၂၂. မဟာနိပါတော

[၅၃၈] ၁. မူဂပက္ခဇာတကဝဏ္ဏနာ

မာ ပဏ္ဍိစ္စယံ ဝိဘာဝယာတိ ဣဒံ သတ္ထာ ဇေတဝနေ ဝိဟရန္တော မဟာဘိနိက္ခမနံ အာရဗ္ဘ ကထေသိ. ဧကဒိဝသဉှိ ဘိက္ခူ ဓမ္မသဘာယံ သန္နိသိန္နာ ဘဂဝတော နေက္ခမ္မပါရမိံ ဝဏ္ဏယန္တာ နိသီဒိံသု. သတ္ထာ အာဂန္တွာ ‘‘ကာယ နုတ္ထ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဧတရဟိ ကထာယ သန္နိသိန္နာ’’တိ ပုစ္ဆိတွာ ‘‘ဣမာယ နာမာ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘ဘိက္ခဝေ၊ ဣဒါနိ မမ ပူရိတပါရမိဿ ရဇ္ဇံ ဆဍ္ဍေတွာ မဟာဘိနိက္ခမနံ နာမ အနစ္ဆရိယံ. အဟဉှိ ပုဗ္ဗေ အပရိပက္ကေ ဉာဏေ ပါရမိယော ပူရေန္တောပိ ရဇ္ဇံ ဆဍ္ဍေတွာ နိက္ခန္တောယေဝါ’’တိ ဝတွာ တေဟိ ယာစိတော အတီတံ အာဟရိ.

အတီတေ ကာသိရဋ္ဌေ ဗာရာဏသိယံ ကာသိရာဇာ နာမ ဓမ္မေန ရဇ္ဇံ ကာရေသိ. တဿ သောဠသသဟဿာ ဣတ္ထိယော အဟေသုံ. တာသု ဧကာပိ ပုတ္တံ ဝါ ဓီတရံ ဝါ န လဘိ. နာဂရာ ‘‘အမှာကံ ရညော ဝံသာနုရက္ခကော ဧကောပိ ပုတ္တော နတ္ထီ’’တိ ရာဇင်္ဂဏေ သန္နိပတိတွာ ကုသဇာတကေ (ဇာ. ၂.၂၀.၁ အာဒယော) အာဂတနယေနေဝ ရာဇာနံ ဧဝမာဟံသု ‘‘ဒေဝ၊ ပုတ္တံ ပတ္ထေထာ’’တိ. ရာဇာ တေသံ ဝစနံ သုတွာ သောဠသသဟဿာ ဣတ္ထိယော ‘‘တုမှေ ပုတ္တံ ပတ္ထေထာ’’တိ အာဏာပေသိ. တာ စန္ဒာဒီနံ ဒေဝတာနံ အာယာစနဥပဋ္ဌာနာဒီနိ ကတွာ ပတ္ထေန္တိယောပိ ပုတ္တံ ဝါ ဓီတရံ ဝါ န လဘိံသု. အဂ္ဂမဟေသီ ပနဿ မဒ္ဒရာဇဓီတာ စန္ဒာဒေဝီ နာမ သီလသမ္ပန္နာ အဟောသိ. ရာဇာ ‘‘ဘဒ္ဒေ၊ တွမ္ပိ ပုတ္တံ ပတ္ထေဟီ’’တိ အာဟ. သာ ပုဏ္ဏမဒိဝသေ ဥပေါသထံ သမာဒိယိတွာ စူဠသယနေ နိပန္နာဝ အတ္တနော သီလံ အာဝဇ္ဇေတွာ ‘‘သစာဟံ အခဏ္ဍသီလာ ဣမိနာ မေ သစ္စေန ပုတ္တော ဥပ္ပဇ္ဇတူ’’တိ သစ္စကိရိယံ အကာသိ.

တဿာ သီလတေဇေန သက္ကဿ ဘဝနံ ဥဏှာကာရံ ဒဿေသိ. သက္ကော အာဝဇ္ဇေန္တော တံ ကာရဏံ ဉတွာ ‘‘စန္ဒာဒေဝီ ပုတ္တံ ပတ္ထေတိ၊ ဟန္ဒာဟံ ပုတ္တံ ဒဿာမီ’’တိ တဿာနုစ္ဆဝိကံ ပုတ္တံ ဥပဓာရေန္တော ဗောဓိသတ္တံ ပဿိ. ဗောဓိသတ္တောပိ တဒါဝီသတိဝဿာနိ ဗာရာဏသိယံ ရဇ္ဇံ ကာရေတွာ တတော စုတော ဥဿဒနိရယေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ အသီတိဝဿသဟဿာနိ တတ္ထ ပစ္စိတွာ တတော စဝိတွာ တာဝတိံသဘဝနေ နိဗ္ဗတ္တိ. တတ္ထာပိ ယာဝတာယုကံ ဌတွာ တတော စဝိတွာ ဥပရိဒေဝလောကံ ဂန္တုကာမော အဟောသိ. သက္ကော တဿ သန္တိကံ ဂန္တွာ ‘‘မာရိသ၊ တယိ မနုဿလောကေ ဥပ္ပန္နေ ပါရမိယော စ တေ ပူရိဿန္တိ၊ မဟာဇနဿ ဝုဍ္ဎိ စ ဘဝိဿတိ၊ အယံ ကာသိရညော စန္ဒာဒေဝီ နာမ အဂ္ဂမဟေသီ ပုတ္တံ ပတ္ထေတိ၊ တဿာ ကုစ္ဆိယံ ဥပ္ပဇ္ဇာဟီ’’တိ ဝတွာ အညေသဉ္စ စဝနဓမ္မာနံ ပဉ္စသတာနံ ဒေဝပုတ္တာနံ ပဋိညံ ဂဟေတွာ သကဋ္ဌာနမေဝ အဂမာသိ. သော ‘‘သာဓူ’’တိ သမ္ပဋိစ္ဆိတွာ ပဉ္စဟိ ဒေဝပုတ္တသတေဟိ သဒ္ဓိံ ဒေဝလောကတော စဝိတွာ သယံ စန္ဒာဒေဝိယာ ကုစ္ဆိမှိ ပဋိသန္ဓိံ ဂဏှိ. ဣတရေ ပန ဒေဝပုတ္တာ အမစ္စဘရိယာနံ ကုစ္ဆီသု ပဋိသန္ဓိံ ဂဏှိံသု.

တဒါ စန္ဒာဒေဝိယာ ကုစ္ဆိ ဝဇိရပုဏ္ဏာ ဝိယ အဟောသိ. သာ ဂဗ္ဘဿ ပတိဋ္ဌိတဘာဝံ ဉတွာ ရညော အာရောစေသိ. တံ သုတွာ ရာဇာ ဂဗ္ဘဿ ပရိဟာရံ ဒါပေသိ. သာ ပရိပုဏ္ဏဂဗ္ဘာ ဒသမာသစ္စယေန ဓညပုညလက္ခဏသမ္ပန္နံ ပုတ္တံ ဝိဇာယိ. တံ ဒိဝသမေဝ အမစ္စဂေဟေသု ပဉ္စ ကုမာရသတာနိ ဇာယိံသု. တသ္မိံ ခဏေ ရာဇာ အမစ္စဂဏပရိဝုတော မဟာတလေ နိသိန္နော အဟောသိ. အထဿ ‘‘ပုတ္တော၊ တေ ဒေဝ၊ ဇာတော’’တိ အာရောစယိံသု. တေသံ ဝစနံ သုတွာ ရညော ပုတ္တပေမံ ဥပ္ပဇ္ဇိတွာ ဆဝိယာဒီနိ ဆိန္ဒိတွာ အဋ္ဌိမိဉ္ဇံ အာဟစ္စ အဋ္ဌာသိ၊ အဗ္ဘန္တရေ ပီတိ ဥပ္ပဇ္ဇိ၊ ဟဒယံ သီတလံ ဇာတံ. သော အမစ္စေ ပုစ္ဆိ ‘‘တုဋ္ဌာ နု ခေါ တုမှေ၊ မမ ပုတ္တော ဇာတော’’တိ? ‘‘ကိံ ကထေထ၊ ဒေဝ၊ မယံ ပုဗ္ဗေ အနာထာ၊ ဣဒါနိ ပန သနာထာ ဇာတာ၊ သာမိကော နော လဒ္ဓေါ’’တိ အာဟံသု. ရာဇာ မဟာသေနဂုတ္တံ ပက္ကောသာပေတွာ အာဏာပေသိ ‘‘မမ ပုတ္တဿ ပရိဝါရော လဒ္ဓုံ ဝဋ္ဋတိ၊ ဂစ္ဆ တွံ အမစ္စဂေဟေသု အဇ္ဇ ဇာတာ ဒါရကာ ကိတ္တကာ နာမာတိ ဩလောကေဟီ’’တိ. သော ‘‘သာဓူ’’တိ သမ္ပဋိစ္ဆိတွာ အမစ္စဂေဟာနိ ဂန္တွာ ဩလောကေန္တော ပဉ္စ ကုမာရသတာနိ ဒိသွာ ပုနာဂန္တွာ ရညော အာရောစေသိ.

