၂၂. မဟာနိပါတော

[၅၄၃] ၆. ဘူရိဒတ္တဇာတကဝဏ္ဏနာ

နဂရကဏ္ဍံ

ယံ ကိဉ္စိ ရတနံ အတ္ထီတိ ဣဒံ သတ္ထာ သာဝတ္ထိံ ဥပနိဿာယ ဇေတဝနေ ဝိဟရန္တော ဥပေါသထိကေ ဥပါသကေ အာရဗ္ဘ ကထေသိ. တေ ကိရ ဥပေါသထဒိဝသေ ပါတောဝ ဥပေါသထံ အဓိဋ္ဌာယ ဒါနံ ဒတွာ ပစ္ဆာဘတ္တံ ဂန္ဓမာလာဒိဟတ္ထာ ဇေတဝနံ ဂန္တွာ ဓမ္မဿဝနဝေလာယ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု. သတ္ထာ ဓမ္မသဘံ အာဂန္တွာ အလင်္ကတဗုဒ္ဓါသနေ နိသီဒိတွာ ဘိက္ခုသံဃံ ဩလောကေတွာ ဘိက္ခုအာဒီသု ပန ယေ အာရဗ္ဘ ဓမ္မကထာ သမုဋ္ဌာတိ၊ တေဟိ သဒ္ဓိံ တထာဂတာ သလ္လပန္တိ၊ တသ္မာ အဇ္ဇ ဥပါသကေ အာရဗ္ဘ ပုဗ္ဗစရိယပ္ပဋိသံယုတ္တာ ဓမ္မကထာ သမုဋ္ဌဟိဿတီတိ ဉတွာ ဥပါသကေဟိ သဒ္ဓိံ သလ္လပန္တော ‘‘ဥပေါသထိကတ္ထ၊ ဥပါသကာ’’တိ ဥပါသကေ ပုစ္ဆိတွာ ‘‘အာမ၊ ဘန္တေ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘သာဓု၊ ဥပါသကာ၊ ကလျာဏံ ဝေါ ကတံ၊ အပိစ အနစ္ဆရိယံ ခေါ ပနေတံ၊ ယံ တုမှေ မာဒိသံ ဗုဒ္ဓံ ဩဝါဒဒါယကံ အာစရိယံ လဘန္တာ ဥပေါသထံ ကရေယျာထ. ပေါရာဏပဏ္ဍိတာ ပန အနာစရိယကာပိ မဟန္တံ ယသံ ပဟာယ ဥပေါသထံ ကရိံသုယေဝါ’’တိ ဝတွာ တေဟိ ယာစိတော အတီတံ အာဟရိ.

အတီတေ ဗာရာဏသိယံ ဗြဟ္မဒတ္တော နာမ ရာဇာ ရဇ္ဇံ ကာရေန္တော ပုတ္တဿ ဥပရဇ္ဇံ ဒတွာ တဿ မဟန္တံ ယသံ ဒိသွာ ‘‘ရဇ္ဇမ္ပိ မေ ဂဏှေယျာ’’တိ ဥပ္ပန္နာသင်္ကော ‘‘တာတ၊ တွံ ဣတော နိက္ခမိတွာ ယတ္ထ တေ ရုစ္စတိ၊ တတ္ထ ဝသိတွာ မမ အစ္စယေန ကုလသန္တကံ ရဇ္ဇံ ဂဏှာဟီ’’တိ အာဟ. သော ‘‘သာဓူ’’တိ သမ္ပဋိစ္ဆိတွာ ပိတရံ ဝန္ဒိတွာ နိက္ခမိတွာ အနုပုဗ္ဗေန ယမုနံ ဂန္တွာ ယမုနာယ စ သမုဒ္ဒဿ စ ပဗ္ဗတဿ စ အန္တရေ ပဏ္ဏသာလံ မာပေတွာ ဝနမူလဖလာဟာရော ပဋိဝသတိ. တဒါ သမုဒ္ဒဿ ဟေဋ္ဌိမေ နာဂဘဝနေ ဧကာ မတပတိကာ နာဂမာဏဝိကာ အညာသံ သပတိကာနံ ယသံ ဩလောကေတွာ ကိလေသံ နိဿာယ နာဂဘဝနာ နိက္ခမိတွာ သမုဒ္ဒတီရေ ဝိစရန္တီ ရာဇပုတ္တဿ ပဒဝလဉ္ဇံ ဒိသွာ ပဒါနုသာရေန ဂန္တွာ တံ ပဏ္ဏသာလံ အဒ္ဒသ. တဒါ ရာဇပုတ္တော ဖလာဖလတ္ထာယ ဂတော ဟောတိ. သာ ပဏ္ဏသာလံ ပဝိသိတွာ ကဋ္ဌတ္ထရဏဉ္စေဝ သေသပရိက္ခာရေ စ ဒိသွာ စိန္တေသိ ‘‘ဣဒံ ဧကဿ ပဗ္ဗဇိတဿ ဝသနဋ္ဌာနံ၊ ဝီမံသိဿာမိ နံ ‘သဒ္ဓါယ ပဗ္ဗဇိတော နု ခေါ နော’တိ၊ သစေ ဟိ သဒ္ဓါယ ပဗ္ဗဇိတော ဘဝိဿတိ နေက္ခမ္မာဓိမုတ္တော၊ န မေ အလင်္ကတသယနံ သာဒိယိဿတိ. သစေ ကာမာဘိရတော ဘဝိဿတိ၊ န သဒ္ဓါပဗ္ဗဇိတော၊ မမ သယနသ္မိံယေဝ နိပဇ္ဇိဿတိ. အထ နံ ဂဟေတွာ အတ္တနော သာမိကံ ကတွာ ဣဓေဝ ဝသိဿာမီ’’တိ. သာ နာဂဘဝနံ ဂန္တွာ ဒိဗ္ဗပုပ္ဖါနိ စေဝ ဒိဗ္ဗဂန္ဓေ စ အာဟရိတွာ ဒိဗ္ဗပုပ္ဖသယနံ သဇ္ဇေတွာ ပဏ္ဏသာလာယံ ပုပ္ဖူပဟာရံ ကတွာ ဂန္ဓစုဏ္ဏံ ဝိကိရိတွာ ပဏ္ဏသာလံ အလင်္ကရိတွာ နာဂဘဝနမေဝ ဂတာ.

ရာဇပုတ္တော သာယနှသမယံ အာဂန္တွာ ပဏ္ဏသာလံ ပဝိဋ္ဌော တံ ပဝတ္တိံ ဒိသွာ ‘‘ကေန နု ခေါ ဣမံ သယနံ သဇ္ဇိတ’’န္တိ ဖလာဖလံ ပရိဘုဉ္ဇိတွာ ‘‘အဟော သုဂန္ဓာနိ ပုပ္ဖါနိ၊ မနာပံ ဝတ ကတွာ သယနံ ပညတ္တ’’န္တိ န သဒ္ဓါပဗ္ဗဇိတဘာဝေန သောမနဿဇာတော ပုပ္ဖသယနေ ပရိဝတ္တိတွာ နိပန္နော နိဒ္ဒံ ဩက္ကမိတွာ ပုနဒိဝသေ သူရိယုဂ္ဂမနေ ဥဋ္ဌာယ ပဏ္ဏသာလံ အသမ္မဇ္ဇိတွာ ဖလာဖလတ္ထာယ အဂမာသိ. နာဂမာဏဝိကာ တသ္မိံ ခဏေ အာဂန္တွာ မိလာတာနိ ပုပ္ဖါနိ ဒိသွာ ‘‘ကာမာဓိမုတ္တော ဧသ၊ န သဒ္ဓါပဗ္ဗဇိတော၊ သက္ကာ နံ ဂဏှိတု’’န္တိ ဉတွာ ပုရာဏပုပ္ဖါနိ နီဟရိတွာ အညာနိ ပုပ္ဖါနိ အာဟရိတွာ တထေဝ နဝပုပ္ဖသယနံ သဇ္ဇေတွာ ပဏ္ဏသာလံ အလင်္ကရိတွာ စင်္ကမေ ပုပ္ဖါနိ ဝိကိရိတွာ နာဂဘဝနမေဝ ဂတာ. သော တံ ဒိဝသမ္ပိ ပုပ္ဖသယနေ သယိတွာ ပုနဒိဝသေ စိန္တေသိ ‘‘ကော နု ခေါ ဣမံ ပဏ္ဏသာလံ အလင်္ကရောတီ’’တိ? သော ဖလာဖလတ္ထာယ အဂန္တွာ ပဏ္ဏသာလတော အဝိဒူရေ ပဋိစ္ဆန္နော အဋ္ဌာသိ. ဣတရာပိ ဗဟူ ဂန္ဓေ စေဝ ပုပ္ဖါနိ စ အာဒါယ အဿမပဒံ အဂမာသိ. ရာဇပုတ္တော ဥတ္တမရူပဓရံ နာဂမာဏဝိကံ ဒိသွာဝ ပဋိဗဒ္ဓစိတ္တော အတ္တာနံ အဒဿေတွာ တဿာ ပဏ္ဏသာလံ ပဝိသိတွာ သယနံ သဇ္ဇနကာလေ ပဝိသိတွာ ‘‘ကာသိ တွ’’န္တိ ပုစ္ဆိ. ‘‘အဟံ နာဂမာဏဝိကာ၊ သာမီ’’တိ. ‘‘သသာမိကာ အဿာမိကာသီ’’တိ. ‘‘သာမိ၊ အဟံ ပုဗ္ဗေ သသာမိကာ၊ ဣဒါနိ ပန အဿာမိကာ ဝိဓဝါ’’. ‘‘တွံ ပန ကတ္ထ ဝါသိကောသီ’’တိ? ‘‘အဟံ ဗာရာဏသိရညော ပုတ္တော ဗြဟ္မဒတ္တကုမာရော နာမ’’. ‘‘တွံ နာဂဘဝနံ ပဟာယ ကသ္မာ ဣဓ ဝိစရသီ’’တိ? ‘‘သာမိ၊ အဟံ တတ္ထ သသာမိကာနံ နာဂမာဏဝိကာနံ ယသံ ဩလောကေတွာ ကိလေသံ နိဿာယ ဥက္ကဏ္ဌိတွာ တတော နိက္ခမိတွာ သာမိကံ ပရိယေသန္တီ ဝိစရာမီ’’တိ. ‘‘တေန ဟိ ဘဒ္ဒေ၊ သာဓု၊ အဟမ္ပိ န သဒ္ဓါယ ပဗ္ဗဇိတော၊ ပိတရာ ပန မေ နီဟရိတတ္တာ ဣဓ ဝသာမိ၊ တွံ မာ စိန္တယိ၊ အဟံ တေ သာမိကော ဘဝိဿာမိ၊ ဥဘောပိ ဣဓ သမဂ္ဂဝါသံ ဝသိဿာမာ’’တိ. သာ ‘‘သာဓူ’’တိ သမ္ပဋိစ္ဆိ. တတော ပဋ္ဌာယ တေ ဥဘောပိ တတ္ထေဝ သမဂ္ဂဝါသံ ဝသိံသု. သာ အတ္တနော အာနုဘာဝေန မဟာရဟံ ဂေဟံ မာပေတွာ မဟာရဟံ ပလ္လင်္ကံ အာဟရိတွာ သယနံ ပညပေသိ. တတော ပဋ္ဌာယ မူလဖလာဖလံ န ခါဒိ၊ ဒိဗ္ဗအန္နပါနမေဝ ဘုဉ္ဇိတွာ ဇီဝိကံ ကပ္ပေသိ.

အပရဘာဂေ နာဂမာဏဝိကာ ဂဗ္ဘံ ပဋိလဘိတွာ ပုတ္တံ ဝိဇာယိ၊ သာဂရတီရေ ဇာတတ္တာ တဿ ‘‘သာဂရဗြဟ္မဒတ္တော’’တိ နာမံ ကရိံသု. တဿ ပဒသာ ဂမနကာလေ နာဂမာဏဝိကာ ဓီတရံ ဝိဇာယိ၊ တဿာ သမုဒ္ဒတီရေ ဇာတတ္တာ ‘‘သမုဒ္ဒဇာ’’တိ နာမံ ကရိံသု. အထေကော ဗာရာဏသိဝါသိကော ဝနစရကော တံ ဌာနံ ပတွာ ကတပဋိသန္ထာရော ရာဇပုတ္တံ သဉ္ဇာနိတွာ ကတိပါဟံ တတ္ထ ဝသိတွာ ‘‘ဒေဝ၊ အဟံ တုမှာကံ ဣဓ ဝသနဘာဝံ ရာဇကုလဿ အာရောစေဿာမီ’’တိ တံ ဝန္ဒိတွာ နိက္ခမိတွာ နဂရံ အဂမာသိ. တဒါ ရာဇာ ကာလမကာသိ. အမစ္စာ တဿ သရီရကိစ္စံ ကတွာ သတ္တမေ ဒိဝသေ သန္နိပတိတွာ ‘‘အရာဇကံ ရဇ္ဇံ နာမ န သဏ္ဌာတိ၊ ရာဇပုတ္တဿ ဝသနဋ္ဌာနံ ဝါ အတ္ထိဘာဝံ ဝါ န ဇာနာမ၊ ဖုဿရထံ ဝိဿဇ္ဇေတွာ ရာဇာနံ ဂဏှိဿာမာ’’တိ မန္တယိံသု. တသ္မိံ ခဏေ ဝနစရကော နဂရံ ပတွာ တံ ကထံ သုတွာ အမစ္စာနံ သန္တိကံ ဂန္တွာ ‘‘အဟံ ရာဇပုတ္တဿ သန္တိကေ တယော စတ္တာရော ဒိဝသေ ဝသိတွာ အာဂတောမှီ’’တိ တံ ပဝတ္တိံ အာစိက္ခိ. အမစ္စာ တဿ သက္ကာရံ ကတွာ တေန မဂ္ဂနာယကေန သဒ္ဓိံ တတ္ထ ဂန္တွာ ကတပဋိသန္ထာရာ ရညော ကာလကတဘာဝံ အာရောစေတွာ ‘‘ဒေဝ၊ ရဇ္ဇံ ပဋိပဇ္ဇာဟီ’’တိ အာဟံသု.

