၁၄. အသမ္ပဒါနဝဂ္ဂေါ

[၁၃၁] ၁. အသမ္ပဒါနဇာတကဝဏ္ဏနာ

အသမ္ပဒါနေနိတရီတရဿာတိ ဣဒံ သတ္ထာ ဝေဠုဝနေ ဝိဟရန္တော ဒေဝဒတ္တံ အာရဗ္ဘ ကထေသိ. တသ္မိဉှိ ကာလေ ဘိက္ခူ ဓမ္မသဘာယံ ကထံ သမုဋ္ဌာပေသုံ ‘‘အာဝုသော ဒေဝဒတ္တော၊ အကတညူ တထာဂတဿ ဂုဏံ န ဇာနာတီ’’တိ. သတ္ထာ အာဂန္တွာ ‘‘ကာယ နုတ္ထ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဧတရဟိ ကထာယ သန္နိသိန္နာ’’တိ ပုစ္ဆိတွာ ‘‘ဣမာယ နာမာ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘န၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဣဒါနေဝ ဒေဝဒတ္တော အကတညူ၊ ပုဗ္ဗေပိ အကတညူယေဝါ’’တိ ဝတွာ အတီတံ အာဟရိ.

အတီတေ မဂဓရဋ္ဌေ ရာဇဂဟေ ဧကသ္မိံ မဂဓရညေ ရဇ္ဇံ ကာရေန္တေ ဗောဓိသတ္တော တဿေဝ သေဋ္ဌိ အဟောသိ အသီတိကောဋိဝိဘဝေါ သင်္ခသေဋ္ဌီတိ နာမေန. ဗာရာဏသိယံ ပီဠိယသေဋ္ဌိ နာမ အသီတိကောဋိဝိဘဝေါဝ အဟောသိ. တေ အညမညံ သဟာယကာ အဟေသုံ. တေသု ဗာရာဏသိယံ ပီဠိယသေဋ္ဌိဿ ကေနစိဒေဝ ကာရဏေန မဟန္တံ ဘယံ ဥပ္ပဇ္ဇိ၊ သဗ္ဗံ သာပတေယျံ ပရိဟာယိ. သော ဒလိဒ္ဒေါ အပ္ပဋိသရဏော ဟုတွာ ဘရိယံ အာဒါယ သင်္ခသေဋ္ဌိံ ပစ္စယံ ကတွာ ဗာရာဏသိတော နိက္ခမိတွာ ပဒသာဝ ရာဇဂဟံ ပတွာ သင်္ခသေဋ္ဌိဿ နိဝေသနံ အဂမာသိ. သော တံ ဒိသွာဝ ‘‘သဟာယော မေ အာဂတော’’တိ ပရိဿဇိတွာ သက္ကာရသမ္မာနံ ကတွာ ကတိပါဟံ ဝီတိနာမေတွာ ဧကဒိဝသံ ‘‘သမ္မ၊ ကေနဋ္ဌေန အာဂတောသီ’’တိ ပုစ္ဆိ. ‘‘ဘယံ မေ၊ သမ္မ၊ ဥပ္ပန္နံ၊ သဗ္ဗံ ဓနံ ပရိက္ခီဏံ၊ ဥပတ္ထမ္ဘော မေ ဟောဟီ’’တိ. ‘‘သာဓု သမ္မ၊ မာ ဘာယီ’’တိ ဘဏ္ဍာဂါရံ ဝိဝရာပေတွာ စတ္တာလီသ ဟိရညကောဋိယော ဒါပေတွာ သေသမ္ပိ ပရိစ္ဆဒပရိဝါရံ သဗ္ဗံ အတ္တနော သန္တကံ သဝိညာဏကံ အဝိညာဏကံ မဇ္ဈေ ဘိန္ဒိတွာ ဥပဍ္ဎမေဝ အဒါသိ. သော တံ ဝိဘဝံ အာဒါယ ပုန ဗာရာဏသိံ ဂန္တွာ နိဝါသံ ကပ္ပေသိ.

အပရဘာဂေ သင်္ခသေဋ္ဌိဿပိ တာဒိသမေဝ ဘယံ ဥပ္ပဇ္ဇိ. သော အတ္တနော ပဋိသရဏံ ဥပဓာရေန္တော ‘‘သဟာယဿ မေ မဟာဥပကာရော ကတော၊ ဥပဍ္ဎဝိဘဝေါ ဒိန္နော. န သော မံ ဒိသွာ ပရိစ္စဇိဿတိ၊ တဿ သန္တိကံ ဂမိဿာမီ’’တိ စိန္တေတွာ ဘရိယံ အာဒါယ ပဒသာဝ ဗာရာဏသိံ ဂန္တွာ ဘရိယံ အာဟ ‘‘ဘဒ္ဒေ၊ တဝ မယာ သဒ္ဓိံ အန္တရဝီထိယာ ဂမနံ နာမ န ယုတ္တံ၊ မယာ ပေသိတယာနမာရုယှ မဟန္တေန ပရိဝါရေန ပစ္ဆာ အာဂမိဿသိ. ယာဝ ယာနံ ပေသေမိ၊ တာဝ ဣဓေဝ ဟောဟီ’’တိ ဝတွာ တံ သာလာယ ဌပေတွာ သယံ နဂရံ ပဝိသိတွာ သေဋ္ဌိဿ ဃရံ ဂန္တွာ ‘‘ရာဇဂဟနဂရတော တုမှာကံ သဟာယော သင်္ခသေဋ္ဌိ နာမ အာဂတော’’တိ အာရောစာပေသိ. သော ‘‘အာဂစ္ဆတူ’’တိ ပက္ကောသာပေတွာ တံ ဒိသွာ နေဝ အာသနာ ဝုဋ္ဌာသိ၊ န ပဋိသန္ထာရံ အကာသိ၊ ကေဝလံ ‘‘ကိမတ္ထံ အာဂတောသီ’’တိ ပုစ္ဆိ. ‘‘တုမှာကံ ဒဿနတ္ထံ အာဂတောမှီ’’တိ. ‘‘နိဝါသော တေ ကဟံ ဂဟိတော’’တိ? ‘‘န တာဝ နိဝါသဋ္ဌာနံ အတ္ထိ၊ သေဋ္ဌိဃရဏိမ္ပိ သာလာယ ဌပေတွာဝ အာဂတောမှီ’’တိ. ‘‘တုမှာကံ ဣဓ နိဝါသဋ္ဌာနံ နတ္ထိ၊ နိဝါပံ ဂဟေတွာ ဧကသ္မိံ ဌာနေ ပစာပေတွာ ဘုဉ္ဇိတွာ ဂစ္ဆထ၊ ပုန အမှာကံ ဃရံ မာ ပဝိသထာ’’တိ ဝတွာ ‘‘မယှံ သဟာယဿ ဒုဿန္တေ ဗန္ဓိတွာ ဧကံ ဗဟလပလာပတုမ္ဗံ ဒေဟီ’’တိ ဒါသံ အာဏာပေသိ. တံ ဒိဝသံ ကိရ သော ရတ္တသာလီနံ သကဋသဟဿမတ္တံ ဩဖုနာပေတွာ ကောဋ္ဌာဂါရံ ပူရာပေသိ၊ စတ္တာလီသကောဋိဓနံ ဂဟေတွာ အာဂတော အကတညူ မဟာစောရော သဟာယကဿ တုမ္ဗမတ္တေ ပလာပေ ဒါပေသိ. ဒါသော ပစ္ဆိယံ ဧကံ ပလာပတုမ္ဗံ ပက္ခိပိတွာ ဗောဓိသတ္တဿ သန္တိကံ အဂမာသိ.

ဗောဓိသတ္တော စိန္တေသိ – ‘‘အယံ အသပ္ပုရိသော မမ သန္တိကာ စတ္တာလီသကောဋိဓနံ လဘိတွာ ဣဒါနိ ပလာပတုမ္ဗံ ဒါပေသိ၊ ဂဏှာမိ နု ခေါ၊ န ဂဏှာမီ’’တိ? အထဿ ဧတဒဟောသိ ‘‘အယံ တာဝ အကတညူ မိတ္တဒုဗ္ဘီ ကတဝိနာသကဘာဝေန မယာ သဒ္ဓိံ မိတ္တဘာဝံ ဘိန္ဒိ. သစာဟံ ဧတေန ဒိန္နံ ပလာပတုမ္ဗံ လာမကတ္တာ န ဂဏှိဿာမိ၊ အဟမ္ပိ မိတ္တဘာဝံ ဘိန္ဒိဿာမိ. အန္ဓဗာလာ ပရိတ္တကံ လဒ္ဓံ အဂ္ဂဏှန္တာ မိတ္တဘာဝံ ဝိနာသေန္တိ၊ အဟံ ပန ဧတေန ဒိန္နံ ပလာပတုမ္ဗံ ဂဟေတွာ မမ ဝသေန မိတ္တဘာဝံ ပတိဋ္ဌာပေဿာမီ’’တိ. သော ပလာပတုမ္ဗံ ဒုဿန္တေ ဗန္ဓိတွာ ပါသာဒါ ဩရုယှ သာလံ အဂမာသိ. အထ နံ ဘရိယာ ‘‘ကိံ တေ၊ အယျ၊ လဒ္ဓ’’န္တိ ပုစ္ဆိ. ‘‘ဘဒ္ဒေ အမှာကံ သဟာယော ပီဠိယသေဋ္ဌိ ပလာပတုမ္ဗံ ဒတွာ အမှေ အဇ္ဇေဝ ဝိဿဇ္ဇေသီ’’တိ. သာ ‘‘အယျ၊ ကိမတ္ထံ အဂ္ဂဟေသိ၊ ကိံ ဧတံ စတ္တာလီသကောဋိဓနဿ အနုစ္ဆဝိက’’န္တိ ရောဒိတုံ အာရဘိ. ဗောဓိသတ္တောပိ ‘‘ဘဒ္ဒေ၊ မာ ရောဒိ၊ အဟံ တေန သဒ္ဓိံ မိတ္တဘာဝဘေဒနဘယေန မမ ဝသေန မိတ္တဘာဝံ ပတိဋ္ဌာပေတုံ ဂဏှိံ၊ တွံ ကိံကာရဏာ ရောဒသီ’’တိ ဝတွာ ဣမံ ဂါထမာဟ –

၁၃၁. ‘‘အသမ္ပဒါနေနိတရီတရဿ၊ ဗာလဿ မိတ္တာနိ ကလီဘဝန္တိ၊

တသ္မာ ဟရာမိ ဘုသံ အဍ္ဎမာနံ၊ မာ မေ မိတ္တိ ဇီယိတ္ထ သဿတာယ’’န္တိ.

တတ္ထ အသမ္ပဒါနေနာတိ အသမ္ပာဒါနေန. အကာရလောပေ သန္ဓိ၊ အဂ္ဂဟဏေနာတိ အတ္ထော. ဣတရီတရဿာတိ ယဿ ကဿစိ လာမကာလာမကဿ. ဗာလဿ မိတ္တာနိ ကလီဘဝန္တီတိ ဒန္ဓဿ အပညဿ မိတ္တာနိ ကလီနိ ကာဠကဏ္ဏိသဒိသာနိ ဟောန္တိ၊ ဘိဇ္ဇန္တီတိ အတ္ထော. တသ္မာ ဟရာမိ ဘုသံ အဍ္ဎမာနန္တိ တေန ကာရဏေန အဟံ သဟာယေန ဒိန္နံ ဧကပလာပတုမ္ဗံ ဟရာမိ ဂဏှာမီတိ ဒဿေတိ. ‘‘မာန’’န္တိ ဟိ အဋ္ဌန္နံ နာဠီနံ နာမံ၊ စတုန္နံ အဍ္ဎမာနံ၊ စတဿော စ နာဠိယော တုမ္ဗော နာမ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘ပလာပတုမ္ဗ’’န္တိ. မာ မေ မိတ္တိ ဇီယိတ္ထ သဿတာယန္တိ မမ သဟာယေန သဒ္ဓိံ မိတ္တိ မာ ဘိဇ္ဇိတ္ထ၊ သဿတာဝ အယံ ဟောတူတိ အတ္ထော.