ရာဇာ ပဉ္စန္နံ ဒါရကသတာနံ ကုမာရပသာဓနာနိ ပေသေတွာ ပုန ပဉ္စ ဓာတိသတာနိ စ ဒါပေသိ. မဟာသတ္တဿ ပန အတိဒီဃာဒိဒေါသဝဇ္ဇိတာ အလမ္ဗတ္ထနိယော မဓုရထညာယော စတုသဋ္ဌိ ဓာတိယော အဒါသိ. အတိဒီဃာယ ဟိ ဣတ္ထိယာ ပဿေ နိသီဒိတွာ ထညံ ပိဝတော ဒါရကဿ ဂီဝါ ဒီဃာ ဟောတိ၊ အတိရဿာယ ပဿေ နိသီဒိတွာ ထညံ ပိဝန္တော ဒါရကော နိပ္ပီဠိတခန္ဓဋ္ဌိကော ဟောတိ၊ အတိကိသာယ ပဿေ နိသီဒိတွာ ထညံ ပိဝတော ဒါရကဿ ဦရူ ရုဇ္ဇန္တိ၊ အတိထူလာယ ပဿေ နိသီဒိတွာ ထညံ ပိဝန္တော ဒါရကော ပက္ခပါဒေါ ဟောတိ၊ အတိကာဠိကာယ ခီရံ အတိသီတလံ ဟောတိ၊ အတိဩဒါတာယ ခီရံ အတိဥဏှံ ဟောတိ၊ လမ္ဗတ္ထနိယာ ပဿေ နိသီဒိတွာ ထညံ ပိဝန္တော ဒါရကော နိပ္ပီဠိတနာသိကော ဟောတိ. ကာသာနဉ္စ ပန ဣတ္ထီနံ ခီရံ အတိအမ္ဗိလံ ဟောတိ၊ သာသာနဉ္စ ပန ဣတ္ထီနံ ခီရံ အတိကဋုကာဒိဘေဒံ ဟောတိ၊ တသ္မာ တေ သဗ္ဗေပိ ဒေါသေ ဝိဝဇ္ဇေတွာ အလမ္ဗတ္ထနိယော မဓုရထညာယော စတုသဋ္ဌိ ဓာတိယော ဒတွာ မဟန္တံ သက္ကာရံ ကတွာ စန္ဒာဒေဝိယာပိ ဝရံ အဒါသိ. သာပိ ဂဟိတကံ ကတွာ ဌပေသိ.

ရာဇာ ကုမာရဿ နာမဂ္ဂဟဏဒိဝသေ လက္ခဏပါဌကေ ဗြာဟ္မဏေ ပက္ကောသာပေတွာ တေသံ မဟန္တံ သက္ကာရံ ကတွာ ကုမာရဿ အန္တရာယာဘာဝံ ပုစ္ဆိ. တေ တဿ လက္ခဏသမ္ပတ္တိံ ဒိသွာ ‘‘မဟာရာဇ၊ ဓညပုညလက္ခဏသမ္ပန္နော အယံ ကုမာရော၊ တိဋ္ဌတု ဧကဒီပေါ၊ ဒွိသဟဿပရိဝါရာနံ စတုန္နမ္ပိ မဟာဒီပါနံ ရဇ္ဇံ ကာရေတုံ သမတ္ထော ဟောတိ၊ နာဿ ကောစိ အန္တရာယော ပညာယတီ’’တိ ဝဒိံသု. ရာဇာ တေသံ ဝစနံ သုတွာ တုဿိတွာ ကုမာရဿ နာမံ ကရောန္တော ယသ္မာ ကုမာရဿ ဇာတဒိဝသေ သကလကာသိရဋ္ဌေ ဒေဝေါ ဝဿိ၊ ယသ္မာ စ ရညော စေဝ အမစ္စာနဉ္စ ဟဒယံ သီတလံ ဇာတံ၊ ယသ္မာ စ တေမယမာနော ဇာတော၊ တသ္မာ ‘‘တေမိယကုမာရော’’တိဿ နာမံ အကာသိ. အထ နံ ဓာတိယော ဧကမာသိကံ အလင်္ကရိတွာ ရညော သန္တိကံ အာနယိံသု. ရာဇာ ပိယပုတ္တံ အာလိင်္ဂိတွာ သီသေ စုမ္ဗိတွာ အင်္ကေ နိသီဒါပေတွာ ရမယမာနော နိသီဒိ.

တသ္မိံ ခဏေ စတ္တာရော စောရာ အာနီတာ. ရာဇာ တေ ဒိသွာ ‘‘တေသု ဧကဿ စောရဿ သကဏ္ဋကာဟိ ကသာဟိ ပဟာရသဟဿံ ကရောထ၊ ဧကဿ သင်္ခလိကာယ ဗန္ဓိတွာ ဗန္ဓနာဂါရပဝေသနံ ကရောထ၊ ဧကဿ သရီရေ သတ္တိပဟာရံ ကရောထ၊ ဧကဿ သူလာရောပနံ ကရောထာ’’တိ အာဏာပေသိ. အထ မဟာသတ္တော ပိတု ဝစနံ သုတွာ ဘီတတသိတော ဟုတွာ ‘‘အဟော မမ ပိတာ ရဇ္ဇံ နိဿာယ အတိဘာရိယံ နိရယဂါမိကမ္မံ အကာသီ’’တိ စိန္တေသိ. ပုနဒိဝသေ ပန တံ သေတစ္ဆတ္တဿ ဟေဋ္ဌာ အလင်္ကတသိရိသယနေ နိပဇ္ဇာပေသုံ. သော ထောကံ နိဒ္ဒါယိတွာ ပဗုဒ္ဓေါ အက္ခီနိ ဥမ္မီလေတွာ သေတစ္ဆတ္တံ ဩလောကေန္တော မဟန္တံ သိရိဝိဘဝံ ပဿိ. အထဿ ပကတိယာပိ ဘီတတသိတဿ အတိရေကတရံ ဘယံ ဥပ္ပဇ္ဇိ. သော ‘‘ကုတော နု ခေါ အဟံ ဣမံ စောရဂေဟံ အာဂတောမှီ’’တိ ဥပဓာရေန္တော ဇာတိဿရဉာဏေန ဒေဝလောကတော အာဂတဘာဝံ ဉတွာ တတော ပရံ ဩလောကေန္တော ဥဿဒနိရယေ ပက္ကဘာဝံ ပဿိ၊ တတော ပရံ ဩလောကေန္တော တသ္မိံယေဝ နဂရေ ရာဇဘာဝံ အညာသိ.

အထဿ ‘‘အဟံ ဝီသတိဝဿာနိ ဗာရာဏသိယံ ရဇ္ဇံ ကာရေတွာ အသီတိဝဿသဟဿာနိ ဥဿဒနိရယေ ပစ္စိံ၊ ဣဒါနိ ပုနပိ ဣမသ္မိံယေဝ စောရဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တောမှိ၊ ပိတာ မေ ဟိယျော စတူသု စောရေသု အာနီတေသု တထာရူပံ ဖရုသံ နိရယသံဝတ္တနိကံ ကထံ ကထေသိ၊ သစာဟံ ရဇ္ဇံ ကာရေဿာမိ၊ ပုနပိ နိရယေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ မဟာဒုက္ခံ အနုဘဝိဿာမီ’’တိ အာဝဇ္ဇေန္တဿ မဟန္တံ ဘယံ ဥပ္ပဇ္ဇိ. ဗောဓိသတ္တဿ ကဉ္စနဝဏ္ဏံ သရီရံ ဟတ္ထေန ပရိမဒ္ဒိတံ ပဒုမံ ဝိယ မိလာတံ ဒုဗ္ဗဏ္ဏံ အဟောသိ. သော ‘‘ကထံ နု ခေါ ဣမမှာ စောရဂေဟာ မုစ္စေယျ’’န္တိ စိန္တေန္တော နိပဇ္ဇိ. အထ နံ ဧကသ္မိံ အတ္တဘာဝေ မာတုဘူတပုဗ္ဗာ ဆတ္တေ အဓိဝတ္ထာ ဒေဝဓီတာ အဿာသေတွာ ‘‘တာတ တေမိယကုမာရ၊ မာ ဘာယိ၊ မာ သောစိ၊ မာ စိန္တယိ. သစေ ဣတော မုစ္စိတုကာမောသိ၊ တွံ အပီဌသပ္ပီပိ ပီဌသပ္ပီ ဝိယ ဟောဟိ၊ အဗဓိရောပိ ဗဓိရော ဝိယ ဟောဟိ၊ အမူဂေါပိ မူဂေါ ဝိယ ဟောဟိ၊ ဣမာနိ တီဏိ အင်္ဂါနိ အဓိဋ္ဌာယ အတ္တနော ပဏ္ဍိတဘာဝံ မာ ပကာသေဟီ’’တိ ဝတွာ ပဌမံ ဂါထမာဟ –

၁. ‘‘မာ ပဏ္ဍိစ္စယံ ဝိဘာဝယ၊ ဗာလမတော ဘဝ သဗ္ဗပါဏိနံ၊

သဗ္ဗော တံ ဇနော ဩစိနာယတု၊ ဧဝံ တဝ အတ္ထော ဘဝိဿတီ’’တိ.

တတ္ထ ပဏ္ဍိစ္စယန္တိ ပဏ္ဍိစ္စံ၊ အယမေဝ ဝါ ပါဌော. ဗာလမတောတိ ဗာလော ဣတိ သမ္မတော. သဗ္ဗော ဇနောတိ သကလော အန္တောဇနော စေဝ ဗဟိဇနော စ. ဩစိနာယတူတိ ‘‘နီဟရထေတံ ကာဠကဏ္ဏိ’’န္တိ အဝမညတု၊ အဝဇာနာတူတိ အတ္ထော.

သော တဿာ ဝစနေန အဿာသံ ပဋိလဘိတွာ –

၂. ‘‘ကရောမိ တေ တံ ဝစနံ၊ ယံ မံ ဘဏသိ ဒေဝတေ၊

အတ္ထကာမာသိ မေ အမ္မ၊ ဟိတကာမာသိ ဒေဝတေ’’တိ. –

ဣမံ ဂါထံ ဝတွာ တာနိ တီဏိ အင်္ဂါနိ အဓိဋ္ဌာသိ. သာ စ ဒေဝဓီတာ အန္တရဓာယိ. ရာဇာ ပုတ္တဿ အနုက္ကဏ္ဌနတ္ထာယ တာနိ ပဉ္စ ကုမာရသတာနိ တဿ သန္တိကေယေဝ ဌပေသိ. တေ ဒါရကာ ထညတ္ထာယ ရောဒန္တိ ပရိဒေဝန္တိ. မဟာသတ္တော ပန နိရယဘယတဇ္ဇိတော ‘‘ရဇ္ဇတော မေ သုဿိတွာ မတမေဝ သေယျော’’တိ န ရောဒတိ န ပရိဒေဝတိ. အထဿ ဓာတိယော တံ ပဝတ္တိံ ဉတွာ စန္ဒာဒေဝိယာ အာရောစယိံသု. သာပိ ရညော အာရောစေသိ. ရာဇာ နေမိတ္တကေ ဗြာဟ္မဏေ ပက္ကောသာပေတွာ ပုစ္ဆိ. အထ ဗြာဟ္မဏာ အာဟံသု ‘‘ဒေဝ၊ ကုမာရဿ ပကတိဝေလံ အတိက္ကမိတွာ ထညံ ဒါတုံ ဝဋ္ဋတိ၊ ဧဝံ သော ရောဒမာနော ထနံ ဒဠှံ ဂဟေတွာ သယမေဝ ပိဝိဿတီ’’တိ. တတော ပဋ္ဌာယ ဓာတိယော ကုမာရဿ ပကတိဝေလံ အတိက္ကမိတွာ ထညံ ဒေန္တိ. ဒဒမာနာ စ ကဒါစိ ဧကဝါရံ အတိက္ကမိတွာ ဒေန္တိ၊ ကဒါစိ သကလဒိဝသံ ခီရံ န ဒေန္တိ.