သော ‘‘နာဂမာဏဝိကာယ စိတ္တံ ဇာနိဿာမီ’’တိ တံ ဥပသင်္ကမိတွာ ‘‘ဘဒ္ဒေ၊ ပိတာ မေ ကာလကတော၊ အမစ္စာ မယှံ ဆတ္တံ ဥဿာပေတုံ အာဂတာ၊ ဂစ္ဆာမ၊ ဘဒ္ဒေ၊ ဥဘောပိ ဒွါဒသယောဇနိကာယ ဗာရာဏသိယာ ရဇ္ဇံ ကာရေဿာမ၊ တွံ သောဠသန္နံ ဣတ္ထိသဟဿာနံ ဇေဋ္ဌိကာ ဘဝိဿသီ’’တိ အာဟ. ‘‘သာမိ၊ န သက္ကာ မယာ ဂန္တု’’န္တိ. ‘‘ကိံကာရဏာ’’တိ? ‘‘မယံ ဃောရဝိသာ ခိပ္ပကောပါ အပ္ပမတ္တကေနပိ ကုဇ္ဈာမ၊ သပတ္တိရောသော စ နာမ ဘာရိယော. သစာဟံ ကိဉ္စိ ဒိသွာ ဝါ သုတွာ ဝါ ကုဒ္ဓါ ဩလောကေဿာမိ၊ ဘသ္မာမုဋ္ဌိ ဝိယ ဝိပ္ပကိရိဿတိ. ဣမိနာ ကာရဏေန န သက္ကာ မယာ ဂန္တု’’န္တိ. ရာဇပုတ္တော ပုနဒိဝသေပိ ယာစတေဝ. အထ နံ သာ ဧဝမာဟ – ‘‘အဟံ တာဝ ကေနစိ ပရိယာယေန န ဂမိဿာမိ၊ ဣမေ ပန မေ ပုတ္တာ နာဂကုမာရာ တဝ သမ္ဘဝေန ဇာတတ္တာ မနုဿဇာတိကာ. သစေ တေ မယိ သိနေဟော အတ္ထိ၊ ဣမေသု အပ္ပမတ္တော ဘဝ. ဣမေ ခေါ ပန ဥဒကဗီဇကာ သုခုမာလာ မဂ္ဂံ ဂစ္ဆန္တာ ဝါတာတပေန ကိလမိတွာ မရေယျုံ၊ တသ္မာ ဧကံ နာဝံ ခဏာပေတွာ ဥဒကဿ ပူရာပေတွာ တာယ ဒွေ ပုတ္တကေ ဥဒကကီဠံ ကီဠာပေတွာ နဂရေပိ အန္တောဝတ္ထုသ္မိံယေဝ ပေါက္ခရဏိံကာရေယျာသိ၊ ဧဝံ တေ န ကိလမိဿန္တီ’’တိ.

သာ ဧဝဉ္စ ပန ဝတွာ ရာဇပုတ္တံ ဝန္ဒိတွာ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ ပုတ္တကေ အာလိင်္ဂိတွာ ထနန္တရေ နိပဇ္ဇာပေတွာ သီသေ စုမ္ဗိတွာ ရာဇပုတ္တဿ နိယျာဒေတွာ ရောဒိတွာ ကန္ဒိတွာ တတ္ထေဝ အန္တရဓာယိတွာ နာဂဘဝနံ အဂမာသိ. ရာဇပုတ္တောပိ ဒေါမနဿပ္ပတ္တော အဿုပုဏ္ဏေဟိ နေတ္တေဟိ နိဝေသနာ နိက္ခမိတွာ အက္ခီနိ ပုဉ္ဆိတွာ အမစ္စေ ဥပသင်္ကမိ. တေ တံ တတ္ထေဝ အဘိသိဉ္စိတွာ ‘‘ဒေဝ၊ အမှာကံ နဂရံ ဂစ္ဆာမာ’’တိ ဝဒိံသု. တေန ဟိ သီဃံ နာဝံ ခဏိတွာ သကဋံ အာရောပေတွာ ဥဒကဿ ပူရေတွာ ဥဒကပိဋ္ဌေ ဝဏ္ဏဂန္ဓသမ္ပန္နာနိ နာနာပုပ္ဖါနိ ဝိကိရထ၊ မမ ပုတ္တာ ဥဒကဗီဇကာ၊ တေ တတ္ထ ကီဠန္တာ သုခံ ဂမိဿန္တီ’’တိ. အမစ္စာ တထာ ကရိံသု. ရာဇာ ဗာရာဏသိံ ပတွာ အလင်္ကတနဂရံ ပဝိသိတွာ သောဠသသဟဿာဟိ နာဋကိတ္ထီဟိ အမစ္စာဒီဟိ စ ပရိဝုတော မဟာတလေ နိသီဒိတွာ သတ္တာဟံ မဟာပါနံ ပိဝိတွာ ပုတ္တာနံ အတ္ထာယ ပေါက္ခရဏိံ ကာရေသိ. တေ နိဗဒ္ဓံ တတ္ထ ကီဠိံသု.

အထေကဒိဝသံ ပေါက္ခရဏိယံ ဥဒကေ ပဝေသိယမာနေ ဧကော ကစ္ဆပေါ ပဝိသိတွာ နိက္ခမနဋ္ဌာနံ အပဿန္တော ပေါက္ခရဏိတလေ နိပဇ္ဇိတွာ ဒါရကာနံ ကီဠနကာလေ ဥဒကတော ဥဋ္ဌာယ သီသံ နီဟရိတွာ တေ ဩလောကေတွာ ပုန ဥဒကေ နိမုဇ္ဇိ. တေ တံ ဒိသွာ ဘီတာ ပိတု သန္တိကံ ဂန္တွာ ‘‘တာတ၊ ပေါက္ခရဏိယံ ဧကော ယက္ခော အမှေ တာသေတီ’’တိ အာဟံသု. ရာဇာ ‘‘ဂစ္ဆထ နံ ဂဏှထာ’’တိ ပုရိသေ အာဏာပေသိ. တေ ဇာလံ ခိပိတွာ ကစ္ဆပံ အာဒါယ ရညော ဒဿေသုံ. ကုမာရာ တံ ဒိသွာ ‘‘ဧသ၊ တာတ၊ ပိသာစော’’တိ ဝိရဝိံသု. ရာဇာ ပုတ္တသိနေဟေန ကစ္ဆပဿ ကုဇ္ဈိတွာ ‘‘ဂစ္ဆထဿ ကမ္မကာရဏံ ကရောထာ’’တိ အာဏာပေသိ. တတြ ဧကစ္စေ ‘‘အယံ ရာဇဝေရိကော၊ ဧတံ ဥဒုက္ခလေ မုသလေဟိ စုဏ္ဏဝိစုဏ္ဏံ ကာတုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ အာဟံသု၊ ဧကစ္စေ ‘‘တီဟိ ပါကေဟိ ပစိတွာ ခါဒိတုံ’’၊ ဧကစ္စေ ‘‘အင်္ဂါရေသု ဥတ္တာပေတုံ၊’’ ဧကစ္စေ ‘‘အန္တောကဋာဟေယေဝ နံ ပစိတုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ အာဟံသု. ဧကော ပန ဥဒကဘီရုကော အမစ္စော ‘‘ဣမံ ယမုနာယ အာဝဋ္ဋေ ခိပိတုံ ဝဋ္ဋတိ၊ သော တတ္ထ မဟာဝိနာသံ ပါပုဏိဿတိ. ဧဝရူပါ ဟိဿ ကမ္မကာရဏာ နတ္ထီ’’တိ အာဟ. ကစ္ဆပေါ တဿ ကထံ သုတွာ သီသံ နီဟရိတွာ ဧဝမာဟ – ‘‘အမ္ဘော၊ ကိံ တေ မယာ အပရာဓော ကတော၊ ကေန မံ ဧဝရူပံ ကမ္မကာရဏံ ဝိစာရေသိ. မယာ ဟိ သက္ကာ ဣတရာ ကမ္မကာရဏာ သဟိတုံ၊ အယံ ပန အတိကက္ခဠော၊ မာ ဧဝံ အဝစာ’’တိ. တံ သုတွာ ရာဇာ ‘‘ဣမံ ဧတဒေဝ ကာရေတုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ ယမုနာယ အာဝဋ္ဋေ ခိပါပေသိ. ပုရိသော တထာ အကာသိ. သော ဧကံ နာဂဘဝနဂါမိံ ဥဒကဝါဟံ ပတွာ နာဂဘဝနံ အဂမာသိ.

အထ နံ တသ္မိံ ဥဒကဝါဟေ ကီဠန္တာ ဓတရဋ္ဌနာဂရညော ပုတ္တာ နာဂမာဏဝကာ ဒိသွာ ‘‘ဂဏှထ နံ ဒါသ’’န္တိ အာဟံသု. သော စိန္တေသိ ‘‘အဟံ ဗာရာဏသိရညော ဟတ္ထာ မုစ္စိတွာ ဧဝရူပါနံ ဖရုသာနံ နာဂါနံ ဟတ္ထံ ပတ္တော၊ ကေန နု ခေါ ဥပါယေန မုစ္စေယျ’’န္တိ. သော ‘‘အတ္ထေသော ဥပါယော’’တိ မုသာဝါဒံ ကတွာ ‘‘တုမှေ ဓတရဋ္ဌဿ နာဂရညော သန္တကာ ဟုတွာ ကသ္မာ ဧဝံ ဝဒေထ၊ အဟံ စိတ္တစူဠော နာမ ကစ္ဆပေါ ဗာရာဏသိရညော ဒူတော၊ ဓတရဋ္ဌဿ သန္တိကံ အာဂတော၊ အမှာကံ ရာဇာ ဓတရဋ္ဌဿ ဓီတရံ ဒါတုကာမော မံ ပဟိဏိ၊ တဿ မံ ဒဿေထာ’’တိ အာဟ. တေ သောမနဿဇာတာ တံ အာဒါယ ရညော သန္တိကံ ဂန္တွာ တမတ္ထံ အာရောစေသုံ. ရာဇာ ‘‘အာနေထ န’’န္တိ တံ ပက္ကောသာပေတွာ ဒိသွာဝ အနတ္တမနော ဟုတွာ ‘‘ဧဝံ လာမကသရီရော ဒူတကမ္မံ ကာတုံ န သက္ကောတီ’’တိ အာဟ. တံ သုတွာ ကစ္ဆပေါ ‘‘ကိံ ပန၊ မဟာရာဇ၊ ဒူတေဟိ နာမ တာလပ္ပမာဏေဟိ ဘဝိတဗ္ဗံ၊ သရီရဉှိ ခုဒ္ဒကံ ဝါ မဟန္တံ ဝါ အပ္ပမာဏံ၊ ဂတဂတဋ္ဌာနေ ကမ္မနိပ္ဖါဒနမေဝ ပမာဏံ. မဟာရာဇ၊ အမှာကံ ရညော ဗဟူ ဒူတာ. ထလေ ကမ္မံ မနုဿာ ကရောန္တိ၊ အာကာသေ ပက္ခိနော၊ ဥဒကေ အဟမေဝ. အဟဉှိ စိတ္တစူဠော နာမ ကစ္ဆပေါ ဌာနန္တရပ္ပတ္တော ရာဇဝလ္လဘော၊ မာ မံ ပရိဘာသထာ’’တိ အတ္တနော ဂုဏံ ဝဏ္ဏေသိ. အထ နံ ဓတရဋ္ဌော ပုစ္ဆိ ‘‘ကေန ပနတ္ထေန ရညာ ပေသိတောသီ’’တိ. မဟာရာဇ၊ ရာဇာ မံ ဧဝမာဟ ‘‘မယာ သကလဇမ္ဗုဒီပေ ရာဇူဟိ သဒ္ဓိံ မိတ္တဓမ္မော ကတော၊ ဣဒါနိ ဓတရဋ္ဌေန နာဂရညာ သဒ္ဓိံ မိတ္တဓမ္မံ ကာတုံ မမ ဓီတရံ သမုဒ္ဒဇံ ဒမ္မီ’’တိ ဝတွာ မံ ပဟိဏိ. ‘‘တုမှေ ပပဉ္စံ အကတွာ မယာ သဒ္ဓိံယေဝ ပုရိသံ ပေသေတွာ ဒိဝသံ ဝဝတ္ထပေတွာ ဒါရိကံ ဂဏှထာ’’တိ. သော တုဿိတွာ တဿ သက္ကာရံ ကတွာ တေန သဒ္ဓိံ စတ္တာရော နာဂမာဏဝကေ ပေသေသိ ‘‘ဂစ္ဆထ၊ ရညော ဝစနံ သုတွာ ဒိဝသံ ဝဝတ္ထပေတွာ ဧထာ’’တိ. တေ ‘‘သာဓူ’’တိ ဝတွာ ကစ္ဆပံ ဂဟေတွာ နာဂဘဝနာ နိက္ခမိံသု.

