၁၅. ကကဏ္ဋကဝဂ္ဂေါ

[၁၄၁] ၁. ဂေါဓာဇာတကဝဏ္ဏနာ

န ပါပဇနသံသေဝီတိ ဣဒံ သတ္ထာ ဝေဠုဝနေ ဝိဟရန္တော ဧကံ ဝိပက္ခသေဝိံ ဘိက္ခုံ အာရဗ္ဘ ကထေသိ. ပစ္စုပ္ပန္နဝတ္ထု မဟိဠာမုခဇာတကေ ကထိတသဒိသမေဝ.

အတီတေ ဗာရာဏသိယံ ဗြဟ္မဒတ္တေ ရဇ္ဇံ ကာရေန္တေ ဗောဓိသတ္တော ဂေါဓာယောနိယံ ပဋိသန္ဓိံ ဂဏှိ. သော ဝယပ္ပတ္တော နဒီတီရေ မဟာဗိလေ အနေကဂေါဓာသတပရိဝါရော ဝါသံ ကပ္ပေသိ. တဿ ပုတ္တော ဂေါဓာပိလ္လကော ဧကေန ကကဏ္ဋကေန သဒ္ဓိံ သန္ထဝံ ကတွာ တေန သဒ္ဓိံ သမ္မောဒမာနော ဝိဟရန္တော ‘‘ကကဏ္ဋကံ ပရိဿဇိဿာမီ’’တိ အဝတ္ထရတိ. တဿ တေန သဒ္ဓိံ ဝိဿာသံ ဂေါဓာရာဇဿ အာရောစေသုံ. ဂေါဓာရာဇာ ပုတ္တံ ပက္ကောသာပေတွာ ‘‘တာတ၊ တွံ အဋ္ဌာနေ ဝိဿာသံ ကရောသိ၊ ကကဏ္ဋကာ နာမ နီစဇာတိကာ၊ တေဟိ သဒ္ဓိံ ဝိဿာသော န ကတ္တဗ္ဗော. သစေ တွံ တေန သဒ္ဓိံ ဝိဿာသံ ကရိဿသိ၊ တံ ကကဏ္ဋကံ နိဿာယ သဗ္ဗမ္ပေတံ ဂေါဓာကုလံ ဝိနာသံ ပါပုဏိဿတိ၊ ဣတော ပဋ္ဌာယ ဧတေန သဒ္ဓိံ ဝိဿာသံ မာ အကာသီ’’တိ အာဟ. သော ကရောတိယေဝ. ဗောဓိသတ္တော ပုနပ္ပုနံ ကထေန္တောပိ တဿ တေန သဒ္ဓိံ ဝိဿာသံ ဝါရေတုံ အသက္ကောန္တော ‘‘အဝဿံ အမှာကံ ဧတံ ကကဏ္ဋကံ နိဿာယ ဘယံ ဥပ္ပဇ္ဇိဿတိ၊ တသ္မိံ ဥပ္ပန္နေ ပလာယနမဂ္ဂံ သမ္ပာဒေတုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ ဧကေန ပဿေန ဝါတဗိလံ ကာရာပေသိ.

ပုတ္တောပိဿ အနုက္ကမေန မဟာသရီရော အဟောသိ၊ ကကဏ္ဋကော ပန ပုရိမပ္ပမာဏောယေဝ. ဣတရော ‘‘ကကဏ္ဋကံ ပရိဿဇိဿာမီ’’တိ အန္တရန္တရာ အဝတ္ထရတိယေဝ၊ ကကဏ္ဋကဿ ပဗ္ဗတကူဋေန အဝတ္ထရဏကာလော ဝိယ ဟောတိ. သော ကိလမန္တော စိန္တေသိ ‘‘သစေ အယံ အညာနိ ကတိပယာနိ ဒိဝသာနိ မံ ဧဝံ ပရိဿဇိဿတိ၊ ဇီဝိတံ မေ နတ္ထိ၊ ဧကေန လုဒ္ဒကေန သဒ္ဓိံ ဧကတော ဟုတွာ ဣမံ ဂေါဓာကုလံ ဝိနာသေဿာမီ’’တိ. အထေကဒိဝသံ နိဒါဃသမယေ မေဃေ ဝုဋ္ဌေ ဝမ္မိကမက္ခိကာ ဥဋ္ဌဟိံသု၊ တတော တတော ဂေါဓာ နိက္ခမိတွာ မက္ခိကာယော ခါဒန္တိ. ဧကော ဂေါဓာလုဒ္ဒကော ဂေါဓာဗိလံ ဘိန္ဒနတ္ထာယ ကုဒ္ဒါလံ ဂဟေတွာ သုနခေဟိ သဒ္ဓိံ အရညံ ပါဝိသိ. ကကဏ္ဋကော တံ ဒိသွာ ‘‘အဇ္ဇ အတ္တနော မနောရထံ ပူရေဿာမီ’’တိ တံ ဥပသင်္ကမိတွာ အဝိဒူရေ နိပဇ္ဇိတွာ ‘‘ဘော ပုရိသ၊ ကသ္မာ အရညေ ဝိစရသီ’’တိ ပုစ္ဆိ. သော ‘‘ဂေါဓာနံ အတ္ထာယာ’’တိ အာဟ. ‘‘အဟံ အနေကသတာနံ ဂေါဓာနံ အာသယံ ဇာနာမိ၊ အဂ္ဂိဉ္စ ပလာလဉ္စ အာဒါယ ဧဟီ’’တိ တံ တတ္ထ နေတွာ ‘‘ဣမသ္မိံ ဌာနေ ပလာလံ ပက္ခိပိတွာ အဂ္ဂိံ ဒတွာ ဓူမံ ကတွာ သမန္တာ သုနခေ ဌပေတွာ သယံ မဟာမုဂ္ဂရံ ဂဟေတွာ နိက္ခန္တာ နိက္ခန္တာ ဂေါဓာ ပဟရိတွာ မာရေတွာ ရာသိံ ကတွာ ယာဟီ’’တိ ဧဝဉ္စ ပန ဝတွာ ‘‘အဇ္ဇ ပစ္စာမိတ္တဿ ပိဋ္ဌိံ ပဿိဿာမီ’’တိ ဧကသ္မိံ ဌာနေ သီသံ ဥက္ခိပိတွာ နိပဇ္ဇိ. လုဒ္ဒကောပိ ပလာလဓူမံ အကာသိ၊ ဓူမော ဗိလံ ပါဝိသိ၊ ဂေါဓာ ဓူမန္ဓာ မရဏဘယတဇ္ဇိတာ နိက္ခမိတွာ ပလာယိတုံ အာရဒ္ဓါ. လုဒ္ဒကော နိက္ခန္တံ နိက္ခန္တံ ပဟရိတွာ မာရေသိ၊ တဿ ဟတ္ထတော မုတ္တာ သုနခါ ဂဏှိံသု. ဂေါဓာနံ မဟာဝိနာသော ဥပ္ပဇ္ဇိ.

ဗောဓိသတ္တော ‘‘ကကဏ္ဋကံ နိဿာယ ဘယံ ဥပ္ပန္န’’န္တိ ဉတွာ ‘‘ပါပပုရိသသံသဂ္ဂေါ နာမ န ကတ္တဗ္ဗော၊ ပါပေ နိဿာယ ဟိတသုခံ နာမ နတ္ထိ၊ ဧကဿ ပါပကကဏ္ဋကဿ ဝသေန ဧတ္တကာနံ ဂေါဓာနံ ဝိနာသော ဇာတော’’တိ ဝါတဗိလေန ပလာယန္တော ဣမံ ဂါထမာဟ –

၁၄၁. ‘‘န ပါပဇနသံသေဝီ၊ အစ္စန္တသုခမေဓတိ၊

ဂေါဓာကုလံ ကကဏ္ဋာဝ၊ ကလိံ ပါပေတိ အတ္တာန’’န္တိ.

တတြာယံ သင်္ခေပတ္ထော – ပါပဇနသံသေဝီ ပုဂ္ဂလော အစ္စန္တသုခံ ဧကန္တသုခံ နိရန္တရသုခံ နာမ န ဧဓတိ န ဝိန္ဒတိ န ပဋိလဘတိ. ယထာ ကိံ? ဂေါဓာကုလံ ကကဏ္ဋာဝ. ယထာ ကကဏ္ဋကတော ဂေါဓာကုလံ သုခံ န လဘတိ၊ ဧဝံ ပါပဇနသံသေဝီ ပုဂ္ဂလော သုခံ န လဘတိ. ပါပဇနံ ပန သေဝန္တော ဧကန္တေနေဝ ကလိံ ပါပေတိ အတ္တာနံ၊ ကလိ ဝုစ္စတိ ဝိနာသော၊ ဧကန္တေနေဝ ပါပသေဝီ အတ္တာနဉ္စ အညေ စ အတ္တနာ သဒ္ဓိံ ဝသန္တေ ဝိနာသံ ပါပေတိ. ပါဠိယံ ပန ‘‘ဖလံ ပါပေယျာ’’တိ လိခန္တိ. တံ ဗျဉ္ဇနံ အဋ္ဌကထာယံ နတ္ထိ၊ အတ္ထောပိဿ န ယုဇ္ဇတိ. တသ္မာ ယထာဝုတ္တမေဝ ဂဟေတဗ္ဗံ.

သတ္ထာ ဣမံ ဓမ္မဒေသနံ အာဟရိတွာ ဇာတကံ သမောဓာနေသိ – ‘‘တဒါ ကကဏ္ဋကော ဒေဝဒတ္တော အဟောသိ၊ ဗောဓိသတ္တဿ ပုတ္တော အနောဝါဒကော ဂေါဓာပိလ္လကော ဝိပက္ခသေဝီ ဘိက္ခု၊ ဂေါဓာရာဇာ ပန အဟမေဝ အဟောသိ’’န္တိ.

ဂေါဓာဇာတကဝဏ္ဏနာ ပဌမာ.

[၁၄၂] ၂. သိင်္ဂါလဇာတကဝဏ္ဏနာ

ဧတဉှိ တေ ဒုရာဇာနန္တိ ဣဒံ သတ္ထာ ဝေဠုဝနေ ဝိဟရန္တော ဒေဝဒတ္တဿ ဝဓာယ ပရိသက္ကနံ အာရဗ္ဘ ကထေသိ. ဓမ္မသဘာယဉှိ ဘိက္ခူနံ ကထံ သုတွာ သတ္ထာ ‘‘န၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဒေဝဒတ္တော ဣဒါနေဝ မယှံ ဝဓာယ ပရိသက္ကတိ၊ ပုဗ္ဗေပိ ပရိသက္ကိယေဝ၊ န စ မံ မာရေတုံ အသက္ခိ၊ သယမေဝ ပန ကိလန္တော’’တိ ဝတွာ အတီတံ အာဟရိ.

အတီတေ ဗာရာဏသိယံ ဗြဟ္မဒတ္တေ ရဇ္ဇံ ကာရေန္တေ ဗောဓိသတ္တော သိင်္ဂါလယောနိယံ နိဗ္ဗတ္တိတွာ သိင်္ဂါလရာဇာ ဟုတွာ သိင်္ဂါလဂဏပရိဝုတော သုသာနဝနေ ဝိဟာသိ. တေန သမယေန ရာဇဂဟေ ဥဿဝေါ အဟောသိ၊ ယေဘုယျေန မနုဿာ သုရံ ပိဝန္တိ၊ သုရာဆဏောယေဝ ကိရေသော. အထေတ္ထ သမ္ဗဟုလာ ဓုတ္တာ ဗဟုံ သုရဉ္စ မံသဉ္စ အာဟရာပေတွာ မဏ္ဍိတပသာဓိတာ ဂါယိတွာ ဂါယိတွာ သုရဉ္စ ပိဝန္တိ၊ မံသဉ္စ ခါဒန္တိ. တေသံ ပဌမယာမာဝသာနေ မံသံ ခီယိ၊ သုရာ ပန ဗဟုကာဝ. အထေကော ဓုတ္တော ‘‘မံသခဏ္ဍံ ဒေဟီ’’တိ အာဟ. ‘‘မံသံ ခီဏ’’န္တိ စ ဝုတ္တေ ‘‘မယိ ဌိတေ မံသက္ခယော နာမ နတ္ထီ’’တိ ဝတွာ ‘‘အာမကသုသာနေ မတမနုဿမံသံ ခါဒနတ္ထာယ အာဂတေ သိင်္ဂါလေ မာရေတွာ မံသံ အာဟရိဿာမီ’’တိ မုဂ္ဂရံ ဂဟေတွာ နိဒ္ဓမနမဂ္ဂေန နဂရာ နိက္ခမိတွာ သုသာနံ ဂန္တွာ မုဂ္ဂရံ ဂဟေတွာ မတကော ဝိယ ဥတ္တာနော နိပဇ္ဇိ. တသ္မိံ ခဏေ ဗောဓိသတ္တော သိင်္ဂါလဂဏပရိဝုတော တတ္ထ ဂတော တံ ဒိသွာ ‘‘နာယံ မတကော’’တိ ဉတွာပိ ‘‘သုဋ္ဌုတရံ ဥပပရိက္ခိဿာမီ’’တိ တဿ အဓောဝါတေန ဂန္တွာ သရီရဂန္ဓံ ဃာယိတွာ တထတောဝဿ အမတကဘာဝံ ဉတွာ ‘‘လဇ္ဇာပေတွာ နံ ဥယျောဇေဿာမီ’’တိ ဂန္တွာ မုဂ္ဂရကောဋိယံ ဍံသိတွာ အာကဍ္ဎိ၊ ဓုတ္တော မုဂ္ဂရံ န ဝိဿဇိ၊ ဥပသင်္ကမန္တမ္ပိ န ဩလောကေန္တော နံ ဂါဠှတရံ အဂ္ဂဟေသိ. ဗောဓိသတ္တော ပဋိက္ကမိတွာ ‘‘ဘော ပုရိသ၊ သစေ တွံ မတကော ဘဝေယျာသိ၊ န မယိ မုဂ္ဂရံ အာကဍ္ဎန္တေ ဂါဠှတရံ ဂဏှေယျာသိ၊ ဣမိနာ ကာရဏေန တဝ မတကဘာဝေါ ဝါ အမတကဘာဝေါ ဝါ ဒုဇ္ဇာနော’’တိ ဝတွာ ဣမံ ဂါထမာဟ –

၁၄၂. ‘‘ဧတဉှိ တေ ဒုရာဇာနံ၊ ယံ သေသိ မတသာယိကံ၊

ယဿ တေ ကဍ္ဎမာနဿ၊ ဟတ္ထာ ဒဏ္ဍော န မုစ္စတီ’’တိ.

တတ္ထ ဧတဉှိ တေ ဒုရာဇာနန္တိ ဧတံ ကာရဏံ တဝ ဒုဝိညေယျံ. ယံ သေသိ မတသာယိကန္တိ ယေန ကာရဏေန တွံ မတသာယိကံ သေသိ၊ မတကော ဝိယ ဟုတွာ သယသိ. ယဿ တေ ကဍ္ဎမာနဿာတိ ယဿ တဝ ဒဏ္ဍကောဋိယံ ဂဟေတွာ ကဍ္ဎိယမာနဿ ဟတ္ထတော ဒဏ္ဍော န မုစ္စတိ၊ သော တွံ တထတော မတကော နာမ န ဟောသီတိ.