ဧဝံ ဝုတ္တေပိ သေဋ္ဌိဘရိယာ ရောဒတေဝ. တသ္မိံ ခဏေ သင်္ခသေဋ္ဌိနာ ပီဠိယသေဋ္ဌိဿ ဒိန္နော ကမ္မန္တဒါသော သာလာဒွါရေန အာဂစ္ဆန္တော သေဋ္ဌိဘရိယာယ ရောဒနသဒ္ဒံ သုတွာ သာလံ ပဝိသိတွာ အတ္တနော သာမိကေ ဒိသွာ ပါဒေသု နိပတိတွာ ရောဒိတွာ ကန္ဒိတွာ ‘‘ကိမတ္ထံ ဣဓာဂတတ္ထ၊ သာမီ’’တိ ပုစ္ဆိ. သေဋ္ဌိ သဗ္ဗံ အာရောစေသိ. ကမ္မန္တဒါသော ‘‘ဟောတု၊ သာမိ၊ မာ စိန္တယိတ္ထာ’’တိ ဥဘောပိ အဿာသေတွာ အတ္တနော ဂေဟံ နေတွာ ဂန္ဓောဒကေန နှာပေတွာ ဘောဇေတွာ ‘‘သာမိကာ၊ ဝေါ အာဂတာ’’တိ သေသဒါသေ သန္နိပါတေတွာ ဒဿေတွာ ကတိပါဟံ ဝီတိနာမေတွာ သဗ္ဗေ ဒါသေ ဂဟေတွာ ရာဇင်္ဂဏံ ဂန္တွာ ဥပရဝံ အကာသိ. ရာဇာ ပက္ကောသာပေတွာ ‘‘ကိံ ဧတ’’န္တိ ပုစ္ဆိ၊ တေ သဗ္ဗံ တံ ပဝတ္တိံ ရညော အာရောစေသုံ.

ရာဇာ တေသံ ဝစနံ သုတွာ ဥဘောပိ သေဋ္ဌီ ပက္ကောသာပေတွာ သင်္ခသေဋ္ဌိံ ပုစ္ဆိ ‘‘သစ္စံ ကိရ တယာ မဟာသေဋ္ဌိ ပီဠိယသေဋ္ဌိဿ စတ္တာလီသကောဋိဓနံ ဒိန္န’’န္တိ? ‘‘အာမ၊ မဟာရာဇ၊ မမ သဟာယဿ မံ တက္ကေတွာ ရာဇဂဟံ အာဂတဿ န ကေဝလံ ဓနံ၊ သဗ္ဗံ ဝိဘဝဇာတံ သဝိညာဏကံ အဝိညာဏကံ ဒွေ ကောဋ္ဌာသေ ကတွာ သမဘာဂေ အဒါသိန္တိ. ရာဇာ ‘‘သစ္စမေတ’’န္တိ ပီဠိယသေဋ္ဌိံ ပုစ္ဆိ. ‘‘အာမ၊ ဒေဝါ’’တိ. ‘‘တယာ ပနဿ တညေဝ တက္ကေတွာ အာဂတဿ အတ္ထိ ကောစိ သက္ကာရော ဝါ သမ္မာနော ဝါ ကတော’’တိ. သော တုဏှီ အဟောသိ. အပိ ပန တေ ဧတဿ ပလာပတုမ္ဗမတ္တံ ဒုဿန္တေ ပက္ခိပါပေတွာ ဒါပိတံ အတ္ထီတိ. တမ္ပိ သုတွာ တုဏှီယေဝ အဟောသိ. ရာဇာ ‘‘ကိံ ကာတဗ္ဗ’’န္တိ အမစ္စေဟိ သဒ္ဓိံ မန္တေတွာ တံ ပရိဘာသိတွာ ‘‘ဂစ္ဆထ၊ ပီဠိယသေဋ္ဌိဿ ဃရေ သဗ္ဗံ ဝိဘဝံ သင်္ခသေဋ္ဌိဿ ဒေထာ’’တိ အာဟ. ဗောဓိသတ္တော ‘‘မဟာရာဇ၊ မယှံ ပရသန္တကေန အတ္ထော နတ္ထိ၊ မယာ ဒိန္နမတ္တမေဝ ပန ဒါပေထာ’’တိ အာဟ. ရာဇာ ဗောဓိသတ္တဿ သန္တကံ ဒါပေသိ. ဗောဓိသတ္တော သဗ္ဗံ အတ္တနော ဒိန္နဝိဘဝံ ပဋိလဘိတွာ ဒါသပရိဝုတော ရာဇဂဟမေဝ ဂန္တွာ ကုဋုမ္ဗံ သဏ္ဌပေတွာ ဒါနာဒီနိ ပုညာနိ ကတွာ ယထာကမ္မံ ဂတော.

သတ္ထာ ဣမံ ဓမ္မဒေသနံ အာဟရိတွာ ဇာတကံ သမောဓာနေသိ – ‘‘တဒါ ပီဠိယသေဋ္ဌိ ဒေဝဒတ္တော အဟောသိ၊ သင်္ခသေဋ္ဌိ ပန အဟမေဝ အဟောသိ’’န္တိ.

အသမ္ပဒါနဇာတကဝဏ္ဏနာ ပဌမာ.

[၁၃၂] ၂. ဘီရုကဇာတကဝဏ္ဏနာ

ကုသလူပဒေသေ ဓိတိယာ ဒဠှာယ စာတိ ဣဒံ သတ္ထာ ဇေတဝနေ ဝိဟရန္တော အဇပါလနိဂြောဓေ မာရဓီတာနံ ပလောဘနသုတ္တန္တံ အာရဗ္ဘ ကထေသိ. ဘဂဝတာ ဟိ အာဒိတော ပဋ္ဌာယ ဝုတ္တံ –

‘‘ဒဒ္ဒလ္လမာနာ အာဂဉ္ဆုံ၊ တဏှာ စ အရတီ ရဂါ၊

တာ တတ္ထ ပနုဒီ သတ္ထာ၊ တူလံ ဘဋ္ဌံဝ မာလုတော’’တိ. (သံ. နိ. ၁.၁၆၁)၊

ဧဝံ ယာဝ ပရိယောသာနာ တဿ သုတ္တန္တဿ ကထိတကာလေ ဓမ္မသဘာယံ သန္နိပတိတာ ဘိက္ခူ ကထံ သမုဋ္ဌာပေသုံ ‘‘အာဝုသော၊ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ မာရဓီတရော အနေကသတာနိပိ ဒိဗ္ဗရူပါနိ မာပေတွာ ပလောဘနတ္ထာယ ဥပသင်္ကမန္တိယော အက္ခီနိပိ ဥမ္မီလေတွာ န ဩလောကေသိ၊ အဟော ဗုဒ္ဓဗလံ နာမ အစ္ဆရိယ’’န္တိ. သတ္ထာ အာဂန္တွာ ‘‘ကာယ နုတ္ထ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဧတရဟိ ကထာယ သန္နိသိန္နာ’’တိ ပုစ္ဆိတွာ ‘‘ဣမာယ နာမာ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘န၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဣဒါနေဝ မယှံ သဗ္ဗာသဝေ ခေပေတွာ သဗ္ဗညုတံ သမ္ပတ္တဿ မာရဓီတာနံ အနောလောကနံ နာမ အစ္ဆရိယံ၊ အဟဉှိ ပုဗ္ဗေ ဗောဓိဉာဏံ ပရိယေသမာနော သကိလေသကာလေပိ အဘိသင်္ခတံ ဒိဗ္ဗရူပံ ဣန္ဒြိယာနိ ဘိန္ဒိတွာ ကိလေသဝသေန အနောလောကေတွာဝ ဂန္တွာ မဟာရဇ္ဇံ ပါပုဏိ’’န္တိ ဝတွာ အတီတံ အာဟရိ.

အတီတေ ဗာရာဏသိယံ ဗြဟ္မဒတ္တေ ရဇ္ဇံ ကာရေန္တေ ဗောဓိသတ္တော ဘာတိကသတဿ ကနိဋ္ဌော အဟောသီတိ သဗ္ဗံ ဟေဋ္ဌာ တက္ကသိလာဇာတကေ ဝုတ္တနယေနေဝ ဝိတ္ထာရေတဗ္ဗံ. တဒါ ပန တက္ကသိလာနဂရဝါသီဟိ ဗဟိနဂရေ သာလာယံ ဗောဓိသတ္တံ ဥပသင်္ကမိတွာ ယာစိတွာ ရဇ္ဇံ ပဋိစ္ဆာပေတွာ အဘိသေကေ ကတေ တက္ကသိလာနဂရဝါသိနော နဂရံ ဒေဝနဂရံ ဝိယ၊ ရာဇဘဝနဉ္စ ဣန္ဒဘဝနံ ဝိယ အလင်္ကရိံသု. တဒါ ဗောဓိသတ္တော နဂရံ ပဝိသိတွာ ရာဇဘဝနေ ပါသာဒေ မဟာတလေ သမုဿိတသေတစ္ဆတ္တံ ရတနဝရပလ္လင်္ကံ အဘိရုယှ ဒေဝရာဇလီလာယ နိသီဒိ၊ အမစ္စာ စ ဗြာဟ္မဏဂဟပတိကာဒယော စ ခတ္တိယကုမာရာ စ သဗ္ဗာလင်္ကာရပဋိမဏ္ဍိတာ ပရိဝါရေတွာ အဋ္ဌံသု၊ ဒေဝစ္ဆရာပဋိဘာဂါ သောဠသသဟဿနာဋကိတ္ထိယော နစ္စဂီတဝါဒိတကုသလာ ဥတ္တမဝိလာသသမ္ပန္နာ နစ္စဂီတဝါဒိတာနိ ပယောဇေသုံ. ဂီတဝါဒိတသဒ္ဒေန ရာဇဘဝနံ မေဃတ္ထနိတပူရိတာ မဟာသမုဒ္ဒကုစ္ဆိ ဝိယ ဧကနိန္နာဒံ အဟောသိ. ဗောဓိသတ္တော တံ အတ္တနော သိရိသောဘဂ္ဂံ ဩလောကယမာနောဝ စိန္တေသိ ‘‘သစာဟံ တာသံ ယက္ခိနီနံ အဘိသင်္ခတံ ဒိဗ္ဗရူပံ ဩလောကေဿံ၊ ဇီဝိတက္ခယံ ပတ္တော အဘဝိဿံ၊ ဣမံ သိရိသောဘဂ္ဂံ န ဩလောကေဿံ. ပစ္စေကဗုဒ္ဓါနံ ပန ဩဝါဒေ ဌိတဘာဝေန ဣဒံ မယာ သမ္ပတ္တ’’န္တိ. ဧဝဉ္စ ပန စိန္တေတွာ ဥဒါနံ ဥဒါနေန္တော ဣမံ ဂါထမာဟ –

၁၃၂. ‘‘ကုသလူပဒေသေ ဓိတိယာ ဒဠှာယ စ၊ အနိဝတ္တိတတ္တာ ဘယဘီရုတာယ စ၊

န ရက္ခသီနံ ဝသမာဂမိမှသေ၊ သ သောတ္ထိဘာဝေါ မဟတာ ဘယေန မေ’’တိ.

တတ္ထ ကုသလူပဒေသေတိ ကုသလာနံ ဥပဒေသေ၊ ပစ္စေကဗုဒ္ဓါနံ ဩဝါဒေတိ အတ္ထော. ဓိတိယာ ဒဠှာယ စာတိ ဒဠှာယ ဓိတိယာ စ၊ ထိရေန အဗ္ဗောစ္ဆိန္နနိရန္တရဝီရိယေန စာတိ အတ္ထော. အနိဝတ္တိတတ္တာ ဘယဘီရုတာယ စာတိ ဘယဘီရုတာယ အနိဝတ္တိတတာယ စ. တတ္ထ ဘယန္တိ စိတ္တုတြာသမတ္တံ ပရိတ္တဘယံ. ဘီရုတာတိ သရီရကမ္ပနပ္ပတ္တံ မဟာဘယံ. ဣဒံ ဥဘယမ္ပိ မဟာသတ္တဿ ‘‘ယက္ခိနိယော နာမေတာ မနုဿခါဒိကာ’’တိ ဘေရဝါရမ္မဏံ ဒိသွာပိ နာဟောသိ. တေနာဟ ‘‘အနိဝတ္တိတတ္တာ ဘယဘီရုတာယ စာ’’တိ. ဘယဘီရုတာယ အဘာဝေနေဝ ဘေရဝါရမ္မဏံ ဒိသွာပိ အနိဝတ္တနဘာဝေနာတိ အတ္ထော. န ရက္ခသီနံ ဝသမာဂမိမှသေတိ ယက္ခကန္တာရေ တာသံ ရက္ခသီနံ ဝသံ န အဂမိမှ. ယသ္မာ အမှာကံ ကုသလူပဒေသေ ဓိတိ စ ဒဠှာ အဟောသိ၊ ဘယဘီရုတာဘာဝေန စ အနိဝတ္တနသဘာဝါ အဟုမှာ၊ တသ္မာ ရက္ခသီနံ ဝသံ န အဂမိမှာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. သ သောတ္ထိဘာဝေါ မဟတာ ဘယေန မေတိ သော မယှံ အယံ အဇ္ဇ မဟတာ ဘယေန ရက္ခသီနံ သန္တိကာ ပတ္တဗ္ဗေန ဒုက္ခဒေါမနဿေန သောတ္ထိဘာဝေါ ခေမဘာဝေါ ပီတိသောမနဿဘာဝေါယေဝ ဇာတောတိ.