ကစ္ဆပေါ ယမုနာယ ဗာရာဏသိယာ စ အန္တရေ ဧကံ ပဒုမသရံ ဒိသွာ ဧကေနုပါယေန ပလာယိတုကာမော ဧဝမာဟ – ‘‘ဘော နာဂမာဏဝကာ၊ အမှာကံ ရာဇာ ပုတ္တဒါရာ စဿ မံ ဥဒကေ ဂေါစရတ္တာ ရာဇနိဝေသနံ အာဂတံ ဒိသွာဝ ပဒုမာနိ နော ဒေဟိ၊ ဘိသမူလာနိ ဒေဟီတိ ယာစန္တိ. အဟံ တေသံ အတ္ထာယ တာနိ ဂဏှိဿာမိ၊ ဧတ္ထ မံ ဝိဿဇ္ဇေတွာ မံ အပဿန္တာပိ ပုရေတရံ ရညော သန္တိကံ ဂစ္ဆထ၊ အဟံ ဝေါ တတ္ထေဝ ပဿိဿာမီ’’တိ. တေ တဿ သဒ္ဒဟိတွာ တံ ဝိဿဇ္ဇေသုံ. သော တတ္ထ ဧကမန္တေ နိလီယိ. ဣတရေပိ နံ အဒိသွာ ‘‘ရညော သန္တိကံ ဂတော ဘဝိဿတီ’’တိ မာဏဝကဝဏ္ဏေန ရာဇာနံ ဥပသင်္ကမိံသု. ရာဇာ ပဋိသန္ထာရံ ကတွာ ‘‘ကုတော အာဂတတ္ထာ’’တိ ပုစ္ဆိ. ‘‘ဓတရဋ္ဌဿ သန္တိကာ၊ မဟာရာဇာ’’တိ. ‘‘ကိံကာရဏာ ဣဓာဂတာ’’တိ? ‘‘မဟာရာဇ၊ မယံ တဿ ဒူတာ၊ ဓတရဋ္ဌော ဝေါ အာရောဂျံ ပုစ္ဆတိ. သစေ ယံ ဝေါ ဣစ္ဆထ၊ တံ နော ဝဒေထ. တုမှာကံ ကိရ ဓီတရံ သမုဒ္ဒဇံ အမှာကံ ရညော ပါဒပရိစာရိကံ ကတွာ ဒေထာ’’တိ ဣမမတ္ထံ ပကာသေန္တာ ပဌမံ ဂါထမာဟံသု –

၇၈၄. ‘‘ယံ ကိဉ္စိ ရတနံ အတ္ထိ၊ ဓတရဋ္ဌနိဝေသနေ၊

သဗ္ဗာနိ တေ ဥပယန္တု၊ ဓီတရံ ဒေဟိ ရာဇိနော’’တိ.

တတ္ထ သဗ္ဗာနိ တေ ဥပယန္တူတိ တဿ နိဝေသနေ သဗ္ဗာနိ ရတနာနိ တဝ နိဝေသနံ ဥပဂစ္ဆန္တု.

တံ သုတွာ ရာဇာ ဒုတိယံ ဂါထမာဟ –

၇၈၅. ‘‘န နော ဝိဝါဟော နာဂေဟိ၊ ကတပုဗ္ဗော ကုဒါစနံ၊

တံ ဝိဝါဟံ အသံယုတ္တံ၊ ကထံ အမှေ ကရောမသေ’’တိ.

တတ္ထ အသံယုတ္တန္တိ အယုတ္တံ တိရစ္ဆာနေဟိ သဒ္ဓိံ သံသဂ္ဂံ အနနုစ္ဆဝိကံ. အမှေတိ အမှေ မနုဿဇာတိကာ သမာနာ ကထံ တိရစ္ဆာနဂတသမ္ဗန္ဓံ ကရောမာတိ.

တံ သုတွာ နာဂမာဏဝကာ ‘‘သစေ တေ ဓတရဋ္ဌေန သဒ္ဓိံ သမ္ဗန္ဓော အနနုစ္ဆဝိကော၊ အထ ကသ္မာ အတ္တနော ဥပဋ္ဌာကံ စိတ္တစူဠံ နာမ ကစ္ဆပံ ‘သမုဒ္ဒဇံ နာမ တေ ဓီတရံ ဒမ္မီ’တိ အမှာကံ ရညော ပေသေသိ? ဧဝံ ပေသေတွာ ဣဒါနိ တေ အမှာကံ ရာဇာနံ ပရိဘဝံ ကရောန္တဿ ကတ္တဗ္ဗယုတ္တကံ မယံ ဇာနိဿာမ. မယဉှိ နာဂမာဏဝကာ’’တိ ဝတွာ ရာဇာနံ တဇ္ဇေန္တာ ဒွေ ဂါထာ အဘာသိံသု –

၇၈၆. ‘‘ဇီဝိတံ နူန တေ စတ္တံ၊ ရဋ္ဌံ ဝါ မနုဇာဓိပ၊

န ဟိ နာဂေ ကုပိတမှိ၊ စိရံ ဇီဝန္တိ တာဒိသာ.

၇၈၇. ‘‘ယော တွံ ဒေဝ မနုဿောသိ၊ ဣဒ္ဓိမန္တံ အနိဒ္ဓိမာ၊

ဝရုဏဿ နိယံ ပုတ္တံ၊ ယာမုနံ အတိမညသီ’’တိ.

တတ္ထ ရဋ္ဌံ ဝါတိ ဧကံသေန တယာ ဇီဝိတံ ဝါ ရဋ္ဌံ ဝါ စတ္တံ. တာဒိသာတိ တုမှာဒိသာ ဧဝံ မဟာနုဘာဝေ နာဂေ ကုပိတေ စိရံ ဇီဝိတုံ န သက္ကောန္တိ၊ အန္တရာဝ အန္တရဓာယန္တိ. ယော တွံ၊ ဒေဝ၊ မနုဿောသီတိ ဒေဝ၊ ယော တွံ မနုဿော သမာနော. ဝရုဏဿာတိ ဝရုဏနာဂရာဇဿ. နိယံ ပုတ္တန္တိ အဇ္ဈတ္တိကပုတ္တံ. ယာမုနန္တိ ယမုနာယ ဟေဋ္ဌာ ဇာတံ.

တတော ရာဇာ ဒွေ ဂါထာ အဘာသိ –

၇၈၈. ‘‘နာတိမညာမိ ရာဇာနံ၊ ဓတရဋ္ဌံ ယသဿိနံ၊

ဓတရဋ္ဌော ဟိ နာဂါနံ၊ ဗဟူနမပိ ဣဿရော.

၇၈၉. ‘‘အဟိ မဟာနုဘာဝေါပိ၊ န မေ ဓီတရမာရဟော၊

ခတ္တိယော စ ဝိဒေဟာနံ၊ အဘိဇာတာ သမုဒ္ဒဇာ’’တိ.

တတ္ထ ဗဟူနမပီတိ ပဉ္စယောဇနသတိကဿ နာဂဘဝနဿ ဣဿရဘာဝံ သန္ဓာယေဝမာဟ. န မေ ဓီတရမာရဟောတိ ဧဝံ မဟာနုဘာဝေါပိ ပန သော အဟိဇာတိကတ္တာ မမ ဓီတရံ အရဟော န ဟောတိ. ‘‘ခတ္တိယော စ ဝိဒေဟာန’’န္တိ ဣဒံ မာတိပက္ခေ ဉာတကေ ဒဿေန္တော အာဟ. သမုဒ္ဒဇာတိ သော စ ဝိဒေဟရာဇပုတ္တော မမ ဓီတာ သမုဒ္ဒဇာ စာတိ ဥဘောပိ အဘိဇာတာ. တေ အညမညံ သံဝါသံ အရဟန္တိ. န ဟေသာ မဏ္ဍူကဘက္ခဿ သပ္ပဿ အနုစ္ဆဝိကာတိ အာဟ.

နာဂမာဏဝကာ တံ တတ္ထေဝ နာသာဝါတေန မာရေတုကာမာ ဟုတွာပိ ‘‘အမှာကံ ဒိဝသံ ဝဝတ္ထာပနတ္ထာယ ပေသိတာ၊ ဣမံ မာရေတွာ ဂန္တုံ န ယုတ္တံ၊ ဂန္တွာ ရညော အာစိက္ခိတွာ ဇာနိဿာမာ’’တိ တတ္ထေဝ အန္တရဟိတာ ‘‘ကိံ၊ တာတာ၊ လဒ္ဓါ ဝေါ ရာဇဓီတာ’’တိ ရညာ ပုစ္ဆိတာ ကုဇ္ဈိတွာ ‘‘ကိံ၊ ဒေဝ၊ အမှေ အကာရဏာ ယတ္ထ ဝါ တတ္ထ ဝါ ပေသေသိ. သစေပိ မာရေတုကာမော၊ ဣဓေဝ နော မာရေဟိ. သော တုမှေ အက္ကောသတိ ပရိဘာသတိ၊ အတ္တနော ဓီတရံ ဇာတိမာနေန ဥက္ခိပတီ’’တိ တေန ဝုတ္တဉ္စ အဝုတ္တဉ္စ ဝတွာ ရညော ကောဓံ ဥပ္ပါဒယိံသု. သော အတ္တနော ပရိသံ သန္နိပါတေတုံ အာဏာပေန္တော အာဟ –

၇၉၀. ‘‘ကမ္ဗလဿတရာ ဥဋ္ဌေန္တု၊ သဗ္ဗေ နာဂေ နိဝေဒယ၊

ဗာရာဏသိံ ပဝဇ္ဇန္တု၊ မာ စ ကဉ္စိ ဝိဟေဌယု’’န္တိ.

တတ္ထ ကမ္ဗလဿတရာ ဥဋ္ဌေန္တူတိ ကမ္ဗလဿတရာ နာမ တဿ မာတုပက္ခိကာ သိနေရုပါဒေ ဝသနနာဂါ၊ တေ စ ဥဋ္ဌဟန္တု. အညေ စ စတူသု ဒိသာသု အနုဒိသာသု ယတ္တကာ ဝါ မယှံ ဝစနကရာ၊ တေ သဗ္ဗေ နာဂေ နိဝေဒယ၊ ဂန္တွာ ဇာနာပေထ၊ ခိပ္ပံ ကိရ သန္နိပါတေထာတိ အာဏာပေန္တော ဧဝမာဟ. တတော သဗ္ဗေဟေဝ သီဃံ သန္နိပတိတေဟိ ‘‘ကိံ ကရောမ၊ ဒေဝါ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘သဗ္ဗေပိ တေ နာဂါ ဗာရာဏသိံ ပဝဇ္ဇန္တူ’’တိ အာဟ. ‘‘တတ္ထ ဂန္တွာ ကိံ ကာတဗ္ဗံ၊ ဒေဝ၊ တံ နာသာဝါတပ္ပဟာရေန ဘသ္မံ ကရောမာ’’တိ စ ဝုတ္တေ ရာဇဓီတရိ ပဋိဗဒ္ဓစိတ္တတာယ တဿာ ဝိနာသံ အနိစ္ဆန္တော ‘‘မာ စ ကဉ္စိ ဝိဟေဌယု’’န္တိ အာဟ၊ တုမှေသု ကောစိ ကဉ္စိ မာ ဝိဟေဌယာတိ အတ္ထော. အယမေဝ ဝါ ပါဌော.

အထ နံ နာဂါ ‘‘သစေ ကောစိ မနုဿော န ဝိဟေဌေတဗ္ဗော၊ တတ္ထ ဂန္တွာ ကိံ ကရိဿာမာ’’တိ အာဟံသု. အထ နေ ‘‘ဣဒဉ္စိဒဉ္စ ကရောထ၊ အဟမ္ပိ ဣဒံ နာမ ကရိဿာမီ’’တိ အာစိက္ခန္တော ဂါထာဒွယမာဟ –

၇၉၁. ‘‘နိဝေသနေသု သောဗ္ဘေသု၊ ရထိယာ စစ္စရေသု စ၊

ရုက္ခဂ္ဂေသု စ လမ္ဗန္တု၊ ဝိတတာ တောရဏေသု စ.

၇၉၂. ‘‘အဟမ္ပိ သဗ္ဗသေတေန၊ မဟတာ သုမဟံ ပုရံ၊

ပရိက္ခိပိဿံ ဘောဂေဟိ၊ ကာသီနံ ဇနယံ ဘယ’’န္တိ.

တတ္ထ သောဗ္ဘေသူတိ ပေါက္ခရဏီသု. ရထိယာတိ ရထိကာယ. ဝိတတာတိ ဝိတတသရီရာ မဟာသရီရာ ဟုတွာ ဧတေသု စေဝ နိဝေသနာဒီသု ဒွါရတောရဏေသု စ ဩလမ္ဗန္တု၊ ဧတ္တကံ နာဂါ ကရောန္တု၊ ကရောန္တာ စ နိဝေသနေ တာဝ မဉ္စပီဌာနံ ဟေဋ္ဌာ စ ဥပရိ စ အန္တောဂဗ္ဘဗဟိဂဗ္ဘာဒီသု စ ပေါက္ခရဏိယံ ဥဒကပိဋ္ဌေ ရထိကာဒီနံ ပဿေသု စေဝ ထလေသု စ မဟန္တာနိ သရီရာနိ မာပေတွာ မဟန္တေ ဖဏေ ကတွာ ကမ္မာရဂဂ္ဂရီ ဝိယ ဓမမာနာ ‘‘သုသူ’’တိ သဒ္ဒံ ကရောန္တာ ဩလမ္ဗထ စ နိပဇ္ဇထ စ. အတ္တာနံ ပန တရုဏဒါရကာနံ ဇရာဇိဏ္ဏာနံ ဂဗ္ဘိနိတ္ထီနံ သမုဒ္ဒဇာယ စာတိ ဣမေသံ စတုန္နံ မာ ဒဿယိတ္ထ. အဟမ္ပိ သဗ္ဗသေတေန မဟန္တေန သရီရေန ဂန္တွာ သုမဟန္တံ ကာသိပုရံ သတ္တက္ခတ္တုံ ဘောဂေဟိ ပရိက္ခိပိဿံ၊ မဟန္တေန ဖဏေန နံ ဆာဒေတွာ ဧကန္ဓကာရံ ကတွာ ကာသီနံ ဘယံ ဇနယန္တော ‘‘သုသူ’’တိ သဒ္ဒံ မုဉ္စိဿာမီတိ.