ဧဝံ ဝုတ္တေ သော ဓုတ္တော ‘‘အယံ မမ အမတကဘာဝံ ဇာနာတီ’’တိ ဥဋ္ဌာယ ဒဏ္ဍံ ခိပိ၊ ဒဏ္ဍော ဝိရဇ္ဈိ. ဓုတ္တော ‘‘ဂစ္ဆ၊ ဝိရဒ္ဓေါ ဒါနိသိ မယာ’’တိ အာဟ. ဗောဓိသတ္တော နိဝတ္တိတွာ ‘‘ဘော ပုရိသ၊ မံ ဝိရဇ္ဈန္တောပိ တွံ အဋ္ဌ မဟာနိရယေ သောဠသ စ ဥဿဒနိရယေ အဝိရဒ္ဓေါယေဝါ’’တိ ဝတွာ ပက္ကာမိ. ဓုတ္တော ကိဉ္စိ အလဘိတွာ သုသာနာ နိက္ခမိတွာ ပရိခါယံ နှာယိတွာ အာဂတမဂ္ဂေနေဝ နဂရံ ပါဝိသိ.

သတ္ထာ ဣမံ ဓမ္မဒေသနံ အာဟရိတွာ ဇာတကံ သမောဓာနေသိ – ‘‘တဒါ ဓုတ္တော ဒေဝဒတ္တော အဟောသိ၊ သိင်္ဂါလရာဇာ ပန အဟမေဝ အဟောသိ’’န္တိ.

သိင်္ဂါလဇာတကဝဏ္ဏနာ ဒုတိယာ.

[၁၄၃] ၃. ဝိရောစဇာတကဝဏ္ဏနာ

လသီ စ တေ နိပ္ဖလိတာတိ ဣဒံ သတ္ထာ ဝေဠုဝနေ ဝိဟရန္တော ဒေဝဒတ္တဿ ဂယာသီသေ သုဂတာလယဿ ဒဿိတဘာဝံ အာရဗ္ဘ ကထေသိ. ဒေဝဒတ္တော ဟိ ပရိဟီနဇ္ဈာနော လာဘသက္ကာရပရိဟီနော ‘‘အတ္ထေကော ဥပါယော’’တိ စိန္တေတွာ သတ္ထာရံ ပဉ္စ ဝတ္ထူနိ ယာစိတွာ အလဘမာနော ဒွိန္နံ အဂ္ဂသာဝကာနံ သဒ္ဓိဝိဟာရိကေ အဓုနာ ပဗ္ဗဇိတေ ဓမ္မဝိနယမှိ အကောဝိဒေ ပဉ္စသတေ ဘိက္ခူ ဂဟေတွာ ဂယာသီသံ ဂန္တွာ သံဃံ ဘိန္ဒိတွာ ဧကသီမာယံ အာဝေဏိကံ သံဃကမ္မံ အကာသိ. သတ္ထာ တေသံ ဘိက္ခူနံ ဉာဏပရိပါကကာလံ ဉတွာ ဒွေ အဂ္ဂသာဝကေ ပေသေသိ. တေ ဒိသွာ ဒေဝဒတ္တော တုဋ္ဌမာနသော ရတ္တိံ ဓမ္မံ ဒေသယမာနော ‘‘ဗုဒ္ဓလီလံ ကရိဿာမီ’’တိ သုဂတာလယံ ဒဿေန္တော ‘‘ဝိဂတထိနမိဒ္ဓေါ ခေါ၊ အာဝုသော သာရိပုတ္တ၊ ဘိက္ခုသံဃော၊ ပဋိဘာတု တံ ဘိက္ခူနံ ဓမ္မီကထာ၊ ပိဋ္ဌိ မေ အာဂိလာယတိ၊ တမဟံ အာယမိဿာမီ’’တိ ဝတွာ နိဒ္ဒံ ဥပဂတော. ဒွေ အဂ္ဂသာဝကာ တေသံ ဘိက္ခူနံ ဓမ္မံ ဒေသေတွာ မဂ္ဂဖလေဟိ ပဗောဓေတွာ သဗ္ဗေ အာဒါယ ဝေဠုဝနမေဝ ပစ္စာဂမိံသု.

ကောကာလိကော ဝိဟာရံ တုစ္ဆံ ဒိသွာ ဒေဝဒတ္တဿ သန္တိကံ ဂန္တွာ ‘‘အာဝုသော ဒေဝဒတ္တ၊ ပရိသံ တေ ဘိန္ဒိတွာ ဒွေ အဂ္ဂသာဝကာ ဝိဟာရံ တုစ္ဆံ ကတွာ ဂတာ၊ တွံ ပန နိဒ္ဒါယသိယေဝါ’’တိ ဝတွာ ဥတ္တရာသင်္ဂမဿ အပနေတွာ ဘိတ္တိယံ ပိဋ္ဌိကဏ္ဋကံ ဖုသန္တော ဝိယ ပဏှိယာ နံ ဟဒယေ ပဟရိ. တာဝဒေဝဿ မုခတော လောဟိတံ ဥဂ္ဂဉ္ဆိ. သော တတော ပဋ္ဌာယ ဂိလာနော အဟောသိ. သတ္ထာ ထေရံ ပုစ္ဆိ ‘‘သာရိပုတ္တ၊ တုမှာကံ ဂတကာလေ ဒေဝဒတ္တော ကိံ အကာသီ’’တိ? ဘန္တေ၊ ဒေဝဒတ္တော အမှေ ဒိသွာ ‘‘ဗုဒ္ဓလီလံ ကရိဿာမီ’’တိ သုဂတာလယံ ဒဿေတွာ မဟာဝိနာသံ ပတ္တောတိ. သတ္ထာ ‘‘န ခေါ သာရိပုတ္တ၊ ဒေဝဒတ္တော ဣဒါနေဝ မမ အနုကရောန္တော ဝိနာသံ ပတ္တော၊ ပုဗ္ဗေပိ ပတ္တောယေဝါ’’တိ ဝတွာ ထေရေန ယာစိတော အတီတံ အာဟရိ.

အတီတေ ဗာရာဏသိယံ ဗြဟ္မဒတ္တေ ရဇ္ဇံ ကာရေန္တေ ဗောဓိသတ္တော ကေသရသီဟော ဟုတွာ ဟိမဝန္တပ္ပဒေသေ ကဉ္စနဂုဟာယံ ဝါသံ ကပ္ပေသိ. သော ဧကဒိဝသံ ကဉ္စနဂုဟာယ နိက္ခမိတွာ ဝိဇမ္ဘိတွာ စတုဒ္ဒိသံ ဩလောကေတွာ သီဟနာဒံ နဒိတွာ ဂေါစရာယ ပက္ကန္တော မဟာမဟိံသံ ဝဓိတွာ ဝရမံသံ ခါဒိတွာ ဧကံ သရံ ဩတရိတွာ မဏိဝဏ္ဏဿ ဥဒကဿ ကုစ္ဆိံ ပူရေတွာ ဂုဟံ သန္ဓာယ ပါယာသိ. အထေကော သိင်္ဂါလော ဂေါစရပ္ပသုတော သဟသာဝ သီဟံ ဒိသွာ ပလာယိတုံ အသက္ကောန္တော သီဟဿ ပုရတော ပါဒေသု ပတိတွာ နိပဇ္ဇိ. ‘‘ကိံ၊ ဇမ္ဗုကာ’’တိ စ ဝုတ္တေ ‘‘အဟံ တေ၊ သာမိ၊ ပါဒေ ဥပဋ္ဌာတုကာမော’’တိ အာဟ. သီဟော ‘‘သာဓု ဧဟိ၊ မံ ဥပဋ္ဌဟ၊ ဝရမံသာနိ တံ ခါဒါပေဿာမီ’’တိ ဝတွာ သိင်္ဂါလံ အာဒါယ ကဉ္စနဂုဟံ အဂမာသိ. သိင်္ဂါလော တတော ပဋ္ဌာယ သီဟဝိဃာသံ ခါဒတိ. သော ကတိပါဟစ္စယေနေဝ ထူလသရီရော အဟောသိ.

အထ နံ ဧကဒိဝသံ ဂုဟာယ နိပန္နကောဝ သီဟော အာဟ ‘‘ဂစ္ဆ ဇမ္ဗုက၊ ပဗ္ဗတသိခရေ ဌတွာ ပဗ္ဗတပါဒေ သဉ္စရန္တေသု ဟတ္ထိအဿမဟိံသာဒီသု ယဿ မံသံ ခါဒိတုကာမောသိ၊ တံ ဩလောကေတွာ အာဂန္တွာ ‘အသုကမံသံ ခါဒိတုကာမောမှီ’တိ ဝတွာ မံ ဝန္ဒိတွာ ‘ဝိရောစ၊ သာမီ’တိ ဝဒါဟိ၊ အဟံ တံ ဝဓိတွာ မဓုရမံသံ ခါဒိတွာ တုယှမ္ပိ ဒဿာမီ’’တိ. သိင်္ဂါလော ပဗ္ဗတသိခရံ အဘိရုဟိတွာ နာနပ္ပကာရေ မိဂေ ဩလောကေတွာ ယဿေဝ မံသံ ခါဒိတုကာမော ဟောတိ၊ ကဉ္စနဂုဟံ ပဝိသိတွာ တမေဝ သီဟဿ အာရောစေတွာ ပါဒေသု ပတိတွာ ‘‘ဝိရောစ၊ သာမီ’’တိ ဝဒတိ. သီဟော ဝေဂေန ပက္ခန္ဒိတွာ သစေပိ မတ္တဝရဝါရဏော ဟောတိ၊ တတ္ထေဝ နံ ဇီဝိတက္ခယံ ပါပေတွာ သယမ္ပိ ဝရမံသံ ခါဒတိ၊ သိင်္ဂါလဿပိ ဒေတိ. သိင်္ဂါလော ကုစ္ဆိပူရံ မံသံ ခါဒိတွာ ဂုဟံ ပဝိသိတွာ နိဒ္ဒါယတိ. သော ဂစ္ဆန္တေ ဂစ္ဆန္တေ ကာလေ မာနံ ဝဍ္ဎေသိ ‘‘အဟမ္ပိ စတုပ္ပဒေါဝ၊ ကိံကာရဏာ ဒိဝသေ ဒိဝသေ ပရေဟိ ပေါသိယမာနော ဝိဟရာမိ၊ ဣတော ပဋ္ဌာယ အဟမ္ပိ ဟတ္ထိအာဒယော ဟနိတွာ မံသံ ခါဒိဿာမိ၊ သီဟောပိ မိဂရာဇာ ‘ဝိရောစ၊ သာမီ’တိ ဝုတ္တမေဝ ပဒံ နိဿာယ ဝရဝါရဏေ ဝဓေတိ၊ အဟမ္ပိ သီဟေန ‘ဝိရောစ၊ ဇမ္ဗုကာ’တိ မံ ဝဒါပေတွာ ဧကံ ဝရဝါရဏံ ဝဓိတွာ မံသံ ခါဒိဿာမီ’’တိ.

သော သီဟံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧတဒဝေါစ ‘‘သာမိ၊ မယာ ဒီဃရတ္တံ တုမှေဟိ ဝဓိတဝရဝါရဏာနံ မံသံ ခါဒိတံ၊ အဟမ္ပိ ဧကံ ဝရဝါရဏံ မာရေတွာ မံသံ ခါဒိတုကာမော၊ တသ္မာ တုမှေဟိ နိပန္နဋ္ဌာနေ ကဉ္စနဂုဟာယံ နိပဇ္ဇိဿာမိ၊ တုမှေ ပဗ္ဗတပါဒေ ဝိစရန္တံ ဝရဝါရဏံ ဩလောကေတွာ မမ သန္တိကံ အာဂန္တွာ ‘ဝိရောစ၊ ဇမ္ဗုကာ’တိ ဝဒေထ၊ ဧတ္တကမတ္တသ္မိံ မစ္ဆေရံ မာ ကရိတ္ထာ’’တိ. အထ နံ သီဟော အာဟ ‘‘န၊ တွံ ဇမ္ဗုက၊ ဝါရဏေ ဝဓိတုံ သမတ္ထေ သီဟကုလေ ဥပ္ပန္နော၊ ဝါရဏံ ဝဓိတွာ မံသံ ခါဒနသမတ္ထော သိင်္ဂါလော နာမ လောကေ နတ္ထိ၊ မာ တေ ဧတံ ရုစ္စိ၊ မယာ ဝဓိတဝရဝါရဏာနညေဝ မံသံ ခါဒိတွာ ဝသာ’’တိ. သော ဧဝံ ဝုတ္တေပိ ဝိရမိတုံ န ဣစ္ဆိ၊ ပုနပ္ပုနံ ယာစိယေဝ. သီဟော တံ ဝါရေတုံ အသက္ကောန္တော သမ္ပဋိစ္ဆိတွာ ‘‘တေန ဟိ မမ ဝသနဋ္ဌာနံ ပဝိသိတွာ နိပဇ္ဇာ’’တိ ဇမ္ဗုကံ ကဉ္စနဂုဟာယံ နိပဇ္ဇာပေတွာ သယံ ပဗ္ဗတပါဒေ မတ္တဝရဝါရဏံ ဩလောကေတွာ ဂုဟာဒွါရံ ဂန္တွာ ‘‘ဝိရောစ၊ ဇမ္ဗုကာ’’တိ အာဟ. သိင်္ဂါလော ကဉ္စနဂုဟာယ နိက္ခမိတွာ ဝိဇမ္ဘိတွာ စတုဒ္ဒိသံ ဩလောကေတွာ တိက္ခတ္တုံ ဝဿိတွာ ‘‘မတ္တဝရဝါရဏဿ ကုမ္ဘေ ပတိဿာမီ’’တိ ပက္ခန္ဒိတွာ ဝိရဇ္ဈိတွာ ပါဒမူလေ ပတိ. ဝါရဏော ဒက္ခိဏပါဒံ ဥက္ခိပိတွာ တဿ သီသံ အက္ကမိ၊ သီသဋ္ဌီနိ စုဏ္ဏဝိစုဏ္ဏာနိ အဟေသုံ. အထဿ သရီရံ ဝါရဏော ပါဒေန သင်္ဃရိတွာ ရာသိံ ကတွာ ဥပရိ လဏ္ဍံ ပါတေတွာ ကောဉ္စနာဒံ နဒန္တော အရညံ ပါဝိသိ.

ဗောဓိသတ္တော ဣမံ ပဝတ္တိံ ဒိသွာ ‘‘ဣဒါနိ ဝိရောစ၊ ဇမ္ဗုကာ’’တိ ဝတွာ ဣမံ ဂါထမာဟ –

၁၄၃. ‘‘လသီ စ တေ နိပ္ဖလိတာ၊ မတ္ထကော စ ပဒါလိတော၊

သဗ္ဗာ တေ ဖာသုကာ ဘဂ္ဂါ၊ အဇ္ဇ ခေါ တွံ ဝိရောစသီ’’တိ.

တတ္ထ လသီတိ မတ္ထလုင်္ဂံ. နိပ္ဖလိတာတိ နိက္ခန္တာ. ဧဝံ ဗောဓိသတ္တော ဣမံ ဂါထံ ဝတွာ ယာဝတာယုကံ ဌတွာ ယထာကမ္မံ ဂတော.

သတ္ထာ ဣမံ ဓမ္မဒေသနံ အာဟရိတွာ ဇာတကံ သမောဓာနေသိ – ‘‘တဒါ သိင်္ဂါလော ဒေဝဒတ္တော အဟောသိ၊ သီဟော ပန အဟမေဝ အဟောသိ’’န္တိ.

ဝိရောစဇာတကဝဏ္ဏနာ တတိယာ.