ဝီမံသနကဏ္ဍံ

သော နိရယဘယတဇ္ဇိတော သုဿန္တောပိ ထညတ္ထာယ န ရောဒတိ၊ န ပရိဒေဝတိ. အထ နံ အရောဒန္တမ္ပိ ဒိသွာ ‘‘ပုတ္တော မေ ဆာတော’’တိ မာတာ ဝါ ထညံ ပါယေတိ၊ ကဒါစိ ဓာတိယော ဝါ ပါယေန္တိ. သေသဒါရကာ ထညံ အလဒ္ဓဝေလာယမေဝ ရောဒန္တိ ပရိဒေဝန္တိ. မဟာသတ္တော ပန နိရယဘယတဇ္ဇိတော န ရောဒတိ၊ န ပရိဒေဝတိ၊ န နိဒ္ဒါယတိ၊ န ဟတ္ထပါဒေ သမိဉ္ဇတိ၊ န သဒ္ဒံ ကရောတိ. အထဿ ဓာတိယော ‘‘ပီဌသပ္ပီနံ ဟတ္ထပါဒါ နာမ န ဧဝရူပါ ဟောန္တိ၊ မူဂါနံ ဟနုကပရိယောသာနံ နာမ န ဧဝရူပံ ဟောတိ၊ ဗဓိရာနံ ကဏ္ဏသောတာနိ နာမ န ဧဝရူပါနိ ဟောန္တိ၊ ဘဝိတဗ္ဗမေတ္ထ ကာရဏေန၊ ဝီမံသိဿာမ န’’န္တိ စိန္တေတွာ ‘‘ခီရေန တာဝ နံ ဝီမံသိဿာမာ’’တိ သကလဒိဝသံ ခီရံ န ဒေန္တိ. သော သုဿန္တောပိ ခီရတ္ထာယ သဒ္ဒံ န ကရောတိ. အထဿ မာတာ ‘‘ပုတ္တော မေ ဆာတော’’တိ သယမေဝ ထညံ ပါယေတိ. ဧဝံ အန္တရန္တရာ ခီရံ အဒတွာ ဧကသံဝစ္ဆရံ ဝီမံသန္တာပိဿ အန္တရံ န ပဿိံသု.

တတော အမစ္စာဒယော ရညော အာရောစေသုံ ‘‘ဧကဝဿိကဒါရကာ နာမ ပူဝခဇ္ဇကံ ပိယာယန္တိ၊ တေန နံ ဝီမံသိဿာမာ’’တိ ပဉ္စ ကုမာရသတာနိ တဿ သန္တိကေယေဝ နိသီဒါပေတွာ နာနာပူဝခဇ္ဇကာနိ ဥပနာမေတွာ ဗောဓိသတ္တဿ အဝိဒူရေ ဌပေတွာ ‘‘ယထာရုစိ တာနိ ပူဝခဇ္ဇကာနိ ဂဏှထာ’’တိ ပဋိစ္ဆန္နဋ္ဌာနေ တိဋ္ဌန္တိ. သေသဒါရကာ ကလဟံ ကရောန္တာ အညမညံ ပဟရန္တာ တံ တံ ဂဟေတွာ ခါဒန္တိ. မဟာသတ္တော ပန အတ္တာနံ ဩဝဒိတွာ ‘‘တာတ တေမိယကုမာရ၊ နိရယဘယံ ဣစ္ဆန္တော ပူဝခဇ္ဇကံ ဣစ္ဆာဟီ’’တိ နိရယဘယတဇ္ဇိတော ပူဝခဇ္ဇကံ န ဩလောကေသိ. ဧဝံ ပူဝခဇ္ဇကေနပိ ဧကသံဝစ္ဆရံ အန္တရန္တရာ ဝီမံသန္တာပိဿ နေဝ အန္တရံ ပဿိံသု.

တတော ‘‘ဒွိဝဿိကဒါရကာ နာမ ဖလာဖလံ ပိယာယန္တိ၊ တေန နံ ဝီမံသိဿာမာ’’တိ နာနာဖလာနိ ဥပနာမေတွာ ဗောဓိသတ္တဿ အဝိဒူရေ ဌပေတွာ ဝီမံသိံသု. သေသဒါရကာ ကလဟံ ကတွာ ယုဇ္ဈန္တာ တံ တံ ဂဟေတွာ ခါဒန္တိ. သော နိရယဘယတဇ္ဇိတော တမ္ပိ န ဩလောကေသိ. ဧဝံ ဖလာဖလေနပိ ဧကသံဝစ္ဆရံ အန္တရန္တရာ ဝီမံသန္တာပိဿ နေဝ အန္တရံ ပဿိံသု.

တတော ‘‘တိဝဿိကဒါရကာ နာမ ကီဠနဘဏ္ဍကံ ပိယာယန္တိ၊ တေန နံ ဝီမံသိဿာမာ’’တိ နာနာသုဝဏ္ဏမယာနိ ဟတ္ထိအဿရူပကာဒီနိ ကာရာပေတွာ ဗောဓိသတ္တဿ အဝိဒူရေ ဌပေသုံ. သေသဒါရကာ အညမညံ ဝိလုမ္ပန္တာ ဂဏှိံသု. မဟာသတ္တော ပန န ကိဉ္စိ ဩလောကေသိ. ဧဝံ ကီဠနဘဏ္ဍကေနပိ ဧကသံဝစ္ဆရံ အန္တရန္တရာ ဝီမံသန္တာပိဿ နေဝ အန္တရံ ပဿိံသု.

တတော ‘‘စတုဝဿိကဒါရကာ နာမ ဘောဇနံ ပိယာယန္တိ၊ တေန နံ ဝီမံသိဿာမာ’’တိ နာနာဘောဇနာနိ ဥပနာမေသုံ. သေသဒါရကာ တံ ပိဏ္ဍံ ပိဏ္ဍံ ကတွာ ဘုဉ္ဇန္တိ. မဟာသတ္တော ပန အတ္တာနံ ဩဝဒိတွာ ‘‘တာတ တေမိယကုမာရ၊ အလဒ္ဓဘောဇနာနံ တေ အတ္တဘာဝါနံ ဂဏနာ နာမ နတ္ထီ’’တိ နိရယဘယတဇ္ဇိတော တမ္ပိ န ဩလောကေသိ. အထဿ မာတာ သယမေဝ ဟဒယေန ဘိဇ္ဇမာနေန ဝိယ အသဟန္တေန သဟတ္ထေန ဘောဇနံ ဘောဇေသိ. ဧဝံ ဘောဇနေနပိ ဧကသံဝစ္ဆရံ အန္တရန္တရာ ဝီမံသန္တာပိဿ နေဝ အန္တရံ ပဿိံသု.

တတော ‘‘ပဉ္စဝဿိကဒါရကာ နာမ အဂ္ဂိနော ဘာယန္တိ၊ တေန နံ ဝီမံသိဿာမာ’’တိ ရာဇင်္ဂဏေ အနေကဒွါရယုတ္တံ မဟန္တံ ဂေဟံ ကာရေတွာ တာလပဏ္ဏေဟိ ဆာဒေတွာ တံ သေသဒါရကေဟိ ပရိဝုတံ တဿ မဇ္ဈေ နိသီဒါပေတွာ အဂ္ဂိံ ဒေန္တိ. သေသဒါရကာ အဂ္ဂိံ ဒိသွာ ဝိရဝန္တာ ပလာယိံသု. မဟာသတ္တော ပန စိန္တေသိ ‘‘နိရယအဂ္ဂိသန္တာပနတော ဣဒမေဝ အဂ္ဂိသန္တာပနံ သတဂုဏေန သဟဿဂုဏေန သတသဟဿဂုဏေန ဝရတရ’’န္တိ နိရောဓသမာပန္နော မဟာထေရော ဝိယ နိစ္စလောဝ အဟောသိ. အထ နံ အဂ္ဂိမှိ အာဂစ္ဆန္တေ ဂဟေတွာ အပနေန္တိ. ဧဝံ အဂ္ဂိနာပိ ဧကသံဝစ္ဆရံ အန္တရန္တရာ ဝီမံသန္တာပိဿ နေဝ အန္တရံ ပဿိံသု.

တတော ‘‘ဆဝဿိကဒါရကာ နာမ မတ္တဟတ္ထိနော ဘာယန္တိ၊ တေန နံ ဝီမံသိဿာမာ’’တိ ဧကံ ဟတ္ထိံ သုသိက္ခိတံ သိက္ခာပေတွာ ဗောဓိသတ္တံ သေသဒါရကေဟိ ပရိဝုတံ ရာဇင်္ဂဏေ နိသီဒါပေတွာ တံ ဟတ္ထိံ မုဉ္စန္တိ. သော ကောဉ္စနာဒံ နဒန္တော သောဏ္ဍာယ ဘူမိယံ ပေါထေန္တော ဘယံ ဒဿေန္တော အာဂစ္ဆတိ. သေသဒါရကာ တံ ဒိသွာ မရဏဘယဘီတာ ဒိသာဝိဒိသာသု ပလာယိံသု. မဟာသတ္တော ပန မတ္တဟတ္ထိံ အာဂစ္ဆန္တံ ဒိသွာ စိန္တေသိ ‘‘စဏ္ဍနိရယေ ပစ္စနတော စဏ္ဍဟတ္ထိနော ဟတ္ထေ မရဏမေဝ သေယျော’’တိ နိရယဘယတဇ္ဇိတော တတ္ထေဝ နိသီဒိ. သုသိက္ခိတော ဟတ္ထီ မဟာသတ္တံ ပုပ္ဖကလာပံ ဝိယ ဥက္ခိပိတွာ အပရာပရံ ကတွာ အကိလမေတွာဝ ဂစ္ဆတိ. ဧဝံ ဟတ္ထိနာပိ ဧကသံဝစ္ဆရံ အန္တရန္တရာ ဝီမံသန္တာပိဿ နေဝ အန္တရံ ပဿိံသု.