အထ သဗ္ဗေ နာဂါ တထာ အကံသု. တမတ္ထံ ပကာသေန္တော သတ္ထာ အာဟ –

၇၉၃. ‘‘တဿ တံ ဝစနံ သုတွာ၊ ဥရဂါနေကဝဏ္ဏိနော၊

ဗာရာဏသိံ ပဝဇ္ဇိံသု၊ န စ ကဉ္စိ ဝိဟေဌယုံ.

၇၉၄. ‘‘နိဝေသနေသု သောဗ္ဘေသု၊ ရထိယာ စစ္စရေသု စ၊

ရုက္ခဂ္ဂေသု စ လမ္ဗိံသု၊ ဝိတတာ တောရဏေသု စ.

၇၉၅. ‘‘တေသု ဒိသွာန လမ္ဗန္တေ၊ ပုထူ ကန္ဒိံသု နာရိယော၊

နာဂေ သောဏ္ဍိကတေ ဒိသွာ၊ ပဿသန္တေ မုဟုံ မုဟုံ.

၇၉၆. ‘‘ဗာရာဏသီ ပဗျထိတာ၊ အာတုရာ သမပဇ္ဇထ၊

ဗာဟာ ပဂ္ဂယှ ပက္ကန္ဒုံ၊ ဓီတရံ ဒေဟိ ရာဇိနော’’တိ.

တတ္ထ အနေကဝဏ္ဏိနောတိ နီလာဒိဝသေန အနေကဝဏ္ဏာ. ဧဝရူပါနိ ဟိ တေ ရူပါနိ မာပယိံသု. ပဝဇ္ဇိံသူတိ အဍ္ဎရတ္တသမယေ ပဝိသိံသု. လမ္ဗိံသူတိ ဓတရဋ္ဌေန ဝုတ္တနိယာမေနေဝ တေ သဗ္ဗေသု ဌာနေသု မနုဿာနံ သဉ္စာရံ ပစ္ဆိန္ဒိတွာ ဩလမ္ဗိံသု. ဒူတာ ဟုတွာ အာဂတာ ပန စတ္တာရော နာဂမာဏဝကာ ရဉော သယနဿ စတ္တာရော ပါဒေ ပရိက္ခိပိတွာ ဥပရိသီသေ မဟန္တေ ဖဏေ ကတွာ တုဏ္ဍေဟိ သီသံ ပဟရန္တာ ဝိယ ဒါဌာ ဝိဝရိတွာ ပဿသန္တာ အဋ္ဌံသု. ဓတရဋ္ဌောပိ အတ္တနာ ဝုတ္တနိယာမေန နဂရံ ပဋိစ္ဆာဒေသိ. ပဗုဇ္ဈမာနာ ပုရိသာ ယတော ယတော ဟတ္ထံ ဝါ ပါဒံ ဝါ ပသာရေန္တိ၊ တတ္ထ တတ္ထ သပ္ပေ ဆုပိတွာ ‘‘သပ္ပေါ၊ သပ္ပေါ’’တိ ဝိရဝန္တိ. ပုထူ ကန္ဒိံသူတိ ယေသု ဂေဟေသု ဒီပါ ဇလန္တိ၊ တေသု ဣတ္ထိယော ပဗုဒ္ဓါ ဒွါရတောရဏဂေါပါနသိယော ဩလောကေတွာ ဩလမ္ဗန္တေ နာဂေ ဒိသွာ ဗဟူ ဧကပ္ပဟာရေနေဝ ကန္ဒိံသု. ဧဝံ သကလနဂရံ ဧကကောလာဟလံ အဟောသိ. သောဏ္ဍိကတေတိ ကတဖဏေ.

ပက္ကန္ဒုန္တိ ဝိဘာတာယ ရတ္တိယာ နာဂါနံ အဿာသဝါတေန သကလနဂရေ ရာဇနိဝေသနေ စ ဥပ္ပါတိယမာနေ ဝိယ ဘီတာ မနုဿာ ‘‘နာဂရာဇာနော ကိဿ နော ဝိဟေဌထာ’’တိ ဝတွာ တုမှာကံ ရာဇာ ‘‘ဓီတရံ ဒဿာမီ’’တိ ဓတရဋ္ဌဿ ဒူတံ ပေသေတွာ ပုန တဿ ဒူတေဟိ အာဂန္တွာ ‘‘ဒေဟီ’’တိ ဝုတ္တော အမှာကံ ရာဇာနံ အက္ကောသတိ ပရိဘာသတိ. ‘‘သစေ အမှာကံ ရညော ဓီတရံ န ဒဿတိ၊ သကလနဂရဿ ဇီဝိတံ နတ္ထီ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘တေန ဟိ နော၊ သာမိ၊ ဩကာသံ ဒေထ၊ မယံ ဂန္တွာ ရာဇာနံ ယာစိဿာမာ’’တိ ယာစန္တာ ဩကာသံ လဘိတွာ ရာဇဒွါရံ ဂန္တွာ မဟန္တေန ရဝေန ပက္ကန္တိံသု. ဘရိယာယောပိဿ အတ္တနော အတ္တနော ဂဗ္ဘေသု နိပန္နကာဝ ‘‘ဒေဝ၊ ဓီတရံ ဓတရဋ္ဌရညော ဒေဟီ’’တိ ဧကပ္ပဟာရေန ကန္ဒိံသု. တေပိ စတ္တာရော နာဂမာဏဝကာ ‘‘ဒေဟီ’’တိ တုဏှေဟိ သီသံ ပဟရန္တာ ဝိယ ဒါဌာ ဝိဝရိတွာ ပဿသန္တာ အဋ္ဌံသု.

သော နိပန္နကောဝ နဂရဝါသီနဉ္စ အတ္တနော စ ဘရိယာနံ ပရိဒေဝိတသဒ္ဒံ သုတွာ စတူဟိ စ နာဂမာဏဝကေဟိ တဇ္ဇိတတ္တာ မရဏဘယဘီတော ‘‘မမ ဓီတရံ သမုဒ္ဒဇံ ဓတရဋ္ဌဿ ဒမ္မီ’’တိ တိက္ခတ္တုံ အဝစ. တံ သုတွာ သဗ္ဗေပိ နာဂရာဇာနော တိဂါဝုတမတ္တံ ပဋိက္ကမိတွာ ဒေဝနဂရံ ဝိယ ဧကံ နဂရံ မာပေတွာ တတ္ထ ဌိတာ ‘‘ဓီတရံ ကိရ နော ပေသေတူ’’တိ ပဏ္ဏာကာရံ ပဟိဏိံသု. ရာဇာ တေဟိ အာဘတံ ပဏ္ဏာကာရံ ဂဟေတွာ ‘‘တုမှေ ဂစ္ဆထ၊ အဟံ ဓီတရံ အမစ္စာနံ ဟတ္ထေ ပဟိဏိဿာမီ’’တိ တေ ဥယျောဇေတွာ ဓီတရံ ပက္ကောသာပေတွာ ဥပရိပါသာဒံ အာရောပေတွာ သီဟပဉ္ဇရံ ဝိဝရိတွာ ‘‘အမ္မ၊ ပဿေတံ အလင်္ကတနဂရံ၊ တွံ ဧတ္ထ ဧတဿ ရညော အဂ္ဂမဟေသီ ဘဝိဿသိ၊ န ဒူရေ ဣတော တံ နဂရံ၊ ဥက္ကဏ္ဌိတကာလေယေဝ ဣဓ အာဂန္တုံ သက္ကာ၊ ဧတ္ထ ဂန္တဗ္ဗ’’န္တိ သညာပေတွာ သီသံ နှာပေတွာ သဗ္ဗာလင်္ကာရေဟိ အလင်္ကရိတွာ ပဋိစ္ဆန္နယောဂ္ဂေ နိသီဒါပေတွာ အမစ္စာနံ ဟတ္ထေ ဒတွာ ပါဟေသိ. နာဂရာဇာနော ပစ္စုဂ္ဂမနံ ကတွာ မဟာသက္ကာရံ ကရိံသု. အမစ္စာ နဂရံ ပဝိသိတွာ တံ တဿ ဒတွာ ဗဟုံ ဓနံ အာဒါယ နိဝတ္တိံသု. တေ ရာဇဓီတရံ ပါသာဒံ အာရောပေတွာ အလင်္ကတဒိဗ္ဗသယနေ နိပဇ္ဇာပေသုံ. တင်္ခဏညေဝ နံ နာဂမာဏဝိကာ ခုဇ္ဇာဒိဝေသံ ဂဟေတွာ မနုဿပရိစာရိကာ ဝိယ ပရိဝါရယိံသု. သာ ဒိဗ္ဗသယနေ နိပန္နမတ္တာဝ ဒိဗ္ဗဖဿံ ဖုသိတွာ နိဒ္ဒံ ဩက္ကမိ.

ဓတရဋ္ဌော တံ ဂဟေတွာ သဒ္ဓိံ နာဂပရိသာယ တတ္ထ အန္တရဟိတော နာဂဘဝနေယေဝ ပါတုရဟောသိ. ရာဇဓီတာ ပဗုဇ္ဈိတွာ အလင်္ကတဒိဗ္ဗသယနံ အညေ စ သုဝဏ္ဏပါသာဒမဏိပါသာဒါဒယော ဥယျာနပေါက္ခရဏိယော အလင်္ကတဒေဝနဂရံ ဝိယ နာဂဘဝနံ ဒိသွာ ခုဇ္ဇာဒိပရိစာရိကာယော ပုစ္ဆိ ‘‘ဣဒံ နဂရံ အတိဝိယ အလင်္ကတံ၊ န အမှာကံ နဂရံ ဝိယ၊ ကဿေတ’’န္တိ. ‘‘သာမိကဿ တေ သန္တကံ၊ ဒေဝိ၊ န အပ္ပပုညာ ဧဝရူပံ သမ္ပတ္တိံ လဘန္တိ၊ မဟာပုညတာယ တေ အယံ လဒ္ဓါ’’တိ. ဓတရဋ္ဌောပိ ပဉ္စယောဇနသတိကေ နာဂဘဝနေ ဘေရိံ စရာပေသိ ‘‘ယော သမုဒ္ဒဇာယ သပ္ပဝဏ္ဏံ ဒဿေတိ၊ တဿ ရာဇဒဏ္ဍော ဘဝိဿတီ’’တိ. တသ္မာ ဧကောပိ တဿာ သပ္ပဝဏ္ဏံ ဒဿေတုံ သမတ္ထော နာမ နာဟောသိ. သာ မနုဿလောကသညာယ ဧဝ တတ္ထ တေန သဒ္ဓိံ သမ္မောဒမာနာ ပိယသံဝါသံ ဝသိ.

နဂရကဏ္ဍံ နိဋ္ဌိတံ.

ဥပေါသထကဏ္ဍံ

သာ အပရဘာဂေ ဓတရဋ္ဌံ ပဋိစ္စ ဂဗ္ဘံ ပဋိလဘိတွာ ပုတ္တံ ဝိဇာယိ၊ တဿ ပိယဒဿနတ္တာ ‘‘သုဒဿနော’’တိ နာမံ ကရိံသု. ပုနာပရံ ပုတ္တံ ဝိဇာယိ၊ တဿ ‘‘ဒတ္တော’’တိ နာမံ အကံသု. သော ပန ဗောဓိသတ္တော. ပုနေကံ ပုတ္တံ ဝိဇာယိ၊ တဿ ‘‘သုဘောဂေါ’’တိ နာမံ ကရိံသု. အပရမ္ပိ ပုတ္တံ ဝိဇာယိ၊ တဿ ‘‘အရိဋ္ဌော’’တိ နာမံ ကရိံသု. ဣတိ သာ စတ္တာရော ပုတ္တေ ဝိဇာယိတွာပိ နာဂဘဝနဘာဝံ န ဇာနာတိ. အထေကဒိဝသံ တရုဏနာဂါ အရိဋ္ဌဿ အာစိက္ခိံသု ‘‘တဝ မာတာ မနုဿိတ္ထီ၊ န နာဂိနီ’’တိ. အရိဋ္ဌော ‘‘ဝီမံသိဿာမိ န’’န္တိ ဧကဒိဝသံ ထနံ ပိဝန္တောဝ သပ္ပသရီရံ မာပေတွာ နင်္ဂုဋ္ဌခဏ္ဍေန မာတု ပိဋ္ဌိပါဒေ ဃဋ္ဋေသိ. သာ တဿ သပ္ပသရီရံ ဒိသွာ ဘီတတသိတာ မဟာရဝံ ရဝိတွာ တံ ဘူမိယံ ခိပန္တီ နခေန တဿ အက္ခိံ ဘိန္ဒိ. တတော လောဟိတံ ပဂ္ဃရိ. ရာဇာ တဿာ သဒ္ဒံ သုတွာ ‘‘ကိဿေသာ ဝိရဝတီ’’တိ ပုစ္ဆိတွာ အရိဋ္ဌေန ကတကိရိယံ သုတွာ ‘‘ဂဏှထ၊ နံ ဒါသံ ဂဟေတွာ ဇီဝိတက္ခယံ ပါပေထာ’’တိ တဇ္ဇေန္တော အာဂစ္ဆိ. ရာဇဓီတာ တဿ ကုဒ္ဓဘာဝံ ဉတွာ ပုတ္တသိနေဟေန ‘‘ဒေဝ၊ ပုတ္တဿ မေ အက္ခိ ဘိန္နံ၊ ခမထေတဿာပရာဓ’’န္တိ အာဟ. ရာဇာ ဧတာယ ဧဝံ ဝဒန္တိယာ ‘‘ကိံ သက္ကာ ကာတု’’န္တိ ခမိ. တံ ဒိဝသံ သာ ‘‘ဣဒံ နာဂဘဝန’’န္တိ အညာသိ. တတော စ ပဋ္ဌာယ အရိဋ္ဌော ကာဏာရိဋ္ဌော နာမ ဇာတော. စတ္တာရောပိ ပုတ္တာ ဝိညုတံ ပါပုဏိံသု.