[၁၄၄] ၄. နင်္ဂုဋ္ဌဇာတကဝဏ္ဏနာ

ဗဟုမ္ပေတံ အသဗ္ဘိ ဇာတဝေဒါတိ ဣဒံ သတ္ထာ ဇေတဝနေ ဝိဟရန္တော အာဇီဝကာနံ မိစ္ဆာတပံ အာရဗ္ဘ ကထေသိ. တဒါ ကိရ အာဇီဝကာ ဇေတဝနပိဋ္ဌိယံ နာနပ္ပကာရံ မိစ္ဆာတပံ စရန္တိ. သမ္ဗဟုလာ ဘိက္ခူ တေသံ ဥက္ကုဋိကပ္ပဓာနဝဂ္ဂုလိဝတကဏ္ဋကာပဿယပဉ္စာတပတပနာဒိဘေဒံ မိစ္ဆာတပံ ဒိသွာ ဘဂဝန္တံ ပုစ္ဆိံသု ‘‘အတ္ထိ နု ခေါ၊ ဘန္တေ၊ ဣမံ မိစ္ဆာတပံ နိဿာယ ကုသလံ ဝါ ဝုဍ္ဎိ ဝါ’’တိ. သတ္ထာ ‘‘န၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဧဝရူပံ မိစ္ဆာတပံ နိဿာယ ကုသလံ ဝါ ဝုဍ္ဎိ ဝါ အတ္ထိ၊ ပုဗ္ဗေ ပဏ္ဍိတာ ‘ဧဝရူပံ တပံ နိဿာယ ကုသလံ ဝါ ဝုဍ္ဎိ ဝါ ဘဝိဿတီ’တိ သညာယ ဇာတဂ္ဂိံ ဂဟေတွာ အရညံ ပဝိသိတွာ အဂ္ဂိဇုဟနာဒိဝသေန ကိဉ္စိ ဝုဍ္ဎိံ အပဿန္တာ အဂ္ဂိံ ဥဒကေန နိဗ္ဗာပေတွာ ကသိဏပရိကမ္မံ ကတွာ အဘိညာ စ သမာပတ္တိယော စ နိဗ္ဗတ္တေတွာ ဗြဟ္မလောကပရာယဏာ အဟေသု’’န္တိ ဝတွာ အတီတံ အာဟရိ.

အတီတေ ဗာရာဏသိယံ ဗြဟ္မဒတ္တေ ရဇ္ဇံ ကာရေန္တေ ဗောဓိသတ္တော ဥဒိစ္စဗြာဟ္မဏကုလေ နိဗ္ဗတ္တိ. တဿ ဇာတဒိဝသေ မာတာပိတရော ဇာတဂ္ဂိံ ဂဟေတွာ ဌပေသုံ. အထ နံ သောဠသဝဿကာလေ ဧတဒဝေါစုံ ‘‘မယံ တေ၊ ပုတ္တ၊ ဇာတဒိဝသေ အဂ္ဂိံ ဂဏှိမှ. သစေသိ အဂါရံ အဇ္ဈာဝသိတုကာမော၊ တယော ဝေဒေ ဥဂ္ဂဏှ. အထ ဗြဟ္မလောကံ ဂန္တုကာမော၊ အဂ္ဂိံ ဂဟေတွာ အရညံ ပဝိသိတွာ အဂ္ဂိံ ပရိစရန္တော မဟာဗြဟ္မာနံ အာရာဓေတွာ ဗြဟ္မလောကပရာယဏော ဟောဟီ’’တိ. သော ‘‘န မယှံ အဂါရေန အတ္ထော’’တိ အဂ္ဂိံ ဂဟေတွာ အရညံ ပဝိသိတွာ အဿမပဒံ မာပေတွာ အဂ္ဂိံ ပရိစရန္တော အရညေ ဝိဟာသိ. သော ဧကဒိဝသံ ပစ္စန္တဂါမကေ ဂေါဒက္ခိဏံ လဘိတွာ တံ ဂေါဏံ အဿမပဒံ နေတွာ စိန္တေသိ ‘‘အဂ္ဂိဘဂဝန္တံ ဂေါမံသံ ခါဒါပေဿာမီ’’တိ. အထဿ ဧတဒဟောသိ ‘‘ဣဓ လောဏံ နတ္ထိ၊ အဂ္ဂိဘဂဝါ အလောဏံ ခါဒိတုံ န သက္ခိဿတိ၊ ဂါမတော လောဏံ အာဟရိတွာ အဂ္ဂိဘဂဝန္တံ သလောဏကံ ခါဒါပေဿာမီ’’တိ. သော တံ တတ္ထေဝ ဗန္ဓိတွာ လောဏတ္ထာယ ဂါမကံ အဂမာသိ. တသ္မိံ ဂတေ သမ္ဗဟုလာ လုဒ္ဒကာ တံ ဌာနံ အာဂတာ. ဂေါဏံ ဒိသွာ ဝဓိတွာ မံသံ ပစိတွာ ခါဒိတွာ နင်္ဂုဋ္ဌဉ္စ ဇင်္ဃဉ္စ စမ္မဉ္စ တတ္ထေဝ ဆဍ္ဍေတွာ အဝသေသမံသံ အာဒါယ အဂမံသု.

ဗြာဟ္မဏော အာဂန္တွာ နင်္ဂုဋ္ဌာဒိမတ္တမေဝ ဒိသွာ စိန္တေသိ ‘‘အယံ အဂ္ဂိဘဂဝါ အတ္တနော သန္တကမ္ပိ ရက္ခိတုံ န သက္ကောတိ၊ မံ ပန ကဒါ ရက္ခိဿတိ. ဣမိနာ အဂ္ဂိပရိစရဏေန နိရတ္ထကေန ဘဝိတဗ္ဗံ၊ နတ္ထိ ဣတောနိဒါနံ ကုသလံ ဝါ ဝုဍ္ဎိ ဝါ’’တိ. သော အဂ္ဂိပရိစရိယာယ ဝိဂတစ္ဆန္ဒော ‘‘ဟမ္ဘော အဂ္ဂိဘဂဝါ၊ တွံ အတ္တနောပိ သန္တကံ ရက္ခိတုံ အသက္ကောန္တော မံ ကဒါ ရက္ခိဿသိ၊ မံသံ နတ္ထိ၊ ဧတ္တကေနပိ တုဿာဟီ’’တိ နင်္ဂုဋ္ဌာဒီနိ အဂ္ဂိမှိ ပက္ခိပန္တော ဣမံ ဂါထမာဟ –

၁၄၄. ‘‘ဗဟုမ္ပေတံ အသဗ္ဘိ ဇာတဝေဒ၊ ယံ တံ ဝါလဓိနာဘိပူဇယာမ၊

မံသာရဟဿ နတ္ထဇ္ဇ မံသံ၊ နင်္ဂုဋ္ဌမ္ပိ ဘဝံ ပဋိဂ္ဂဟာတူ’’တိ.

တတ္ထ ဗဟုမ္ပေတန္တိ ဧတ္တကမ္ပိ ဗဟုံ. အသဗ္ဘီတိ အသပ္ပုရိသ အသာဓုဇာတိက. ဇာတဝေဒါတိ အဂ္ဂိံ အာလပတိ. အဂ္ဂိ ဟိ ဇာတမတ္တောဝ ဝေဒိယတိ ပညာယတိ ပါကဋော ဟောတိ၊ တသ္မာ ‘‘ဇာတဝေဒေါ’’တိ ဝုစ္စတိ. ယံ တံ ဝါလဓိနာဘိပူဇယာမာတိ ယံ အဇ္ဇ မယံ အတ္တနောပိ သန္တကံ ရက္ခိတုံ အသမတ္ထံ ဘဂဝန္တံ ဝါလဓိနာ အဘိပူဇယာမ၊ ဧတမ္ပိ တဝ ဗဟုမေဝါတိ ဒဿေတိ. မံသာရဟဿာတိ မံသံ အရဟဿ တုယှံ နတ္ထိ အဇ္ဇ မံသံ. နင်္ဂုဋ္ဌမ္ပိ ဘဝံ ပဋိဂ္ဂဟာတူတိ အတ္တနော သန္တကံ ရက္ခိတုံ အသက္ကောန္တော ဘဝံ ဣမံ သဇင်္ဃစမ္မံ နင်္ဂုဋ္ဌမ္ပိ ပဋိဂ္ဂဏှာတူတိ.

ဧဝံ ဝတွာ မဟာသတ္တော အဂ္ဂိံ ဥဒကေန နိဗ္ဗာပေတွာ ဣသိပဗ္ဗဇ္ဇံ ပဗ္ဗဇိတွာ အဘိညာ စ သမာပတ္တိယော စ နိဗ္ဗတ္တေတွာ ဗြဟ္မလောကပရာယဏော အဟောသိ.

သတ္ထာ ဣမံ ဓမ္မဒေသနံ အာဟရိတွာ ဇာတကံ သမောဓာနေသိ – ‘‘နိဗ္ဗုတဂ္ဂိတာပသော အဟမေဝ တေန သမယေနာ’’တိ.

နင်္ဂုဋ္ဌဇာတကဝဏ္ဏနာ စတုတ္ထာ.

[၁၄၅] ၅. ရာဓဇာတကဝဏ္ဏနာ

န တွံ ရာဓ ဝိဇာနာသီတိ ဣဒံ သတ္ထာ ဇေတဝနေ ဝိဟရန္တော ပုရာဏဒုတိယိကာပလောဘနံ အာရဗ္ဘ ကထေသိ. ပစ္စုပ္ပန္နဝတ္ထု ဣန္ဒြိယဇာတကေ အာဝိ ဘဝိဿတိ. သတ္ထာ ပန တံ ဘိက္ခုံ အာမန္တေတွာ ‘‘ဘိက္ခု မာတုဂါမော နာမ အရက္ခိယော၊ အာရက္ခံ ဌပေတွာ ရက္ခန္တာပိ ရက္ခိတုံ န သက္ကောန္တိ. တွမ္ပိ ပုဗ္ဗေ ဧတံ အာရက္ခံ ဌပေတွာ ရက္ခန္တောပိ ရက္ခိတုံ နာသက္ခိ၊ ဣဒါနိ ကထံ ရက္ခိဿသီ’’တိ ဝတွာ အတီတံ အာဟရိ.

အတီတေ ဗာရာဏသိယံ ဗြဟ္မဒတ္တေ ရဇ္ဇံ ကာရေန္တေ ဗောဓိသတ္တော သုကယောနိယံ နိဗ္ဗတ္တိ. ကာသိရဋ္ဌေ ဧကော ဗြာဟ္မဏော ဗောဓိသတ္တဉ္စ ကနိဋ္ဌဘာတရဉ္စဿ ပုတ္တဋ္ဌာနေ ဌပေတွာ ပေါသေသိ. တေသု ဗောဓိသတ္တဿ ‘‘ပေါဋ္ဌပါဒေါ’’တိ နာမံ အဟောသိ၊ ဣတရဿ ‘‘ရာဓော’’တိ. တဿ ပန ဗြာဟ္မဏဿ ဘရိယာ အနာစာရာ ဟောတိ ဒုဿီလာ. သော ဝေါဟာရတ္ထာယ ဂစ္ဆန္တော ဥဘောပိ ဘာတရော အာဟ – ‘‘တာတာ၊ သစေ ဝေါ မာတာ ဗြာဟ္မဏီ အနာစာရံ အာစရတိ၊ ဝါရေယျာထ န’’န္တိ. ဗောဓိသတ္တော အာဟ ‘‘သာဓု၊ တာတ၊ ဝါရေတုံ သက္ကောန္တာ ဝါရေယျာမ၊ အသက္ကောန္တာ တုဏှီ ဘဝိဿာမာ’’တိ. ဧဝံ ဗြာဟ္မဏော ဗြာဟ္မဏိံ သုကာနံ နိယျာဒေတွာ ဝေါဟာရတ္ထာယ ဂတော.

တဿ ပန ဂတဒိဝသတော ပဋ္ဌာယ ဗြာဟ္မဏီ အတိစရိတုံ အာရဒ္ဓါ၊ ပဝိသန္တာနဉ္စ နိက္ခမန္တာနဉ္စ အန္တော နတ္ထိ၊ တဿာ ကိရိယံ ဒိသွာ ရာဓော ဗောဓိသတ္တံ အာဟ – ‘‘ဘာတိက၊ အမှာကံ ပိတာ ‘သစေ ဝေါ မာတာ အနာစာရံ အာစရတိ၊ ဝါရေယျာထာ’တိ ဝတွာ ဂတော၊ ဣဒါနိ စေသာ အနာစာရံ အာစရတိ၊ ဝါရေမ န’’န္တိ. ဗောဓိသတ္တော ‘‘တာတ၊ တွံ အတ္တနော အဗျတ္တတာယ ဗာလဘာဝေန ဧဝံ ဝဒေသိ၊ မာတုဂါမံ နာမ ဥက္ခိပိတွာ စရန္တာပိ ရက္ခိတုံ န သက္ကောန္တိ. ယံ ကမ္မံ ကာတုံ န သက္ကာ၊ န တံ ကာတုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ ဝတွာ ဣမံ ဂါထမာဟ –

၁၄၅. ‘‘န တွံ ရာဓ ဝိဇာနာသိ၊ အဍ္ဎရတ္တေ အနာဂတေ၊

အဗျယတံ ဝိလပသိ၊ ဝိရတ္တာ ကောသိယာယနေ’’တိ.

တတ္ထ န တွံ ရာဓ ဝိဇာနာသိ၊ အဍ္ဎရတ္တေ အနာဂတေတိ တာတ ရာဓ၊ တွံ န ဇာနာသိ၊ အဍ္ဎရတ္တေ အနာဂတေ ပဌမယာမေယေဝ ဧတ္တကာ ဇနာ အာဂတာ၊ ဣဒါနိ ကော ဇာနာတိ၊ ကိတ္တကာပိ အာဂမိဿန္တိ. အဗျယတံ ဝိလပသီတိ တွံ အဗျတ္တဝိလာပံ ဝိလပသိ. ဝိရတ္တာ ကောသိယာယနေတိ မာတာ နော ကောသိယာယနီ ဗြာဟ္မဏီ ဝိရတ္တာ အမှာကံ ပိတရိ နိပ္ပေမာ ဇာတာ. သစဿာ တသ္မိံ သိနေဟော ဝါ ပေမံ ဝါ ဘဝေယျ၊ န ဧဝရူပံ အနာစာရံ ကရေယျာတိ ဣမမတ္ထံ ဧတေဟိ ဗျဉ္ဇနေဟိ ပကာသေသိ.

ဧဝံ ပကာသေတွာ စ ပန ဗြာဟ္မဏိယာ သဒ္ဓိံ ရာဓဿ ဝတ္တုံ န အဒါသိ. သာပိ ယာဝ ဗြာဟ္မဏဿ အနာဂမနာ ယထာရုစိယာ ဝိစရိ. ဗြာဟ္မဏော အာဂန္တွာ ပေါဋ္ဌပါဒံ ပုစ္ဆိ – ‘‘တာတ၊ ကီဒိသီ ဝေါ မာတာ’’တိ. ဗောဓိသတ္တော ဗြာဟ္မဏဿ သဗ္ဗံ ယထာဘူတံ ကထေတွာ ‘‘ကိံ တေ၊ တာတ၊ ဧဝရူပါယ ဒုဿီလာယာ’’တိ ဝတွာ ‘‘တာတ၊ အမှေဟိ မာတုယာ ဒေါသဿ ကထိတကာလတော ပဋ္ဌာယ န သက္ကာ ဣဓ ဝသိတု’’န္တိ ဗြာဟ္မဏဿ ပါဒေ ဝန္ဒိတွာ သဒ္ဓိံ ရာဓေန ဥပ္ပတိတွာ အရညံ အဂမာသိ.