ဧဝံ မဟာသတ္တော ဣမာယ ဂါထာယ ဓမ္မံ ဒေသေတွာ ဓမ္မေန ရဇ္ဇံ ကာရေတွာ ဒါနာဒီနိ ပုညာနိ ကတွာ ယထာကမ္မံ ဂတော.

သတ္ထာ ဣမံ ဓမ္မဒေသနံ အာဟရိတွာ ဇာတကံ သမောဓာနေသိ – ‘‘အဟံ တေန သမယေန တက္ကသိလံ ဂန္တွာ ရဇ္ဇပ္ပတ္တကုမာရော အဟောသိ’’န္တိ.

ဘီရုကဇာတကဝဏ္ဏနာ ဒုတိယာ.

[၁၃၃] ၃. ဃတာသနဇာတကဝဏ္ဏနာ

ခေမံ ယဟိန္တိ ဣဒံ သတ္ထာ ဇေတဝနေ ဝိဟရန္တော အညတရံ ဘိက္ခုံ အာရဗ္ဘ ကထေသိ. သော ဟိ ဘိက္ခု သတ္ထု သန္တိကေ ကမ္မဋ္ဌာနံ ဂဟေတွာ ပစ္စန္တံ ဂန္တွာ ဧကံ ဂါမကံ ဥပနိဿာယ အရညသေနာသနေ ဝဿံ ဥပဂဉ္ဆိ. တဿ ပဌမမာသေယေဝ ပိဏ္ဍာယ ပဝိဋ္ဌဿ ပဏ္ဏသာလာ ဈာယိတ္ထ. သော ဝသနဋ္ဌာနာဘာဝေန ကိလမန္တော ဥပဋ္ဌာကာနံ အာစိက္ခိ. တေ ‘‘ဟောတု၊ ဘန္တေ၊ ပဏ္ဏသာလံ ကရိဿာမ၊ ကသာမ တာဝ၊ ဝပါမ တာဝါ’’တိအာဒီနိ ဝဒန္တာ တေမာသံ ဝီတိနာမေသုံ. သော သေနာသနသပ္ပါယာဘာဝေန ကမ္မဋ္ဌာနံ မတ္ထကံ ပါပေတုံ နာသက္ခိ. သော နိမိတ္တမတ္တမ္ပိ အနုပ္ပါဒေတွာ ဝုတ္ထဝဿော ဇေတဝနံ ဂန္တွာ သတ္ထာရံ ဝန္ဒိတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. သတ္ထာ တေန သဒ္ဓိံ ပဋိသန္ထာရံ ကတွာ ‘‘ကိံ နု ခေါ တေ၊ ဘိက္ခု၊ ကမ္မဋ္ဌာနံ သပ္ပါယံ ဇာတ’’န္တိ ပုစ္ဆိ. သော အာဒိတော ပဋ္ဌာယ အသပ္ပါယဘာဝံ ကထေသိ. သတ္ထာ ‘‘ပုဗ္ဗေ ခေါ၊ ဘိက္ခု၊ တိရစ္ဆာနာပိ အတ္တနော သပ္ပါယာသပ္ပါယံ ဉတွာ သပ္ပါယကာလေ ဝသိတွာ အသပ္ပါယကာလေ ဝသနဋ္ဌာနံ ပဟာယ အညတ္ထ အဂမံသု၊ တွံ ကသ္မာ အတ္တနော သပ္ပါယာသပ္ပါယံ န အညာသီ’’တိ ဝတွာ တေန ယာစိတော အတီတံ အာဟရိ.

အတီတေ ဗာရာဏသိယံ ဗြဟ္မဒတ္တေ ရဇ္ဇံ ကာရေန္တေ ဗောဓိသတ္တော သကုဏယောနိယံ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဝိညုတံ ပတွာ သောဘဂ္ဂပ္ပတ္တော သကုဏရာဇာ ဟုတွာ ဧကသ္မိံ အရညာယတနေ ဇာတဿရတီရေ သာခါဝိဋပသမ္ပန္နံ ဗဟလပတ္တပလာသံ မဟာရုက္ခံ ဥပနိဿာယ သပရိဝါရော ဝါသံ ကပ္ပေသိ. ဗဟူ သကုဏာ တဿ ရုက္ခဿ ဥဒကမတ္ထကေ ပတ္ထဋသာခါသု ဝသန္တာ သရီရဝဠဉ္ဇံ ဥဒကေ ပါတေန္တိ. တသ္မိဉ္စ ဇာတဿရေ စဏ္ဍော နာဂရာဇာ ဝသတိ. တဿ ဧတဒဟောသိ ‘‘ဣမေ သကုဏာ မယှံ နိဝါသေ ဇာတဿရေ သရီရဝဠဉ္ဇံ ပါတေန္တိ၊ ယံနူနာဟံ ဥဒကတော အဂ္ဂိံ ဥဋ္ဌာပေတွာ ရုက္ခံ ဈာပေတွာ ဧတေ ပလာပေယျ’’န္တိ. သော ကုဒ္ဓမာနသော ရတ္တိဘာဂေ သဗ္ဗေသံ သကုဏာနံ သန္နိပတိတွာ ရုက္ခသာခါသု နိပန္နကာလေ ပဌမံ တာဝ ဥဒ္ဓနာရောပိတံ ဝိယ ဥဒကံ ပက္ကုဓာပေတွာ ဒုတိယဝါရေ ဓူမံ ဥဋ္ဌာပေတွာ တတိယဝါရေ တာလက္ခန္ဓပ္ပမာဏံ ဇာလံ ဥဋ္ဌာပေသိ. ဗောဓိသတ္တော ဥဒကတော ဇာလံ ဥဋ္ဌဟမာနံ ဒိသွာ ‘‘ဘော၊ သကုဏာ၊ အဂ္ဂိနာ အာဒိတ္တံ နာမ ဥဒကေန နိဗ္ဗာပေန္တိ၊ ဣဒါနိ ပန ဥဒကမေဝ အာဒိတ္တံ. န သက္ကာ အမှေဟိ ဣဓ ဝသိတုံ၊ အညတ္ထ ဂမိဿာမာ’’တိ ဝတွာ ဣမံ ဂါထမာဟ –

၁၃၃. ‘‘ခေမံ ယဟိံ တတ္ထ အရီ ဥဒီရိတော၊ ဒကဿ မဇ္ဈေ ဇလတေ ဃတာသနော၊

န အဇ္ဇ ဝါသော မဟိယာ မဟီရုဟေ၊ ဒိသာ ဘဇဝှေါ သရဏာဇ္ဇ နောဘယ’’န္တိ.

တတ္ထ ခေမံ ယဟိံ တတ္ထ အရီ ဥဒီရိတောတိ ယသ္မိံ ဥဒကပိဋ္ဌေ ခေမဘာဝေါ နိဗ္ဘယဘာဝေါ၊ တသ္မိံ အတ္တပစ္စတ္ထိကော သပတ္တော ဥဋ္ဌိတော. ဒကဿာတိ ဥဒကဿ. ဃတာသနောတိ အဂ္ဂိ. သော ဟိ ဃတံ အသ္နာတိ၊ တသ္မာ ‘‘ဃတာသနော’’တိ ဝုစ္စတိ. န အဇ္ဇ ဝါသောတိ အဇ္ဇ နော ဝါသော နတ္ထိ. မဟိယာ မဟီရုဟေတိ မဟိရုဟော ဝုစ္စတိ ရုက္ခော၊ တသ္မိံ ဣမိဿာ မဟိယာ ဇာတေ ရုက္ခေတိ အတ္ထော. ဒိသာ ဘဇဝှေါတိ ဒိသာ ဘဇထ ဂစ္ဆထ. သရဏာဇ္ဇ နော ဘယန္တိ အဇ္ဇ အမှာကံ သရဏတော ဘယံ ဇာတံ၊ ပဋိသရဏဋ္ဌာနတော ဘယံ ဥပ္ပန္နန္တိ အတ္ထော.

ဧဝံ ဝတွာ ဗောဓိသတ္တော အတ္တနော ဝစနကရေ သကုဏေ အာဒါယ ဥပ္ပတိတွာ အညတ္ထ ဂတော. ဗောဓိသတ္တဿ ဝစနံ အဂ္ဂဟေတွာ ဌိတသကုဏာ ဇီဝိတက္ခယံ ပတ္တာ.

သတ္ထာ ဣမံ ဓမ္မဒေသနံ အာဟရိတွာ သစ္စာနိ ပကာသေတွာ ဇာတကံ သမောဓာနေသိ၊ သစ္စပရိယောသာနေ သော ဘိက္ခု အရဟတ္တေ ပတိဋ္ဌာသိ.

တဒါ ဗောဓိသတ္တဿ ဝစနကရာ သကုဏာ ဗုဒ္ဓပရိသာ အဟေသုံ၊ သကုဏရာဇာ ပန အဟမေဝ အဟောသိန္တိ.

ဃတာသနဇာတကဝဏ္ဏနာ တတိယာ.

[၁၃၄] ၄. ဈာနသောဓနဇာတကဝဏ္ဏနာ

ယေ သညိနောတိ ဣဒံ သတ္ထာ ဇေတဝနေ ဝိဟရန္တော သင်္ကဿနဂရဒွါရေ အတ္တနာ သံခိတ္တေန ပုစ္ဆိတပဉှဿ ဓမ္မသေနာပတိနော ဝိတ္ထာရဗျာကရဏံ အာရဗ္ဘ ကထေသိ. တတြိဒံ အတီတဝတ္ထု – အတီတေ ကိရ ဗာရာဏသိယံ ဗြဟ္မဒတ္တေ ရဇ္ဇံ ကာရေန္တေ ဗောဓိသတ္တော အရညာယတနေ ကာလံ ကရောန္တော အန္တေဝါသိကေဟိ ပုစ္ဆိတော ‘‘နေဝသညီနာသညီ’’တိ အာဟ။ပေ။ တာပသာ ဇေဋ္ဌန္တေဝါသိကဿ ကထံ န ဂဏှိံသု. ဗောဓိသတ္တော အာဘဿရတော အာဂန္တွာ အာကာသေ ဌတွာ ဣမံ ဂါထမာဟ –

၁၃၄. ‘‘ယေ သညိနော တေပိ ဒုဂ္ဂတာ၊ ယေပိ အသညိနော တေပိ ဒုဂ္ဂတာ၊

ဧတံ ဥဘယံ ဝိဝဇ္ဇယ၊ တံ သမာပတ္တိသုခံ အနင်္ဂဏ’’န္တိ.

တတ္ထ ယေ သညိနောတိ ဌပေတွာ နေဝသညာနာသညာယတနလာဘိနော အဝသေသေ သစိတ္တကသတ္တေ ဒဿေတိ. တေပိ ဒုဂ္ဂတာတိ တဿာ သမာပတ္တိယာ အလာဘတော တေပိ ဒုဂ္ဂတာ နာမ. ယေပိ အသညိနောတိ အသညဘဝေ နိဗ္ဗတ္တေ အစိတ္တကသတ္တေ ဒဿေတိ. တေပိ ဒုဂ္ဂတာတိ တေပိ ဣမိဿာယေဝ သမာပတ္တိယာ အလာဘတော ဒုဂ္ဂတာယေဝ နာမ. ဧတံ ဥဘယံ ဝိဝဇ္ဇယာတိ ဧတံ ဥဘယမ္ပိ သညိဘဝဉ္စ အသညိဘဝဉ္စ ဝိဝဇ္ဇယ ပဇဟာတိ အန္တေဝါသိကံ ဩဝဒတိ. တံ သမာပတ္တိသုခံ အနင်္ဂဏန္တိ တံ နေဝသညာနာသညာယတနသမာပတ္တိလာဘိနော သန္တဋ္ဌေန ‘‘သုခ’’န္တိ သင်္ခံ ဂတံ ဈာနသုခံ အနင်္ဂဏံ နိဒ္ဒေါသံ ဗလဝစိတ္တေကဂ္ဂတာသဘာဝေနပိ တံ အနင်္ဂဏံ နာမ ဇာတံ.

ဧဝံ ဗောဓိသတ္တော ဓမ္မံ ဒေသေတွာ အန္တေဝါသိကဿ ဂုဏံ ကထေတွာ ဗြဟ္မလောကမေဝ အဂမာသိ. တဒါ သေသတာပသာ ဇေဋ္ဌန္တေဝါသိကဿ သဒ္ဒဟိံသု.

သတ္ထာ ဣမံ ဓမ္မဒေသနံ အာဟရိတွာ ဇာတကံ သမောဓာနေသိ – ‘‘တဒါ ဇေဋ္ဌန္တေဝါသိကော သာရိပုတ္တော၊ မဟာဗြဟ္မာ ပန အဟမေဝ အဟောသိ’’န္တိ.

ဈာနသောဓနဇာတကဝဏ္ဏနာ စတုတ္ထာ.