အထ နေသံ ပိတာ ယောဇနသတိကံ ယောဇနသတိကံ ကတွာ ရဇ္ဇမဒါသိ၊ မဟန္တော ယသော အဟောသိ. သောဠသ သောဠသ နာဂကညာသဟဿာနိ ပရိဝါရယိံသု. ပိတု ဧကယောဇနသတိကမေဝ ရဇ္ဇံ အဟောသိ. တယော ပုတ္တာ မာသေ မာသေ မာတာပိတရော ပဿိတုံ အာဂစ္ဆန္တိ၊ ဗောဓိသတ္တော ပန အနွဒ္ဓမာသံ အာဂစ္ဆတိ. နာဂဘဝနေ သမုဋ္ဌိတံ ပဉှံ ဗောဓိသတ္တောဝ ကထေတိ. ပိတရာ သဒ္ဓိံ ဝိရူပက္ခမဟာရာဇဿပိ ဥပဋ္ဌာနံ ဂစ္ဆတိ၊ တဿ သန္တိကေ သမုဋ္ဌိတံ ပဉှမ္ပိ သောဝ ကထေတိ. အထေကဒိဝသံ ဝိရူပက္ခေ နာဂပရိသာယ သဒ္ဓိံ တိဒသပုရံ ဂန္တွာ သက္ကံ ပရိဝါရေတွာ နိသိန္နေ ဒေဝါနံ အန္တရေ ပဉှော သမုဋ္ဌာသိ. တံ ကောစိ ကထေတုံ နာသက္ခိ၊ ပလ္လင်္ကဝရဂတော ပန ဟုတွာ မဟာသတ္တောဝ ကထေသိ. အထ နံ ဒေဝရာဇာ ဒိဗ္ဗဂန္ဓပုပ္ဖေဟိ ပူဇေတွာ ‘‘ဒတ္တ၊ တွံ ပထဝိသမာယ ဝိပုလာယ ပညာယ သမန္နာဂတော၊ ဣတော ပဋ္ဌာယ ဘူရိဒတ္တော နာမ ဟောဟီ’’တိ ‘‘ဘူရိဒတ္တော’’ တိဿ နာမံ အကာသိ. သော တတော ပဋ္ဌာယ သက္ကဿ ဥပဋ္ဌာနံ ဂစ္ဆန္တော အလင်္ကတဝေဇယန္တပါသာဒံ ဒေဝစ္ဆရာဟိ အာကိဏ္ဏံ အတိမနောဟရံ သက္ကဿ သမ္ပတ္တိံ ဒိသွာ ဒေဝလောကေ ပိယံ ကတွာ ‘‘ကိံ မေ ဣမိနာ မဏ္ဍူကဘက္ခေန အတ္တဘာဝေန၊ နာဂဘဝနံ ဂန္တွာ ဥပေါသထဝါသံ ဝသိတွာ ဣမသ္မိံ ဒေဝလောကေ ဥပ္ပတ္တိကာရဏံ ကရိဿာမီ’’တိ စိန္တေတွာ နာဂဘဝနံ ဂန္တွာ မာတာပိတရော အာပုစ္ဆိ ‘‘အမ္မတာတာ၊ အဟံ ဥပေါသထကမ္မံ ကရိဿာမီ’’တိ. ‘‘သာဓု၊ တာတ၊ ကရောဟိ၊ ကရောန္တော ပန ဗဟိ အဂန္တွာ ဣမသ္မိညေဝ နာဂဘဝနေ ဧကသ္မိံ သုညဝိမာနေ ကရောဟိ၊ ဗဟိဂတာနံ ပန နာဂါနံ မဟန္တံ ဘယ’’န္တိ.

သော ‘‘သာဓူ’’တိ ပဋိဿုဏိတွာ တတ္ထေဝ သုညဝိမာနေ ရာဇုယျာနေ ဥပေါသထဝါသံ ဝသတိ. အထ နံ နာနာတူရိယဟတ္ထာ နာဂကညာ ပရိဝါရေန္တိ. သော ‘‘န မယှံ ဣဓ ဝသန္တဿ ဥပေါသထကမ္မံ မတ္ထကံ ပါပုဏိဿတိ၊ မနုဿပထံ ဂန္တွာ ကရိဿာမီ’’တိ စိန္တေတွာ နိဝါရဏဘယေန မာတာပိတူနံ အနာရောစေတွာ အတ္တနော ဘရိယာယော အာမန္တေတွာ ‘‘ဘဒ္ဒေ၊ အဟံ မနုဿလောကံ ဂန္တွာ ယမုနာတီရေ နိဂြောဓရုက္ခော အတ္ထိ၊ တဿာဝိဒူရေ ဝမ္မိကမတ္ထကေ ဘောဂေ အာဘုဇိတွာ စတုရင်္ဂသမန္နာဂတံ ဥပေါသထံ အဓိဋ္ဌာယ နိပဇ္ဇိတွာ ဥပေါသထကမ္မံ ကရိဿာမိ. မယာ သဗ္ဗရတ္တိံ နိပဇ္ဇိတွာ ဥပေါသထကမ္မေ ကတေ အရုဏုဂ္ဂမနဝေလာယမေဝ တုမှေ ဒသ ဒသ ဣတ္ထိယော အာဒါယ ဝါရေန ဝါရေန တူရိယဟတ္ထာ မမ သန္တိကံ အာဂန္တွာ မံ ဂန္ဓေဟိ စ ပုပ္ဖေဟိ စ ပူဇေတွာ ဂါယိတွာ နစ္စိတွာ မံ အာဒါယ နာဂဘဝနမေဝ အာဂစ္ဆထာ’’တိ ဝတွာ တတ္ထ ဂန္တွာ ဝမ္မိကမတ္ထကေ ဘောဂေ အာဘုဇိတွာ ‘‘ယော မမ စမ္မံ ဝါ နှာရုံ ဝါ အဋ္ဌိံ ဝါ ရုဟိရံ ဝါ ဣစ္ဆတိ၊ သော အာဟရတူ’’တိ စတုရင်္ဂသမန္နာဂတံ ဥပေါသထံ အဓိဋ္ဌာယ နင်္ဂလသီသပ္ပမာဏံ သရီရံ မာပေတွာ နိပန္နော ဥပေါသထကမ္မမကာသိ. အရုဏေ ဥဋ္ဌဟန္တေယေဝ တံ နာဂမာဏဝိကာ အာဂန္တွာ ယထာနုသိဋ္ဌံ ပဋိပဇ္ဇိတွာ နာဂဘဝနံ အာနေန္တိ. တဿ ဣမိနာ နိယာမေန ဥပေါသထံ ကရောန္တဿ ဒီဃော အဒ္ဓါ ဝီတိဝတ္တော.

ဥပေါသထခဏ္ဍံ နိဋ္ဌိတံ.

ဂရုဠခဏ္ဍံ

တဒါ ဧကော ဗာရာဏသိဒွါရဂါမဝါသီ ဗြာဟ္မဏော သောမဒတ္တေန နာမ ပုတ္တေန သဒ္ဓိံ အရညံ ဂန္တွာ သူလယန္တပါသဝါဂုရာဒီဟိ ဩဍ္ဍေတွာ မိဂေ ဝဓိတွာ မံသံ ကာဇေနာဟရိတွာ ဝိက္ကိဏန္တော ဇီဝိကံ ကပ္ပေသိ. သော ဧကဒိဝသံ အန္တမသော ဂေါဓာမတ္တမ္ပိ အလဘိတွာ ‘‘တာတ သောမဒတ္တ၊ သစေ တုစ္ဆဟတ္ထာ ဂမိဿာမ၊ မာတာ တေ ကုဇ္ဈိဿတိ၊ ယံ ကိဉ္စိ ဂဟေတွာ ဂမိဿာမာ’’တိ ဝတွာ ဗောဓိသတ္တဿ နိပန္နဝမ္မိကဋ္ဌာနာဘိမုခေါ ဂန္တွာ ပါနီယံ ပါတုံ ယမုနံ ဩတရန္တာနံ မိဂါနံ ပဒဝလဉ္ဇံ ဒိသွာ ‘‘တာတ၊ မိဂမဂ္ဂေါ ပညာယတိ၊ တွံ ပဋိက္ကမိတွာ တိဋ္ဌာဟိ၊ အဟံ ပါနီယတ္ထာယ အာဂတံ မိဂံ ဝိဇ္ဈိဿာမီ’’တိ ဓနုံ အာဒါယ မိဂံ ဩလောကေန္တော ဧကသ္မိံ ရုက္ခမူလေ အဋ္ဌာသိ. အထေကော မိဂေါ သာယနှသမယေ ပါနီယံ ပါတုံ အာဂတော. သော တံ ဝိဇ္ဈိ. မိဂေါ တတ္ထ အပတိတွာ သရဝေဂေန တဇ္ဇိတော လောဟိတေန ပဂ္ဃရန္တေန ပလာယိ. ပိတာပုတ္တာ နံ အနုဗန္ဓိတွာ ပတိတဋ္ဌာနေ မံသံ ဂဟေတွာ အရညာ နိက္ခမိတွာ သူရိယတ္ထင်္ဂမနဝေလာယ တံ နိဂြောဓံ ပတွာ ‘‘ဣဒါနိ အကာလော၊ န သက္ကာ ဂန္တုံ၊ ဣဓေဝ ဝသိဿာမာ’’တိ မံသံ ဧကမန္တေ ဌပေတွာ ရုက္ခံ အာရုယှ ဝိဋပန္တရေ နိပဇ္ဇိံသု. ဗြာဟ္မဏော ပစ္စူသသမယေ ပဗုဇ္ဈိတွာ မိဂသဒ္ဒသဝနာယ သောတံ ဩဒဟိ.

တသ္မိံ ခဏေ နာဂမာဏဝိကာယော အာဂန္တွာ ဗောဓိသတ္တဿ ပုပ္ဖါသနံ ပညာပေသုံ. သော အဟိသရီရံ အန္တရဓာပေတွာ သဗ္ဗာလင်္ကာရပဋိမဏ္ဍိတံ ဒိဗ္ဗသရီရံ မာပေတွာ သက္ကလီလာယ ပုပ္ဖါသနေ နိသီဒိ. နာဂမာဏဝိကာပိ နံ ဂန္ဓမာလာဒီဟိ ပူဇေတွာ ဒိဗ္ဗတူရိယာနိ ဝါဒေတွာ နစ္စဂီတံ ပဋ္ဌပေသုံ. ဗြာဟ္မဏော တံ သဒ္ဒံ သုတွာ ‘‘ကော နု ခေါ ဧသ၊ ဇာနိဿာမိ န’’န္တိ စိန္တေတွာ ‘‘ပုတ္တ၊ ပုတ္တာ’’တိ ဝတွာပိ ပုတ္တံ ပဗောဓေတုံ အသက္ကောန္တော ‘‘သယတု ဧသ၊ ကိလန္တော ဘဝိဿတိ၊ အဟမေဝ ဂမိဿာမီ’’တိ ရုက္ခာ ဩရုယှ တဿ သန္တိကံ အဂမာသိ. နာဂမာဏဝိကာ တံ ဒိသွာ သဒ္ဓိံ တူရိယေဟိ ဘူမိယံ နိမုဇ္ဇိတွာ အတ္တနော နာဂဘဝနမေဝ ဂတာ. ဗောဓိသတ္တော ဧကကောဝ အဟောသိ. ဗြာဟ္မဏော တဿ သန္တိကံ ဂန္တွာ ပုစ္ဆန္တော ဂါထာဒွယမာဟ –

၇၉၇. ‘‘ပုပ္ဖါဘိဟာရဿ ဝနဿ မဇ္ဈေ၊ ကော လောဟိတက္ခော ဝိတတန္တရံသော၊

ကာ ကမ္ဗုကာယူရဓရာ သုဝတ္ထာ၊ တိဋ္ဌန္တိ နာရိယော ဒသ ဝန္ဒမာနာ.

၇၉၈. ‘‘ကော တွံ ဗြဟာဗာဟု ဝနဿ မဇ္ဈေ၊ ဝိရောစသိ ဃတသိတ္တောဝ အဂ္ဂိ၊

မဟေသက္ခော အညတရောသိ ယက္ခော၊ ဥဒါဟု နာဂေါသိ မဟာနုဘာဝေါ’’တိ.

တတ္ထ ပုပ္ဖါဘိဟာရဿာတိ ဗောဓိသတ္တဿ ပူဇနတ္ထာယ အာဘတေန ဒိဗ္ဗပုပ္ဖါဘိဟာရေန သမန္နာဂတဿ. ကောတိ ကော နာမ တွံ. လောဟိတက္ခောတိ ရတ္တက္ခော. ဝိတတန္တရံသောတိ ပုထုလအန္တရံသော. ကမ္ဗုကာယူရဓရာတိ သုဝဏ္ဏာလင်္ကာရဓရာ. ဗြဟာဗာဟူတိ မဟာဗာဟု.