သတ္ထာ ဣမံ ဓမ္မဒေသနံ အာဟရိတွာ သစ္စာနိ ပကာသေသိ၊ သစ္စပရိယောသာနေ ဥက္ကဏ္ဌိတဘိက္ခု သောတာပတ္တိဖလေ ပတိဋ္ဌဟိ. ‘‘တဒါ ဗြာဟ္မဏော စ ဗြာဟ္မဏီ စ ဧတေယေဝ ဒွေ ဇနာ အဟေသုံ၊ ရာဓော အာနန္ဒော၊ ပေါဋ္ဌပါဒေါ ပန အဟမေဝ အဟောသိ’’န္တိ.

ရာဓဇာတကဝဏ္ဏနာ ပဉ္စမာ.

[၁၄၆] ၆. သမုဒ္ဒကာကဇာတကဝဏ္ဏနာ

အပိ နု ဟနုကာ သန္တာတိ ဣဒံ သတ္ထာ ဇေတဝနေ ဝိဟရန္တော သမ္ဗဟုလေ မဟလ္လကေ ဘိက္ခူ အာရဗ္ဘ ကထေသိ. တေ ကိရ ဂိဟိကာလေ သာဝတ္ထိယံ ကုဋုမ္ဗိကာ အဍ္ဎာ မဟဒ္ဓနာ အညမညသဟာယကာ ဧကတော ဟုတွာ ပုညာနိ ကရောန္တာ သတ္ထု ဓမ္မဒေသနံ သုတွာ ‘‘မယံ မဟလ္လကာ၊ ကိံ နော ဃရာဝါသေန၊ သတ္ထု သန္တိကေ ရမဏီယေ ဗုဒ္ဓသာသနေ ပဗ္ဗဇိတွာ ဒုက္ခဿန္တံ ကရိဿာမာ’’တိ သဗ္ဗံ သာပတေယျံ ပုတ္တဓီတာဒီနံ ဒတွာ အဿုမုခံ ဉာတိသံဃံ ပဟာယ သတ္ထာရံ ပဗ္ဗဇ္ဇံ ယာစိတွာ ပဗ္ဗဇိံသု. ပဗ္ဗဇိတွာ ပန ပဗ္ဗဇ္ဇာနုရူပံ သမဏဓမ္မံ န ကရိံသု၊ မဟလ္လကဘာဝေန ဓမ္မမ္ပိ န ပရိယာပုဏိံသု၊ ဂိဟိကာလေ ဝိယ ပဗ္ဗဇိတကာလေပိ ဝိဟာရပရိယန္တေ ပဏ္ဏသာလံ ကာရေတွာ ဧကတောဝ ဝသိံသု. ပိဏ္ဍာယ စရန္တာပိ အညတ္ထ အဂန္တွာ ယေဘုယျေန အတ္တနော ပုတ္တဒါရဿေဝ ဂေဟံ ဂန္တွာ ဘုဉ္ဇိံသု. တေသု ဧကဿ ပုရာဏဒုတိယိကာ သဗ္ဗေသမ္ပိ မဟလ္လကတ္ထေရာနံ ဥပကာရာ အဟောသိ၊ တသ္မာ သေသာပိ အတ္တနာ လဒ္ဓံ အာဟာရံ ဂဟေတွာ တဿာယေဝ ဂေဟေ နိသီဒိတွာ ဘုဉ္ဇန္တိ. သာပိ တေသံ ယထာသန္နိဟိတံ သူပဗျဉ္ဇနံ ဒေတိ. သာ အညတရေန ရောဂေန ဖုဋ္ဌာ ကာလမကာသိ. အထ တေ မဟလ္လကတ္ထေရာ ဝိဟာရံ ဂန္တွာ အညမညံ ဂီဝါသု ဂဟေတွာ ‘‘မဓုရဟတ္ထရသာ ဥပါသိကာ ကာလကတာ’’တိ ဝိဟာရပစ္စန္တေ ရောဒန္တာ ဝိစရိံသု. တေသံ သဒ္ဒံ သုတွာ ဣတော စိတော စ ဘိက္ခူ သန္နိပတိတွာ ‘‘အာဝုသော၊ ကသ္မာ ရောဒထာ’’တိ ပုစ္ဆိံသု. တေ ‘‘အမှာကံ သဟာယဿ ပုရာဏဒုတိယိကာ မဓုရဟတ္ထရသာ ကာလကတာ အမှာကံ အတိဝိယ ဥပကာရာ၊ ‘ဣဒါနိ ကုတော တထာရူပိံ လဘိဿာမာ’တိ ဣမိနာ ကာရဏေန ရောဒိမှာ’’တိ အာဟံသု.

တေသံ တံ ဝိပ္ပကာရံ ဒိသွာ ဘိက္ခူ ဓမ္မသဘာယံ ကထံ သမုဋ္ဌာပေသုံ ‘‘အာဝုသော၊ ဣမိနာ နာမ ကာရဏေန မဟလ္လကတ္ထေရာ အညမညံ ဂီဝါသု ဂဟေတွာ ဝိဟာရပစ္စန္တေ ရောဒန္တာ ဝိစရန္တီ’’တိ. သတ္ထာ အာဂန္တွာ ‘‘ကာယ နုတ္ထ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဧတရဟိ ကထာယ သန္နိသိန္နာ’’တိ ပုစ္ဆိတွာ ‘‘ဣမာယ နာမာ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘န၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဣဒါနေဝေတေ တဿာ ကာလကိရိယာယ ရောဒန္တာ ဝိစရန္တိ၊ ပုဗ္ဗေပေတေ ဣမံ ကာကယောနိယံ နိဗ္ဗတ္တိတွာ သမုဒ္ဒေ မတံ နိဿာယ ‘သမုဒ္ဒဥဒကံ ဥဿိဉ္စိတွာ ဧတံ နီဟရိဿာမာ’တိ ဝါယမန္တာ ပဏ္ဍိတေ နိဿာယ ဇီဝိတံ လဘိံသူ’’တိ ဝတွာ အတီတံ အာဟရိ.

အတီတေ ဗာရာဏသိယံ ဗြဟ္မဒတ္တေ ရဇ္ဇံ ကာရေန္တေ ဗောဓိသတ္တော သမုဒ္ဒဒေဝတာ ဟုတွာ နိဗ္ဗတ္တိ. အထေကော ကာကော အတ္တနော ဘရိယံ ကာကိံ အာဒါယ ဂေါစရံ ပရိယေသမာနော သမုဒ္ဒတီရံ အဂမာသိ. တသ္မိံ ကာလေ မနုဿာ သမုဒ္ဒတီရေ ခီရပါယာသမစ္ဆမံသသုရာဒီဟိ နာဂဗလိကမ္မံ ကတွာ ပက္ကမိံသု. အထ သော ကာကော ဗလိကမ္မဋ္ဌာနံ ဂန္တွာ ခီရာဒီနိ ဒိသွာ သဒ္ဓိံ ကာကိယာ ခီရပါယာသမစ္ဆမံသာဒီနိ ဘုဉ္ဇိတွာ ဗဟုံ သုရံ ပိဝိ. တေ ဥဘောပိ သုရာမဒမတ္တာ ‘‘သမုဒ္ဒကီဠံ ကီဠိဿာမာ’’တိ ဝေလန္တေ နိသီဒိတွာ နှာယိတုံ အာရဘိံသု အထေကာ ဦမိ အာဂန္တွာ ကာကိံ ဂဟေတွာ သမုဒ္ဒံ ပဝေသေသိ. တမေကော မစ္ဆော မံသံ ခါဒိတွာ အဇ္ဈောဟရိ. ကာကော ‘‘ဘရိယာ မေ မတာ’’တိ ရောဒိ ပရိဒေဝိ. အထဿ ပရိဒေဝနသဒ္ဒံ သုတွာ ဗဟူ ကာကာ သန္နိပတိတွာ ‘‘ကိံကာရဏာ ရောဒသီ’’တိ ပုစ္ဆိံသု. ‘‘သဟာယိကာ ဝေါ ဝေလန္တေ နှာယမာနာ ဦမိယာ ဟဋာ’’တိ. တေ သဗ္ဗေပိ ဧကရဝံ ရဝန္တာ ရောဒိံသု. အထ နေသံ ဧတဒဟောသိ ‘‘ဣဒံ သမုဒ္ဒဥဒကံ နာမ အမှာကံ ကိံ ပဟောသိ၊ ဥဒကံ ဥဿိဉ္စိတွာ သမုဒ္ဒံ တုစ္ဆံ ကတွာ သဟာယိကံ နီဟရိဿာမာ’’တိ. တေ မုခံ ပူရေတွာ ပူရေတွာ ဥဒကံ ဗဟိ ဆဍ္ဍေန္တိ၊ လောဏူဒကေန စ ဂလေ သုဿမာနေ ဥဋ္ဌာယုဋ္ဌာယ ထလံ ဂန္တွာ ဝိဿမန္တိ.

တေ ဟနူသု ကိလန္တေသု မုခေသု သုက္ခန္တေသု အက္ခီသု ရတ္တေသု ဒီနာ ကိလန္တာ ဟုတွာ အညမညံ အာမန္တေတွာ ‘‘အမ္ဘော၊ မယံ သမုဒ္ဒဥဒကံ ဂဟေတွာ ဗဟိ ပါတေမ၊ ဂဟိတဂဟိတဋ္ဌာနံ ပုန ဥဒကေန ပူရတိ၊ သမုဒ္ဒံ တုစ္ဆံ ကာတုံ န သက္ခိဿာမာ’’တိ ဝတွာ ဣမံ ဂါထမာဟံသု –

၁၄၆. ‘‘အပိ နု ဟနုကာ သန္တာ၊ မုခဉ္စ ပရိသုဿတိ၊

ဩရမာမ န ပါရေမ၊ ပူရတေဝ မဟောဒဓီ’’တိ.

တတ္ထ အပိ နု ဟနုကာ သန္တာတိ အပိ နော ဟနုကာ သန္တာ၊ အပိ အမှာကံ ဟနုကာ ကိလန္တာ. ဩရမာမ န ပါရေမာတိ မယံ အတ္တနော ဗလေန မဟာသမုဒ္ဒဥဒကံ အာကဍ္ဎာမ ဩသာရေမ၊ တုစ္ဆံ ပန နံ ကာတုံ န သက္ကောမ. အယဉှိ ပူရတေဝ မဟောဒဓီတိ.

ဧဝဉ္စ ပန ဝတွာ သဗ္ဗေပိ တေ ကာကာ ‘‘တဿာ ကာကိယာ ဧဝရူပံ နာမ တုဏ္ဍံ အဟောသိ၊ ဧဝရူပါနိ ဝဋ္ဋက္ခီနိ၊ ဧဝရူပံ ဆဝိသဏ္ဌာနံ၊ ဧဝရူပေါ မဓုရသဒ္ဒေါ. သာ နော ဣမံ စောရသမုဒ္ဒံ နိဿာယ နဋ္ဌာ’’တိ ဗဟုံ ဝိပ္ပလပိံသု. တေ ဧဝံ ဝိပ္ပလပမာနေ သမုဒ္ဒဒေဝတာ ဘေရဝရူပံ ဒဿေတွာ ပလာပေသိ၊ ဧဝံ တေသံ သောတ္ထိ အဟောသိ.

သတ္ထာ ဣမံ ဓမ္မဒေသနံ အာဟရိတွာ ဇာတကံ သမောဓာနေသိ – ‘‘တဒါ ကာကီ အယံ ပုရာဏဒုတိယိကာ အဟောသိ၊ ကာကော မဟလ္လကတ္ထေရော၊ သေသကာကာ သေသမဟလ္လကတ္ထေရာ၊ သမုဒ္ဒဒေဝတာ ပန အဟမေဝ အဟောသိ’’န္တိ.

သမုဒ္ဒကာကဇာတကဝဏ္ဏနာ ဆဋ္ဌာ.

[၁၄၇] ၇. ပုပ္ဖရတ္တဇာတကဝဏ္ဏနာ

နယိဒံ ဒုက္ခံ အဒုံ ဒုက္ခန္တိ ဣဒံ သတ္ထာ ဇေတဝနေ ဝိဟရန္တော ဧကံ ဥက္ကဏ္ဌိတဘိက္ခုံ အာရဗ္ဘ ကထေသိ. သော ဟိ ဘဂဝတာ ‘‘သစ္စံ ကိရ တွံ ဘိက္ခု ဥက္ကဏ္ဌိတော’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘သစ္စ’’န္တိ ဝတွာ ‘‘ကေန ဥက္ကဏ္ဌာပိတောသီ’’တိ စ ပုဋ္ဌော ‘‘ပုရာဏဒုတိယိကာယာ’’တိ ဝတွာ ‘‘မဓုရဟတ္ထရသာ၊ ဘန္တေ၊ သာ ဣတ္ထီ၊ န သက္ကောမိ တံ ဝိနာ ဝသိတု’’န္တိ အာဟ. အထ နံ သတ္ထာ ‘‘ဧသာ တေ ဘိက္ခု အနတ္ထကာရိကာ၊ ပုဗ္ဗေပိ တွံ ဧတံ နိဿာယ သူလေ ဥတ္တာသိတော ဧတညေဝ ပတ္ထယမာနော ကာလံ ကတွာ နိရယေ နိဗ္ဗတ္တော၊ ဣဒါနိ နံ ကသ္မာ ပုန ပတ္ထေသီ’’တိ ဝတွာ အတီတံ အာဟရိ.

အတီတေ ဗာရာဏသိယံ ဗြဟ္မဒတ္တေ ရဇ္ဇံ ကာရေန္တေ ဗောဓိသတ္တော အာကာသဋ္ဌဒေဝတာ အဟောသိ. အထ ဗာရာဏသိယံ ကတ္တိကရတ္တိဝါရဆဏော သမ္ပတ္တော ဟောတိ၊ နဂရံ ဒေဝနဂရံ ဝိယ အလင်္ကရိံသု. သဗ္ဗော ဇနော ခဏကီဠာနိဿိတော အဟောသိ. ဧကဿ ပန ဒုဂ္ဂတမနုဿဿ ဧကမေဝ ဃနသာဋကယုဂံ အဟောသိ. သော တံ သုဓောတံ ဓောဝါပေတွာ ဩဘဉ္ဇာပေတွာ သတဝလိကံ သဟဿဝလိကံ ကာရေတွာ ဌပေသိ. အထ နံ ဘရိယာ ဧဝမာဟ ‘‘ဣစ္ဆာမဟံ၊ သာမိ၊ ဧကံ ကုသုမ္ဘရတ္တံ နိဝါသေတွာ ဧကံ ပါရုပိတွာ တဝ ကဏ္ဌေ လဂ္ဂါ ကတ္တိကရတ္တိဝါရံ စရိတု’’န္တိ. ‘‘ဘဒ္ဒေ၊ ကုတော အမှာကံ ဒလိဒ္ဒါနံ ကုသုမ္ဘံ၊ သုဒ္ဓဝတ္ထံ နိဝါသေတွာ ကီဠာဟီ’’တိ? ‘‘ကုသုမ္ဘရတ္တံ အလဘမာနာ ဆဏကီဠံ န ကီဠိဿာမိ၊ တွံ အညံ ဣတ္ထိံ ဂဟေတွာ ကီဠဿူ’’တိ. ‘‘ဘဒ္ဒေ၊ ကိံ မံ ပီဠေသိ၊ ကုတော အမှာကံ ကုသုမ္ဘ’’န္တိ? ‘‘သာမိ၊ ပုရိသဿ ဣစ္ဆာယ သတိ ကိံ နာမ နတ္ထိ၊ နနု ရညော ကုသုမ္ဘဝတ္ထုသ္မိံ ဗဟု ကုသုမ္ဘ’’န္တိ. ‘‘ဘဒ္ဒေ၊ တံ ဌာနံ ရက္ခသပရိဂ္ဂဟိတပေါက္ခရဏိသဒိသံ၊ ဗလဝါရက္ခာ၊ န သက္ကာ ဥပသင်္ကမိတုံ၊ မာ တေ ဧတံ ရုစ္စိ၊ ယထာလဒ္ဓေနေဝ တုဿဿူ’’တိ. ‘‘သာမိ၊ ရတ္တိဘာဂေ အန္ဓကာရေ သတိ ပုရိသဿ အဂမနီယဋ္ဌာနံ နာမ နတ္ထီ’’တိ. ဣတိ သော တာယ ပုနပ္ပုနံ ကထေန္တိယာ ကိလေသဝသေန တဿာ ဝစနံ ဂဟေတွာ ‘‘ဟောတု ဘဒ္ဒေ၊ မာ စိန္တယိတ္ထာ’’တိ တံ သမဿာသေတွာ ရတ္တိဘာဂေ ဇီဝိတံ ပရိစ္စဇိတွာ နဂရာ နိက္ခမိတွာ ရညော ကုသုမ္ဘဝတ္ထုံ ဂန္တွာ ဝတိံ မဒ္ဒိတွာ အန္တောဝတ္ထုံ ပါဝိသိ. အာရက္ခမနုဿာ ဝတိသဒ္ဒံ သုတွာ ‘‘စောရော စောရော’’တိ ပရိဝါရေတွာ ဂဟေတွာ ပရိဘာသိတွာ ကောဋ္ဋေတွာ ဗန္ဓိတွာ ပဘာတာယ ရတ္တိယာ ရညော ဒဿေသုံ. ရာဇာ ‘‘ဂစ္ဆထ၊ နံ သူလေ ဥတ္တာသေထာ’’တိ အာဟ. အထ နံ ပစ္ဆာဗာဟံ ဗန္ဓိတွာ ဝဇ္ဈဘေရိယာ ဝဇ္ဇမာနာယ နဂရာ နိက္ခမာပေတွာ သူလေ ဥတ္တာသေသုံ. ဗလဝဝေဒနာ ပဝတ္တန္တိ၊ ကာကာ သီသေ နိလီယိတွာ ကဏယဂ္ဂသဒိသေဟိ တုဏှေဟိ အက္ခီနိ ဝိဇ္ဈန္တိ.