တတော ‘‘သတ္တဝဿိကဒါရကာ နာမ သပ္ပဿ ဘာယန္တိ၊ တေန နံ ဝီမံသိဿာမာ’’တိ ဗောဓိသတ္တံ သေသဒါရကေဟိ သဒ္ဓိံ ရာဇင်္ဂဏေ နိသီဒါပေတွာ ဥဒ္ဓဋဒါဌေ ကတမုခဗန္ဓေ သပ္ပေ ဝိဿဇ္ဇေသုံ. သေသဒါရကာ တေ ဒိသွာ ဝိရဝန္တာ ပလာယိံသု. မဟာသတ္တော ပန နိရယဘယံ အာဝဇ္ဇေတွာ ‘‘စဏ္ဍသပ္ပဿ မုခေ ဝိနာသမေဝ ဝရတရ’’န္တိ နိရောဓသမာပန္နော မဟာထေရော ဝိယ နိစ္စလောဝ အဟောသိ. အထဿ သပ္ပေါ သကလသရီရံ ဝေဌေတွာ မတ္ထကေ ဖဏံ ကတွာ အစ္ဆိ. တဒါပိ သော နိစ္စလောဝ အဟောသိ. ဧဝံ သပ္ပေနပိ ဧကသံဝစ္ဆရံ အန္တရန္တရာ ဝီမံသန္တာပိဿ နေဝ အန္တရံ ပဿိံသု.

တတော ‘‘အဋ္ဌဝဿိကဒါရကာ နာမ နဋသမဇ္ဇံ ပိယာယန္တိ၊ တေန နံ ဝီမံသိဿာမာ’’တိ တံ ပဉ္စဒါရကသတေဟိ သဒ္ဓိံ ရာဇင်္ဂဏေ နိသီဒါပေတွာ နဋသမဇ္ဇံ ကာရာပေသုံ. သေသဒါရကာ တံ နဋသမဇ္ဇံ ဒိသွာ ‘‘သာဓု သာဓူ’’တိ ဝဒန္တာ မဟာဟသိတံ ဟသန္တိ. မဟာသတ္တော ပန ‘‘နိရယေ နိဗ္ဗတ္တကာလေ တဝ ခဏမတ္တမ္ပိ ဟာသော ဝါ သောမနဿံ ဝါ နတ္ထီ’’တိ နိရယဘယံ အာဝဇ္ဇေတွာ နိစ္စလောဝ အဟောသိ၊ တံ န ဩလောကေသိ. ဧဝံ နဋသမဇ္ဇေနပိ ဧကသံဝစ္ဆရံ အန္တရန္တရာ ဝီမံသန္တာပိဿ နေဝ အန္တရံ ပဿိံသု.

တတော ‘‘နဝဝဿိကဒါရကာ နာမ အသိနော ဘာယန္တိ၊ တေန နံ ဝီမံသိဿာမာ’’တိ တံ ပဉ္စဒါရကသတေဟိ သဒ္ဓိံ ရာဇင်္ဂဏေ နိသီဒါပေတွာ ဒါရကာနံ ကီဠနကာလေ ဧကော ပုရိသော ဖလိကဝဏ္ဏံ အသိံ ဂဟေတွာ ပရိဗ္ဘမန္တော နဒန္တော ဝဂ္ဂန္တော တာသေန္တော လင်္ဃန္တော အပ္ဖေါဋေန္တော မဟာသဒ္ဒံ ကရောန္တော ‘‘ကာသိရညော ကိရ ကာဠကဏ္ဏီ ဧကော ပုတ္တော အတ္ထိ၊ သော ကုဟိံ၊ သီသမဿ ဆိန္ဒိဿာမီ’’တိ အဘိဓာဝတိ. တံ ပုရိသံ ဒိသွာ သေသဒါရကာ ဘီတတသိတာ ဟုတွာ ဝိရဝန္တာ ဒိသာဝိဒိသာသု ပလာယိံသု. မဟာသတ္တော ပန နိရယဘယံ အာဝဇ္ဇေတွာ အဇာနန္တော ဝိယ နိသီဒိ. အထ နံ သော ပုရိသော အသိနာ သီသေ ပရာမသိတွာ ‘‘သီသံ တေ ဆိန္ဒိဿာမီ’’တိ တာသေန္တောပိ တာသေတုံ အသက္ကောန္တော အပဂမိ. ဧဝံ ခဂ္ဂေနပိ ဧကသံဝစ္ဆရံ အန္တရန္တရာ ဝီမံသန္တာပိဿ နေဝ အန္တရံ ပဿိံသု.

တတော ဒသဝဿိကကာလေ ပနဿ ဗဓိရဘာဝဝီမံသနတ္ထံ သိရိသယနေ နိသီဒါပေတွာ သာဏိယာ ပရိက္ခိပါပေတွာ စတူသု ပဿေသု ဆိဒ္ဒါနိ ကတွာ တဿ အဒဿေတွာ ဟေဋ္ဌာသယနေ သင်္ခဓမကေ နိသီဒါပေတွာ ဧကပ္ပဟာရေနေဝ သင်္ခေ ဓမာပေန္တိ၊ ဧကနိန္နာဒံ အဟောသိ. အမစ္စာ စတူသု ပဿေသု ဌတွာ သာဏိယာ ဆိဒ္ဒေဟိ ဩလောကေန္တာပိ မဟာသတ္တဿ ဧကဒိဝသမ္ပိ သတိသမ္မောသံ ဝါ ဟတ္ထပါဒဝိကာရံ ဝါ ဖန္ဒနမတ္တံ ဝါ န ပဿိံသု. ဧဝံ ဧကသံဝစ္ဆရံ သင်္ခသဒ္ဒေနပိ အန္တရန္တရာ ဝီမံသန္တာပိဿ နေဝ အန္တရံ ပဿိံသု.

တတော ပရမ္ပိ ဧကာဒသဝဿိကကာလေ ဧကသံဝစ္ဆရံ တထေဝ ဘေရိသဒ္ဒေန ဝီမံသန္တာပိဿ နေဝ အန္တရံ ပဿိံသု.

တတော ဒွါဒသဝဿိကကာလေ ‘‘ဒီပေန နံ ဝီမံသိဿာမာ’’တိ ‘‘ရတ္တိဘာဂေ အန္ဓကာရေ ဟတ္ထံ ဝါ ပါဒံ ဝါ ဖန္ဒာပေတိ နု ခေါ၊ နော’’တိ ဃဋေသု ဒီပေ ဇာလေတွာ သေသဒီပေ နိဗ္ဗာပေတွာ ထောကံ အန္ဓကာရေ သယာပေတွာ ဃဋေဟိ ဒီပေ ဥက္ခိပိတွာ ဧကပ္ပဟာရေနေဝ အာလောကံ ကတွာ ဣရိယာပထံ ဥပဓာရေန္တိ. ဧဝံ ဒီပေနပိ ဧကသံဝစ္ဆရံ အန္တရန္တရာ ဝီမံသန္တာပိဿ ကိဉ္စိ ဖန္ဒနမတ္တမ္ပိ န ပဿိံသု.

တတော တေရသဝဿိကကာလေ ‘‘ဖာဏိတေန နံ ဝီမံသိဿာမာ’’တိ သကလသရီရံ ဖာဏိတေန မက္ခေတွာ ဗဟုမက္ခိကေ ဌာနေ နိပဇ္ဇာပေသုံ. မက္ခိကာ ဥဋ္ဌဟန္တိ၊ တာ တဿ သကလသရီရံ ပရိဝါရေတွာ သူစီဟိ ဝိဇ္ဈမာနာ ဝိယ ခါဒန္တိ. သော နိရောဓသမာပန္နော မဟာထေရော ဝိယ နိစ္စလောဝ အဟောသိ. ဧဝံ ဖာဏိတေနပိ ဧကသံဝစ္ဆရံ အန္တရန္တရာ ဝီမံသန္တာပိဿ ကိဉ္စိ ဖန္ဒနမတ္တမ္ပိ န ပဿိံသု.

အထဿ စုဒ္ဒသဝဿိကကာလေ ‘‘ဣဒါနိ ပနေသ မဟလ္လကော ဇာတော သုစိကာမော အသုစိဇိဂုစ္ဆကော၊ အသုစိနာ နံ ဝီမံသိဿာမာ’’တိ တတော ပဋ္ဌာယ နံ နေဝ နှာပေန္တိ န စ အာစမာပေန္တိ. သော ဥစ္စာရပဿာဝံ ကတွာ တတ္ထေဝ ပလိပန္နော သယတိ. ဒုဂ္ဂန္ဓဘာဝေန ပနဿ အန္တရုဓီနံ နိက္ခမနကာလော ဝိယ အဟောသိ၊ အသုစိဂန္ဓေန မက္ခိကာ ခါဒန္တိ. သော နိစ္စလောဝ အဟောသိ. အထ နံ ပရိဝါရေတွာ ဌိတာ ဓာတိယော အာဟံသု ‘‘တာတ တေမိယကုမာရ၊ တွံ မဟလ္လကော ဇာတော၊ ကော တံ သဗ္ဗဒါ ပဋိဇဂ္ဂိဿတိ၊ ကိံ န လဇ္ဇသိ၊ ကသ္မာ နိပန္နောသိ၊ ဥဋ္ဌာယ တေ သရီရံ ပဋိဇဂ္ဂါဟီ’’တိ အက္ကောသန္တိ ပရိဘာသန္တိ. သော တထာရူပေ ပဋိကူလေ ဂူထရာသိမှိ နိမုဂ္ဂေါပိ ဒုဂ္ဂန္ဓဘာဝေန ယောဇနသတမတ္ထကေ ဌိတာနမ္ပိ ဟဒယုပ္ပတနသမတ္ထဿ ဂူထနိရယဿ ဒုဂ္ဂန္ဓဘာဝံ အာဝဇ္ဇေတွာ နိစ္စလောဝ အဟောသိ. ဧဝံ အသုစိနာပိ ဧကသံဝစ္ဆရံ အန္တရန္တရာ ဝီမံသန္တာပိဿ နေဝ အန္တရံ ပဿိံသု.