တံ သုတွာ မဟာသတ္တော ‘‘သစေပိ ‘သက္ကာဒီသု အညတရောဟမသ္မီ’တိ ဝက္ခာမိ၊ သဒ္ဒဟိဿတေဝါယံ ဗြာဟ္မဏော၊ အဇ္ဇ ပန မယာ သစ္စမေဝ ကထေတုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ စိန္တေတွာ အတ္တနော နာဂရာဇဘာဝံ ကထေန္တော အာဟ –

၇၉၉. ‘‘နာဂေါဟမသ္မိ ဣဒ္ဓိမာ၊ တေဇဿီ ဒုရတိက္ကမော၊

ဍံသေယျံ တေဇသာ ကုဒ္ဓေါ၊ ဖီတံ ဇနပဒံ အပိ.

၈၀၀. ‘‘သမုဒ္ဒဇာ ဟိ မေ မာတာ၊ ဓတရဋ္ဌော စ မေ ပိတာ၊

သုဒဿနကနိဋ္ဌောသ္မိ၊ ဘူရိဒတ္တောတိ မံ ဝိဒူ’’တိ.

တတ္ထ တေဇဿီတိ ဝိသတေဇေန တေဇဝါ. ဒုရတိက္ကမောတိ အညေန အတိက္ကမိတုံ အသက္ကုဏေယျော. ဍံသေယျန္တိ သစာဟံ ကုဒ္ဓေါ ဖီတံ ဇနပဒံ အပိ ဍံသေယျံ၊ ပထဝိယံ မမ ဒါဌာယ ပတိတမတ္တာယ သဒ္ဓိံ ပထဝိယာ မမ တေဇေန သော သဗ္ဗော ဇနပဒေါ ဘသ္မာ ဘဝေယျာတိ ဝဒတိ. သုဒဿနကနိဋ္ဌောသ္မီတိ အဟံ မမ ဘာတု သုဒဿနဿ ကနိဋ္ဌော အသ္မိ. ဝိဒူတိ ဧဝံ မမံ ပဉ္စယောဇနသတိကေ နာဂဘဝနေ ဇာနန္တီတိ.

ဣဒဉ္စ ပန ဝတွာ မဟာသတ္တော စိန္တေသိ ‘‘အယံ ဗြာဟ္မဏော စဏ္ဍော ဖရုသော၊ အဟိတုဏ္ဍိကဿ အာရောစေတွာ ဥပေါသထကမ္မဿ မေ အန္တရာယမ္ပိ ကရေယျ၊ ယံ နူနာဟံ ဣမံ နာဂဘဝနံ နေတွာ မဟန္တံ ယသံ ဒတွာ ဥပေါသထကမ္မံ အဒ္ဓနိယံ ကရေယျ’’န္တိ. အထ နံ အာဟ ‘‘ဗြာဟ္မဏ၊ မဟန္တံ တေ ယသံ ဒဿာမိ၊ ရမဏီယံ နာဂဘဝနံ၊ ဧဟိ တတ္ထ ဂစ္ဆာမာ’’တိ. ‘‘သာမိ၊ ပုတ္တော မေ အတ္ထိ၊ တသ္မိံ ဂစ္ဆန္တေ အာဂမိဿာမီ’’တိ. အထ နံ မဟာသတ္တော ‘‘ဂစ္ဆ၊ ဗြာဟ္မဏ၊ အာနေဟိ န’’န္တိ ဝတွာ အတ္တနော အာဝါသံ အာစိက္ခန္တော အာဟ –

၈၀၁. ‘‘ယံ ဂမ္ဘီရံ သဒါဝဋ္ဋံ၊ ရဟဒံ ဘေသ္မံ ပေက္ခသိ၊

ဧသ ဒိဗျော မမာဝါသော၊ အနေကသတပေါရိသော.

၈၀၂. ‘‘မယူရကောဉ္စာဘိရုဒံ၊ နီလောဒံ ဝနမဇ္ဈတော၊

ယမုနံ ပဝိသ မာ ဘီတော၊ ခေမံ ဝတ္တဝတံ သိဝ’’န္တိ.

တတ္ထ သဒါဝဋ္ဋန္တိ သဒါ ပဝတ္တံ အာဝဋ္ဋံ. ဘေသ္မန္တိ ဘယာနကံ. ပေက္ခသီတိ ယံ ဧဝရူပံ ရဟဒံ ပဿသိ. မယူရကောဉ္စာဘိရုဒန္တိ ဥဘောသု တီရေသု ဝနဃဋာယံ ဝသန္တေဟိ မယူရေဟိ စ ကောဉ္စေဟိ စ အဘိရုဒံ ဥပကူဇိတံ. နီလောဒန္တိ နီလသလိလံ. ဝနမဇ္ဈတောတိ ဝနမဇ္ဈေန သန္ဒမာနံ. ပဝိသ မာ ဘီတောတိ ဧဝရူပံ ယမုနံ အဘီတော ဟုတွာ ပဝိသ. ဝတ္တဝတန္တိ ဝတ္တသမ္ပန္နာနံ အာစာရဝန္တာနံ ဝသနဘူမိံ ပဝိသ၊ ဂစ္ဆ၊ ဗြာဟ္မဏ၊ ပုတ္တံ အာနေဟီတိ.

ဗြာဟ္မဏော ဂန္တွာ ပုတ္တဿ တမတ္ထံ အာရောစေတွာ ပုတ္တံ အာနေသိ. မဟာသတ္တော တေ ဥဘောပိ အာဒါယ ယမုနာတီရံ ဂန္တွာ တီရေ ဌိတော အာဟ –

၈၀၃. ‘‘တတ္ထ ပတ္တော သာနုစရော၊ သဟ ပုတ္တေန ဗြာဟ္မဏ၊

ပူဇိတော မယှံ ကာမေဟိ၊ သုခံ ဗြာဟ္မဏ ဝစ္ဆသီ’’တိ.

တတ္ထ တတ္ထ ပတ္တောတိ တွံ အမှာကံ နာဂဘဝနံ ပတ္တော ဟုတွာ. မယှန္တိ မမ သန္တကေဟိ ကာမေဟိ ပူဇိတော. ဝစ္ဆသီတိ တတ္ထ နာဂဘဝနေ သုခံ ဝသိဿတိ.

ဧဝံ ဝတွာ မဟာသတ္တော ဥဘောပိ တေ ပိတာပုတ္တေ အတ္တနော အာနုဘာဝေန နာဂဘဝနံ အာနေသိ. တေသံ တတ္ထ ဒိဗ္ဗော အတ္တဘာဝေါ ပါတုဘဝိ. အထ နေသံ မဟာသတ္တော ဒိဗ္ဗသမ္ပတ္တိံ ဒတွာ စတ္တာရိ စတ္တာရိ နာဂကညာသတာနိ အဒါသိ. တေ မဟာသမ္ပတ္တိံ အနုဘဝိံသု. ဗောဓိသတ္တောပိ အပ္ပမတ္တော ဥပေါသထကမ္မံ အကာသိ. အနွဍ္ဎမာသံ မာတာပိတူနံ ဥပဋ္ဌာနံ ဂန္တွာ ဓမ္မကထံ ကထေတွာ တတော စ ဗြာဟ္မဏဿ သန္တိကံ ဂန္တွာ အာရောဂျံ ပုစ္ဆိတွာ ‘‘ယေန တေ အတ္ထော၊ တံ ဝဒေယျာသိ၊ အနုက္ကဏ္ဌမာနော အဘိရမာ’’တိ ဝတွာ သောမဒတ္တေနပိ သဒ္ဓိံ ပဋိသန္ထာရံ ကတွာ အတ္တနော နိဝေသနံ အဂစ္ဆိ. ဗြာဟ္မဏော ဧကသံဝစ္ဆရံ နာဂဘဝနေ ဝသိတွာ မန္ဒပုညတာယ ဥက္ကဏ္ဌိတော မနုဿလောကံ ဂန္တုကာမော အဟောသိ. နာဂဘဝနမဿ လောကန္တရနိရယော ဝိယ အလင်္ကတပါသာဒေါ ဗန္ဓနာဂါရံ ဝိယ အလင်္ကတနာဂကညာ ယက္ခိနိယော ဝိယ ဥပဋ္ဌဟိံသု. သော ‘‘အဟံ တာဝ ဥက္ကဏ္ဌိတော၊ သောမဒတ္တဿပိ စိတ္တံ ဇာနိဿာမီ’’တိ တဿ သန္တိကံ ဂန္တွာ အာဟ ‘‘ကိံ၊ တာတ၊ ဥက္ကဏ္ဌသီ’’တိ? ‘‘ကသ္မာ ဥက္ကဏ္ဌိဿာမိ န ဥက္ကဏ္ဌာမိ၊ တွံ ပန ဥက္ကဏ္ဌသိ၊ တာတာ’’တိ? ‘‘အာမ တာတာ’’တိ. ‘‘ကိံကာရဏာ’’တိ. ‘‘တဝ မာတု စေဝ ဘာတုဘဂိနီနဉ္စ အဒဿနေန ဥက္ကဏ္ဌာမိ၊ ဧဟိ၊ တာတ သောမဒတ္တ၊ ဂစ္ဆာမာ’’တိ. သော ‘‘န ဂစ္ဆာမီ’’တိ ဝတွာပိ ပုနပ္ပုနံ ပိတရာ ယာစိယမာနော ‘‘သာဓူ’’တိ သမ္ပဋိစ္ဆိ.

ဗြာဟ္မဏော ‘‘ပုတ္တဿ တာဝ မေ မနော လဒ္ဓေါ၊ သစေ ပနာဟံ ဘူရိဒတ္တဿ ‘ဥက္ကဏ္ဌိတောမှီ’တိ ဝက္ခာမိ၊ အတိရေကတရံ မေ ယသံ ဒဿတိ၊ ဧဝံ မေ ဂမနံ န ဘဝိဿတိ. ဧကေန ပန ဥပါယေန တဿ သမ္ပတ္တိံ ဝဏ္ဏေတွာ ‘တွံ ဧဝရူပံ သမ္ပတ္တိံ ပဟာယ ကိံကာရဏာ မနုဿလောကံ ဂန္တွာ ဥပေါသထကမ္မံ ကရောသီ’တိ ပုစ္ဆိတွာ ‘သဂ္ဂတ္ထာယာ’တိ ဝုတ္တေ ‘တွံ တာဝ ဧဝရူပံ သမ္ပတ္တိံ ပဟာယ သဂ္ဂတ္ထာယ ဥပေါသထကမ္မံ ကရောသိ၊ ကိမင်္ဂံ ပန မယံယေဝ ပရဓနေန ဇီဝိကံ ကပ္ပေမ၊ အဟမ္ပိ မနုဿလောကံ ဂန္တွာ ဉာတကေ ဒိသွာ ပဗ္ဗဇိတွာ သမဏဓမ္မံ ကရိဿာမီ’တိ နံ သညာပေဿာမိ. အထ မေ သော ဂမနံ အနုဇာနိဿတီ’’တိ စိန္တေတွာ ဧကဒိဝသံ တေနာဂန္တွာ ‘‘ကိံ၊ ဗြာဟ္မဏ၊ ဥက္ကဏ္ဌသီ’’တိ ပုစ္ဆိတော ‘‘တုမှာကံ သန္တိကာ အမှာကံ န ကိဉ္စိ ပရိဟာယတီ’’တိ ကိဉ္စိ ဂမနပဋိဗဒ္ဓံ အဝတွာဝ အာဒိတော တာဝ တဿ သမ္ပတ္တိံ ဝဏ္ဏေန္တော အာဟ –

၈၀၄. ‘‘သမာ သမန္တပရိတော၊ ပဟူတတဂရာ မဟီ၊

ဣန္ဒဂေါပကသဉ္ဆန္နာ၊ သောဘတိ ဟရိတုတ္တမာ.

၈၀၅. ‘‘ရမ္မာနိ ဝနစေတျာနိ၊ ရမ္မာ ဟံသူပကူဇိတာ၊

ဩပုပ္ဖပဒ္ဓါ တိဋ္ဌန္တိ၊ ပေါက္ခရညော သုနိမ္မိတာ.

၈၀၆. ‘‘အဋ္ဌံသာ သုကတာ ထမ္ဘာ၊ သဗ္ဗေ ဝေဠုရိယာမယာ၊

သဟဿထမ္ဘာ ပါသာဒါ၊ ပူရာ ကညာဟိ ဇောတရေ.

၈၀၇. ‘‘ဝိမာနံ ဥပပန္နောသိ၊ ဒိဗျံ ပုညေဟိ အတ္တနော၊

အသမ္ဗာဓံ သိဝံ ရမ္မံ၊ အစ္စန္တသုခသံဟိတံ.

၈၀၈. ‘‘မညေ သဟဿနေတ္တဿ၊ ဝိမာနံ နာဘိကင်္ခသိ၊

ဣဒ္ဓီ ဟိ တျာယံ ဝိပုလာ၊ သက္ကဿေဝ ဇုတီမတော’’တိ.