သော တထာရူပမ္ပိ ဒုက္ခံ အမနသိကရိတွာ တမေဝ ဣတ္ထိံ အနုဿရိတွာ ‘‘တာယ နာမမှိ ဃနပုပ္ဖရတ္တဝတ္ထနိဝတ္ထာယ ကဏ္ဌေ အာသတ္တဗာဟုယုဂဠာယ သဒ္ဓိံ ကတ္တိကရတ္တိဝါရတော ပရိဟီနော’’တိ စိန္တေတွာ ဣမံ ဂါထမာဟ –

၁၄၇. ‘‘နယိဒံ ဒုက္ခံ အဒုံ ဒုက္ခံ၊ ယံ မံ တုဒတိ ဝါယသော၊

ယံ သာမာ ပုပ္ဖရတ္တေန၊ ကတ္တိကံ နာနုဘောဿတီ’’တိ.

တတ္ထ နယိဒံ ဒုက္ခံ အဒုံ ဒုက္ခံ၊ ယံ မံ တုဒတိ ဝါယသောတိ ယဉ္စ ဣဒံ သူလေ လဂ္ဂနပစ္စယံ ကာယိကစေတသိကဒုက္ခံ၊ ယဉ္စ လောဟမယေဟိ ဝိယ တုဏ္ဍေဟိ ဝါယသော တုဒတိ၊ ဣဒံ သဗ္ဗမ္ပိ မယှံ န ဒုက္ခံ၊ အဒုံ ဒုက္ခံ ဧတံယေဝ ပန မေ ဒုက္ခန္တိ အတ္ထော. ကတရံ? ယံ သာမာ ပုပ္ဖရတ္တေန၊ ကတ္တိကံ နာနုဘောဿတီတိ၊ ယံ သာ ပိယင်္ဂုသာမာ မမ ဘရိယာ ဧကံ ကုသုမ္ဘရတ္တံ နိဝါသေတွာ ဧကံ ပါရုပိတွာ ဧဝံ ဃနပုပ္ဖရတ္တေန ဝတ္ထယုဂေန အစ္ဆန္နာ မမ ကဏ္ဌေ ဂဟေတွာ ကတ္တိကရတ္တိဝါရံ နာနုဘဝိဿတိ၊ ဣဒံ မယှံ ဒုက္ခံ၊ ဧတဒေဝ ဟိ မံ ဗာဓတီတိ? သော ဧဝံ မာတုဂါမံ အာရဗ္ဘ ဝိပ္ပလပန္တောယေဝ ကာလံ ကတွာ နိရယေ နိဗ္ဗတ္တိ.

သတ္ထာ ဣမံ ဓမ္မဒေသနံ အာဟရိတွာ ဇာတကံ သမောဓာနေသိ – ‘‘တဒါ ဇယမ္ပတိကာဝ ဣဒါနိ ဇယမ္ပတိကာ၊ တံ ကာရဏံ ပစ္စက္ခံ ကတွာ ဌိတာ အာကာသဋ္ဌဒေဝတာ ပန အဟမေဝ အဟောသိ’’န္တိ.

ပုပ္ဖရတ္တဇာတကဝဏ္ဏနာ သတ္တမာ.

[၁၄၈] ၈. သိင်္ဂါလဇာတကဝဏ္ဏနာ

နာဟံ ပုနံ န စ ပုနန္တိ ဣဒံ သတ္ထာ ဇေတဝနေ ဝိဟရန္တော ကိလေသနိဂ္ဂဟံ အာရဗ္ဘ ကထေသိ. သာဝတ္ထိယံ ကိရ ပဉ္စသတမတ္တာ သဟာယကာ မဟာဝိဘဝါ သေဋ္ဌိပုတ္တာ သတ္ထု ဓမ္မဒေသနံ သုတွာ သာသနေ ဥရံ ဒတွာ ပဗ္ဗဇိတွာ ဇေတဝနေ အန္တောကောဋိသန္ထာရေ ဝိဟရိံသု. အထေကဒိဝသံ တေသံ အဍ္ဎရတ္တသမယေ ကိလေသနိဿိတော သင်္ကပ္ပေါ ဥပ္ပဇ္ဇိ. တေ ဥက္ကဏ္ဌိတွာ အတ္တနာ ဇဟိတကိလေသေ ပုန ဂဏှိတုံ စိတ္တံ ဥပ္ပါဒယိံသု. အထ သတ္ထာ အဍ္ဎရတ္တသမနန္တရေ သဗ္ဗညုတညာဏဒဏ္ဍဒီပကံ ဥက္ခိပိတွာ ‘‘ကတရာယ နု ခေါ ရတိယာ ဇေတဝနေ ဘိက္ခူ ဝိဟရန္တီ’’တိ ဘိက္ခူနံ အဇ္ဈာသယံ ဩလောကေန္တော တေသံ ဘိက္ခူနံ အဗ္ဘန္တရေ ကာမရာဂသင်္ကပ္ပဿ ဥပ္ပန္နဘာဝံ အညာသိ. သတ္ထာ စ နာမ ဧကပုတ္တိကာ ဣတ္ထီ အတ္တနော ပုတ္တံ ဝိယ၊ ဧကစက္ခုကော ပုရိသော စက္ခုံ ဝိယ အတ္တနော သာဝကေ ရက္ခတိ. ပုဗ္ဗဏှာဒီသု ယသ္မိံ ယသ္မိံ သမယေ တေသံ ကိလေသာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ၊ တေ တေသံ ကိလေသေ တတော ပရံ ဝဍ္ဎိတုံ အဒတွာ တသ္မိံ တသ္မိံယေဝ သမယေ နိဂ္ဂဏှာတိ. တေနဿ ဧတဒဟောသိ ‘‘အယံ စက္ကဝတ္တိရညော အန္တောနဂရေယေဝ စောရာနံ ဥပ္ပန္နကာလော ဝိယ ဝတ္တတိ၊ ဣဒါနေဝ တေသံ ဓမ္မဒေသနံ ကတွာ တေ ကိလေသေ နိဂ္ဂဏှိတွာ အရဟတ္တံ ဒဿာမီ’’တိ. သော သုရဘိဂန္ဓကုဋိတော နိက္ခမိတွာ မဓုရဿရေန ‘‘အာနန္ဒာ’’တိ အာယသ္မန္တံ ဓမ္မဘဏ္ဍာဂါရိကံ အာနန္ဒတ္ထေရံ အာမန္တေသိ. ထေရော ‘‘ကိံ၊ ဘန္တေ’’တိ အာဂန္တွာ ဝန္ဒိတွာ အဋ္ဌာသိ. ‘‘အာနန္ဒ၊ ယတ္တကာ ဘိက္ခူ အန္တောကောဋိသန္ထာရေ ဝိဟရန္တိ၊ သဗ္ဗေဝ ဂန္ဓကုဋိပရိဝေဏေ သန္နိပါတေဟီ’’တိ. ဧဝံ ကိရဿ အဟောသိ ‘‘သစာဟံ တေယေဝ ပဉ္စသတေ ဘိက္ခူ ပက္ကောသာပေဿာမိ. ‘သတ္ထာရာ နော အဗ္ဘန္တရေ ကိလေသာနံ ဥပ္ပန္နဘာဝေါ ဉာတော’တိ သံဝိဂ္ဂမာနသာ ဓမ္မဒေသနံ သမ္ပဋိစ္ဆိတုံ န သက္ခိဿန္တီ’’တိ. တသ္မာ ‘‘သဗ္ဗေ သန္နိပါတေဟီ’’တိ အာဟ. ထေရော ‘‘သာဓု၊ ဘန္တေ’’တိ အဝါပုရဏံ အာဒါယ ပရိဝေဏေန ပရိဝေဏံ အာဟိဏ္ဍိတွာ သဗ္ဗေ ဘိက္ခူ ဂန္ဓကုဋိပရိဝေဏေ သန္နိပါတေတွာ ဗုဒ္ဓါသနံ ပညပေသိ.

သတ္ထာ ပလ္လင်္ကံ အာဘုဇိတွာ ဥဇုံ ကာယံ ပဏိဓာယ သိလာပထဝိယံ ပတိဋ္ဌဟမာနော သိနေရု ဝိယ ပညတ္တေ ဗုဒ္ဓါသနေ နိသီဒိ အာဝေဠာဝေဠာ ယမကယမကာ ဆဗ္ဗဏ္ဏဃနဗုဒ္ဓရသ္မိယော ဝိဿဇ္ဇေန္တော. တာပိ ရသ္မိယော ပါတိမတ္တာ ဆတ္တမတ္တာ ကူဋာဂါရကုစ္ဆိမတ္တာ ဆိဇ္ဇိတွာ ဆိဇ္ဇိတွာ ဂဂနတလေ ဝိဇ္ဇုလတာ ဝိယ သဉ္စရိံသု၊ အဏ္ဏဝကုစ္ဆိံ ခေါဘေတွာ ဗာလသူရိယုဂ္ဂမနကာလော ဝိယ အဟောသိ. ဘိက္ခုသံဃောပိ သတ္ထာရံ ဝန္ဒိတွာ ဂရုစိတ္တံ ပစ္စုပဋ္ဌပေတွာ ရတ္တကမ္ဗလသာဏိယာ ပရိက္ခိပန္တော ဝိယ ပရိဝါရေတွာ နိသီဒိ. သတ္ထာ ဗြဟ္မဿရံ နိစ္ဆာရေန္တော ဘိက္ခူ အာမန္တေတွာ ‘‘န၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခုနာ နာမ ကာမဝိတက္ကံ ဗျာပါဒဝိတက္ကံ ဝိဟိံသာဝိတက္ကန္တိ ဣမေ တယော အကုသလဝိတက္ကေ ဝိတက္ကေတုံ ဝဋ္ဋတိ. အန္တော ဥပ္ပန္နကိလေသော ဟိ ‘ပရိတ္တကော’တိ အဝမညိတုံ န ဝဋ္ဋတိ၊ ကိလေသော နာမ ပစ္စာမိတ္တသဒိသော. ပစ္စာမိတ္တော စ ခုဒ္ဒကော နာမ နတ္ထိ၊ ဩကာသံ လဘိတွာ ဝိနာသမေဝ ပါပေတိ၊ ဧဝမေဝ အပ္ပမတ္တကောပိ ကိလေသော ဥပ္ပဇ္ဇိတွာ ဝဍ္ဎိတုံ လဘန္တော မဟာဝိနာသံ ပါပေတိ. ကိလေသော နာမေသ ဟလာဟလဝိသူပမော ဥပ္ပါဋိတစ္ဆဝိဂဏ္ဍသဒိသော အာသီဝိသပဋိဘာဂေါ အသနိအဂ္ဂိသဒိသော အလ္လီယိတုံ န ယုတ္တော အာသင်္ကိတဗ္ဗော. ဥပ္ပန္နုပ္ပန္နက္ခဏေယေဝ ပဋိသင်္ခါနဗလေန ဘာဝနာဗလေန ယထာ မုဟုတ္တမ္ပိ ဟဒယေ အဋ္ဌတွာ ပဒုမိနိပတ္တာ ဥဒကဗိန္ဒု ဝိယ ဝိဝဋ္ဋတိ၊ ဧဝံ ပဇဟိတဗ္ဗော. ပေါရာဏကပဏ္ဍိ တာပိ အပ္ပမတ္တကမ္ပိ ကိလေသံ ဂရဟိတွာ ယထာ ပုန အဗ္ဘန္တရေ နုပ္ပဇ္ဇတိ၊ ဧဝံ နိဂ္ဂဏှိံသူ’’တိ ဝတွာ အတီတံ အာဟရိ.

အတီတေ ဗာရာဏသိယံ ဗြဟ္မဒတ္တေ ရဇ္ဇံ ကာရေန္တေ ဗောဓိသတ္တော သိင်္ဂါလယောနိယံ ပဋိသန္ဓိံ ဂဟေတွာ အရညေ နဒီတီရေ နိဝါသံ ကပ္ပေသိ. အထေကော ဇရဟတ္ထီ ဂင်္ဂါတီရေ ကာလမကာသိ. သိင်္ဂါလော ဂေါစရပ္ပသုတော တံ မတဟတ္ထိသရီရံ ဒိသွာ ‘‘မဟာ မေ ဂေါစရော ဥပ္ပန္နော’’တိ ဂန္တွာ တံ သောဏ္ဍေ ဍံသိ၊ နင်္ဂလီသာယ ဒဋ္ဌကာလော ဝိယ အဟောသိ. သော ‘‘နတ္ထေတ္ထ ခါဒိတဗ္ဗယုတ္တက’’န္တိ ဒန္တေသု ဍံသိ၊ ထမ္ဘေ ဒဋ္ဌကာလော ဝိယ အဟောသိ. ကဏ္ဏေ ဍံသိ၊ သုပ္ပကောဋိယံ ဒဋ္ဌကာလော ဝိယ အဟောသိ. ဥဒရေ ဍံသိ၊ ကုသူလေ ဒဋ္ဌကာလော ဝိယ အဟောသိ. ပါဒေ ဍံသိ၊ ဥဒုက္ခလေ ဒဋ္ဌကာလော ဝိယ အဟောသိ. နင်္ဂုဋ္ဌေ ဍံသိ၊ မုသလေ ဒဋ္ဌကာလော ဝိယ အဟောသိ. သော ‘‘ဧတ္ထာပိ နတ္ထိ ခါဒိတဗ္ဗယုတ္တက’’န္တိ သဗ္ဗတ္ထ အဿာဒံ အလဘန္တော ဝစ္စမဂ္ဂေ ဍံသိ၊ မုဒုပူဝေ ဒဋ္ဌကာလော ဝိယ အဟောသိ. သော ‘‘လဒ္ဓံ ဒါနိ မေ ဣမသ္မိံ သရီရေ မုဒု ခါဒိတဗ္ဗယုတ္တကဋ္ဌာန’’န္တိ တတော ပဋ္ဌာယ ခါဒန္တော အန္တောကုစ္ဆိံ ပဝိသိတွာ ဝက္ကဟဒယာဒီနိ ခါဒိတွာ ပိပါသိတကာလေ လောဟိတံ ပိဝိတွာ နိပဇ္ဇိတုကာမကာလေ ဥဒရံ ပတ္ထရိတွာ နိပဇ္ဇတိ.