တတော ပန္နရသဝဿိကကာလေ ‘‘အင်္ဂါရေန နံ ဝီမံသိဿာမာ’’တိ အထဿ ဟေဋ္ဌာမဉ္စကေ အဂ္ဂိကပလ္လာနိ ဌပယိံသု ‘‘အပ္ပေဝ နာမ ဥဏှေန ပီဠိတော ဒုက္ခဝေဒနံ အသဟန္တော ဝိပ္ဖန္ဒနာကာရံ ဒဿေယျာ’’တိ. အထဿ သရီရေ ဖောဋာနိ ဥဋ္ဌဟန္တိ. မဟာသတ္တော ‘‘အဝီစိနိရယသန္တာပေါ ယောဇနသတမတ္ထကေ ဖရတိ၊ တမှာ ဒုက္ခတော ဣဒံ ဒုက္ခံ သတဂုဏေန သဟဿဂုဏေန သတသဟဿဂုဏေန ဝရတရ’’န္တိ အဓိဝါသေတွာ နိစ္စလောဝ အဟောသိ. အထဿ မာတာပိတရော ဘိဇ္ဇမာနဟဒယာ ဝိယ မနုဿေ ပဋိက္ကမာပေတွာ တံ တတော အဂ္ဂိသန္တာပနတော အပနေတွာ ‘‘တာတ တေမိယကုမာရ၊ မယံ တဝ အပီဌသပ္ပိအာဒိဘာဝံ ဇာနာမ. န ဟိ ဧတေသံ ဧဝရူပါနိ ဟတ္ထပါဒကဏ္ဏသောတာနိ ဟောန္တိ၊ တွံ အမှေဟိ ပတ္ထေတွာ လဒ္ဓပုတ္တကော၊ မာ နော နာသေဟိ၊ သကလဇမ္ဗုဒီပေ ဝသန္တာနံ ရာဇူနံ သန္တိကေ ဂရဟတော နော မောစေဟီ’’တိ ယာစိံသု. ဧဝံ သော တေဟိ ယာစိတောပိ အသုဏန္တော ဝိယ ဟုတွာ နိစ္စလောဝ နိပဇ္ဇိ. အထဿ မာတာပိတရော ရောဒမာနာ ပရိဒေဝမာနာ ပဋိက္ကမန္တိ. ဧကဒါ မာတာ ဧကိကာ ဥပသင်္ကမိတွာ ယာစတိ၊ ဧကဒါ ပိတာ ဧကကောဝ ဥပသင်္ကမိတွာ ယာစတိ. ဧဝံ ဧကသံဝစ္ဆရံ အန္တရန္တရာ ဝီမံသန္တာပိဿ နေဝ အန္တရံ ပဿိံသု.

အထဿ သောဠသဝဿိကကာလေ အမစ္စဗြာဟ္မဏာဒယော စိန္တယိံသု ‘‘ပီဌသပ္ပီ ဝါ ဟောတု၊ မူဂေါ ဝါ ဗဓိရော ဝါ ဟောတု၊ ဝယေ ပရိဏတေ ရဇနီယေ အရဇ္ဇန္တာ နာမ နတ္ထိ၊ ဒုဿနီယေ အဒုဿန္တာ နာမ နတ္ထိ၊ သမယေ သမ္ပတ္တေ ပုပ္ဖဝိကသနံ ဝိယ ဟိ ဓမ္မတာ ဧသာ၊ နာဋကာနမ္ပိဿ ပစ္စုပဋ္ဌာပေတွာ တာဟိ နံ ဝီမံသိဿာမာ’’တိ. တတော ဥတ္တမရူပဓရာ ဒေဝကညာယော ဝိယ ဝိလာသသမ္ပန္နာ နာဋကိတ္ထိယော ပက္ကောသာပေတွာ ‘‘ယာ ကုမာရံ ဟသာပေတုံ ဝါ ကိလေသေဟိ ဗန္ဓိတုံ ဝါ သက္ကောတိ၊ သာ တဿ အဂ္ဂမဟေသီ ဘဝိဿတီ’’တိ ဝတွာ ကုမာရံ ဂန္ဓောဒကေန နှာပေတွာ ဒေဝပုတ္တံ ဝိယ အလင်္ကရိတွာ ဒေဝဝိမာနသဒိသေ သိရိဂဗ္ဘေ သုပညတ္တေ သိရိသယနေ အာရောပေတွာ ဂန္ဓဒါမပုပ္ဖဒါမဓူမဝါသစုဏ္ဏာဒီဟိ အန္တောဂဗ္ဘံ ဧကဂန္ဓသမောဒကံ ကတွာ ပဋိက္ကမိံသု. အထ နံ တာ ဣတ္ထိယော ပရိဝါရေတွာ နစ္စဂီတေဟိ စေဝ မဓုရဝစနာဒီဟိ စ နာနပ္ပကာရေဟိ အဘိရမာပေတုံ ဝါယမိံသု. သော ဗုဒ္ဓိသမ္ပန္နတာယ တာ ဣတ္ထိယော အနောလောကေတွာ ‘‘ဣမာ ဣတ္ထိယော မမ သရီရသမ္ဖဿံ မာ ဝိန္ဒန္တူ’’တိ အဓိဋ္ဌဟိတွာ အဿာသပဿာသေ သန္နိရုမ္ဘိ၊ အထဿ သရီရံ ထဒ္ဓံ အဟောသိ. တာ တဿ သရီရသမ္ဖဿံ အဝိန္ဒန္တိယော ဟုတွာ ‘‘ထဒ္ဓသရီရော ဧသ၊ နာယံ မနုဿော၊ ယက္ခော ဘဝိဿတီ’’တိ ဘီတတသိတာ ဟုတွာ အတ္တာနံ သန္ဓာရေတုံ အသက္ကောန္တိယော ပလာယိံသု. ဧဝံ နာဋကေနပိ ဧကသံဝစ္ဆရံ အန္တရန္တရာ ဝီမံသန္တာပိဿ နေဝ အန္တရံ ပဿိံသု.

ဧဝံ သောဠသ သံဝစ္ဆရာနိ သောဠသဟိ မဟာဝီမံသာဟိ စေဝ အနေကာဟိ ခုဒ္ဒကဝီမံသာဟိ စ ဝီမံသမာနာပိ တဿ စိတ္တံ ပရိဂ္ဂဏှိတုံ နာသက္ခိံသု.

ဝီမံသနကဏ္ဍံ နိဋ္ဌိတံ.

ရဇ္ဇယာစနကဏ္ဍံ

တတော ရာဇာ ဝိပ္ပဋိသာရီ ဟုတွာ လက္ခဏပါဌကေ ဗြာဟ္မဏေ ပက္ကောသာပေတွာ ‘‘တုမှေ ကုမာရဿ ဇာတကာလေ ‘ဓညပုညလက္ခဏသမ္ပန္နော အယံ ကုမာရော၊ နာဿ ကောစိ အန္တရာယော ပညာယတီ’တိ မေ ကထယိတ္ထ၊ ဣဒါနိ ပန သော ပီဌသပ္ပီ မူဂဗဓိရော ဇာတော၊ ကထာ ဝေါ န သမေတီ’’တိ အာဟ. ဗြာဟ္မဏာ ဝဒိံသု ‘‘မဟာရာဇ၊ အာစရိယေဟိ အဒိဋ္ဌကံ နာမ နတ္ထိ၊ အပိစ ခေါ ပန၊ ဒေဝ၊ ‘ရာဇကုလေဟိ ပတ္ထေတွာ လဒ္ဓပုတ္တကော ကာဠကဏ္ဏီ’တိ ဝုတ္တေ ‘တုမှာကံ ဒေါမနဿံ သိယာ’တိ န ကထယိမှာ’’တိ. အထ နေ ရာဇာ ဧဝမာဟ ‘‘ဣဒါနိ ပန ကိံ ကာတုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ? ‘‘မဟာရာဇ၊ ဣမသ္မိံ ကုမာရေ ဣမသ္မိံ ဂေဟေ ဝသန္တေ တယော အန္တရာယာ ပညာယိဿန္တိ – ဇီဝိတဿ ဝါ အန္တရာယော၊ သေတစ္ဆတ္တဿ ဝါ အန္တရာယော၊ အဂ္ဂမဟေသိယာ ဝါ အန္တရာယော’’တိ. ‘‘တသ္မာ၊ ဒေဝ၊ ပပဉ္စံ အကတွာ အဝမင်္ဂလရထေ အဝမင်္ဂလအဿေ ယောဇေတွာ တတ္ထ နံ နိပဇ္ဇာပေတွာ ပစ္ဆိမဒွါရေန နီဟရိတွာ အာမကသုသာနေ စတုဗ္ဘိတ္တိကံ အာဝါဋံ ခဏိတွာ နိခဏိတုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ. ရာဇာ အန္တရာယဘယေန ဘီတော တေသံ ဝစနံ ‘‘သာဓူ’’တိ သမ္ပဋိစ္ဆိ.