[၁၃၅] ၅. စန္ဒာဘဇာတကဝဏ္ဏနာ

စန္ဒာဘန္တိ ဣဒံ သတ္ထာ ဇေတဝနေ ဝိဟရန္တော သင်္ကဿနဂရဒွါရေ ထေရဿေဝ ပဉှဗျာကရဏံ အာရဗ္ဘ ကထေသိ. အတီတေ ကိရ ဗာရာဏသိယံ ဗြဟ္မဒတ္တေ ရဇ္ဇံ ကာရေန္တေ ဗောဓိသတ္တော အရညာယတနေ ကာလံ ကရောန္တော အန္တေဝါသိကေဟိ ပုစ္ဆိတော ‘‘စန္ဒာဘံ သူရိယာဘ’’န္တိ ဝတွာ အာဘဿရေ နိဗ္ဗတ္တော. တာပသာ ဇေဋ္ဌန္တေဝါသိကဿ န သဒ္ဒဟိံသု. ဗောဓိသတ္တော အာဘဿရတော အာဂန္တွာ အာကာသေ ဌိတော ဣမံ ဂါထမာဟ –

၁၃၅. ‘‘စန္ဒာဘံ သူရိယာဘဉ္စ၊ ယောဓ ပညာယ ဂါဓတိ၊

အဝိတက္ကေန ဈာနေန၊ ဟောတိ အာဘဿရူပဂေါ’’တိ.

တတ္ထ စန္ဒာဘန္တိ ဩဒါတကသိဏံ ဒဿေတိ. သူရိယာဘန္တိ ပီတကသိဏံ. ယောဓ ပညာယ ဂါဓတီတိ ယော ပုဂ္ဂလော ဣဓ သတ္တလောကေ ဣဒံ ကသိဏဒွယံ ပညာယ ဂါဓတိ၊ အာရမ္မဏံ ကတွာ အနုပဝိသတိ၊ တတ္ထေဝ ပတိဋ္ဌဟတိ. အထ ဝါ စန္ဒာဘံ သူရိယာဘဉ္စ၊ ယောဓ ပညာယ ဂါဓတီတိ ယတ္တကံ ဌာနံ စန္ဒာဘာ စ သူရိယာဘာ စ ပတ္ထဋာ၊ တတ္ထကေ ဌာနေ ပဋိဘာဂကသိဏံ ဝဍ္ဎေတွာ တံ အာရမ္မဏံ ကတွာ ဈာနံ နိဗ္ဗတ္တေန္တော ဥဘယမ္ပေတံ အာဘံ ပညာယ ဂါဓတိ နာမ. တသ္မာ အယမ္ပေတ္ထ အတ္ထောယေဝ. အဝိတက္ကေန ဈာနေန၊ ဟောတိ အာဘဿရူပဂေါတိ သော ပုဂ္ဂလော တထာ ကတွာ ပဋိလဒ္ဓေန ဒုတိယေန ဈာနေန အာဘဿရဗြဟ္မလောကူပဂေါ ဟောတီတိ.

ဧဝံ ဗောဓိသတ္တော တာပသေ ဗောဓေတွာ ဇေဋ္ဌန္တေဝါသိကဿ ဂုဏံ ကထေတွာ ဗြဟ္မလောကမေဝ ဂတော.

သတ္ထာ ဣမံ ဓမ္မဒေသနံ အာဟရိတွာ ဇာတကံ သမောဓာနေသိ – ‘‘တဒါ ဇေဋ္ဌန္တေဝါသိကော သာရိပုတ္တော၊ မဟာဗြဟ္မာ ပန အဟမေဝ အဟောသိ’’န္တိ.

စန္ဒာဘဇာတကဝဏ္ဏနာ ပဉ္စမာ.

[၁၃၆] ၆. သုဝဏ္ဏဟံသဇာတကဝဏ္ဏနာ

ယံ လဒ္ဓံ တေန တုဋ္ဌဗ္ဗန္တိ ဣဒံ သတ္ထာ ဇေတဝနေ ဝိဟရန္တော ထုလ္လနန္ဒံ ဘိက္ခုနိံ အာရဗ္ဘ ကထေသိ. သာဝတ္ထိယဉှိ အညတရော ဥပါသကော ဘိက္ခုနိသံဃံ လသုဏေန ပဝါရေတွာ ခေတ္တပါလံ အာဏာပေသိ ‘‘သစေ ဘိက္ခုနိယော အာဂစ္ဆန္တိ၊ ဧကေကာယ ဘိက္ခုနိယာ ဒွေ တယော ဘဏ္ဍိကေ ဒေဟီ’’တိ. တတော ပဋ္ဌာယ ဘိက္ခုနိယော တဿ ဂေဟမ္ပိ ခေတ္တမ္ပိ လသုဏတ္ထာယ ဂစ္ဆန္တိ. အထေကသ္မိံ ဥဿဝဒိဝသေ တဿ ဂေဟေ လသုဏံ ပရိက္ခယံ အဂမာသိ. ထုလ္လနန္ဒာ ဘိက္ခုနီ သပရိဝါရာ ဂေဟံ ဂန္တွာ ‘‘လသုဏေနာဝုသော အတ္ထော’’တိ ဝတွာ ‘‘နတ္ထယျေ၊ ယထာဘတံ လသုဏံ ပရိက္ခီဏံ၊ ခေတ္တံ ဂစ္ဆထာ’’တိ ဝုတ္တာ ခေတ္တံ ဂန္တွာ န မတ္တံ ဇာနိတွာ လသုဏံ အာဟရာပေသိ. ခေတ္တပါလော ဥဇ္ဈာယိ ‘‘ကထဉှိ နာမ ဘိက္ခုနိယော န မတ္တံ ဇာနိတွာ လသုဏံ ဟရာပေဿန္တီ’’တိ? တဿ ကထံ သုတွာ ယာ တာ ဘိက္ခုနိယော အပ္ပိစ္ဆာ၊ တာပိ၊ တာသံ သုတွာ ဘိက္ခူပိ၊ ဥဇ္ဈာယိံသု. ဥဇ္ဈာယိတွာ စ ပန ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ. ဘဂဝါ ထုလ္လနန္ဒံ ဘိက္ခနိံ ဂရဟိတွာ ‘‘ဘိက္ခဝေ၊ မဟိစ္ဆော ပုဂ္ဂလော နာမ ဝိဇာတမာတုယာပိ အပ္ပိယော ဟောတိ အမနာပေါ၊ အပ္ပသန္နေ ပသာဒေတုံ၊ ပသန္နာနံ ဝါ ဘိယျောသောမတ္တာယ ပသာဒံ ဇနေတုံ၊ အနုပ္ပန္နံ ဝါ လာဘံ ဥပ္ပါဒေတုံ၊ ဥပ္ပန္နံ ဝါ ပန လာဘံ ထိရံ ကာတုံ န သက္ကောတိ. အပ္ပိစ္ဆော ပန ပုဂ္ဂလော အပ္ပသန္နေ ပသာဒေတုံ၊ ပသန္နာနံ ဝါ ဘိယျောသောမတ္တာယ ပသာဒံ ဇနေတုံ၊ အနုပ္ပန္နံ ဝါ လာဘံ ဥပ္ပါဒေတုံ၊ ဥပ္ပန္နံ ဝါ ပန လာဘံ ထိရံ ကာတုံ သက္ကောတီ’’တိအာဒိနာ နယေန ဘိက္ခူနံ တဒနုစ္ဆဝိကံ ဓမ္မံ ကထေတွာ ‘‘န၊ ဘိက္ခဝေ၊ ထုလ္လနန္ဒာ ဣဒါနေဝ မဟိစ္ဆာ၊ ပုဗ္ဗေပိ မဟိစ္ဆာယေဝါ’’တိ ဝတွာ အတီတံ အာဟရိ.

အတီတေ ဗာရာဏသိယံ ဗြဟ္မဒတ္တေ ရဇ္ဇံ ကာရေန္တေ ဗောဓိသတ္တော အညတရသ္မိံ ဗြာဟ္မဏကုလေ နိဗ္ဗတ္တိ. တဿ ဝယပ္ပတ္တဿ သမာနဇာတိကာ ကုလာ ပဇာပတိံ အာဟရိံသု. တဿာ နန္ဒာ နန္ဒာဝတီ သုန္ဒရီနန္ဒာတိ တိဿော ဓီတရော အဟေသုံ. တာသု ပတိကုလံ အဂတာသုယေဝ ဗောဓိသတ္တော ကာလံ ကတွာ သုဝဏ္ဏဟံသယောနိယံ နိဗ္ဗတ္တိ၊ ဇာတိဿရဉာဏဉ္စဿ ဥပ္ပဇ္ဇိ. သော ဝယပ္ပတ္တော သုဝဏ္ဏသဉ္ဆန္နံ သောဘဂ္ဂပ္ပတ္တံ မဟန္တံ အတ္တဘာဝံ ဒိသွာ ‘‘ကုတော နု ခေါ စဝိတွာ အဟံ ဣဓူပပန္နော’’တိ အာဝဇ္ဇေန္တော ‘‘မနုဿလောကတော’’တိ ဉတွာ ပုန ‘‘ကထံ နု ခေါ မေ ဗြာဟ္မဏီ စ ဓီတရော စ ဇီဝန္တီ’’တိ ဥပဓာရေန္တော ‘‘ပရေသံ ဘတိံ ကတွာ ကိစ္ဆေန ဇီဝန္တီ’’တိ ဉတွာ စိန္တေသိ ‘‘မယှံ သရီရေ သောဝဏ္ဏမယာနိ ပတ္တာနိ ကောဋ္ဋနဃဋ္ဋနခမာနိ၊ ဣတော တာသံ ဧကေကံ ပတ္တံ ဒဿာမိ၊ တေန မေ ပဇာပတိ စ ဓီတရော စ သုခံ ဇီဝိဿန္တီ’’တိ. သော တတ္ထ ဂန္တွာ ပိဋ္ဌိဝံသကောဋိယံ နိလီယိ၊ ဗြာဟ္မဏီ စ ဓီတရော စ ဗောဓိသတ္တံ ဒိသွာ ‘‘ကုတော အာဂတောသိ၊ သာမီ’’တိ ပုစ္ဆိံသု. ‘‘အဟံ တုမှာကံ ပိတာ ကာလံ ကတွာ သုဝဏ္ဏဟံသယောနိယံ နိဗ္ဗတ္တော တုမှေ ဒဋ္ဌုံ အာဂတော. ဣတော ပဋ္ဌာယ တုမှာကံ ပရေသံ ဘတိံ ကတွာ ဒုက္ခဇီဝိကာယ ဇီဝနကိစ္စံ နတ္ထိ၊ အဟံ ဝေါ ဧကေကံ ပတ္တံ ဒဿာမိ၊ တံ ဝိက္ကိဏိတွာ သုခေန ဇီဝထာ’’တိ ဧကံ ပတ္တံ ဒတွာ အဂမာသိ. သော ဧတေနေဝ နိယာမေန အန္တရန္တရာ အာဂန္တွာ ဧကေကံ ပတ္တံ ဒေတိ၊ ဗြာဟ္မဏီ စ ဓီတရော စ အဍ္ဎာ သုခိတာ အဟေသုံ.

အထေကဒိဝသံ သာ ဗြာဟ္မဏီ ဓီတရော အာမန္တေသိ ‘‘အမ္မာ၊ တိရစ္ဆာနာနံ နာမ စိတ္တံ ဒုဇ္ဇာနံ. ကဒါစိ ဝေါ ပိတာ ဣဓ နာဂစ္ဆေယျ၊ ဣဒါနိဿ အာဂတကာလေ သဗ္ဗာနိ ပတ္တာနိပိ လုဉ္စိတွာ ဂဏှာမာ’’တိ. တာ ‘‘ဧဝံ နော ပိတာ ကိလမိဿတီ’’တိ န သမ္ပဋိစ္ဆိံသု. ဗြာဟ္မဏီ ပန မဟိစ္ဆတာယ ပုန ဧကဒိဝသံ သုဝဏ္ဏဟံသရာဇဿ အာဂတကာလေ ‘‘ဧဟိ တာဝ၊ သာမီ’’တိ ဝတွာ တံ အတ္တနော သန္တိကံ ဥပဂတံ ဥဘောဟိ ဟတ္ထေဟိ ဂဟေတွာ သဗ္ဗပတ္တာနိ လုဉ္စိ. တာနိ ပန ဗောဓိသတ္တဿ ရုစိံ ဝိနာ ဗလက္ကာရေန ဂဟိတတ္တာ သဗ္ဗာနိ ဗကပတ္တသဒိသာနိ အဟေသုံ. ဗောဓိသတ္တော ပက္ခေ ပသာရေတွာ ဂန္တုံ နာသက္ခိ. အထ နံ သာ မဟာစာဋိယံ ပက္ခိပိတွာ ပေါသေသိ. တဿ ပုန ဥဋ္ဌဟန္တာနိ ပတ္တာနိ သေတာနိ သမ္ပဇ္ဇိံသု. သော သဉ္ဇာတပတ္တော ဥပ္ပတိတွာ အတ္တနော ဝသနဋ္ဌာနမေဝ ဂန္တွာ န ပုန အာဂမာသိ.