အထဿ ဧတဒဟောသိ – ‘‘ဣဒံ ဟတ္ထိသရီရံ မယှံ နိဝါသသုခတာယ ဂေဟသဒိသံ၊ ခါဒိတုကာမတာယ သတိ ပဟူတမံသံ၊ ကိံ ဒါနိ မေ အညတ္ထ ကမ္မ’’န္တိ သော အညတ္ထ အဂန္တွာ ဟတ္ထိကုစ္ဆိယံယေဝ မံသံ ခါဒိတွာ ဝသတိ. ဂစ္ဆန္တေ ဂစ္ဆန္တေ ကာလေ နိဒါဃေ ဝါတသမ္ဖဿေန စေဝ သူရိယရသ္မိသန္တာပေန စ တံ ကုဏပံ သုဿိတွာ ဝလိယော ဂဏှိ၊ သိင်္ဂါလဿ ပဝိဋ္ဌဒွါရံ ပိဟိတံ၊ အန္တောကုစ္ဆိယံ အန္ဓကာရော အဟောသိ. သိင်္ဂါလဿ လောကန္တရိကနိဝါသော ဝိယ ဇာတော. ကုဏပေ သုဿန္တေ မံသမ္ပိ သုဿိ၊ လောဟိတမ္ပိ ပစ္ဆိဇ္ဇိ. သော နိက္ခမနဒွါရံ အလဘန္တော ဘယပ္ပတ္တော ဟုတွာ သန္ဓာဝန္တော ဣတော စိတော စ ပဟရိတွာ နိက္ခမနဒွါရံ ပရိယေသမာနော ဝိစရတိ. ဧဝံ တသ္မိံ ဥက္ခလိယံ ပိဋ္ဌပိဏ္ဍိ ဝိယ အန္တောကုစ္ဆိယံ ပစ္စမာနေ ကတိပါဟစ္စယေန မဟာမေဃော ပါဝဿိ. အထ နံ ကုဏပံ တေမေတွာ ဥဋ္ဌာယ ပကတိသဏ္ဌာနေန အဋ္ဌာသိ. ဝစ္စမဂ္ဂေါ ဝိဝဋော ဟုတွာ တာရကာ ဝိယ ပညာယိ. သိင်္ဂါလော တံ ဆိဒ္ဒံ ဒိသွာ ‘‘ဣဒါနိ မေ ဇီဝိတံ လဒ္ဓ’’န္တိ ယာဝ ဟတ္ထိသီသာ ပဋိက္ကမိတွာ ဝေဂေန ပက္ခန္ဒိတွာ ဝစ္စမဂ္ဂံ သီသေန ပဟရိတွာ နိက္ခမိ. တဿ သဉ္ဆန္နသရီရတ္တာ သဗ္ဗလောမာနိ ဝစ္စမဂ္ဂေ အလ္လီယိံသု. သော တာလက္ခန္ဓသဒိသေန နိလ္လောမေန သရီရေန ဥဗ္ဗိဂ္ဂစိတ္တော မုဟုတ္တံ ဓာဝိတွာ နိဝတ္တိတွာ နိသိန္နော သရီရံ ဩလောကေတွာ ‘‘ဣဒံ ဒုက္ခံ မယှံ န အညေန ကတံ၊ လောဘဟေတု ပန လောဘကာရဏာ လောဘံ နိဿာယ မယာ ဧတံ ကတံ၊ ဣတော ဒါနိ ပဋ္ဌာယ န လောဘဝသိကော ဘဝိဿာမိ၊ ပုန ဟတ္ထိသရီရံ နာမ န ပဝိသိဿာမီ’’တိ သံဝိဂ္ဂဟဒယော ဟုတွာ ဣမံ ဂါထမာဟ –

၁၄၈. ‘‘နာဟံ ပုနံ န စ ပုနံ၊ န စာပိ အပုနပ္ပုနံ၊

ဟတ္ထိဗောန္ဒိံ ပဝေက္ခာမိ၊ တထာ ဟိ ဘယတဇ္ဇိတော’’တိ.

တတ္ထ န စာပိ အပုနပ္ပုနန္တိ အ-ကာရော နိပါတမတ္တော. အယံ ပနေတိဿာ သကလာယပိ ဂါထာယ အတ္ထော – အဟဉှိ ဣတော ပုန၊ တတော စ ပုနာတိ ဝုတ္တဝါရတော ပုန တတောပိ စ ပုနပ္ပုနံ ဝါရဏသရီရသင်္ခါတံ ဟတ္ထိဗောန္ဒိံ န ပဝေက္ခာမိ. ကိံကာရဏာ? တထာ ဟိ ဘယတဇ္ဇိတော၊ တထာ ဟိ အဟံ ဣမသ္မိညေဝ ပဝေသနေ ဘယတဇ္ဇိတော မရဏဘယေန သန္တာသံ သံဝေဂံ အာပါဒိတောတိ.

ဧဝဉ္စ ပန ဝတွာ တတောဝ ပလာယိတွာ ပုန တံ ဝါ အညံ ဝါ ဟတ္ထိသရီရံ နိဝတ္တိတွာပိ န ဩလောကေသိ. တတော ပဋ္ဌာယ န လောဘဝသိကော အဟောသိ.

သတ္ထာ ဣမံ ဓမ္မဒေသနံ အာဟရိတွာ ‘‘ဘိက္ခဝေ၊ အန္တော ဥပ္ပန္နကိလေသဿ နာမ ဝဍ္ဎိတုံ အဒတွာ တတ္ထ တတ္ထေဝ နံ နိဂ္ဂဏှိတုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ ဝတွာ သစ္စာနိ ပကာသေတွာ ဇာတကံ သမောဓာနေသိ. သစ္စပရိယောသာနေ ပဉ္စသတာပိ တေ ဘိက္ခူ အရဟတ္တေ ပတိဋ္ဌဟိံသု၊ အဝသေသေသု ကေစိ သောတာပန္နာ၊ ကေစိ သကဒါဂါမိနော၊ ကေစိ အနာဂါမိနော အဟေသုံ. တဒါ သိင်္ဂါလော အဟမေဝ အဟောသိန္တိ.

သိင်္ဂါလဇာတကဝဏ္ဏနာ အဋ္ဌမာ.

[၁၄၉] ၉. ဧကပဏ္ဏဇာတကဝဏ္ဏနာ

ဧကပဏ္ဏော အယံ ရုက္ခောတိ ဣဒံ သတ္ထာ ဝေသာလိံ ဥပနိဿာယ မဟာဝနေ ကူဋာဂါရသာလာယံ ဝိဟရန္တော ဝေသာလိကံ ဒုဋ္ဌလိစ္ဆဝိကုမာရံ အာရဗ္ဘ ကထေသိ. တသ္မိဉှိ ကာလေ ဝေသာလိနဂရံ ဂါဝုတဂါဝုတန္တရေ တီဟိ ပါကာရေဟိ ပရိက္ခိတ္တံ တီသု ဌာနေသု ဂေါပုရဋ္ဋာလကယုတ္တံ ပရမသောဘဂ္ဂပ္ပတ္တံ. တတ္ထ နိစ္စကာလံ ရဇ္ဇံ ကာရေတွာ ဝသန္တာနညေဝ ရာဇူနံ သတ္တ သဟဿာနိ သတ္တ သတာနိ သတ္တ စ ရာဇာနော ဟောန္တိ၊ တတ္တကာယေဝ ဥပရာဇာနော၊ တတ္တကာ သေနာပတိနော၊ တတ္တကာ ဘဏ္ဍာဂါရိကာ. တေသံ ရာဇကုမာရာနံ အန္တရေ ဧကော ဒုဋ္ဌလိစ္ဆဝိကုမာရော နာမ အဟောသိ ကောဓနော စဏ္ဍော ဖရုသော သာဟသိကော၊ ဒဏ္ဍေန ဃဋ္ဋိတအာသီဝိသော ဝိယ နိစ္စံ ပဇ္ဇလိတော ကောဓေန. တဿ ပုရတော ဒွေ တီဏိ ဝစနာနိ ကထေတုံ သမတ္ထော နာမ နတ္ထိ. တံ နေဝ မာတာပိတရော၊ န ဉာတယော၊ န မိတ္တသုဟဇ္ဇာ သိက္ခာပေတုံ သက္ခိံသု. အထဿ မာတာပိတူနံ ဧတဒဟောသိ ‘‘အယံ ကုမာရော အတိဖရုသော သာဟသိကော၊ ဌပေတွာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓံ အညော ဣမံ ဝိနေတုံ သမတ္ထော နာမ နတ္ထိ၊ ဗုဒ္ဓဝေနေယျေန ဘဝိတဗ္ဗ’’န္တိ. တေ တံ အာဒါယ သတ္ထု သန္တိကံ ဂန္တွာ ဝန္ဒိတွာ အာဟံသု ‘‘ဘန္တေ၊ အယံ ကုမာရော စဏ္ဍော ဖရုသော ကောဓေန ပဇ္ဇလတိ၊ ဣမဿ ဩဝါဒံ ဒေထာ’’တိ.

သတ္ထာ တံ ကုမာရံ ဩဝဒိ – ‘‘ကုမာရ၊ ဣမေသု နာမ သတ္တေသု စဏ္ဍေန ဖရုသေန သာဟသိကေန ဝိဟေဌကဇာတိကေန န ဘဝိတဗ္ဗံ၊ ဖရုသဝါစော စ နာမ ဝိဇာတမာတုယာပိ ပိတုနောပိ ပုတ္တဒါရဿပိ ဘာတိဘဂိနီနမ္ပိ ပဇာပတိယာပိ မိတ္တဗန္ဓဝါနမ္ပိ အပ္ပိယော ဟောတိ အမနာပေါ၊ ဍံသိတုံ အာဂစ္ဆန္တော သပ္ပေါ ဝိယ၊ အဋဝိယံ ဥဋ္ဌိတစောရော ဝိယ၊ ခါဒိတုံ အာဂစ္ဆန္တော ယက္ခော ဝိယ စ ဥဗ္ဗေဇနီယော ဟုတွာ ဒုတိယစိတ္တဝါရေ နိရယာဒီသု နိဗ္ဗတ္တတိ. ဒိဋ္ဌေယေဝ စ ဓမ္မေ ကောဓနော ပုဂ္ဂလော မဏ္ဍိတပသာဓိတောပိ ဒုဗ္ဗဏ္ဏောဝ ဟောတိ၊ ပုဏ္ဏစန္ဒသဿိရိကမ္ပိဿ မုခံ ဇာလာဘိဟတပဒုမံ ဝိယ မလဂ္ဂဟိတကဉ္စနာဒါသမဏ္ဍလံ ဝိယ စ ဝိရူပံ ဟောတိ ဒုဒ္ဒသိကံ. ကောဓံ နိဿာယ ဟိ သတ္တာ သတ္ထံ အာဒါယ အတ္တနာဝ အတ္တာနံ ပဟရန္တိ၊ ဝိသံ ခါဒန္တိ၊ ရဇ္ဇုယာ ဥဗ္ဗန္ဓန္တိ၊ ပပါတာ ပပတန္တိ. ဧဝံ ကောဓဝသေန ကာလံ ကတွာ နိရယာဒီသု ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ၊ ဝိဟေဌကဇာတိကာပိ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ ဂရဟံ ပတွာ ကာယဿ ဘေဒါ နိရယာဒီသု ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ၊ ပုန မနုဿတ္တံ လဘိတွာ ဝိဇာတကာလတော ပဋ္ဌာယ ရောဂဗဟုလာဝ ဟောန္တိ. စက္ခုရောဂေါ သောတရောဂေါတိအာဒီသု စ ရောဂေသု ဧကတော ဥဋ္ဌာယ ဧကသ္မိံ ပတန္တိ၊ ရောဂေန အပရိမုတ္တာဝ ဟုတွာ နိစ္စံ ဒုက္ခိတာဝ ဟောန္တိ၊ တသ္မာ သဗ္ဗေသု သတ္တေသု မေတ္တစိတ္တေန ဟိတစိတ္တေန မုဒုစိတ္တေန ဘဝိတဗ္ဗံ. ဧဝရူပေါ ဟိ ပုဂ္ဂလော နိရယာဒိဘယေဟိ န ပရိမုစ္စတီ’’တိ. သော ကုမာရော သတ္ထု ဩဝါဒံ သုတွာ ဧကောဝါဒေနေဝ နိဟတမာနော ဒန္တော နိဗ္ဗိသေဝနော မေတ္တစိတ္တော မုဒုစိတ္တော အဟောသိ. အညံ အက္ကောသန္တမ္ပိ ပဟရန္တမ္ပိ နိဝတ္တိတွာ န ဩလောကေသိ၊ ဥဒ္ဓဋဒါဌော ဝိယ သပ္ပေါ၊ အဠစ္ဆိန္နော ဝိယ ကက္ကဋကော၊ ဆိန္နဝိသာဏော ဝိယ စ ဥသဘော အဟောသိ.

တဿ တံ ပဝတ္တိံ ဉတွာ ဘိက္ခူ ဓမ္မသဘာယံ ကထံ သမုဋ္ဌာပေသုံ ‘‘အာဝုသော၊ ဒုဋ္ဌလိစ္ဆဝိကုမာရံ သုစိရမ္ပိ ဩဝဒိတွာ နေဝ မာတာပိတရော၊ န ဉာတိမိတ္တာဒယော ဒမေတုံ သက္ခိံသု၊ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ပန တံ ဧကောဝါဒေနေဝ ဒမေတွာ နိဗ္ဗိသေဝနံ ကတွာ မတ္တဝရဝါရဏံ ဝိယ သမုဂ္ဂဟိတာနေဉ္ဇကာရဏံ အကာသိ. ယာဝ သုဘာသိတံ စိဒံ – ‘ဟတ္ထိဒမကေန၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဟတ္ထိဒမ္မော သာရိတော ဧကံယေဝ ဒိသံ ဓာဝတိ ပုရတ္ထိမံ ဝါ ပစ္ဆိမံ ဝါ ဥတ္တရံ ဝါ ဒက္ခိဏံ ဝါ. အဿဒမကေန။ပေ။ ဂေါဒမကေန။ပေ။ ဒက္ခိဏံ ဝါ. တထာဂတေန ဟိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အရဟတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန ပုရိသဒမ္မော သာရိတော အဋ္ဌ ဒိသာ ဝိဓာဝတိ၊ ရူပီ ရူပါနိ ပဿတိ. အယမေကာ ဒိသာ။ပေ။ သော ဝုစ္စတိ ‘ယောဂ္ဂါစရိယာနံ အနုတ္တရော ပုရိသဒမ္မသာရထီ’တိ (မ. နိ. ၃.၃၁၂). န ဟိ၊ အာဝုသော၊ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန သဒိသော ပုရိသဒမ္မသာရထီ နာမ အတ္ထီ’’တိ. သတ္ထာ အာဂန္တွာ ‘‘ကာယ နုတ္ထ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဧတရဟိ ကထာယ သန္နိသိန္နာ’’တိ ပုစ္ဆိတွာ ‘‘ဣမာယ နာမာ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘န၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဣဒါနေဝေသ မယာ ဧကောဝါဒေနေဝ ဒမိတော၊ ပုဗ္ဗေပါဟံ ဣမံ ဧကောဝါဒေနေဝ ဒမေသိ’’န္တိ ဝတွာ အတီတံ အာဟရိ.

