒီဃာယုဘာဝဿ ကာရဏံ. တတော န စိရဿေဝ တေ မနုဿာ အာဂမိံသု၊ မုနိကံ ဃာတေတွာ နာနပ္ပကာရေဟိ ပစိံသု. ဗောဓိသတ္တော စူဠလောဟိတံ အာဟ ‘‘ဒိဋ္ဌော တေ၊ တာတ၊ မုနိကော’’တိ. ဒိဋ္ဌံ မေ၊ ဘာတိက၊ မုနိကဿ ဘောဇနဖလံ၊ ဧတဿ ဘောဇနတော သတဂုဏေန သဟဿဂုဏေန အမှာကံ တိဏပလာလဘုသမတ္တမေဝ ဥတ္တမဉ္စ အနဝဇ္ဇဉ္စ ဒီဃာယုလက္ခဏဉ္စာတိ.

သတ္ထာ ‘‘ဧဝံ ခေါ တွံ ဘိက္ခု ပုဗ္ဗေပိ ဣမံ ကုမာရိကံ နိဿာယ ဇီဝိတက္ခယံ ပတွာ မဟာဇနဿ ဥတ္တရိဘင်္ဂဘာဝံ ဂတော’’တိ ဣမံ ဓမ္မဒေသနံ အာဟရိတွာ သစ္စာနိ ပကာသေသိ၊ သစ္စပရိယောသာနေ ဥက္ကဏ္ဌိတော ဘိက္ခု သောတာပတ္တိဖလေ ပတိဋ္ဌာသိ. သတ္ထာ အနုသန္ဓိံ ဃဋေတွာ ဇာတကံ သမောဓာနေသိ – ‘‘တဒါ မုနိကသူကရော ဥက္ကဏ္ဌိတဘိက္ခု အဟောသိ၊ ထုလ္လကုမာရိကာ ဧသာ ဧဝ၊ စူဠလောဟိတော အာနန္ဒော၊ မဟာလောဟိတော ပန အဟမေဝ အဟောသိ’’န္တိ.

မုနိကဇာတကဝဏ္ဏနာ ဒသမာ.

ကုရုင်္ဂဝဂ္ဂေါ တတိယော.

တဿုဒ္ဒါနံ –

ကုရုင်္ဂံ ကုက္ကုရဉ္စေဝ၊ ဘောဇာဇာနီယဉ္စ အာဇညံ၊

တိတ္ထံ မဟိဠာမုခါဘိဏှံ၊ နန္ဒိကဏှဉ္စ မုနိကန္တိ.