တဒါ စန္ဒာဒေဝီ တံ ပဝတ္တိံ သုတွာ တုရိတတုရိတာဝ ဧကိကာ ရာဇာနံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဝန္ဒိတွာ ‘‘ဒေဝ၊ တုမှေဟိ မယှံ ဝရော ဒိန္နော၊ မယာ စ ဂဟိတကော ကတွာ ဌပိတော၊ ဣဒါနိ တံ မေ ဒေထာ’’တိ ယာစိ. ‘‘ဂဏှာဟိ၊ ဒေဝီ’’တိ. ‘‘ဒေဝ၊ ပုတ္တဿ မေ ရဇ္ဇံ ဒေထာ’’တိ. ‘‘န သက္ကာ၊ ဒေဝီ’’တိ. ‘‘ကိံကာရဏာ၊ ဒေဝါ’’တိ. ‘‘ပုတ္တော၊ တေ ဒေဝိ၊ ကာဠကဏ္ဏီ’’တိ. ‘‘တေန ဟိ၊ ဒေဝ၊ ယာဝဇီဝံ အဒဒန္တာပိ သတ္တ ဝဿာနိ ဒေထာ’’တိ. ‘‘န သက္ကာ၊ ဒေဝီ’’တိ. ‘‘တေန ဟိ၊ ဒေဝ၊ ဆ ဝဿာနိ ဒေထာ’’တိ. ‘‘န သက္ကာ၊ ဒေဝီ’’တိ. ‘‘တေန ဟိ၊ ဒေဝ၊ ပဉ္စ ဝဿာနိ ဒေထာ’’တိ. ‘‘န သက္ကာ၊ ဒေဝီ’’တိ. ‘‘တေန ဟိ၊ ဒေဝ၊ စတ္တာရိ ဝဿာနိ ဒေထာ’’တိ. ‘‘န သက္ကာ၊ ဒေဝီ’’တိ. ‘‘တေန ဟိ၊ ဒေဝ၊ တီဏိ ဝဿာနိ ဒေထာ’’တိ. ‘‘န သက္ကာ၊ ဒေဝီ’’တိ. ‘‘တေန ဟိ၊ ဒေဝ၊ ဒွေ ဝဿာနိ ဒေထာ’’တိ. ‘‘န သက္ကာ၊ ဒေဝီ’’တိ. ‘‘တေန ဟိ၊ ဒေဝ၊ ဧကဝဿံ ရဇ္ဇံ ဒေထာ’’တိ. ‘‘န သက္ကာ၊ ဒေဝီ’’တိ. ‘‘တေန ဟိ၊ ဒေဝ၊ သတ္တ မာသာနိ ရဇ္ဇံ ဒေထာ’’တိ. ‘‘န သက္ကာ၊ ဒေဝီ’’တိ. ‘‘တေန ဟိ၊ ဒေဝ၊ ဆ မာသာနိ ရဇ္ဇံ ဒေထာ’’တိ. ‘‘န သက္ကာ၊ ဒေဝီ’’တိ. ‘‘တေန ဟိ၊ ဒေဝ၊ ပဉ္စ မာသာနိ ရဇ္ဇံ ဒေထာ’’တိ. ‘‘န သက္ကာ၊ ဒေဝီ’’တိ. ‘‘တေန ဟိ၊ ဒေဝ၊ စတ္တာရိ မာသာနိ ရဇ္ဇံ ဒေထာ’’တိ. ‘‘န သက္ကာ၊ ဒေဝီ’’တိ. ‘‘တေန ဟိ၊ ဒေဝ၊ တီဏိ မာသာနိ ရဇ္ဇံ ဒေထာ’’တိ. ‘‘န သက္ကာ၊ ဒေဝီ’’တိ. ‘‘တေန ဟိ၊ ဒေဝ၊ ဒွေ မာသာနိ ရဇ္ဇံ ဒေထာ’’တိ. ‘‘န သက္ကာ၊ ဒေဝီ’’တိ. ‘‘တေန ဟိ၊ ဒေဝ၊ ဧကမာသံ ရဇ္ဇံ ဒေထာ’’တိ. ‘‘န သက္ကာ၊ ဒေဝီ’’တိ. ‘‘တေန ဟိ၊ ဒေဝ၊ အဍ္ဎမာသံ ရဇ္ဇံ ဒေထာ’’တိ. ‘‘န သက္ကာ၊ ဒေဝီ’’တိ. ‘‘တေန ဟိ၊ ဒေဝ၊ သတ္တ ဒိဝသာနိ ရဇ္ဇံ ဒေထာ’’တိ. ရာဇာ ‘‘သာဓု၊ ဒေဝိ၊ ဂဏှာဟီ’’တိ အာဟ. သာ တသ္မိံ ခဏေ ပုတ္တံ အလင်္ကာရာပေတွာ ‘‘တေမိယကုမာရဿ ဣဒံ ရဇ္ဇ’’န္တိ နဂရေ ဘေရိံ စရာပေတွာ သကလနဂရံ အလင်္ကာရာပေတွာ ပုတ္တံ ဟတ္ထိက္ခန္ဓံ အာရောပေတွာ သေတစ္ဆတ္တံ တဿ မတ္ထကေ ကာရာပေတွာ နဂရံ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ ပုန အာဂန္တွာ အန္တောနဂရံ ပဝေသေတွာ တံ သိရိသယနေ နိပဇ္ဇာပေတွာ ပိယပုတ္တံ သဗ္ဗရတ္တိံ ယာစိ ‘‘တာတ တေမိယကုမာရ၊ တံ နိဿာယ သောဠသ ဝဿာနိ နိဒ္ဒံ အလဘိတွာ ရောဒမာနာယ မေ အက္ခီနိ ဥပက္ကာနိ၊ သောကေန မေ ဟဒယံ ဘိဇ္ဇမာနံ ဝိယ အဟောသိ၊ အဟံ တဝ အပီဌသပ္ပိအာဒိဘာဝံ ဇာနာမိ၊ မာ မံ အနာထံ ကရီ’’တိ. သာ ဣမိနာ ဥပါယေနေဝ ပုနဒိဝသေပိ ပုနဒိဝသေပီတိ ပဉ္စ ဒိဝသာနိ ယာစိ.

ရဇ္ဇယာစနကဏ္ဍံ နိဋ္ဌိတံ.

အထ ဆဋ္ဌေ ဒိဝသေ ရာဇာ သုနန္ဒံ နာမ သာရထိံ ပက္ကောသာပေတွာ ‘‘တာတ၊ သုနန္ဒသာရထိ သွေ ပါတောဝ အဝမင်္ဂလရထေ အဝမင်္ဂလအဿေ ယောဇေတွာ ကုမာရံ တတ္ထ နိပဇ္ဇာပေတွာ ပစ္ဆိမဒွါရေန နီဟရိတွာ အာမကသုသာနေ စတုဗ္ဘိတ္တိကံ အာဝါဋံ ခဏိတွာ တတ္ထ နံ ပက္ခိပိတွာ ကုဒ္ဒါလပိဋ္ဌေန မတ္ထကံ ဘိန္ဒိတွာ ဇီဝိတက္ခယံ ပါပေတွာ ဥပရိ ပံသုံ ဒတွာ ပထဝိဝဍ္ဎနကမ္မံ ကတွာ နှတွာ ဧဟီ’’တိ အာဏာပေသိ. သော ‘‘သာဓု၊ ဒေဝါ’’တိ သမ္ပဋိစ္ဆိ. အထ ဆဋ္ဌမ္ပိ ရတ္တိံ ဒေဝီ ကုမာရံ ယာစိတွာ ‘‘တာတ တေမိယကုမာရ၊ တဝ ပိတာ ကာသိရာဇာ တံ သွေ ပါတောဝ အာမကသုသာနေ နိခဏိတုံ အာဏာပေသိ၊ သွေ ပါတောဝ မရဏံ ပါပုဏိဿသိ ပုတ္တာ’’တိ အာဟ. တံ သုတွာ မဟာသတ္တဿ ‘‘တာတ တေမိယကုမာရ၊ သောဠသ ဝဿာနိ တယာ ကတော ဝါယာမော ဣဒါနိ မတ္ထကံ ပက္ကော’’တိ စိန္တေန္တဿ အဗ္ဘန္တရေ ပီတိ ဥပ္ပဇ္ဇိ. မာတုယာ ပနဿ ဟဒယံ ဘိဇ္ဇမာနံ ဝိယ အဟောသိ၊ ဧဝံ သန္တေပိ ‘‘မနောရထော မတ္ထကံ ပါပုဏိဿတီ’’တိ မာတုယာ သဒ္ဓိံ နာလပိ.

အထဿာ ရတ္တိယာ အစ္စယေန ပါတောဝ သုနန္ဒော သာရထိ ရထံ ယောဇေန္တော ဒေဝတာနုဘာဝေန မဟာသတ္တဿ ပါရမိတာနုဘာဝေန စ မင်္ဂလရထေ မင်္ဂလအဿေ ယောဇေတွာ ရထံ ရာဇဒွါရေ ဌပေတွာ မဟာတလံ အဘိရုဟိတွာ သိရိဂဗ္ဘံ ပဝိသိတွာ ဒေဝိံ ဝန္ဒိတွာ ဧဝမာဟ – ‘‘ဒေဝိ၊ မယှံ မာ ကုဇ္ဈ၊ ရညော အာဏာ’’တိ ဝတွာ ပုတ္တံ အာလိင်္ဂိတွာ နိပန္နံ ဒေဝိံ ပိဋ္ဌိဟတ္ထေန အပနေတွာ ပုပ္ဖကလာပံ ဝိယ ကုမာရံ ဥက္ခိပိတွာ ပါသာဒါ ဩတရိ. တဒါ စန္ဒာဒေဝီ ဥရံ ပဟရိတွာ မဟန္တေန သဒ္ဒေန ပရိဒေဝိတွာ မဟာတလေ ဩဟီယိ. အထ နံ မဟာသတ္တော ဩလောကေတွာ ‘‘မယိ အကထေန္တေ မာတာ ဟဒယေန ဖလိတေန မရိဿတီ’’တိ ကထေတုကာမော ဟုတွာပိ ‘‘သစေ အဟံ ကထေဿာမိ၊ သောဠသ ဝဿာနိ ကတော ဝါယာမော မေ မောဃော ဘဝိဿတိ၊ အကထေန္တော ပနာဟံ အတ္တနော စ မာတာပိတူနဉ္စ မဟာဇနဿ စ ပစ္စယော ဘဝိဿာမီ’’တိ အဓိဝါသေသိ.