အတီတေ ဗာရာဏသိယံ ဗြဟ္မဒတ္တေ ရဇ္ဇံ ကာရေန္တေ ဗောဓိသတ္တော ဥဒိစ္စဗြာဟ္မဏကုလေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဝယပ္ပတ္တော တက္ကသိလာယံ တယော ဝေဒေ သဗ္ဗသိပ္ပါနိ စ ဥဂ္ဂဟေတွာ ကိဉ္စိ ကာလံ ဃရာဝါသံ ဝသိတွာ မာတာပိတူနံ အစ္စယေန ဣသိပဗ္ဗဇ္ဇံ ပဗ္ဗဇိတွာ အဘိညာ စ သမာပတ္တိယော စ နိဗ္ဗတ္တေတွာ ဟိမဝန္တေ ဝါသံ ကပ္ပေသိ. တတ္ထ စိရံ ဝသိတွာ လောဏမ္ဗိလသေဝနတ္ထာယ ဇနပဒံ ဂန္တွာ ဗာရာဏသိံ ပတွာ ရာဇုယျာနေ ဝသိတွာ ပုနဒိဝသေ သုနိဝတ္ထော သုပါရုတော တာပသာကပ္ပသမ္ပန္နော ဘိက္ခာယ နဂရံ ပဝိသိတွာ ရာဇင်္ဂဏံ ပါပုဏိ. ရာဇာ သီဟပဉ္ဇရေန ဩလောကေန္တော တံ ဒိသွာ ဣရိယာပထေ ပသီဒိတွာ ‘‘အယံ တာပသော သန္တိန္ဒြိယော သန္တမာနသော ယုဂမတ္တဒသော၊ ပဒဝါရေ ပဒဝါရေ သဟဿတ္ထဝိကံ ဌပေန္တော ဝိယ သီဟဝိဇမ္ဘိတေန အာဂစ္ဆတိ. သစေ သန္တဓမ္မော နာမေကော အတ္ထိ၊ ဣမဿ တေနဗ္ဘန္တရေ ဘဝိတဗ္ဗ’’န္တိ စိန္တေတွာ ဧကံ အမစ္စံ ဩလောကေသိ. သော ‘‘ကိံ ကရောမိ၊ ဒေဝါ’’တိ အာဟ. ဧတံ ‘‘တာပသံ အာနေဟီ’’တိ. သော ‘‘သာဓု၊ ဒေဝါ’’တိ ဗောဓိသတ္တံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဝန္ဒိတွာ ဟတ္ထတော ဘိက္ခာဘာဇနံ ဂဟေတွာ ‘‘ကိံ၊ မဟာပုညာ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘ဘန္တေ၊ ရာဇာ တံ ပက္ကောသတီ’’တိ အာဟ. ဗောဓိသတ္တော ‘‘န မယံ ရာဇကုလူပကာ၊ ဟေမဝန္တိကာ နာမမှာ’’တိ အာဟ. အမစ္စော ဂန္တွာ တမတ္ထံ ရညော အာရောစေသိ. ရာဇာ ‘‘အညော အမှာကံ ကုလူပကော နတ္ထိ၊ အာနေဟိ န’’န္တိ အာဟ. အမစ္စော ဂန္တွာ ဗောဓိသတ္တံ ဝန္ဒိတွာ ယာစိတွာ ရာဇနိဝေသနံ ပဝေသေသိ.

ရာဇာ ဗောဓိသတ္တံ ဝန္ဒိတွာ သမုဿိတသေတစ္ဆတ္တေ ကဉ္စနပလ္လင်္ကေ နိသီဒါပေတွာ အတ္တနော ပဋိယတ္တံ နာနဂ္ဂရသဘောဇနံ ဘောဇေတွာ ‘‘ကဟံ၊ ဘန္တေ၊ ဝသထာ’’တိ ပုစ္ဆိ. ‘‘ဟေမဝန္တိကာ မယံ၊ မဟာရာဇာ’’တိ. ‘‘ဣဒါနိ ကဟံ ဂစ္ဆထာ’’တိ? ‘‘ဝဿာရတ္တာနုရူပံ သေနာသနံ ဥပဓာရေမ၊ မဟာရာဇာ’’တိ. ‘‘တေန ဟိ၊ ဘန္တေ၊ အမှာကညေဝ ဥယျာနေ ဝသထာ’’တိ ပဋိညံ ဂဟေတွာ သယမ္ပိ ဘုဉ္ဇိတွာ ဗောဓိသတ္တံ အာဒါယ ဥယျာနံ ဂန္တွာ ပဏ္ဏသာလံ မာပေတွာ ရတ္တိဋ္ဌာနဒိဝါဋ္ဌာနာပိ ကာရေတွာ ပဗ္ဗဇိတပရိက္ခာရေ ဒတွာ ဥယျာနပါလံ ပဋိစ္ဆာပေတွာ နဂရံ ပါဝိသိ. တတော ပဋ္ဌာယ ဗောဓိသတ္တော ဥယျာနေ ဝသတိ. ရာဇာပိဿ ဒိဝသေ ဒိဝသေ ဒွတ္တိက္ခတ္တုံ ဥပဋ္ဌာနံ ဂစ္ဆတိ.

တဿ ပန ရညော ဒုဋ္ဌကုမာရော နာမ ပုတ္တော အဟောသိ စဏ္ဍော ဖရုသော၊ နေဝ နံ ရာဇာ ဒမေတုံ အသက္ခိ၊ န သေသဉာတကာ. အမစ္စာပိ ဗြာဟ္မဏဂဟပတိကာပိ ဧကတော ဟုတွာ ‘‘သာမိ၊ မာ ဧဝံ ကရိ၊ ဧဝံ ကာတုံ န လဗ္ဘာ’’တိ ကုဇ္ဈိတွာ ကထေန္တာပိ ကထံ ဂါဟာပေတုံ နာသက္ခိံသု. ရာဇာ စိန္တေသိ ‘‘ဌပေတွာ မမ အယျံ ဟိမဝန္တတာပသံ အညော ဣမံ ကုမာရံ ဒမေတုံ သမတ္ထော နာမ နတ္ထိ၊ သောယေဝ နံ ဒမေဿတီ’’တိ. သော ကုမာရံ အာဒါယ ဗောဓိသတ္တဿ သန္တိကံ ဂန္တွာ ‘‘ဘန္တေ၊ အယံ ကုမာရော စဏ္ဍော ဖရုသော၊ မယံ ဣမံ ဒမေတုံ န သက္ကောမ၊ တုမှေ နံ ဧကေန ဥပါယေန သိက္ခာပေထာ’’တိ ကုမာရံ ဗောဓိသတ္တဿ နိယျာဒေတွာ ပက္ကာမိ. ဗောဓိသတ္တော ကုမာရံ ဂဟေတွာ ဥယျာနေ ဝိစရန္တော ဧကတော ဧကေန၊ ဧကတော ဧကေနာတိ ဒွီဟိယေဝ ပတ္တေဟိ ဧကံ နိမ္ဗပေါတကံ ဒိသွာ ကုမာရံ အာဟ – ‘‘ကုမာရ၊ ဧတဿ တာဝ ရုက္ခပေါတကဿ ပဏ္ဏံ ခါဒိတွာ ရသံ ဇာနာဟီ’’တိ? သော တဿ ဧကံ ပတ္တံ ခါဒိတွာ ရသံ ဉတွာ ‘‘ဓီ’’တိ သဟ ခေဠေန ဘူမိယံ နုဋ္ဌာဘိ. ‘‘ကိံ ဧတံ၊ ကုမာရာ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘ဘန္တေ၊ ဣဒါနေဝေသ ရုက္ခော ဟလာဟလဝိသူပမော၊ ဝဍ္ဎန္တော ပန ဗဟူ မနုဿေ မာရေဿတီ’’တိ တံ နိမ္ဗပေါတကံ ဥပ္ပါဋေတွာ ဟတ္ထေဟိ ပရိမဒ္ဒိတွာ ဣမံ ဂါထမာဟ –

၁၄၉. ‘‘ဧကပဏ္ဏော အယံ ရုက္ခော၊ န ဘူမျာ စတုရင်္ဂုလော၊

ဖလေန ဝိသကပ္ပေန၊ မဟာယံ ကိံ ဘဝိဿတီ’’တိ.

တတ္ထ ဧကပဏ္ဏောတိ ဥဘောသု ပဿေသု ဧကေကပဏ္ဏော. န ဘူမျာ စတုရင်္ဂုလောတိ ဘူမိတော စတုရင်္ဂုလမတ္တမ္ပိ န ဝဍ္ဎိတော. ဖလေနာတိ ဖလရသေန. ဝိသကပ္ပေနာတိ ဟလာဟလဝိသသဒိသေန. ဧဝံ ခုဒ္ဒကောပိ သမာနော ဧဝရူပေန တိတ္တကေန ပဏ္ဏေန သမန္နာဂတောတိ အတ္ထော. မဟာယံ ကိံ ဘဝိဿတီတိ ယဒါ ပနာယံ ဝုဒ္ဓိပ္ပတ္တော မဟာ ဘဝိဿတိ၊ တဒါ ကိံ နာမ ဘဝိဿတိ၊ အဒ္ဓါ မနုဿမာရကော ဘဝိဿတီတိ ဧတံ ဥပ္ပါဋေတွာ မဒ္ဒိတွာ ဆဍ္ဍေသိန္တိ အာဟ.

အထ နံ ဗောဓိသတ္တော ဧတဒဝေါစ ‘‘ကုမာရ၊ တွံ ဣမံ နိမ္ဗပေါတကံ ‘ဣဒါနေဝ ဧဝံတိတ္တကော၊ မဟလ္လကကာလေ ကိံ ဘဝိဿတိ၊ ကုတော ဣမံ နိဿာယ ဝုဍ္ဎီ’တိ ဥပ္ပါဋေတွာ မဒ္ဒိတွာ ဆဍ္ဍေသိ? ယထာ တွံ ဧတသ္မိံ ပဋိပဇ္ဇိ၊ ဧဝမေဝ တဝ ရဋ္ဌဝါသိနောပိ ‘အယံ ကုမာရော ဒဟရကာလေယေဝ ဧဝံ စဏ္ဍော ဖရုသော၊ မဟလ္လကကာလေ ရဇ္ဇံ ပတွာ ကိံ နာမ ကရိဿတိ၊ ကုတော အမှာကံ ဧတံ နိဿာယ ဝုဍ္ဎီ’တိ တဝ ကုလသန္တကံ ရဇ္ဇံ အဒတွာ နိမ္ဗပေါတကံ ဝိယ တံ ဥပ္ပါဋေတွာ ရဋ္ဌာ ပဗ္ဗာဇနီယကမ္မံ ကရိဿန္တိ၊ တသ္မာ နိမ္ဗရုက္ခပဋိဘာဂတံ ဟိတွာ ဣတော ပဋ္ဌာယ ခန္တိမေတ္တာနုဒ္ဒယသမ္ပန္နော ဟောဟီ’’တိ. သော တတော ပဋ္ဌာယ နိဟတမာနော နိဗ္ဗိသေဝနော ခန္တိမေတ္တာနုဒ္ဒယသမ္ပန္နော ဟုတွာ ဗောဓိသတ္တဿ ဩဝါဒေ ဌတွာ ပိတု အစ္စယေန ရဇ္ဇံ ပတွာ ဒါနာဒီနိ ပုညာနိ ကတွာ ယထာကမ္မံ အဂမာသိ.

သတ္ထာ ဣမံ ဓမ္မဒေသနံ အာဟရိတွာ ‘‘န၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဣဒါနေဝေသ ဒုဋ္ဌလိစ္ဆဝိကုမာရော မယာ ဒမိတော၊ ပုဗ္ဗေပါဟံ ဧတံ ဒမေသိံယေဝါ’’တိ ဝတွာ ဇာတကံ သမောဓာနေသိ – ‘‘တဒါ ဒုဋ္ဌကုမာရော အယံ လိစ္ဆဝိကုမာရော အဟောသိ၊ ရာဇာ အာနန္ဒော၊ ဩဝါဒဒါယကတာပသော ပန အဟမေဝ အဟောသိ’’န္တိ.

ဧကပဏ္ဏဇာတကဝဏ္ဏနာ နဝမာ.

[၁၅၀] ၁၀. သဉ္ဇီဝဇာတကဝဏ္ဏနာ

အသန္တံ ယော ပဂ္ဂဏှာတီတိ ဣဒံ သတ္ထာ ဝေဠုဝနေ ဝိဟရန္တော အဇာတသတ္တုဿ ရညော အသန္တပဂ္ဂဟံ အာရဗ္ဘ ကထေသိ. သော ဟိ ဗုဒ္ဓါနံ ပဋိကဏ္ဋကဘူတေ ဒုဿီလေ ပါပဓမ္မေ ဒေဝဒတ္တေ ပသီဒိတွာ တံ အသန္တံ အသပ္ပုရိသံ ပဂ္ဂယှ ‘‘တဿ သက္ကာရံ ကရိဿာမီ’’တိ ဗဟုံ ဓနံ ပရိစ္စဇိတွာ ဂယာသီသေ ဝိဟာရံ ကာရေတွာ တဿေဝ ဝစနံ ဂဟေတွာ ပိတရံ ဓမ္မရာဇာနံ သောတာပန္နံ အရိယသာဝကံ ဃာတေတွာ အတ္တနော သောတာပတ္တိမဂ္ဂဿ ဥပနိဿယံ ဘိန္ဒိတွာ မဟာဝိနာသံ ပတ္တော. သော ဟိ ‘‘ဒေဝဒတ္တော ပထဝိယံ ပဝိဋ္ဌော’’တိ သုတွာ ‘‘ကစ္စိ နု ခေါ မမ္ပိ ပထဝီ ဂိလေယျာ’’တိ ဘီတတသိတော ရဇ္ဇသုခံ န လဘတိ၊ သယနေ အဿာဒသုခံ န ဝိန္ဒတိ၊ တိဗ္ဗကာရဏာဘိတုန္နော ဟတ္ထိပေါတော ဝိယ ကမ္ပမာနော ဝိစရတိ. သော ပထဝိံ ဖလမာနံ ဝိယ၊ အဝီစိဇာလံ နိက္ခမန္တိံ ဝိယ၊ ပထဝိယာ အတ္တာနံ ဂိလိယမာနံ ဝိယ၊ အာဒိတ္တာယ လောဟပထဝိယာ ဥတ္တာနကံ နိပဇ္ဇာပေတွာ အယသူလေဟိ ကောဋိယမာနံ ဝိယ စ သမနုပဿိ. တေနဿ ပဟဋကုက္ကုဋဿေဝ မုဟုတ္တမ္ပိ ကမ္ပမာနဿ အဝတ္ထာနံ နာမ နာဟောသိ. သော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓံ ပဿိတုကာမော ခမာပေတုကာမော ပဉှံ ပုစ္ဆိတုကာမော အဟောသိ၊ အတ္တနော ပန အပရာဓမဟန္တတာယ ဥပသင်္ကမိတုံ န သက္ကောတိ.