သတ္ထာ ဣမံ အတီတံ အာဟရိတွာ ‘‘န၊ ဘိက္ခဝေ၊ ထုလ္လနန္ဒာ ဣဒါနေဝ မဟိစ္ဆာ၊ ပုဗ္ဗေပိ မဟိစ္ဆာယေဝ၊ မဟိစ္ဆတာယ စ ပန သုဝဏ္ဏမှာ ပရိဟီနာ. ဣဒါနိ ပန အတ္တနော မဟိစ္ဆတာယ ဧဝ လသုဏမှာပိ ပရိဟာယိဿတိ၊ တသ္မာ ဣတော ပဋ္ဌာယ လသုဏံ ခါဒိတုံ န လဘိဿတိ. ယထာ စ ထုလ္လနန္ဒာ၊ ဧဝံ တံ နိဿာယ သေသဘိက္ခုနိယောပိ. တသ္မာ ဗဟုံ လဘိတွာပိ ပမာဏမေဝ ဇာနိတဗ္ဗံ၊ အပ္ပံ လဘိတွာ ပန ယထာလဒ္ဓေနေဝ သန္တောသော ကာတဗ္ဗော၊ ဥတ္တရိ န ပတ္ထေတဗ္ဗ’’န္တိ ဝတွာ ဣမံ ဂါထမာဟ –

၁၃၆. ‘‘ယံ လဒ္ဓံ တေန တုဋ္ဌဗ္ဗံ၊ အတိလောဘော ဟိ ပါပကော၊

ဟံသရာဇံ ဂဟေတွာန၊ သုဝဏ္ဏာ ပရိဟာယထာ’’တိ.

တတ္ထ တုဋ္ဌဗ္ဗန္တိ တုဿိတဗ္ဗံ.

ဣဒံ ပန ဝတွာ သတ္ထာ အနေကပရိယာယေန ဂရဟိတွာ ‘‘ယာ ပန ဘိက္ခုနီ လသုဏံ ခါဒေယျ၊ ပါစိတ္တိယ’’န္တိ (ပါစိ. ၇၉၄) သိက္ခာပဒံ ပညာပေတွာ ဇာတကံ သမောဓာနေသိ – ‘‘တဒါ ဗြာဟ္မဏီ အယံ ထုလ္လနန္ဒာ အဟောသိ၊ တိဿော ဓီတရော ဣဒါနိ တိဿောယေဝ ဘဂိနိယော၊ သုဝဏ္ဏဟံသရာဇာ ပန အဟမေဝ အဟောသိ’’န္တိ.

သုဝဏ္ဏဟံသဇာတကဝဏ္ဏနာ ဆဋ္ဌာ.

[၁၃၇] ၇. ဗဗ္ဗုဇာတကဝဏ္ဏနာ

ယတ္ထေကော လဘတေ ဗဗ္ဗူတိ ဣဒံ သတ္ထာ ဇေတဝနေ ဝိဟရန္တော ကာဏမာတုသိက္ခာပဒံ (ပါစိ. ၂၃၀ အာဒယော) အာရဗ္ဘ ကထေသိ. သာဝတ္ထိယဉှိ ကာဏမာတာ နာမ ဓီတုဝသေန ပါကဋနာမာ ဥပါသိကာ အဟောသိ သောတာပန္နာ အရိယသာဝိကာ. သာ ဓီတရံ ကာဏံ အညတရသ္မိံ ဂါမကေ သမာနဇာတိကဿ ပုရိသဿ အဒါသိ. ကာဏာ ကေနစိဒေဝ ကရဏီယေန မာတု ဃရံ အဂမာသိ. အထဿာ သာမိကော ကတိပါဟစ္စယေန ဒူတံ ပါဟေသိ ‘‘အာဂစ္ဆတု ကာဏာ၊ ဣစ္ဆာမိ ကာဏာယ အာဂမန’’န္တိ. ကာဏာ ဒူတဿ ဝစနံ သုတွာ ‘‘အမ္မ၊ ဂမိဿာမီ’’တိ မာတရံ အာပုစ္ဆိ. ကာဏမာတာ ‘‘ဧတ္တကံ ကာလံ ဝသိတွာ ကထံ တုစ္ဆဟတ္ထာဝ ဂမိဿသီ’’တိ ပူဝံ ပစိ. တသ္မိံယေဝ ခဏေ ဧကော ပိဏ္ဍစာရိကော ဘိက္ခု တဿာ နိဝေသနံ အဂမာသိ၊ ဥပါသိကာ တံ နိသီဒါပေတွာ ပတ္တပူရံ ပူဝံ ဒါပေသိ. သော ဘိက္ခု နိက္ခမိတွာ အညဿ အာစိက္ခိ၊ တဿပိ တထေဝ ဒါပေသိ. သောပိ နိက္ခမိတွာ အညဿ အာစိက္ခိ၊ တဿပိ တထေဝါတိ ဧဝံ စတုန္နံ ဇနာနံ ဒါပေသိ. ယထာပဋိယတ္တံ ပူဝံ ပရိက္ခယံ အဂမာသိ၊ ကာဏာယ ဂမနံ န သမ္ပဇ္ဇိ. အထဿာ သာမိကော ဒုတိယမ္ပိ၊ တတိယမ္ပိ ဒူတံ ပါဟေသိ. တတိယံ ပါဟေန္တော စ ‘‘သစေ ကာဏာ နာဂစ္ဆိဿတိ၊ အဟံ အညံ ပဇာပတိံ အာနေဿာမီ’’တိ ပါဟေသိ. တယောပိ ဝါရေ တေနေဝ ဥပါယေန ဂမနံ န သမ္ပဇ္ဇိ၊ ကာဏာယ သာမိကော အညံ ပဇာပတိံ အာနေသိ. ကာဏာ တံ ပဝတ္တိံ သုတွာ ရောဒမာနာ အဋ္ဌာသိ.

သတ္ထာ တံ ကာရဏံ ဉတွာ ပုဗ္ဗဏှသမယံ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ ကာဏမာတာယ နိဝေသနံ ဂန္တွာ ပညတ္တာသနေ နိသီဒိတွာ ကာဏမာတရံ ပုစ္ဆိ ‘‘ကိဿာယံ ကာဏာ ရောဒတီ’’တိ? ‘‘ဣမိနာ နာမ ကာရဏေနာ’’တိ စ သုတွာ ကာဏမာတရံ သမဿာသေတွာ ဓမ္မိံ ကထံ ကထေတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ဝိဟာရံ အဂမာသိ. အထ တေသံ စတုန္နံ ဘိက္ခူနံ တယော ဝါရေ ယထာပဋိယတ္တပူဝံ ဂဟေတွာ ကာဏာယ ဂမနဿ ဥပစ္ဆိန္နဘာဝေါ ဘိက္ခုသံဃေ ပါကဋော ဇာတော. အထေကဒိဝသံ ဘိက္ခူ ဓမ္မသဘာယံ ကထံ သမုဋ္ဌာပေသုံ ‘‘အာဝုသော၊ စတူဟိ နာမ ဘိက္ခူဟိ တယော ဝါရေ ကာဏမာတာယ ပက္ကပူဝံ ခါဒိတွာ ကာဏာယ ဂမနန္တရာယံ ကတွာ သာမိကေန ပရိစ္စတ္တံ ဓီတရံ နိဿာယ မဟာဥပါသိကာယ ဒေါမနဿံ ဥပ္ပါဒိတ’’န္တိ. သတ္ထာ အာဂန္တွာ ‘‘ကာယ နုတ္ထ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဧတရဟိ ကထာယ သန္နိသိန္နာ’’တိ ပုစ္ဆိတွာ ‘‘ဣမာယ နာမာ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘န၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဣဒါနေဝ တေ စတ္တာရော ဘိက္ခူ ကာဏမာတာယ သန္တကံ ခါဒိတွာ တဿာ ဒေါမနဿံ ဥပ္ပါဒေသုံ၊ ပုဗ္ဗေပိ ဥပ္ပါဒေသုံယေဝါ’’တိ ဝတွာ အတီတံ အာဟရိ.

အတီတေ ဗာရာဏသိယံ ဗြဟ္မဒတ္တေ ရဇ္ဇံ ကာရေန္တေ ဗောဓိသတ္တော ပါသာဏကောဋ္ဋကကုလေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဝယပ္ပတ္တော ပရိယောဒါတသိပ္ပေါ အဟောသိ. ကာသိရဋ္ဌေ ဧကသ္မိံ နိဂမေ ဧကော မဟာဝိဘဝေါ သေဋ္ဌိ အဟောသိ၊ တဿ နိဓာနဂတာယေဝ စတ္တာလီသ ဟိရညကောဋိယော အဟေသုံ. အထဿ ဘရိယာ ကာလံ ကတွာ ဓနသိနေဟေန ဂန္တွာ ဓနပိဋ္ဌိယံ မူသိကာ ဟုတွာ နိဗ္ဗတ္တိ. ဧဝံ အနုက္ကမေန သဗ္ဗမ္ပိ တံ ကုလံ အဗ္ဘတ္ထံ အဂမာသိ၊ ဝံသော ဥပစ္ဆိဇ္ဇိ. သော ဂါမောပိ ဆဍ္ဍိတော အပဏ္ဏတ္တိကဘာဝံ အဂမာသိ. တဒါ ဗောဓိသတ္တော တသ္မိံ ပုရာဏဂါမဋ္ဌာနေ ပါသာဏေ ဥပ္ပါဋေတွာ ကောဋ္ဋေတိ. အထ သာ မူသိကာ ဂေါစရာယ စရမာနာ ဗောဓိသတ္တံ ပုနပ္ပုနံ ပဿန္တီ ဥပ္ပန္နသိနေဟာ ဟုတွာ စိန္တေသိ ‘‘မယှံ ဓနံ ဗဟု နိက္ကာရဏေန နဿိဿတိ၊ ဣမိနာ သဒ္ဓိံ ဧကတော ဟုတွာ ဣဒံ ဓနံ ဒတွာ မံသံ ဝိက္ကိဏာပေတွာ ခါဒိဿာမီ’’တိ. သာ ဧကဒိဝသံ ဧကံ ကဟာပဏံ မုခေန ဍံသိတွာ ဗောဓိသတ္တဿ သန္တိကံ အဂမာသိ. သော တံ ဒိသွာ ပိယဝါစာယ သမာလပန္တော ‘‘ကိံ နု ခေါ၊ အမ္မ၊ ကဟာပဏံ ဂဟေတွာ အာဂတာသီ’’တိ အာဟ. တာတ၊ ဣမံ ဂဟေတွာ အတ္တနာပိ ပရိဘုဉ္ဇ၊ မယှမ္ပိ မံသံ အာဟရာတိ. သော ‘‘သာဓူ’’တိ သမ္ပဋိစ္ဆိတွာ ကဟာပဏံ အာဒါယ ဃရံ ဂန္တွာ ဧကေန မာသကေန မံသံ ကိဏိတွာ အာဟရိတွာ တဿာ အဒါသိ. သာ တံ ဂဟေတွာ အတ္တနော နိဝါသဋ္ဌာနံ ဂန္တွာ ယထာရုစိယာ ခါဒိ. တတော ပဋ္ဌာယ ဣမိနာဝ နိယာမေန ဒိဝသေ ဒိဝသေ ဗောဓိသတ္တဿ ကဟာပဏံ ဒေတိ၊ သောပိဿာ မံသံ အာဟရတိ.