အထ နံ သာရထိ ရထံ အာရောပေတွာ ‘‘ပစ္ဆိမဒွါရာဘိမုခံ ရထံ ပေသေဿာမီ’’တိ စိန္တေတွာ ရထံ ပေသေသိ. တဒါ မဟာသတ္တဿ ပါရမိတာနုဘာဝေန ဒေဝတာဝိဂ္ဂဟိတော ဟုတွာ ရထံ နိဝတ္တာပေတွာ ပါစီနဒွါရာဘိမုခံ ရထံ ပေသေသိ၊ အထ ရထစက္ကံ ဥမ္မာရေ ပတိဟညိ. မဟာသတ္တောပိ တဿ သဒ္ဒံ သုတွာ ‘‘မနောရထော မေ မတ္ထကံ ပတ္တော’’တိ သုဋ္ဌုတရံ တုဋ္ဌစိတ္တော အဟောသိ. ရထော နဂရာ နိက္ခမိတွာ ဒေဝတာနုဘာဝေန တိယောဇနိကံ ဌာနံ ဂတော. တတ္ထ ဝနဃဋံ သာရထိဿ အာမကသုသာနံ ဝိယ ဥပဋ္ဌာသိ. သော ‘‘ဣဒံ ဌာနံ ဖာသုက’’န္တိ သလ္လက္ခေတွာ ရထံ မဂ္ဂါ ဩက္ကမာပေတွာ မဂ္ဂပဿေ ဌပေတွာ ရထာ ဩရုယှ မဟာသတ္တဿ အာဘရဏဘဏ္ဍံ ဩမုဉ္စိတွာ ဘဏ္ဍိကံ ကတွာ ဧကမန္တံ ဌပေတွာ ကုဒ္ဒါလံ အာဒါယ ရထဿ အဝိဒူရေ ဌာနေ စတုဗ္ဘိတ္တိကံ အာဝါဋံ ခဏိတုံ အာရဘိ.

တတော ဗောဓိသတ္တော စိန္တေသိ ‘‘အယံ မေ ဝါယာမကာလော၊ အဟဉှိ သောဠသ ဝဿာနိ ဟတ္ထပါဒေ န စာလေသိံ၊ ကိံ နု ခေါ မေ ဗလံ အတ္ထိ၊ ဥဒါဟု နော’’တိ. သော ဥဋ္ဌာယ ဝါမဟတ္ထေန ဒက္ခိဏဟတ္ထံ၊ ဒက္ခိဏဟတ္ထေန ဝါမဟတ္ထံ ပရာမသန္တော ဥဘောဟိ ဟတ္ထေဟိ ပါဒေ သမ္ဗာဟိတွာ ရထာ ဩတရိတုံ စိတ္တံ ဥပ္ပါဒေသိ. တာဝဒေဝဿ ပါဒပတိတဋ္ဌာနေ ဝါတပုဏ္ဏဘသ္တစမ္မံ ဝိယ မဟာပထဝီ အဗ္ဘုဂ္ဂန္တွာ ရထဿ ပစ္ဆိမန္တံ အာဟစ္စ အဋ္ဌာသိ. မဟာသတ္တော ရထာ ဩတရိတွာ ကတိပယေ ဝါရေ အပရာပရံ စင်္ကမိတွာ ‘‘ဣမိနာဝ နိယာမေန ဧကဒိဝသံ ယောဇနသတမ္ပိ မေ ဂန္တုံ ဗလံ အတ္ထီ’’တိ ဉတွာ ‘‘သစေ၊ သာရထိ၊ မယာ သဒ္ဓိံ ဝိရုဇ္ဈေယျ၊ အတ္ထိ နု ခေါ မေ တေန သဟ ပဋိဝိရုဇ္ဈိတုံ ဗလ’’န္တိ ဥပဓာရေန္တော ရထဿ ပစ္ဆိမန္တံ ဂဟေတွာ ကုမာရကာနံ ကီဠနယာနကံ ဝိယ ဥက္ခိပိတွာ ရထံ ပရိဗ္ဘမေန္တော အဋ္ဌာသိ. အထဿ ‘‘အတ္ထိ မေ တေန သဟ ပဋိဝိရုဇ္ဈိတုံ ဗလ’’န္တိ သလ္လက္ခေတွာ ပသာဓနတ္ထာယ စိတ္တံ ဥပ္ပဇ္ဇိ.

တံခဏညေဝ သက္ကဿ ဘဝနံ ဥဏှာကာရံ ဒဿေသိ. သက္ကော အာဝဇ္ဇေန္တော တံ ကာရဏံ ဉတွာ ‘‘တေမိယကုမာရဿ မနောရထော မတ္ထကံ ပတ္တော၊ ဣဒါနိ ပသာဓနတ္ထာယ စိတ္တံ ဥပ္ပန္နံ၊ ကိံ ဧတဿ မာနုသကေန ပသာဓနေနာ’’တိ ဒိဗ္ဗပသာဓနံ ဂါဟာပေတွာ ဝိဿကမ္မဒေဝပုတ္တံ ပက္ကောသာပေတွာ ‘‘တာတ ဝိဿကမ္မ ဒေဝပုတ္တ၊ တွံ ဂစ္ဆ၊ ကာသိရာဇဿ ပုတ္တံ တေမိယကုမာရံ အလင်္ကရောဟီ’’တိ အာဏာပေသိ. သော ‘‘သာဓူ’’တိ သမ္ပဋိစ္ဆိတွာ တာဝတိံသဘဝနတော ဩတရိတွာ တဿ သန္တိကံ ဂန္တွာ ဒသဟိ ဒုဿသဟဿေဟိ ဝေဌနံ ကတွာ ဒိဗ္ဗေဟိ စေဝ မာနုသကေဟိ စ အလင်္ကာရေဟိ သက္ကံ ဝိယ တံ အလင်္ကရိတွာ သကဋ္ဌာနမေဝ ဂတော. သော ဒေဝရာဇလီလာယ သာရထိဿ ခဏနောကာသံ ဂန္တွာ အာဝါဋတီရေ ဌတွာ ပုစ္ဆန္တော တတိယံ ဂါထမာဟ –

၃. ‘‘ကိံ နု သန္တရမာနောဝ၊ ကာသုံ ခဏသိ သာရထိ၊

ပုဋ္ဌော မေ သမ္မ အက္ခာဟိ၊ ကိံ ကာသုယာ ကရိဿသီ’’တိ.

တတ္ထ ကာသုန္တိ အာဝါဋံ.

တံ သုတွာ သာရထိ အာဝါဋံ ခဏန္တော ဥဒ္ဓံ အနောလောကေတွာဝ စတုတ္ထံ ဂါထာမာဟ –

၄. ‘‘ရညော မူဂေါ စ ပက္ခော စ၊ ပုတ္တော ဇာတော အစေတသော၊

သောမှိ ရညာ သမဇ္ဈိဋ္ဌော၊ ပုတ္တံ မေ နိခဏံ ဝနေ’’တိ.

တတ္ထ ပက္ခောတိ ပီဌသပ္ပီ. ‘‘မူဂေါ’’တိ ဝစနေနေဝ ပနဿ ဗဓိရဘာဝေါပိ သိဇ္ဈတိ ဗဓိရဿ ဟိ ပဋိဝစနံ ကထေတုံ အသက္ကုဏေယျတ္တာ. အစေတသောတိ အစိတ္တကော ဝိယ ဇာတော. သောဠသ ဝဿာနိ အကထိတတ္တာ ဧဝမာဟ. သမဇ္ဈိဋ္ဌောတိ အာဏတ္တော၊ ပေသိတောတိ အတ္ထော. နိခဏံ ဝနေတိ ဝနေ နိခဏေယျာသိ.

အထ နံ မဟာသတ္တော အာဟ –

၅. ‘‘န ဗဓိရော န မူဂေါသ္မိ၊ န ပက္ခော န စ ဝီကလော၊

အဓမ္မံ သာရထိ ကယိရာ၊ မံ စေ တွံ နိခဏံ ဝနေ.

၆. ‘‘ဦရူ ဗာဟုဉ္စ မေ ပဿ၊ ဘာသိတဉ္စ သုဏောဟိ မေ၊

အဓမ္မံ သာရထိ ကယိရာ၊ မံ စေ တွံ နိခဏံ ဝနေ’’တိ.

တတ္ထ န ဗဓိရောတိ သမ္မ သာရထိ၊ သစေ တံ ရာဇာ ဧဝရူပံ ပုတ္တံ မာရာပေတုံ အာဏာပေသိ၊ အဟံ ပန ဧဝရူပေါ န ဘဝါမီတိ ဒီပေတုံ ဧဝမာဟ. မံ စေ တွံ နိခဏံ ဝနေတိ သစေ ဗဓိရဘာဝါဒိဝိရဟိတံ ဧဝရူပံ မံ ဝနေ နိခဏေယျာသိ၊ အဓမ္မံ ကမ္မံ ကရေယျာသီတိ အတ္ထော. ‘‘ဦရူ’’တိ ဣဒံ သော ပုရိမဂါထံ သုတွာပိ နံ အနောလောကေန္တမေဝ ဒိသွာ ‘‘အလင်္ကတသရီရမဿ ဒဿေဿာမီ’’တိ စိန္တေတွာ အာဟ. တဿတ္ထော – သမ္မ သာရထိ၊ ဣမေ ကဉ္စနကဒလိက္ခန္ဓသဒိသေ ဦရူ၊ ကနကစ္ဆဝိံ ဗာဟုဉ္စ မေ ပဿ၊ မဓုရဝစနဉ္စ မေ သုဏာဟီတိ.

တတော သာရထိ ဧဝံ စိန္တေသိ ‘‘ကော နု ခေါ ဧသ၊ အာဂတကာလတော ပဋ္ဌာယ အတ္တာနမေဝ ဝဏ္ဏေတီ’’တိ. သော အာဝါဋခဏနံ ပဟာယ ဥဒ္ဓံ ဩလောကေန္တော တဿ ရူပသမ္ပတ္တိံ ဒိသွာ ‘‘အယံ ပုရိသော ကော နု ခေါ၊ မနုဿော ဝါ ဒေဝေါ ဝါ’’တိ အဇာနန္တော ဣမံ ဂါထမာဟ –

၇. ‘‘ဒေဝတာ နုသိ ဂန္ဓဗ္ဗော၊ အဒု သက္ကော ပုရိန္ဒဒေါ၊

ကော ဝါ တွံ ကဿ ဝါ ပုတ္တော၊ ကထံ ဇာနေမု တံ မယ’’န္တိ.