တတ္ထ သမာ သမန္တပရိတောတိ ပရိသမန္တတော သဗ္ဗဒိသာဘာဂေသု အယံ တဝ နာဂဘဝနေ မဟီ သုဝဏ္ဏရဇတမဏိ မုတ္တာဝါလုကာပရိကိဏ္ဏာ သမတလာ. ပဟူတတဂရာ မဟီတိ ဗဟုကေဟိ တဂရဂစ္ဆေဟိ သမန္နာဂတာ. ဣန္ဒဂေါပကသဉ္ဆန္နာတိ သုဝဏ္ဏဣန္ဒဂေါပကေဟိ သဉ္ဆန္နာ. သောဘတိ ဟရိတုတ္တမာတိ ဟရိတဝဏ္ဏဒဗ္ဗတိဏသဉ္ဆန္နာ သောဘတီတိ အတ္ထော. ဝနစေတျာနီတိ ဝနဃဋာ. ဩပုပ္ဖပဒ္ဓါတိ ပုပ္ဖိတွာ ပတိတေဟိ ပဒုမပတ္တေဟိ သဉ္ဆန္နာ ဥဒကပိဋ္ဌာ. သုနိမ္မိတာတိ တဝ ပုညသမ္ပတ္တိယာ သုဋ္ဌု နိမ္မိတာ. အဋ္ဌံသာတိ တဝ ဝသနပါသာဒေသု အဋ္ဌံသာ သုကတာ ဝေဠုရိယမယာ ထမ္ဘာ. တေဟိ ထမ္ဘေဟိ သဟဿထမ္ဘာ တဝ ပါသာဒါ နာဂကညာဟိ ပူရာ ဝိဇ္ဇောတန္တိ. ဥပပန္နောသီတိ ဧဝရူပေ ဝိမာနေ နိဗ္ဗတ္တောသီတိ အတ္ထော. သဟဿနေတ္တဿ ဝိမာနန္တိ သက္ကဿ ဝေဇယန္တပါသာဒံ. ဣဒ္ဓီ ဟိ တျာယံ ဝိပုလာတိ ယသ္မာ တဝါယံ ဝိပုလာ ဣဒ္ဓိ၊ တသ္မာ တွံ တေန ဥပေါသထကမ္မေန သက္ကဿ ဝိမာနမ္ပိ န ပတ္ထေသိ၊ အညံ တတော ဥတ္တရိ မဟန္တံ ဌာနံ ပတ္ထေသီတိ မညာမိ.

တံ သုတွာ မဟာသတ္တော ‘‘မာ ဟေဝံ၊ ဗြာဟ္မဏ၊ အဝစ၊ သက္ကဿ ယသံ ပဋိစ္စ အမှာကံ ယသော သိနေရုသန္တိကေ သာသပေါ ဝိယ၊ မယံ တဿ ပရိစာရကေပိ န အဂ္ဃါမာ’’တိ ဝတွာ ဂါထမာဟ –

၈၀၉. ‘‘မနသာပိ န ပတ္တဗ္ဗော၊ အာနုဘာဝေါ ဇုတီမတော၊

ပရိစာရယမာနာနံ၊ သဣန္ဒာနံ ဝသဝတ္တိန’’န္တိ.

တဿတ္ထော – ဗြာဟ္မဏ၊ သက္ကဿ ယသော နာမ ဧကံ ဒွေ တယော စတ္တာရော ဝါ ဒိဝသေ ‘‘ဧတ္တကော သိယာ’’တိ မနသာ စိန္တေန္တေနပိ န အဘိပတ္တဗ္ဗော. ယေပိ နံ စတ္တာရော မဟာရာဇာနော ပရိစာရေန္တိ၊ တေသံ ဒေဝရာဇာနံ ပရိစာရယမာနာနံ ဣန္ဒံ နာယကံ ကတွာ စရန္တာနံ သဣန္ဒာနံ ဝသဝတ္တီနံ စတုန္နံ လောကပါလာနံ ယသဿပိ အမှာကံ တိရစ္ဆာနဂတာနံ ယသော သောဠသိံ ကလံ နဂ္ဃတီတိ.

ဧဝဉ္စ ပန ဝတွာ ‘‘ဣဒံ တေ မညေ သဟဿနေတ္တဿ ဝိမာန’’န္တိ ဝစနံ သုတွာ အဟံ တံ အနုဿရိံ. ‘‘အဟဉှိ ဝေဇယန္တံ ပတ္ထေန္တော ဥပေါသထကမ္မံ ကရောမီ’’တိ တဿ အတ္တနော ပတ္ထနံ အာစိက္ခန္တော အာဟ –

၈၁၀. ‘‘တံ ဝိမာနံ အဘိဇ္ဈာယ၊ အမရာနံ သုခေသိနံ၊

ဥပေါသထံ ဥပဝသန္တော၊ သေမိ ဝမ္မိကမုဒ္ဓနီ’’တိ.

တတ္ထ အဘိဇ္ဈာယာတိ ပတ္ထေတွာ. အမရာနန္တိ ဒီဃာယုကာနံ ဒေဝါနံ. သုခေသိနန္တိ ဧသိတသုခါနံ သုခေ ပတိဋ္ဌိတာနံ.

ကံ သုတွာ ဗြာဟ္မဏော ‘‘ဣဒါနိ မေ ဩကာသော လဒ္ဓေါ’’တိ သောမနဿပ္ပတ္တော ဂန္တုံ အာပုစ္ဆန္တော ဂါထာဒွယမာဟ –

၈၁၁. ‘‘အဟဉ္စ မိဂမေသာနော၊ သပုတ္တော ပါဝိသိံ ဝနံ၊

တံ မံ မတံ ဝါ ဇီဝံ ဝါ၊ နာဘိဝေဒေန္တိ ဉာတကာ.

၈၁၂. ‘‘အာမန္တယေ ဘူရိဒတ္တံ၊ ကာသိပုတ္တံ ယသဿိနံ၊

တယာ နော သမနုညာတာ၊ အပိ ပဿေမု ဉာတကေ’’တိ.

တတ္ထ နာဘိဝေဒေန္တီတိ န ဇာနန္တိ၊ ကထေန္တောပိ နေသံ နတ္ထိ. အာမန္တယေတိ အာမန္တယာမိ. ကာသိပုတ္တန္တိ ကာသိရာဇဓီတာယ ပုတ္တံ.

တတော ဗောဓိသတ္တော အာဟ –

၈၁၃. ‘‘ဧသော ဟိ ဝတ မေ ဆန္ဒော၊ ယံ ဝသေသိ မမန္တိကေ၊

န ဟိ ဧတာဒိသာ ကာမာ၊ သုလဘာ ဟောန္တိ မာနုသေ.

၈၁၄. ‘‘သစေ တွံ နိစ္ဆသေ ဝတ္ထုံ၊ မမ ကာမေဟိ ပူဇိတော၊

မယာ တွံ သမနုညာတော၊ သောတ္ထိံ ပဿာဟိ ဉာတကေ’’တိ.

မဟာသတ္တော ဂါထာဒွယံ ဝတွာ စိန္တေသိ – ‘‘အယံ မဏိံ နိဿာယ သုခံ ဇီဝန္တော ကဿစိ နာစိက္ခိဿတိ၊ ဧတဿ သဗ္ဗကာမဒဒံ မဏိံ ဒဿာမီ’’တိ. အထဿ တံ ဒဒန္တော အာဟ –

၈၁၅. ‘‘ဓာရယိမံ မဏိံ ဒိဗျံ၊ ပသုံ ပုတ္တေ စ ဝိန္ဒတိ၊

အရောဂေါ သုခိတော ဟောတိ၊ ဂစ္ဆေဝါဒါယ ဗြာဟ္မဏာ’’တိ.

တတ္ထ ပသုံ ပုတ္တေ စ ဝိန္ဒတီတိ ဣမံ မဏိံ ဓာရယမာနော ဣမဿာနုဘာဝေန ပသုဉ္စ ပုတ္တေ စ အညဉ္စ ယံ ဣစ္ဆတိ၊ တံ သဗ္ဗံ လဘတိ.

တတော ဗြာဟ္မဏော ဂါထမာဟ –

၈၁၆. ‘‘ကုသလံ ပဋိနန္ဒာမိ၊ ဘူရိဒတ္တ ဝစော တဝ၊

ပဗ္ဗဇိဿာမိ ဇိဏ္ဏောသ္မိ၊ န ကာမေ အဘိပတ္ထယေ’’တိ.

တဿတ္ထော – ဘူရိဒတ္တ၊ တဝ ဝစနံ ကုသလံ အနဝဇ္ဇံ၊ တံ ပဋိနန္ဒာမိ န ပဋိက္ခိပါမိ. အဟံ ပန ဇိဏ္ဏော အသ္မိ၊ တသ္မာ ပဗ္ဗဇိဿာမိ၊ န ကာမေ အဘိပတ္ထယာမိ၊ ကိံ မေ မဏိနာတိ.

ဗောဓိသတ္တော အာဟ –

၈၁၇. ‘‘ဗြဟ္မစရိယဿ စေ ဘင်္ဂေါ၊ ဟောတိ ဘောဂေဟိ ကာရိယံ၊

အဝိကမ္ပမာနော ဧယျာသိ၊ ဗဟုံ ဒဿာမိ တေ ဓန’’န္တိ.

တတ္ထ စေ ဘင်္ဂေါတိ ဗြဟ္မစရိယဝါသော နာမ ဒုက္ကရော၊ အနဘိရတဿ ဗြဟ္မစရိယဿ စေ ဘင်္ဂေါ ဟောတိ၊ တဒါ ဂိဟိဘူတဿ ဘောဂေဟိ ကာရိယံ ဟောတိ၊ ဧဝရူပေ ကာလေ တွံ နိရာသင်္ကော ဟုတွာ မမ သန္တိကံ အာဂစ္ဆေယျာသိ၊ ဗဟုံ တေ ဓနံ ဒဿာမီတိ.

ဗြာဟ္မဏော အာဟ –

၈၁၈. ‘‘ကုသလံ ပဋိနန္ဒာမိ၊ ဘူရိဒတ္တ ဝစော တဝ၊

ပုနပိ အာဂမိဿာမိ၊ သစေ အတ္ထော ဘဝိဿတီ’’တိ.

တတ္ထ ပုနပီတိ ပုန အပိ၊ အယမေဝ ဝါ ပါဌော.

အထဿ တတ္ထ အဝသိတုကာမတံ ဉတွာ မဟာသတ္တော နာဂမာဏဝကေ အာဏာပေတွာ ဗြာဟ္မဏံ မနုဿလောကံ ပါပေသိ. တမတ္ထံ ပကာသေန္တော သတ္ထာ အာဟ –

၈၁၉. ‘‘ဣဒံ ဝတွာ ဘူရိဒတ္တော၊ ပေသေသိ စတုရော ဇနေ၊

ဧထ ဂစ္ဆထ ဥဋ္ဌေထ၊ ခိပ္ပံ ပါပေထ ဗြာဟ္မဏံ.

၈၂၀. ‘‘တဿ တံ ဝစနံ သုတွာ၊ ဥဋ္ဌာယ စတုရော ဇနာ၊

ပေသိတာ ဘူရိဒတ္တေန၊ ခိပ္ပံ ပါပေသု ဗြာဟ္မဏ’’န္တိ.

တတ္ထ ပါပေသူတိ ယမုနာတော ဥတ္တာရေတွာ ဗာရာဏသိမဂ္ဂံ ပါပယိံသု၊ ပါပယိတွာ စ ပန ‘‘တုမှေ ဂစ္ဆထာ’’တိ ဝတွာ နာဂဘဝနမေဝ ပစ္စာဂမိံသု.

ဗြာဟ္မဏောပိ ‘‘တာတ သောမဒတ္တ၊ ဣမသ္မိံ ဌာနေ မိဂံ ဝိဇ္ဈိမှာ၊ ဣမသ္မိံ သူကရ’’န္တိ ပုတ္တဿ အာစိက္ခန္တော အန္တရာမဂ္ဂေ ပေါက္ခရဏိံ ဒိသွာ ‘‘တာတ သောမဒတ္တ၊ နှာယာမာ’’တိ ဝတွာ ‘‘သာဓု၊ တာတာ’’တိ ဝုတ္တေ ဥဘောပိ ဒိဗ္ဗာဘရဏာနိ စေဝ ဒိဗ္ဗဝတ္ထာနိ စ ဩမုဉ္စိတွာ ဘဏ္ဍိကံ ကတွာ ပေါက္ခရဏီတီရေ ဌပေတွာ ဩတရိတွာ နှာယိံသု. တသ္မိံ ခဏေ တာနိ အန္တရဓာယိတွာ နာဂဘဝနမေဝ အဂမံသု. ပဌမံ နိဝတ္ထကာသာဝပိလောတိကာဝ နေသံ သရီရေ ပဋိမုဉ္စိံသု၊ ဓနုသရသတ္တိယောပိ ပါကတိကာဝ အဟေသုံ. သောမဒတ္တော ‘‘နာသိတာမှာ တယာ၊ တာတာ’’တိ ပရိဒေဝိ. အထ နံ ပိတာ ‘‘မာ စိန္တယိ၊ မိဂေသု သန္တေသု အရညေ မိဂေ ဝဓိတွာ ဇီဝိကံ ကပ္ပေဿာမာ’’တိ အဿာသေသိ. သောမဒတ္တဿ မာတာ တေသံ အာဂမနံ သုတွာ ပစ္စုဂ္ဂန္တွာ ဃရံ နေတွာ အန္နပါနေန သန္တပ္ပေသိ. ဗြာဟ္မဏော ဘုဉ္ဇိတွာ နိဒ္ဒံ ဩက္ကမိ. ဣတရာ ပုတ္တံ ပုစ္ဆိ ‘‘တာတ၊ ဧတ္တကံ ကာလံ ကုဟိံ ဂတတ္ထာ’’တိ? ‘‘အမ္မ၊ ဘူရိဒတ္တနာဂရာဇေန အမှေ နာဂဘဝနံ နီတာ၊ တတော ဥက္ကဏ္ဌိတွာ ဣဒါနိ အာဂတာ’’တိ. ‘‘ကိဉ္စိ ပန ဝေါ ရတနံ အာဘတ’’န္တိ. ‘‘နာဘတံ အမ္မာ’’တိ. ‘‘ကိံ တုမှာကံ တေန ကိဉ္စိ န ဒိန္န’’န္တိ. ‘‘အမ္မ၊ ဘူရိဒတ္တေန မေ ပိတု သဗ္ဗကာမဒဒေါ မဏိ ဒိန္နော အဟောသိ၊ ဣမိနာ ပန န ဂဟိတော’’တိ. ‘‘ကိံကာရဏာ’’တိ. ‘‘ပဗ္ဗဇိဿတိ ကိရာ’’တိ. သာ ‘‘ဧတ္တကံ ကာလံ ဒါရကေ မမ ဘာရံ ကရောန္တော နာဂဘဝနေ ဝသိတွာ ဣဒါနိ ကိရ ပဗ္ဗဇိဿတီ’’တိ ကုဇ္ဈိတွာ ဝီဟိဘဉ္ဇနဒဗ္ဗိယာ ပိဋ္ဌိံ ပေါထေန္တီ ‘‘အရေ၊ ဒုဋ္ဌဗြာဟ္မဏ၊ ပဗ္ဗဇိဿာမီတိ ကိရ မဏိရတနံ န ဂဏှသိ၊ အထ ကသ္မာ အပဗ္ဗဇိတွာ ဣဓာဂတောသိ၊ နိက္ခမ မမ ဃရာ သီဃ’’န္တိ သန္တဇ္ဇေသိ. အထ နံ ‘‘ဘဒ္ဒေ၊ မာ ကုဇ္ဈိ၊ အရညေ မိဂေသု သန္တေသု အဟံ တံ ပေါသေဿာမီ’’တိ ဝတွာ ပုတ္တေန သဒ္ဓိံ အရညံ ဂန္တွာ ပုရိမနိယာမေနေဝ ဇီဝိကံ ကပ္ပေသိ.