အထေကဒိဝသံ တံ မူသိကံ ဗိဠာရော အဂ္ဂဟေသိ. အထ နံ သာ ဧဝမာဟ ‘‘မာ၊ သမ္မ၊ မံ မာရေသီ’’တိ. ကိံကာရဏာ န မာရေဿာမိ? အဟဉှိ ဆာတော မံသံ ခါဒိတုကာမော၊ န သက္ကာ မယာ န မာရေတုန္တိ. ကိံ ပန ဧကဒိဝသမေဝ မံသံ ခါဒိတုကာမောသိ၊ ဥဒါဟု နိစ္စကာလန္တိ? ‘‘လဘမာနော နိစ္စကာလမ္ပိ ခါဒိတုကာမောမှီ’’တိ. ‘‘ယဒိ ဧဝံ အဟံ တေ နိစ္စကာလံ မံသံ ဒဿာမိ၊ ဝိဿဇ္ဇေဟိ မ’’န္တိ. အထ နံ ဗိဠာရော ‘‘တေန ဟိ အပ္ပမတ္တာ ဟောဟီ’’တိ ဝိဿဇ္ဇေသိ. တတော ပဋ္ဌာယ သာ အတ္တနော အာဘတံ မံသံ ဒွေ ကောဋ္ဌာသေ ကတွာ ဧကံ ဗိဠာရဿ ဒေတိ၊ ဧကံ သယံ ခါဒတိ. အထ နံ ဧကဒိဝသံ အညောပိ ဗိဠာရော အဂ္ဂဟေသိ၊ တမ္ပိ တထေဝ သညာပေတွာ အတ္တာနံ ဝိဿဇ္ဇာပေသိ. တတော ပဋ္ဌာယ တယော ကောဋ္ဌာသေ ကတွာ ခါဒန္တိ. ပုန အညော အဂ္ဂဟေသိ၊ တမ္ပိ တထေဝ သညာပေတွာ အတ္တာနံ မောစာပေသိ. တတော ပဋ္ဌာယ စတ္တာရော ကောဋ္ဌာသေ ကတွာ ခါဒန္တိ. ပုန အညော အဂ္ဂဟေသိ၊ တမ္ပိ တထေဝ သညာပေတွာ အတ္တာနံ မောစာပေသိ. တတော ပဋ္ဌာယ ပဉ္စ ကောဋ္ဌာသေ ကတွာ ခါဒန္တိ. သာ ပဉ္စမံ ကောဋ္ဌာသံ ခါဒမာနာ အပ္ပါဟာရတာယ ကိလန္တာ ကိသာ အဟောသိ အပ္ပမံသလောဟိတာ

ဗောဓိသတ္တော တံ ဒိသွာ ‘‘အမ္မ၊ ကသ္မာ မိလာတာသီ’’တိ ဝတွာ ‘‘ဣမိနာ နာမ ကာရဏေနာ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘တွံ ဧတ္တကံ ကာလံ ကသ္မာ မယှံ နာစိက္ခိ၊ အဟမေတ္ထ ကာတဗ္ဗံ ဇာနိဿာမီ’’တိ တံ သမဿာသေတွာ သုဒ္ဓဖလိကပါသာဏေန ဂုဟံ ကတွာ အာဟရိတွာ ‘‘အမ္မ၊ တွံ ဣမံ ဂုဟံ ပဝိသိတွာ နိပဇ္ဇိတွာ အာဂတာဂတာနံ ဖရုသာဟိ ဝါစာဟိ သန္တဇ္ဇေယျာသီ’’တိ အာဟ. သာ ဂုဟံ ပဝိသိတွာ နိပဇ္ဇိ. အထေကော ဗိဠာရော အာဂန္တွာ ‘‘ဒေဟိ၊ အဇ္ဇ မေ မံသ’’န္တိ အာဟ. အထ နံ မူသိကာ ‘‘အရေ၊ ဒုဋ္ဌဗိဠာရ၊ ကိံ တေ အဟံ မံသဟာရိကာ၊ အတ္တနော ပုတ္တာနံ မံသံ ခါဒါ’’တိ တဇ္ဇေသိ. ဗိဠာရော ဖလိကဂုဟာယ နိပန္နဘာဝံ အဇာနန္တော ကောဓဝသေန မူသိကံ ဂဏှိဿာမီ’’တိ သဟသာဝ ပက္ခန္ဒိတွာ ဟဒယေန ဖလိကဂုဟာယံ ပဟရိ. တာဝဒေဝဿ ဟဒယံ ဘိဇ္ဇိ၊ အက္ခီနိ နိက္ခမနာကာရပ္ပတ္တာနိ ဇာတာနိ. သော တတ္ထေဝ ဇီဝိတက္ခယံ ပတွာ ဧကမန္တံ ပဋိစ္ဆန္နဋ္ဌာနေ ပတိ. ဧတေနူပါယေန အပရောပိ အပရောပီတိ စတ္တာရောပိ ဇနာ ဇီဝိတက္ခယံ ပါပုဏိံသု. တတော ပဋ္ဌာယ မူသိကာ နိဗ္ဘယာ ဟုတွာ ဗောဓိသတ္တဿ ဒေဝသိကံ ဒွေ တယော ကဟာပဏေ ဒေတိ. ဧဝံ အနုက္ကမေန သဗ္ဗမ္ပိ ဓနံ ဗောဓိသတ္တဿေဝ အဒါသိ. တေ ဥဘောပိ ယာဝဇီဝံ မေတ္တိံ အဘိန္ဒိတွာ ယထာကမ္မံ ဂတာ.

သတ္ထာ ဣမံ အတီတံ အာဟရိတွာ အဘိသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဟုတွာ ဣမံ ဂါထမာဟ –

၁၃၇. ‘‘ယတ္ထေကော လဘတေ ဗဗ္ဗု၊ ဒုတိယော တတ္ထ ဇာယတိ၊

တတိယော စ စတုတ္ထော စ၊ ဣဒံ တေ ဗဗ္ဗုကာ ဗိလ’’န္တိ.

တတ္ထ ယတ္ထာတိ ယသ္မိံ ဌာနေ. ဗဗ္ဗူတိ ဗိဠာရော. ဒုတိယော တတ္ထ ဇာယတီတိ ယတ္ထ ဧကော မူသိကံ ဝါ မံသံ ဝါ လဘတိ၊ ဒုတိယောပိ တတ္ထ ဗိဠာရော ဇာယတိ ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ တထာ တတိယော စ စတုတ္ထော စ. ဧဝံ တေ တဒါ စတ္တာရော ဗိဠာရာ အဟေသုံ. ဟုတွာ စ ပန ဒိဝသေ ဒိဝသေ မံသံ ခါဒန္တာ တေ ဗဗ္ဗုကာ ဣဒံ ဖလိကမယံ ဗိလံ ဥရေန ပဟရိတွာ သဗ္ဗေပိ ဇီဝိတက္ခယံ ပတ္တာတိ.

ဧဝံ သတ္ထာ ဣမံ ဓမ္မဒေသနံ အာဟရိတွာ ဇာတကံ သမောဓာနေသိ – ‘‘တဒါ စတ္တာရော ဗိဠာရာ စတ္တာရော ဘိက္ခူ အဟေသုံ၊ မူသိကာ ကာဏမာတာ၊ ပါသာဏကောဋ္ဋကမဏိကာရော ပန အဟမေဝ အဟောသိ’’န္တိ.

ဗဗ္ဗုဇာတကဝဏ္ဏနာ သတ္တမာ.

[၁၃၈] ၈. ဂေါဓာဇာတကဝဏ္ဏနာ

ကိံ တေ ဇဋာဟိ ဒုမ္မေဓာတိ ဣဒံ သတ္ထာ ဇေတဝနေ ဝိဟရန္တော ဧကံ ကုဟကဘိက္ခုံ အာရဗ္ဘ ကထေသိ. ပစ္စုပ္ပန္နဝတ္ထု ဟေဋ္ဌာ ကထိတသဒိသမေဝ.

အတီတေ ပန ဗာရာဏသိယံ ဗြဟ္မဒတ္တေ ရဇ္ဇံ ကာရေန္တေ ဗောဓိသတ္တော ဂေါဓာယောနိယံ ပဋိသန္ဓိံ ဂဏှိ. တဒါ ဧကော ပဉ္စာဘိညော ဥဂ္ဂတပေါ တာပသော ဧကံ ပစ္စန္တဂါမံ နိဿာယ အရညာယတနေ ပဏ္ဏသာလာယံ ဝသတိ၊ ဂါမဝါသိနော တာပသံ သက္ကစ္စံ ဥပဋ္ဌဟန္တိ. ဗောဓိသတ္တော တဿ စင်္ကမနကောဋိယံ ဧကသ္မိံ ဝမ္မိကေ ဝသတိ၊ ဝသန္တော စ ပန ဒိဝသေ ဒိဝသေ ဒွေ တယော ဝါရေ တာပသံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဓမ္မူပသံဟိတံ အတ္ထူပသံဟိတဉ္စ ဝစနံ သုတွာ တာပသံ ဝန္ဒိတွာ ဝသနဋ္ဌာနမေဝ ဂစ္ဆတိ. အပရဘာဂေ တာပသော ဂါမဝါသိနော အာပုစ္ဆိတွာ ပက္ကာမိ. ပက္ကမန္တေ စ ပန တသ္မိံ သီလဝတသမ္ပန္နေ တာပသေ အညော ကူဋတာပသော အာဂန္တွာ တသ္မိံ အဿမပဒေ ဝါသံ ကပ္ပေသိ. ဗောဓိသတ္တော ‘‘အယမ္ပိ သီလဝါ’’တိ သလ္လက္ခေတွာ ပုရိမနယေနေဝ တဿ သန္တိကံ အဂမာသိ.

အထေကဒိဝသံ နိဒါဃသမယေ အကာလမေဃေ ဝုဋ္ဌေ ဝမ္မိကေဟိ မက္ခိကာ နိက္ခမိံသု၊ တာသံ ခါဒနတ္ထံ ဂေါဓာ အာဟိဏ္ဍိံသု. ဂါမဝါသိနော နိက္ခမိတွာ မက္ခိကာခါဒကာ ဂေါဓာ ဂဟေတွာ သိနိဒ္ဓသမ္ဘာရသံယုတ္တံ အမ္ဗိလာနမ္ဗိလံ ဂေါဓာမံသံ သမ္ပာဒေတွာ တာပသဿ အဒံသု. တာပသော ဂေါဓာမံသံ ခါဒိတွာ ရသတဏှာယ ဗဒ္ဓေါ ‘‘ဣဒံ မံသံ အတိမဓုရံ၊ ကိဿ မံသံ နာမေတ’’န္တိ ပုစ္ဆိတွာ ‘‘ဂေါဓာမံသ’’န္တိ သုတွာ ‘‘မမ သန္တိကံ မဟာဂေါဓာ အာဂစ္ဆတိ၊ တံ မာရေတွာ မံသံ ခါဒိဿာမီ’’တိ စိန္တေသိ. စိန္တေတွာ စ ပန ဘာဇနဉ္စ သပ္ပိလောဏာဒီနိ စ အာဟရာပေတွာ ဧကမန္တေ ဌပေတွာ မုဂ္ဂရမာဒါယ ကာသာဝေန ပဋိစ္ဆာဒေတွာ ပဏ္ဏသာလာဒွါရေ ဗောဓိသတ္တဿ အာဂမနံ ဩလောကယမာနော ဥပသန္တူပသန္တော ဝိယ ဟုတွာ နိသီဒိ ဗောဓိသတ္တော သာယနှသမယေ ‘‘တာပသဿ သန္တိကံ ဂမိဿာမီ’’တိ နိက္ခမိတွာ ဥပသင်္ကမန္တောဝ တဿ ဣန္ဒြိယဝိပ္ပကာရံ ဒိသွာ စိန္တေသိ ‘‘နာယံ တာပသော အညေသု ဒိဝသေသု နိသီဒနာကာရေန နိသိန္နော၊ အဇ္ဇေသ မံ ဩလောကေန္တောပိ ဒုဋ္ဌိန္ဒြိယော ဟုတွာ ဩလောကေတိ၊ ပရိဂ္ဂဏှိဿာမိ န’’န္တိ. သော တာပသဿ ဟေဋ္ဌာဝါတေ ဌတွာ ဂေါဓာမံသဂန္ဓံ ဃာယိတွာ ‘‘ဣမိနာ ကူဋတာပသေန အဇ္ဇ ဂေါဓာမံသံ ခါဒိတံ ဘဝိဿတိ၊ တေနေသ ရသတဏှာယ ဗဒ္ဓေါ အဇ္ဇ မံ အတ္တနော သန္တိကံ ဥပသင်္ကမန္တံ မုဂ္ဂရေန ပဟရိတွာ မံသံ ပစိတွာ ခါဒိတုကာမော ဘဝိဿတီ’’တိ တဿ သန္တိကံ အနုပဂန္တွာဝ ပဋိက္ကမိတွာ ဝိစရတိ.

တာပသော ဗောဓိသတ္တဿ အနာဂမနဘာဝံ ဉတွာ ‘‘ဣမိနာ ‘အယံ မံ ပဟရိတုကာမော’တိ ဉာတံ ဘဝိဿတိ၊ တေန ကာရဏေန နာဂစ္ဆတိ၊ အနာဂစ္ဆန္တဿာပိဿ ကုတော မုတ္တီ’’တိ မုဂ္ဂရံ နီဟရိတွာ ခိပိ. သော တဿ အဂ္ဂနင်္ဂုဋ္ဌမေဝ အာသာဒေသိ. ဗောဓိသတ္တော ဝေဂေန ဝမ္မိကံ ပဝိသိတွာ အညေန ဆိဒ္ဒေန သီသံ ဥက္ခိပိတွာ ‘‘အမ္ဘော ကူဋဇဋိလ၊ အဟံ တဝ သန္တိကံ ဥပသင်္ကမန္တော ‘သီလဝါ’တိ သညာယ ဥပသင်္ကမိံ၊ ဣဒါနိ ပန တေ မယာ ကူဋဘာဝေါ ဉာတော၊ တာဒိသဿ မဟာစောရဿ ကိံ ဣမိနာ ပဗ္ဗဇ္ဇာလိင်္ဂေနာ’’တိ ဝတွာ တံ ဂရဟန္တော ဣမံ ဂါထမာဟ –

၁၃၈. ‘‘ကိံ တေ ဇဋာဟိ ဒုမ္မေဓ၊ ကိံ တေ အဇိနသာဋိယာ၊

အဗ္ဘန္တရံ တေ ဂဟနံ၊ ဗာဟိရံ ပရိမဇ္ဇသီ’’တိ.