အထဿ ရာဇဂဟနဂရေ ကတ္တိကရတ္တိဝါရေ သမ္ပတ္တေ ဒေဝနဂရံ ဝိယ နဂရေ အလင်္ကတေ မဟာတလေ အမစ္စဂဏပရိဝုတဿ ကဉ္စနာသနေ နိသိန္နဿ ဇီဝကံ ကောမာရဘစ္စံ အဝိဒူရေ နိသိန္နံ ဒိသွာ ဧတဒဟောသိ ‘‘ဇီဝကံ ဂဟေတွာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ သန္တိကံ ဂမိဿာမိ၊ န ခေါ ပန သက္ကာ မယာ ဥဇုကမေဝ ဝတ္တုံ ‘အဟံ၊ သမ္မ ဇီဝက၊ သယံ ဂန္တုံ န သက္ကောမိ၊ ဧဟိ မံ သတ္ထု သန္တိကံ နေဟီ’တိ၊ ပရိယာယေန ပန ရတ္တိသမ္ပဒံ ဝဏ္ဏေတွာ ‘ကံ နု ခွဇ္ဇ မယံ သမဏံ ဝါ ဗြာဟ္မဏံ ဝါ ပယိရုပါသေယျာမ၊ ယံ နော ပယိရုပါသတံ စိတ္တံ ပသီဒေယျာ’တိ ဝက္ခာမိ၊ တံ သုတွာ အမစ္စာ အတ္တနော အတ္တနော သတ္ထာရာနံ ဝဏ္ဏံ ကထေဿန္တိ၊ ဇီဝကောပိ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ ဝဏ္ဏံ ကထေဿတိ. အထ နံ ဂဟေတွာ သတ္ထု သန္တိကံ ဂမိဿာမီ’’တိ. သော ပဉ္စဟိ ပဒေဟိ ရတ္တိံ ဝဏ္ဏေသိ ‘‘လက္ခညာ ဝတ ဘော ဒေါသိနာ ရတ္တိ၊ အဘိရူပါ ဝတ ဘော ဒေါသိနာ ရတ္တိ၊ ဒဿနီယာ ဝတ ဘော ဒေါသိနာ ရတ္တိ၊ ပါသာဒိကာ ဝတ ဘော ဒေါသိနာ ရတ္တိ၊ ရမဏီယာ ဝတ ဘော ဒေါသိနာ ရတ္တိ၊ ကံ နု ခွဇ္ဇ မယံ သမဏံ ဝါ ဗြာဟ္မဏံ ဝါ ပယိရုပါသေယျာမ၊ ယံ နော ပယိရုပါသတံ စိတ္တံ ပသီဒေယျာ’’တိ (ဒီ. နိ. ၁.၁၅၀).

အထေကော အမစ္စော ပူရဏကဿပဿ ဝဏ္ဏံ ကထေသိ၊ ဧကော မက္ခလိဂေါသာလဿ၊ ဧကော အဇိတကေသကမ္ဗလဿ၊ ဧကော ပကုဓကစ္စာယနဿ၊ ဧကော သဉ္စယဿ ဗေလဋ္ဌပုတ္တဿ၊ ဧကော နာဋပုတ္တနိဂဏ္ဌဿာတိ. ရာဇာ တေသံ ကထံ သုတွာ တုဏှီ အဟောသိ. သော ဟိ ဇီဝကဿေဝ မဟာအမစ္စဿ ကထံ ပစ္စာသီသတိ. ဇီဝကောပိ ‘‘ရညာ မံ အာရဗ္ဘ ကထိတေယေဝ ဇာနိဿာမီ’’တိ အဝိဒူရေ တုဏှီ နိသီဒိ. အထ နံ ရာဇာ အာဟ ‘‘တွံ ပန၊ သမ္မ ဇီဝက၊ ကိံ တုဏှီ’’တိ? တသ္မိံ ခဏေ ဇီဝကော ဥဋ္ဌာယာသနာ ယေန ဘဂဝါ တေနဉ္ဇလိံ ပဏာမေတွာ ‘‘ဧသော၊ ဒေဝ၊ ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ အမှာကံ အမ္ဗဝနေ ဝိဟရတိ သဒ္ဓိံ အဍ္ဎတေဠသေဟိ ဘိက္ခုသတေဟိ. တံ ခေါ ပန ဘဂဝန္တံ ဧဝံ ကလျာဏော ကိတ္တိသဒ္ဒေါ အဗ္ဘုဂ္ဂတော’’တိ နဝ အရဟာဒိဂုဏေ ဝတွာ ဇာတိတော ပဋ္ဌာယ ပုဗ္ဗနိမိတ္တာဒိဘေဒံ ဘဂဝတော အာနုဘာဝံ ပကာသေတွာ ‘‘တံ ဘဂဝန္တံ ဒေဝေါ ပယိရုပါသတု၊ ဓမ္မံ သုဏာတု၊ ပဉှံ ပုစ္ဆတူ’’တိ အာဟ.

ရာဇာ သမ္ပုဏ္ဏမနောရထော ဟုတွာ ‘‘တေန ဟိ၊ သမ္မ ဇီဝက၊ ဟတ္ထိယာနာနိ ကပ္ပါပေဟီ’’တိ ယာနာနိ ကပ္ပါပေတွာ မဟန္တေန ရာဇာနုဘာဝေန ဇီဝကမ္ဗဝနံ ဂန္တွာ တတ္ထ မဏ္ဍလမာဠေ ဘိက္ခုသံဃပရိဝုတံ တထာဂတံ ဒိသွာ သန္တဝီစိမဇ္ဈေ မဟာနာဝံ ဝိယ နိစ္စလံ ဘိက္ခုသံဃံ ဣတော စိတော စ အနုဝိလောကေတွာ ‘‘ဧဝရူပါ နာမ မေ ပရိသာ န ဒိဋ္ဌပုဗ္ဗာ’’တိ ဣရိယာပထေယေဝ ပသီဒိတွာ သံဃဿ အဉ္ဇလိံ ပဂ္ဂဏှိတွာ ထုတိံ ကတွာ ဘဂဝန္တံ ဝန္ဒိတွာ ဧကမန္တံ နိသိန္နော သာမညဖလပဉှံ ပုစ္ဆိ. အထဿ ဘဂဝါ ဒွီဟိ ဘာဏဝါရေဟိ ပဋိမဏ္ဍိတံ သာမညဖလသုတ္တံ (ဒီ. နိ. ၁.၁၅၀ အာဒယော) ကထေသိ. သော သုတ္တပရိယောသာနေ အတ္တမနော ဘဂဝန္တံ ခမာပေတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ ပက္ကာမိ. သတ္ထာ အစိရပက္ကန္တဿ ရညော ဘိက္ခူ အာမန္တေတွာ ‘‘ခတာယံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ရာဇာ၊ ဥပဟတာယံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ရာဇာ. သစာယံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ရာဇာ ဣဿရိယဿ ကာရဏာ ပိတရံ ဓမ္မိကံ ဓမ္မရာဇာနံ ဇီဝိတာ န ဝေါရောပေဿထ၊ ဣမသ္မိံယေဝ အာသနေ ဝိရဇံ ဝီတမလံ ဓမ္မစက္ခုံ ဥပ္ပဇ္ဇိဿထ. ဒေဝဒတ္တံ နိဿာယ အသန္တပဂ္ဂဟံ ကတွာ သောတာပတ္တိဖလာ ပရိဟီနော’’တိ အာဟ.

ပုနဒိဝသေ ဘိက္ခူ ဓမ္မသဘာယံ ကထံ သမုဋ္ဌာပေသုံ ‘‘အာဝုသော၊ အဇာတသတ္တု ကိရ အသန္တပဂ္ဂဟံ ကတွာ ဒုဿီလံ ပါပဓမ္မံ ဒေဝဒတ္တံ နိဿာယ ပိတုဃာတကကမ္မဿ ကတတ္တာ သောတာပတ္တိဖလာ ပရိဟီနော၊ ဒေဝဒတ္တေန နာသိတော ရာဇာ’’တိ. သတ္ထာ အာဂန္တွာ ‘‘ကာယ နုတ္ထ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဧတရဟိ ကထာယ သန္နိသိန္နာ’’တိ ပုစ္ဆိတွာ ‘‘ဣမာယ နာမာ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘န၊ ဘိက္ခဝေ၊ အဇာတသတ္တု ဣဒါနေဝ အသန္တပဂ္ဂဟံ ကတွာ မဟာဝိနာသံ ပတ္တော၊ ပုဗ္ဗေပေသ အသန္တပဂ္ဂဟေနေဝ အတ္တာနံ နာသေသီ’’တိ ဝတွာ အတီတံ အာဟရိ.

အတီတေ ဗာရာဏသိယံ ဗြဟ္မဒတ္တေ ရဇ္ဇံ ကာရေန္တေ ဗောဓိသတ္တော မဟာဝိဘဝေ ဗြာဟ္မဏကုလေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဝယပ္ပတ္တော တက္ကသိလံ ဂန္တွာ သဗ္ဗသိပ္ပါနိ ဥဂ္ဂဏှိတွာ ဗာရာဏသိယံ ဒိသာပါမောက္ခော အာစရိယော ဟုတွာ ပဉ္စ မာဏဝကသတာနိ သိပ္ပံ ဝါစေသိ. တေသု မာဏဝေသု ဧကော သဉ္ဇီဝေါ နာမ မာဏဝေါ အတ္ထိ၊ ဗောဓိသတ္တော တဿ မတကုဋ္ဌာပနကမန္တံ အဒါသိ. သော ဥဋ္ဌာပနကမန္တမေဝ ဂဟေတွာ ပဋိဗာဟနမန္တံ ပန အဂ္ဂဟေတွာဝ ဧကဒိဝသံ မာဏဝေဟိ သဒ္ဓိံ ဒါရုအတ္ထာယ အရညံ ဂန္တွာ ဧကံ မတဗျဂ္ဃံ ဒိသွာ မာဏဝေ အာဟ ‘‘ဘော၊ ဣမံ မတဗျဂ္ဃံ ဥဋ္ဌာပေဿာမီ’’တိ. မာဏဝါ ‘‘န သက္ခိဿသီ’’တိ အာဟံသု. ‘‘ပဿန္တာနညေဝ ဝေါ တံ ဥဋ္ဌာပေဿာမီ’’တိ. ‘‘သစေ၊ မာဏဝ၊ သက္ကောသိ၊ ဥဋ္ဌာပေဟီ’’တိ. ဧဝဉ္စ ပန ဝတွာ တေ မာဏဝါ ရုက္ခံ အဘိရုဟိံသု. သဉ္ဇီဝေါ မန္တံ ပရိဝတ္တေတွာ မတဗျဂ္ဃံ သက္ခရာဟိ ပဟရိ၊ ဗျဂ္ဃေါ ဥဋ္ဌာယ ဝေဂေနာဂန္တွာ သဉ္ဇီဝံ ဂလနာဠိယံ ဍံသိတွာ ဇီဝိတက္ခယံ ပါပေတွာ တတ္ထေဝ ပတိ၊ သဉ္ဇီဝေါပိ တတ္ထေဝ ပတိ. ဥဘောပိ ဧကဋ္ဌာနေယေဝ မတာ နိပဇ္ဇိံသု.

မာဏဝါ ဒါရူနိ အာဒါယ အာဂန္တွာ တံ ပဝတ္တိံ အာစရိယဿ အာရောစေသုံ. အာစရိယော မာဏဝေ အာမန္တေတွာ ‘‘တာတာ၊ အသန္တပဂ္ဂဟကာရာ နာမ အယုတ္တဋ္ဌာနေ သက္ကာရသမ္မာနံ ကရောန္တာ ဧဝရူပံ ဒုက္ခံ ပဋိလဘန္တိယေဝါ’’တိ ဝတွာ ဣမံ ဂါထမာဟ –

၁၅၀. ‘‘အသန္တံ ယော ပဂ္ဂဏှာတိ၊ အသန္တံ စူပသေဝတိ၊

တမေဝ ဃာသံ ကုရုတေ၊ ဗျဂ္ဃေါ သဉ္ဇီဝိကော ယထာ’’တိ.

တတ္ထ အသန္တန္တိ တီဟိ ဒုစ္စရိတေဟိ သမန္နာဂတံ ဒုဿီလံ ပါပဓမ္မံ. ယော ပဂ္ဂဏှာတီတိ ခတ္တိယာဒီသု ယော ကောစိ ဧဝရူပံ ဒုဿီလံ ပဗ္ဗဇိတံ ဝါ စီဝရာဒိသမ္ပဒါနေန၊ ဂဟဋ္ဌံ ဝါ ဥပရဇ္ဇသေနာပတိဋ္ဌာနာဒိသမ္ပဒါနေန ပဂ္ဂဏှာတိ၊ သက္ကာရသမ္မာနံ ကရောတီတိ အတ္ထော. အသန္တံ စူပသေဝတီတိ ယော စ ဧဝရူပံ အသန္တံ ဒုဿီလံ ဥပသေဝတိ ဘဇတိ ပယိရုပါသတိ. တမေဝ ဃာသံ ကုရုတေတိ တမေဝ အသန္တပဂ္ဂဏှကံ သော ဒုဿီလော ပါပပုဂ္ဂလော ဃသတိ သံခါဒတိ ဝိနာသံ ပါပေတိ. ကထံ? ဗျဂ္ဃေါ သဉ္ဇီဝိကော ယထာတိ၊ ယထာ သဉ္ဇီဝေန မာဏဝေန မန္တံ ပရိဝတ္တေတွာ မတဗျဂ္ဃေါ သဉ္ဇီဝိကော ဇီဝိတသမ္ပဒါနေန သမ္ပဂ္ဂဟိတော အတ္တနော ဇီဝိတဒါယကံ သဉ္ဇီဝမေဝ ဇီဝိတာ ဝေါရောပေတွာ တတ္ထေဝ ပါတေသိ၊ ဧဝံ အညောပိ ယော အသန္တပဂ္ဂဟံ ကရောတိ၊ သော ဒုဿီလော တံ အတ္တနော သမ္ပဂ္ဂါဟကမေဝ ဝိနာသေတိ. ဧဝံ အသန္တသမ္ပဂ္ဂါဟကာ ဝိနာသံ ပါပုဏန္တီတိ.

ဗောဓိသတ္တော ဣမာယ ဂါထာယ မာဏဝါနံ ဓမ္မံ ဒေသေတွာ ဒါနာဒီနိ ပုညာနိ ကတွာ ယထာကမ္မံ ဂတော.

သတ္ထာ ဣမံ ဓမ္မဒေသနံ အာဟရိတွာ ဇာတကံ သမောဓာနေသိ – ‘‘တဒါ မတဗျဂ္ဃုဋ္ဌာပနကော မာဏဝေါ အဇာတသတ္တု အဟောသိ၊ ဒိသာပါမောက္ခော အာစရိယော ပန အဟမေဝ အဟောသိ’’န္တိ.

သဉ္ဇီဝဇာတကဝဏ္ဏနာ ဒသမာ.

ကကဏ္ဋကဝဂ္ဂေါ ပန္နရသမော.

တဿုဒ္ဒါနံ –

ဂေါဓသိင်္ဂါလဝိရောစံ၊ နင်္ဂုဋ္ဌရာဓကာကဉ္စ၊

ပုပ္ဖရတ္တဉ္စ သိင်္ဂါလံ၊ ဧကပဏ္ဏဉ္စ သဉ္ဇီဝံ.

အထ ဝဂ္ဂုဒ္ဒါနံ –

အပဏ္ဏကော သီလဝဂ္ဂေါ၊ ကုရုင်္ဂေါ စ ကုလာဝကော၊

အတ္ထကာမော စ အာသီသော၊ ဣတ္ထီဝရုဏပါယိမှာ.

လိတ္တော ပရောသတံ ဟံစိ၊ ကုသနာဠာ သမ္ပဒါနော၊

ကကဏ္ဋကော ပန္နရသ၊ သတပဏ္ဏာသ ဇာတကာတိ.

ဧကကနိပါတဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

(ပဌမော ဘာဂေါ နိဋ္ဌိတော).