တဒါ ဒက္ခိဏမဟာသမုဒ္ဒဿ ဒိသာဘာဂေ သိမ္ဗလိဝါသီ ဧကော ဂရုဠော ပက္ခဝါတေဟိ သမုဒ္ဒေ ဥဒကံ ဝိယူဟိတွာ ဧကံ နာဂရာဇာနံ သီသေ ဂဏှိ. တဒါဟိ သုပဏ္ဏာ နာဂံ ဂဟေတုံ အဇာနနကာယေဝ၊ ပစ္ဆာ ပဏ္ဍရဇာတကေ ဇာနိံသု. သော ပန တံ သီသေ ဂဟေတွာပိ ဥဒကေ အနောတ္ထရန္တေယေဝ ဥက္ခိပိတွာ ဩလမ္ဗန္တံ အာဒါယ ဟိမဝန္တမတ္ထကေန ပါယာသိ. တဒါ စေကော ကာသိရဋ္ဌဝါသီ ဗြာဟ္မဏော ဣသိပဗ္ဗဇ္ဇံ ပဗ္ဗဇိတွာ ဟိမဝန္တပ္ပဒေသေ ပဏ္ဏသာလံ မာပေတွာ ပဋိဝသတိ. တဿ စင်္ကမနကောဋိယံ မဟာနိဂြောဓရုက္ခော အတ္ထိ. သော တဿ မူလေ ဒိဝါဝိဟာရံ ကရောတိ. သုပဏ္ဏော နိဂြောဓမတ္ထကေန နာဂံ ဟရတိ. နာဂေါ ဩလမ္ဗန္တော မောက္ခတ္ထာယ နင်္ဂုဋ္ဌေန နိဂြောဓဝိဋပံ ဝေဌေသိ. သုပဏ္ဏော တံ အဇာနန္တောဝ မဟဗ္ဗလတာယ အာကာသေ ပက္ခန္ဒိယေဝ. နိဂြောဓရုက္ခော သမူလော ဥပ္ပါဋိတော. သုပဏ္ဏော နာဂံ သိမ္ဗလိဝနံ နေတွာ တုဏ္ဍေန ပဟရိတွာ ကုစ္ဆိံ ဖာလေတွာ နာဂမေဒံ ခါဒိတွာ သရီရံ သမုဒ္ဒကုစ္ဆိမှိ ဆဍ္ဍေသိ. နိဂြောဓရုက္ခော ပတန္တော မဟာသဒ္ဒမကာသိ. သုပဏ္ဏော ‘‘ကိဿ ဧသော သဒ္ဒေါ’’တိ အဓော ဩလောကေန္တော နိဂြောဓရုက္ခံ ဒိသွာ ‘‘ကုတော ဧသ မယာ ဥပ္ပါဋိတော’’တိ စိန္တေတွာ ‘‘တာပသဿ စင်္ကမနကောဋိယာ နိဂြောဓော ဧသော’’တိ တထတော ဉတွာ ‘‘အယံ တဿ ဗဟူပကာရော၊ ‘အကုသလံ နု ခေါ မေ ပသုတံ၊ ဥဒါဟု နော’တိ တမေဝ ပုစ္ဆိတွာ ဇာနိဿာမီ’’တိ မာဏဝကဝေသေန တဿ သန္တိကံ အဂမာသိ.

တသ္မိံ ခဏေ တာပသော တံ ဌာနံ သမံ ကရောတိ. သုပဏ္ဏရာဇာ တာပသံ ဝန္ဒိတွာ ဧကမန္တံ နိသိန္နော အဇာနန္တော ဝိယ ‘‘ကိဿ ဌာနံ၊ ဘန္တေ၊ ဣဒ’’န္တိ ပုစ္ဆိ. ‘‘ဥပါသက၊ ဧကော သုပဏ္ဏော ဘောဇနတ္ထာယ နာဂံ ဟရန္တော နာဂေန မောက္ခတ္ထာယ နိဂြောဓဝိဋပံ နင်္ဂုဋ္ဌေန ဝေဌိတာယပိ အတ္တနော မဟဗ္ဗလတာယ ပက္ခန္တိတွာ ဂတော၊ အထ နိဂြောဓရုက္ခော ဥပ္ပါဋိတော၊ ဣဒံ တဿ ဥပ္ပါဋိတဋ္ဌာန’’န္တိ. ‘‘ကိံ ပန၊ ဘန္တေ၊ တဿ သုပဏ္ဏဿ အကုသလံ ဟောတိ၊ ဥဒါဟု နော’’တိ? ‘‘သစေ န ဇာနာတိ၊ အစေတနကမ္မံ နာမ အကုသလံ န ဟောတီ’’တိ. ‘‘ကိံ နာဂဿ ပန၊ ဘန္တေ’’တိ? ‘‘သော ဣမံ နာသေတုံ န ဂဏှိ၊ မောက္ခတ္ထာယ ဂဏှိ၊ တသ္မာ တဿပိ န ဟောတိယေဝါ’’တိ. သုပဏ္ဏော တာပသဿ တုဿိတွာ ‘‘ဘန္တေ၊ အဟံ သော သုပဏ္ဏရာဇာ၊ တုမှာကဉှိ ပဉှဝေယျာကရဏေန တုဋ္ဌော. တုမှေ အရညေ ဝသထ၊ အဟဉ္စေကံ အလမ္ပာယနမန္တံ ဇာနာမိ၊ အနဂ္ဃေါ မန္တော. တမဟံ တုမှာကံ အာစရိယဘာဂံ ကတွာ ဒမ္မိ၊ ပဋိဂ္ဂဏှထ န’’န္တိ အာဟ. ‘‘အလံ မယှံ မန္တေန၊ ဂစ္ဆထ တုမှေ’’တိ. သော တံ ပုနပ္ပုနံ ယာစိတွာ သမ္ပဋိစ္ဆာပေတွာ မန္တံ ဒတွာ ဩသဓာနိ အာစိက္ခိတွာ ပက္ကာမိ.

ဂရုဠကဏ္ဍံ နိဋ္ဌိတံ.

ကီဠနကဏ္ဍံ

တသ္မိံ ကာလေ ဗာရာဏသိယံ ဧကော ဒလိဒ္ဒဗြာဟ္မဏော ဗဟုံ ဣဏံ ဂဟေတွာ ဣဏသာမိကေဟိ စောဒိယမာနော ‘‘ကိံ မေ ဣဓ ဝါသေန၊ အရညံ ပဝိသိတွာ မတံ သေယျော’’တိ နိက္ခမိတွာ ဝနံ ပဝိသိတွာ အနုပုဗ္ဗေန တံ အဿမပဒံ ပတွာ တာပသံ ဝတ္တသမ္ပဒါယ အာရာဓေသိ. တာပသော ‘‘အယံ ဗြာဟ္မဏော မယှံ အတိဝိယ ဥပကာရကော၊ သုပဏ္ဏရာဇေန ဒိန္နံ ဒိဗ္ဗမန္တမဿ ဒဿာမီ’’တိ စိန္တေတွာ ‘‘ဗြာဟ္မဏ၊ အဟံ အလမ္ပာယနမန္တံ ဇာနာမိ၊ တံ တေ ဒမ္မိ၊ ဂဏှာဟိ န’’န္တိ ဝတွာ ‘‘အလံ၊ ဘန္တေ၊ န မယှံ မန္တေနတ္ထော’’တိ ဝုတ္တေပိ ပုနပ္ပုနံ ဝတွာ နိပ္ပီဠေတွာ သမ္ပဋိစ္ဆာပေတွာ အဒါသိယေဝ. တဿ စ မန္တဿ အနုစ္ဆဝိကာနိ ဩသဓာနိ စေဝ မန္တုပစာရဉ္စ သဗ္ဗံ ကထေသိ. ဗြာဟ္မဏော ‘‘လဒ္ဓေါ မေ ဇီဝိတုပါယော’’တိ ကတိပါဟံ ဝသိတွာ ‘‘ဝါတာဗာဓော မေ၊ ဘန္တေ၊ ဗာဓတီ’’တိ အပဒေသံ ကတွာ တာပသေန ဝိဿဇ္ဇိတော တံ ဝန္ဒိတွာ ခမာပေတွာ အရညာ နိက္ခမိတွာ အနုပုဗ္ဗေန ယမုနာယ တီရံ ပတွာ တံ မန္တံ သဇ္ဈာယန္တော မဟာမဂ္ဂံ ဂစ္ဆတိ.

တသ္မိံ ကာလေ သဟဿမတ္တာ ဘူရိဒတ္တဿ ပရိစာရိကာ နာဂမာဏဝိကာ တံ သဗ္ဗကာမဒဒံ မဏိရတနံ အာဒါယ နာဂဘဝနာ နိက္ခမိတွာ ယမုနာတီရေ ဝါလုကရာသိမှိ ဌပေတွာ တဿ ဩဘာသေန သဗ္ဗရတ္တိံ ဥဒကကီဠံ ကီဠိတွာ အရုဏုဂ္ဂမနေ သဗ္ဗာလင်္ကာရေန အလင်္ကရိတွာ မဏိရတနံ ပရိဝါရေတွာ သိရိံ ပဝေသယမာနာ နိသီဒိံသု. ဗြာဟ္မဏောပိ မန္တံ သဇ္ဈာယန္တော တံ ဌာနံ ပါပုဏိ. တာ မန္တသဒ္ဒံ သုတွာဝ ‘‘ဣမိနာ သုပဏ္ဏေန ဘဝိတဗ္ဗ’’န္တိ မရဏဘယတဇ္ဇိတာ မဏိရတနံ အဂ္ဂဟေတွာ ပထဝိယံ နိမုဇ္ဇိတွာ နာဂဘဝနံ အဂမိံသု. ဗြာဟ္မဏောပိ မဏိရတနံ ဒိသွာ ‘‘ဣဒါနေဝ မေ မန္တော သမိဒ္ဓေါ’’တိ တုဋ္ဌမာနသော မဏိရတနံ အာဒါယ ပါယာသိ. တသ္မိံ ခဏေ နေသာဒဗြာဟ္မဏော သောမဒတ္တေန သဒ္ဓိံ မိဂဝဓာယ အရညံ ပဝိသန္တော တဿ ဟတ္ထေ တံ မဏိရတနံ ဒိသွာ ပုတ္တံ အာဟ ‘‘တာတ၊ နနု ဧသော အမှာကံ ဘူရိဒတ္တေန ဒိန္နော မဏီ’’တိ? ‘‘အာမ၊ တာတ၊ ဧသော မဏီ’’တိ. ‘‘တေန ဟိဿ အဂုဏံ ကထေတွာ ဣမံ ဗြာဟ္မဏံ ဝဉ္စေတွာ ဂဏှာမေတံ မဏိရတန’’န္တိ. ‘‘တာတ၊ ပုဗ္ဗေ ဘူရိဒတ္တေန ဒီယမာနံ န ဂဏှိ၊ ဣဒါနိ ပနေသ ဗြာဟ္မဏော တညေဝ ဝဉ္စေဿတိ၊ တုဏှီ ဟောဟီ’’တိ. ဗြာဟ္မဏော ‘‘ဟောတု၊ တာတ၊ ပဿသိ ဧတဿ ဝါ မမ ဝါ ဝဉ္စနဘာဝ’’န္တိ အလမ္ပာယနေန သဒ္ဓိံ သလ္လပန္တော အာဟ –

၈၂၁. ‘‘မဏိံ ပဂ္ဂယှ မင်္ဂလျံ၊ သာဓုဝိတ္တံ မနောရမံ၊

သေလံ ဗျဉ္ဇနသမ္ပန္နံ၊ ကော ဣမံ မဏိမဇ္ဈဂါ’’တိ.

တတ္ထ မင်္ဂလျန္တိ မင်္ဂလသမ္မတံ သဗ္ဗကာမဒဒံ. ကော ဣမန္တိ ကုဟိံ ဣမံ မဏိံ အဓိဂတောသိ.

တတော အလမ္ပာယနော ဂါထမာဟ –

၈၂၂. ‘‘လောဟိတက္ခသဟဿာဟိ၊ သမန္တာ ပရိဝါရိတံ၊