တတ္ထ ကိံ တေ ဇဋာဟိ ဒုမ္မေဓာတိ အမ္ဘော ဒုမ္မေဓ၊ နိပ္ပည ဧတာ ပဗ္ဗဇိတေန ဓာရေတဗ္ဗာ ဇဋာ၊ ပဗ္ဗဇ္ဇာဂုဏရဟိတဿ ကိံ တေ တာဟိ ဇဋာဟီတိ အတ္ထော. ကိံ တေ အဇိနသာဋိယာတိ အဇိနသာဋိယာ အနုစ္ဆဝိကဿ သံဝရဿ အဘာဝကာလတော ပဋ္ဌာယ ကိံ တေ အဇိနသာဋိယာ. အဗ္ဘန္တရံ တေ ဂဟနန္တိ တဝ အဗ္ဘန္တရံ ဟဒယံ ရာဂဒေါသမောဟဂဟနေန ဂဟနံ ပဋိစ္ဆန္နံ. ဗာဟိရံ ပရိမဇ္ဇသီတိ သော တွံ အဗ္ဘန္တရေ ဂဟနေ နှာနာဒီဟိ စေဝ လိင်္ဂဂဟနေန စ ဗာဟိရံ ပရိမဇ္ဇသိ၊ တံ ပရိမဇ္ဇန္တော ကဉ္ဇိကပူရိတလာဗု ဝိယ ဝိသပူရိတစာဋိ ဝိယ အာသီဝိသပူရိတဝမ္မိကော ဝိယ ဂူထပူရိတစိတ္တဃဋော ဝိယ စ ဗဟိမဋ္ဌောဝ ဟောသိ၊ ကိံ တယာ စောရေန ဣဓ ဝသန္တေန၊ သီဃံ ဣတော ပလာယာဟိ၊ နော စေ ပလာယသိ၊ ဂါမဝါသီနံ တေ အာစိက္ခိတွာ နိဂ္ဂဟံ ကာရာပေဿာမီတိ.

ဧဝံ ဗောဓိသတ္တော ကူဋတာပသံ တဇ္ဇေတွာ ဝမ္မိကမေဝ ပါဝိသိ၊ ကူဋတာပသောပိ တတော ပက္ကာမိ.

သတ္ထာ ဣမံ ဓမ္မဒေသနံ အာဟရိတွာ ဇာတကံ သမောဓာနေသိ – ‘‘တဒါ ကူဋတာပသော အယံ ကုဟကော အဟောသိ၊ ပုရိမော သီလဝန္တတာပသော သာရိပုတ္တော၊ ဂေါဓာပဏ္ဍိတော ပန အဟမေဝ အဟောသိ’’န္တိ.

ဂေါဓာဇာတကဝဏ္ဏနာ အဋ္ဌမာ.

[၁၃၉] ၉. ဥဘတောဘဋ္ဌဇာတကဝဏ္ဏနာ

အက္ခီ ဘိန္နာ ပဋော နဋ္ဌောတိ ဣဒံ သတ္ထာ ဝေဠုဝနေ ဝိဟရန္တော ဒေဝဒတ္တံ အာရဗ္ဘ ကထေသိ. တဒါ ကိရ ဓမ္မသဘာယံ ဘိက္ခူ ကထံ သမုဋ္ဌာပေသုံ ‘‘အာဝုသော၊ သေယျထာပိ နာမ ဆဝါလာတံ ဥဘတောပဒိတ္တံ မဇ္ဈေ ဂူထဂတံ နေဝါရညေ ကဋ္ဌတ္ထံ ဖရတိ၊ န ဂါမေ ကဋ္ဌတ္ထံ ဖရတိ၊ ဧဝမေဝ ဒေဝဒတ္တော ဧဝရူပေ နိယျာနိကသာသနေ ပဗ္ဗဇိတွာ ဥဘတော ဘဋ္ဌော ဥဘတော ပရိဗာဟိရော ဇာတော၊ ဂိဟိပရိဘောဂါ စ ပရိဟီနော၊ သာမညတ္ထဉ္စ န ပရိပူရေတီ’’တိ. သတ္ထာ အာဂန္တွာ ‘‘ကာယ နုတ္ထ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဧတရဟိ ကထာယ သန္နိသိန္နာ’’တိ ပုစ္ဆိတွာ ‘‘ဣမာယ နာမာ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘န၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဒေဝဒတ္တော ဣဒါနေဝ ဥဘတော ဘဋ္ဌော ဟောတိ၊ အတီတေပိ ဥဘတော ဘဋ္ဌော အဟောသိယေဝါ’’တိ ဝတွာ အတီတံ အာဟရိ.

အတီတေ ဗာရာဏသိယံ ဗြဟ္မဒတ္တေ ရဇ္ဇံ ကာရေန္တေ ဗောဓိသတ္တော ရုက္ခဒေဝတာ ဟုတွာ နိဗ္ဗတ္တိ. တဒါ ဧကသ္မိံ ဂါမကေ ဗာဠိသိကာ ဝသန္တိ. အထေကော ဗာဠိသိကော ဗဠိသံ အာဒါယ ဒဟရေန ပုတ္တေန သဒ္ဓိံ ယသ္မိံ သောဗ္ဘေ ပကတိယာပိ ဗာဠိသိကာ မစ္ဆေ ဂဏှန္တိ၊ တတ္ထ ဂန္တွာ ဗဠိသံ ခိပိ. ဗဠိသော ဥဒကပဋိစ္ဆန္နေ ဧကသ္မိံ ခါဏုကေ လဂ္ဂိ. ဗာဠိသိကော တံ အာကဍ္ဎိတုံ အသက္ကောန္တော စိန္တေသိ ‘‘အယံ ဗဠိသော မဟာမစ္ဆေ လဂ္ဂေါ ဘဝိဿတိ၊ ပုတ္တကံ မာတု သန္တိကံ ပေသေတွာ ပဋိဝိဿကေဟိ သဒ္ဓိံ ကလဟံ ကာရာပေမိ၊ ဧဝံ ဣတော န ကောစိ ကောဋ္ဌာသံ ပစ္စာသီသိဿတီ’’တိ. သော ပုတ္တံ အာဟ ‘‘ဂစ္ဆ၊ တာတ၊ အမှေဟိ မဟာမစ္ဆဿ လဒ္ဓဘာဝံ မာတု အာစိက္ခာဟိ၊ ‘ပဋိဝိဿကေဟိ ကိရ သဒ္ဓိံ ကလဟံ ကရောဟီ’တိ ဝဒေဟီ’’တိ. သော ပုတ္တံ ပေသေတွာ ဗဠိသံ အာကဍ္ဎိတုံ အသက္ကောန္တော ရဇ္ဇုစ္ဆေဒနဘယေန ဥတ္တရိသာဋကံ ထလေ ဌပေတွာ ဥဒကံ ဩတရိတွာ မစ္ဆလောဘေန မစ္ဆံ ဥပဓာရေန္တော ခါဏုကေဟိ ပဟရိတွာ ဒွေပိ အက္ခီနိ ဘိန္ဒိ. ထလေ ဌပိတသာဋကံပိဿ စောရော ဟရိ. သော ဝေဒနာပ္ပတ္တော ဟုတွာ ဟတ္ထေန အက္ခီနိ ဥပ္ပီဠယမာနော ဂဟေတွာ ဥဒကာ ဥတ္တရိတွာ ကမ္ပမာနော သာဋကံ ပရိယေသတိ.

သာပိဿ ဘရိယာ ‘‘ကလဟံ ကတွာ ကဿစိ အပစ္စာသီသနဘာဝံ ကရိဿာမီ’’တိ ဧကသ္မိံယေဝ ကဏ္ဏေ တာလပဏ္ဏံ ပိဠန္ဓိတွာ ဧကံ အက္ခိံ ဥက္ခလိမသိယာ အဉ္ဇေတွာ ကုက္ကုရံ အင်္ကေနာဒါယ ပဋိဝိဿကဃရံ အဂမာသိ. အထ နံ ဧကာ သဟာယိကာ ဧဝမာဟ ‘‘ဧကသ္မိံယေဝ တေ ကဏ္ဏေ တာလပဏ္ဏံ ပိဠန္ဓိတံ၊ ဧကံ အက္ခိ အဉ္ဇိတံ၊ ပိယပုတ္တံ ဝိယ ကုက္ကုရံ အင်္ကေနာဒါယ ဃရတော ဃရံ ဂစ္ဆသိ၊ ကိံ ဥမ္မတ္တိကာသိ ဇာတာ’’တိ. ‘‘နာဟံ ဥမ္မတ္တိကာ၊ တွံ ပန မံ အကာရဏေန အက္ကောသသိ ပရိဘာသသိ၊ ဣဒါနိ တံ ဂါမဘောဇကဿ သန္တိကံ ဂန္တွာ အဋ္ဌ ကဟာပဏေ ဒဏ္ဍာပေဿာမီ’’တိ ဧဝံ ကလဟံ ကတွာ ဥဘောပိ ဂါမဘောဇကဿ သန္တိကံ အဂမံသု. ကလဟေ ဝိသောဓိယမာနေ တဿာယေဝ မတ္ထကေ ဒဏ္ဍော ပတိ. အထ နံ ဗန္ဓိတွာ ‘‘ဒဏ္ဍံ ဒေဟီ’’တိ ပေါထေတုံ အာရဘိံသု.

ရုက္ခဒေဝတာ ဂါမေ တဿာ ဣမံ ပဝတ္တိံ၊ အရညေ စဿာ ပတိနော တံ ဗျသနံ ဒိသွာ ခန္ဓန္တရေ ဌိတာ ‘‘ဘော ပုရိသ၊ တုယှံ ဥဒကေပိ ကမ္မန္တော ပဒုဋ္ဌော ထလေပိ၊ ဥဘတောဘဋ္ဌော ဇာတော’’တိ ဝတွာ ဣမံ ဂါထမာဟ –

၁၃၉. ‘‘အက္ခီ ဘိန္နာ ပဋော နဋ္ဌော၊ သခိဂေဟေ စ ဘဏ္ဍနံ၊

ဥဘတော ပဒုဋ္ဌာ ကမ္မန္တာ၊ ဥဒကမှိ ထလမှိ စာ’’တိ.

တတ္ထ သခိဂေဟေ စ ဘဏ္ဍနန္တိ သခီ နာမ သဟာယိကာ၊ တဿာ စ ဂေဟေ တဝ ဘရိယာယ ဘဏ္ဍနံ ကတံ၊ ဘဏ္ဍနံ ကတွာ ဗန္ဓိတွာ ပေါထေတွာ ဒဏ္ဍံ ဒါပိယတိ. ဥဘတော ပဒုဋ္ဌာ ကမ္မန္တာတိ ဧဝံ တဝ ဒွီသုပိ ဌာနေသု ကမ္မန္တာ ပဒုဋ္ဌာယေဝ ဘိန္နာယေဝ. ကတရေသု ဒွီသု? ဥဒကမှိ ထလမှိ စာတိ၊ အက္ခိဘေဒေန ပဋနာသေန စ ဥဒကေ ကမ္မန္တာ ပဒုဋ္ဌာ၊ သခိဂေဟေ ဘဏ္ဍနေန ထလေ ကမ္မန္တာ ပဒုဋ္ဌာတိ.

သတ္ထာ ဣမံ ဓမ္မဒေသနံ အာဟရိတွာ ဇာတကံ သမောဓာနေသိ ‘‘တဒါ ဗာဠိသိကော ဒေဝဒတ္တော အဟောသိ၊ ရုက္ခဒေဝတာ ပန အဟမေဝ အဟောသိ’’န္တိ.

ဥဘတောဘဋ္ဌဇာတကဝဏ္ဏနာ နဝမာ.

[၁၄၀] ၁၀. ကာကဇာတကဝဏ္ဏနာ

နိစ္စံ ဥဗ္ဗိဂ္ဂဟဒယာတိ ဣဒံ သတ္ထာ ဇေတဝနေ ဝိဟရန္တော ဉာတတ္ထစရိယံ အာရဗ္ဘ ကထေသိ. ပစ္စုပ္ပန္နဝတ္ထု ဒွါဒသကနိပါတေ ဘဒ္ဒသာလဇာတကေ (ဇာ. ၁.၁၂.၁၃ အာဒယော) အာဝိ ဘဝိဿတိ.

အတီတေ ဗာရာဏသိယံ ဗြဟ္မဒတ္တေ ရဇ္ဇံ ကာရေန္တေ ဗောဓိသတ္တော ကာကယောနိယံ နိဗ္ဗတ္တိ. အထေကဒိဝသံ ရညော ပုရောဟိတော ဗဟိနဂရေ နဒိယံ နှာယိတွာ ဂန္ဓေ ဝိလိမ္ပိတွာ မာလံ ပိဠန္ဓိတွာ ဝရဝတ္ထနိဝတ္ထော နဂရံ ပါဝိသိ. နဂရဒွါရတောရဏေ ဒွေ ကာကာ နိသိန္နာ ဟောန္တိ. တေသု ဧကော ဧကံ အာဟ – ‘‘သမ္မ၊ အဟံ ဣမဿ ဗြာဟ္မဏဿ မတ္ထကေ သရီရဝဠဉ္ဇံ ပါတေဿာမီ’’တိ. ဣတရော ‘‘မာ တေ ဧတံ ရုစ္စိ၊ အယံ ဗြာဟ္မဏော ဣဿရော၊ ဣဿရဇနေန စ သဒ္ဓိံ ဝေရံ နာမ ပါပကံ. အယဉှိ ကုဒ္ဓေါ သဗ္ဗေပိ ကာကေ ဝိနာသေယျာ’’တိ. ‘‘န သက္ကာ မယာ န ကာတု’’န္တိ. ‘‘တေန ဟိ ပညာယိဿသီ’’တိ ဝတွာ ဣတရော ကာကော ပလာယိ. သော တောရဏဿ ဟေဋ္ဌာဘာဂံ သမ္ပတ္တေ ဗြာဟ္မဏေ ဩလမ္ဗကံ စာလေန္တော ဝိယ တဿ မတ္ထကေ ဝစ္စံ ပါတေသိ. ဗြာဟ္မဏော ကုဇ္ဈိတွာ ကာကေသု ဝေရံ ဗန္ဓိ.

တသ္မိံ ကာလေ ဧကာ ဘတိယာ ဝီဟိကောဋ္ဋိကဒါသီ ဝီဟိံ ဂေဟဒွါရေ အာတပေ ပတ္ထရိတွာ ရက္ခန္တီ နိသိန္နာဝ နိဒ္ဒံ ဩက္ကမိ. တဿာ ပမာဒံ ဉတွာ ဧကော ဒီဃလောမကော ဧဠကော အာဂန္တွာ ဝီဟိံ ခါဒိ၊ သာ ပဗုဇ္ဈိတွာ တံ ဒိသွာ ပလာပေသိ. ဧဠကော ဒုတိယမ္ပိ၊ တတိယမ္ပိ တဿာ တထေဝ နိဒ္ဒါယနကာလေ အာဂန္တွာ ဝီဟိံ ခါဒိ. သာပိ တံ တိက္ခတ္တုံ ပလာပေတွာ စိန္တေသိ ‘‘အယံ ပုနပ္ပုနံ ခါဒန္တော ဥပဍ္ဎဝီဟိံ ခါဒိဿတိ၊ ဗဟု မေ ဆေဒေါ ဘဝိဿတိ၊ ဣဒါနိဿ ပုန အနာဂမနကာရဏံ ကရိဿာမီ’’တိ. သာ အလာတံ ဂဟေတွာ နိဒ္ဒါယမာနာ ဝိယ နိသီဒိတွာ ဝီဟိခါဒနတ္ထာယ ဧဠကေ သမ္ပတ္တေ ဥဋ္ဌာယ အလာတေန ဧဠကံ ပဟရိ၊ လောမာနိ အဂ္ဂိံ ဂဏှိံသု. သော သရီရေ ဈာယန္တေ ‘‘အဂ္ဂိံ နိဗ္ဗာပေဿာမီ’’တိ ဝေဂေန ဂန္တွာ ဟတ္ထိသာလာယ သမီပေ ဧကိဿာ တိဏကုဋိယာ သရီရံ ဃံသိ၊ သာ ပဇ္ဇလိ. တတော ဥဋ္ဌိတာ ဇာလာ ဟတ္ထိသာလံ ဂဏှိ. ဟတ္ထိသာလာသု ဈာယန္တီသု ဟတ္ထိပိဋ္ဌာနိ ဈာယိံသု၊ ဗဟူ ဟတ္ထီ ဝဏိတသရီရာ အဟေသုံ. ဝေဇ္ဇာ ဟတ္ထီ အရောဂေ ကာတုံ အသက္ကောန္တာ ရညော အာရောစေသုံ. ရာဇာ ပုရောဟိတံ အာဟ ‘‘အာစရိယ၊ ဟတ္ထိဝေဇ္ဇာ ဟတ္ထီ တိကိစ္ဆိတုံ န သက္ကောန္တိ၊ အပိ ကိဉ္စိ ဘေသဇ္ဇံ ဇာနာသီ’’တိ. ‘‘ဇာနာမိ၊ မဟာရာဇာ’’တိ. ‘‘ကိံ လဒ္ဓုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ? ‘‘ကာကဝသာ၊ မဟာရာဇာ’’တိ. ရာဇာ ‘‘တေန ဟိ ကာကေ မာရေတွာ ဝသံ အာဟရထာ’’တိ အာဟ. တတော ပဋ္ဌာယ ကာကေ မာရေတွာ ဝသံ အလဘိတွာ တတ္ထ တတ္ထေဝ ရာသိံ ကရောန္တိ၊ ကာကာနံ မဟာဘယံ ဥပ္ပဇ္ဇိ.

တဒါ ဗောဓိသတ္တော အသီတိကာကသဟဿပရိဝါရော မဟာသုသာနေ ဝသတိ. အထေကော ကာကော ဂန္တွာ ကာကာနံ ဥပ္ပန္နဘယံ ဗောဓိသတ္တဿ အာရောစေသိ. သော စိန္တေသိ ‘‘ဌပေတွာ မံ အညော မယှံ ဉာတကာနံ ဥပ္ပန္နဘယံ ဟရိတုံ သမတ္ထော နာမ နတ္ထိ၊ ဟရိဿာမိ န’’န္တိ ဒသ ပါရမိယော အာဝဇ္ဇေတွာ မေတ္တာပါရမိံ ပုရေစာရိကံ ကတွာ ဧကဝေဂေန ပက္ခန္ဒိတွာ ဝိဝဋမဟာဝါတပါနေန ပဝိသိတွာ ရညော အာသနဿ ဟေဋ္ဌာ ပါဝိသိ. အထ နံ ဧကော မနုဿော ဂဟိတုကာမော အဟောသိ. ရာဇာ ‘‘သရဏံ ပဝိဋ္ဌော၊ မာ ဂဏှီ’’တိ ဝါရေသိ. မဟာသတ္တော ထောကံ ဝိဿမိတွာ မေတ္တာပါရမိံ အာဝဇ္ဇေတွာ ဟေဋ္ဌာသနာ နိက္ခမိတွာ ရာဇာနံ အာဟ – ‘‘မဟာရာဇ၊ ရညာ နာမ ဆန္ဒာဒိဝသေန အဂန္တွာ ရဇ္ဇံ ကာရေတုံ ဝဋ္ဋတိ. ယံ ယံ ကမ္မံ ကတ္တဗ္ဗံ ဟောတိ၊ သဗ္ဗံ နိသမ္မ ဥပဓာရေတွာ ကာတုံ ဝဋ္ဋတိ. ယဉ္စ ကယိရမာနံ နိပ္ဖဇ္ဇတိ၊ တဒေဝ ကာတုံ ဝဋ္ဋတိ၊ န ဣတရံ. သစေ ဟိ ရာဇာနော ယံ ကယိရမာနံ န နိပ္ဖဇ္ဇတိ၊ တံ ကရောန္တိ၊ မဟာဇနဿ မရဏဘယပရိယောသာနံ မဟာဘယံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ. ပုရောဟိတော ဝေရဝသိကော ဟုတွာ မုသာဝါဒံ အဘာသိ၊ ကာကာနံ ဝသာ နာမ နတ္ထီ’’တိ. တံ သုတွာ ရာဇာ ပသန္နစိတ္တော ဗောဓိသတ္တဿ ကဉ္စနဘဒ္ဒပီဌံ ဒါပေတွာ တတ္ထ နိသိန္နဿ ပက္ခန္တရာနိ သတပါကသဟဿပါကတေလေဟိ မက္ခာပေတွာ ကဉ္စနတဋ္ဋကေ ရာဇာရဟံ သုဘောဇနံ ဘောဇာပေတွာ ပါနီယံ ပါယေတွာ သုဟိတံ ဝိဂတဒရထံ မဟာသတ္တံ ဧတဒဝေါစ ‘‘ပဏ္ဍိတ၊ တွံ ‘ကာကာနံ ဝသာ နာမ နတ္ထီ’တိ ဝဒေသိ၊ ကေန ကာရဏေန နေသံ ဝသာ န ဟောတီ’’တိ ဗောဓိသတ္တော ‘‘ဣမိနာ စ ဣမိနာ စ ကာရဏေနာ’’တိ သကလနိဝေသနံ ဧကရဝံ ကတွာ ဓမ္မံ ဒေသေန္တော ဣမံ ဂါထမာဟ –

၁၄၀. ‘‘နိစ္စံ ဥဗ္ဗိဂ္ဂဟဒယာ၊ သဗ္ဗလောကဝိဟေသကာ၊

တသ္မာ နေသံ ဝသာ နတ္ထိ၊ ကာကာနမှာက ဉာတိန’’န္တိ.

တတြာယံ သင်္ခေပတ္ထော – မဟာရာဇ၊ ကာကာ နာမ နိစ္စံ ဥဗ္ဗိဂ္ဂမာနသာ ဘယပ္ပတ္တာဝ ဝိဟရန္တိ၊ သဗ္ဗလောကဿ စ ဝိဟေသကာ၊ ခတ္တိယာဒယော မနုဿေပိ ဣတ္ထိပုရိသေပိ ကုမာရကုမာရိကာဒယောပိ ဝိဟေဌေန္တာ ကိလမေန္တာဝ ဝိစရန္တိ၊ တသ္မာ ဣမေဟိ ဒွီဟိ ကာရဏေဟိ နေသံ အမှာကံ ဉာတီနံ ကာကာနံ ဝသာ နာမ နတ္ထိ. အတီတေပိ န ဘူတပုဗ္ဗာ၊ အနာဂတေပိ န ဘဝိဿတီတိ.

ဧဝံ မဟာသတ္တော ဣမံ ကာရဏံ ဥတ္တာနံ ကတွာ ‘‘မဟာရာဇ၊ ရညာ နာမ အနိသမ္မ အနုပဓာရေတွာ ကမ္မံ န ကတ္တဗ္ဗ’’န္တိ ရာဇာနံ ဗောဓေသိ. ရာဇာ တုဿိတွာ ဗောဓိသတ္တံ ရဇ္ဇေန ပူဇေသိ. ဗောဓိသတ္တော ရဇ္ဇံ ရညောယေဝ ပဋိဒတွာ ရာဇာနံ ပဉ္စသု သီလေသု ပတိဋ္ဌာပေတွာ သဗ္ဗသတ္တာနံ အဘယံ ယာစိ. ရာဇာ တဿ ဓမ္မဒေသနံ သုတွာ သဗ္ဗသတ္တာနံ အဘယံ ဒတွာ ကာကာနံ နိဗဒ္ဓဒါနံ ပဋ္ဌပေသိ. ဒိဝသေ ဒိဝသေ တဏ္ဍုလမ္ဗဏဿ ဘတ္တံ ပစိတွာ နာနဂ္ဂရသေဟိ ဩမဒ္ဒိတွာ ကာကာနံ ဒီယတိ၊ မဟာသတ္တဿ ပန ရာဇဘောဇနမေဝ ဒီယိတ္ထ.

သတ္ထာ ဣမံ ဓမ္မဒေသနံ အာဟရိတွာ ဇာတကံ သမောဓာနေသိ – ‘‘တဒါ ဗာရာဏသိရာဇာ အာနန္ဒော အဟောသိ၊ ကာကရာဇာ ပန အဟမေဝ အဟောသိ’’န္တိ.

ကာကဇာတကဝဏ္ဏနာ ဒသမာ.

အသမ္ပဒါနဝဂ္ဂေါ စုဒ္ဒသမော.

တဿုဒ္ဒါနံ –

အသမ္ပဒါနဘီရုကံ၊ ဃတာသနဈာနသောဓံ၊

စန္ဒာဘံ သုဝဏ္ဏဟံသံ၊ ဗဗ္ဗုဂေါဓုဘတောဘဋ္ဌံ၊

ကာကရာဇာတိ တေ ဒသာတိ.