အထဿ မဟာသတ္တော အတ္တာနံ အာစိက္ခိတွာ ဓမ္မံ ဒေသေန္တော အာဟ –

၈. ‘‘နမှိ ဒေဝေါ န ဂန္ဓဗ္ဗော၊ နမှိ သက္ကော ပုရိန္ဒဒေါ၊

ကာသိရညော အဟံ ပုတ္တော၊ ယံ ကာသုယာ နိဟညသိ.

၉. ‘‘တဿ ရညော အဟံ ပုတ္တော၊ ယံ တွံ သမ္မူပဇီဝသိ၊

အဓမ္မံ သာရထိ ကယိရာ၊ မံ စေ တွံ နိခဏံ ဝနေ.

၁၀. ‘‘ယဿ ရုက္ခဿ ဆာယာယ၊ နိသီဒေယျ သယေယျ ဝါ၊

န တဿ သာခံ ဘဉ္ဇေယျ၊ မိတ္တဒုဗ္ဘော ဟိ ပါပကော.

၁၁. ‘‘ယထာ ရုက္ခော တထာ ရာဇာ၊ ယထာ သာခါ တထာ အဟံ၊

ယထာ ဆာယူပဂေါ ပေါသော၊ ဧဝံ တွမသိ သာရထိ၊

အဓမ္မံ သာရထိ ကယိရာ၊ မံ စေ တွံ နိခဏံ ဝနေ’’တိ.

တတ္ထ နိဟညသီတိ နိဟနိဿသိ. ယံ တွံ ဧတ္ထ နိဟနိဿာမီတိ သညာယ ကာသုံ ခဏသိ၊ သော အဟန္တိ ဒီပေတိ. သော ‘‘ရာဇပုတ္တော အဟ’’န္တိ ဝုတ္တေပိ န သဒ္ဒဟတိယေဝ၊ မဓုရကထာယ ပနဿ ဗဇ္ဈိတွာ ဓမ္မံ သုဏန္တော အဋ္ဌာသိ. မိတ္တဒုဗ္ဘောတိ ပရိဘုတ္တဆာယဿ ရုက္ခဿ ပတ္တံ ဝါ သာခံ ဝါ အင်္ကုရံ ဝါ ဘဉ္ဇန္တော မိတ္တဃာတကော ဟောတိ လာမကပုရိသော၊ ကိမင်္ဂံ ပန သာမိပုတ္တဃာတကော. ဆာယူပဂေါတိ ပရိဘောဂတ္ထာယ ဆာယံ ဥပဂတော ပုရိသော ဝိယ ရာဇာနံ နိဿာယ ဇီဝမာနော တွန္တိ ဝဒတိ.

သော ဧဝံ ကထေန္တေပိ ဗောဓိသတ္တေ န သဒ္ဒဟတိယေဝ. အထ မဟာသတ္တော ‘‘သဒ္ဒဟာပေဿာမိ န’’န္တိ ဒေဝတာနံ သာဓုကာရေန စေဝ အတ္တနော ဃောသေန စ ဝနဃဋံ ဥန္နာဒေန္တော ဒသ မိတ္တပူဇဂါထာ နာမ အာရဘိ –

၁၂. ‘‘ပဟူတဘက္ခော ဘဝတိ၊ ဝိပ္ပဝုဋ္ဌော သကံဃရာ၊

ဗဟူ နံ ဥပဇီဝန္တိ၊ ယော မိတ္တာနံ န ဒုဗ္ဘတိ.

၁၃. ‘‘ယံ ယံ ဇနပဒံ ယာတိ၊ နိဂမေ ရာဇဓာနိယော၊

သဗ္ဗတ္ထ ပူဇိတော ဟောတိ၊ ယော မိတ္တာနံ န ဒုဗ္ဘတိ.

၁၄. ‘‘နာဿ စောရာ ပသာဟန္တိ၊ နာတိမညန္တိ ခတ္တိယာ၊

သဗ္ဗေ အမိတ္တေ တရတိ၊ ယော မိတ္တာနံ န ဒုဗ္ဘတိ.

၁၅. ‘‘အက္ကုဒ္ဓေါ သဃရံ ဧတိ၊ သဘာယံ ပဋိနန္ဒိတော၊

ဉာတီနံ ဥတ္တမော ဟောတိ၊ ယော မိတ္တာနံ န ဒုဗ္ဘတိ.

၁၆. ‘‘သက္ကတွာ သက္ကတော ဟောတိ၊ ဂရု ဟောတိ သဂါရဝေါ၊

ဝဏ္ဏကိတ္တိဘတော ဟောတိ၊ ယော မိတ္တာနံ န ဒုဗ္ဘတိ.

၁၇. ‘‘ပူဇကော လဘတေ ပူဇံ၊ ဝန္ဒကော ပဋိဝန္ဒနံ၊

ယသောကိတ္တိဉ္စ ပပ္ပေါတိ၊ ယော မိတ္တာနံ န ဒုဗ္ဘတိ.

၁၈. ‘‘အဂ္ဂိ ယထာ ပဇ္ဇလတိ၊ ဒေဝတာဝ ဝိရောစတိ၊

သိရိယာ အဇဟိတော ဟောတိ၊ ယော မိတ္တာနံ န ဒုဗ္ဘတိ.

၁၉. ‘‘ဂါဝေါ တဿ ပဇာယန္တိ၊ ခေတ္တေ ဝုတ္တံ ဝိရူဟတိ၊

ဝုတ္တာနံ ဖလမသ္နာတိ၊ ယော မိတ္တာနံ န ဒုဗ္ဘတိ.

၂၀. ‘‘ဒရိတော ပဗ္ဗတာတော ဝါ၊ ရုက္ခတော ပတိတော နရော၊

စုတော ပတိဋ္ဌံ လဘတိ၊ ယော မိတ္တာနံ န ဒုဗ္ဘတိ.

၂၁. ‘‘ဝိရူဠှမူလသန္တာနံ၊ နိဂြောဓမိဝ မာလုတော၊

အမိတ္တာ နပ္ပသာဟန္တိ၊ ယော မိတ္တာနံ န ဒုဗ္ဘတီ’’တိ.

တတ္ထ သကံ ဃရာတိ သကဃရာ၊ အယမေဝ ဝါ ပါဌော. န ဒုဗ္ဘတီတိ န ဒုဿတိ. မိတ္တာနန္တိ ဗုဒ္ဓါဒီနံ ကလျာဏမိတ္တာနံ န ဒုဗ္ဘတိ. ‘‘သဗ္ဗတ္ထ ပူဇိတော ဟောတီ’’တိ ဣဒံ သီဝလိဝတ္ထုနာ ဝဏ္ဏေတဗ္ဗံ. န ပသာဟန္တီတိ ပသယှကာရံ ကာတုံ န သက္ကောန္တိ. ဣဒံ သံကိစ္စသာမဏေရဝတ္ထုနာ ဒီပေတဗ္ဗံ. ‘‘နာတိမညန္တိ ခတ္တိယာ’’တိ ဣဒံ ဇောတိကသေဋ္ဌိဝတ္ထုနာ ဒီပေတဗ္ဗံ. တရတီတိ အတိက္ကမတိ. သဃရန္တိ အတ္တဃရံ. မိတ္တာနံ ဒုဗ္ဘန္တော အတ္တနော ဃရံ အာဂစ္ဆန္တောပိ ဃဋ္ဋိတစိတ္တော ကုဒ္ဓေါဝ အာဂစ္ဆတိ၊ အယံ ပန အကုဒ္ဓေါဝ သကဃရံ ဧတိ. ပဋိနန္ဒိတောတိ ဗဟူနံ သန္နိပါတဋ္ဌာနေ အမိတ္တဒုဗ္ဘိနော ဂုဏကထံ ကထေန္တိ၊ တာယ သော ပဋိနန္ဒိတော ဟောတိ ပမုဒိတစိတ္တော.

သက္ကတွာ သက္ကတော ဟောတီတိ ပရံ သက္ကတွာ သယမ္ပိ ပရေဟိ သက္ကတော ဟောတိ. ဂရု ဟောတိ သဂါရဝေါတိ ပရေသု သဂါရဝေါ သယမ္ပိ ပရေဟိ ဂရုကော ဟောတိ. ဝဏ္ဏကိတ္တိဘတောတိ ဘတဝဏ္ဏကိတ္တိ၊ ဂုဏဉ္စေဝ ကိတ္တိသဒ္ဒဉ္စ ဥက္ခိပိတွာ စရန္တော နာမ ဟောတီတိ အတ္ထော. ပူဇကောတိ မိတ္တာနံ ပူဇကော ဟုတွာ သယမ္ပိ ပူဇံ လဘတိ. ဝန္ဒကောတိ ဗုဒ္ဓါဒီနံ ကလျာဏမိတ္တာနံ ဝန္ဒကော ဟုတွာ ပုနဗ္ဘဝေ ပဋိဝန္ဒနံ လဘတိ. ယသောကိတ္တိဉ္စာတိ ဣဿရိယပရိဝါရဉ္စေဝ ဂုဏကိတ္တိဉ္စ ပပ္ပေါတိ. ဣမာယ ဂါထာယ စိတ္တဂဟပတိနော ဝတ္ထု (ဓ. ပ. ၇၃-၇၄) ကထေတဗ္ဗံ.

ပဇ္ဇလတီတိ ဣဿရိယပရိဝါရေန ပဇ္ဇလတိ. သိရိယာ အဇဟိတော ဟောတီတိ ဧတ္ထ အနာထပိဏ္ဍိကဿ ဝတ္ထု (ဓ. ပ. ၁၁၉-၁၂၀) ကထေတဗ္ဗံ. အသ္နာတီတိ ပရိဘုဉ္ဇတိ. ‘‘ပတိဋ္ဌံ လဘတီ’’တိ ဣဒံ စူဠပဒုမဇာတကေန (ဇာ. ၁.၂.၈၅-၈၆) ဒီပေတဗ္ဗံ. ဝိရူဠှမူလသန္တာနန္တိ ဝဍ္ဎိတမူလပါရောဟံ. အမိတ္တာ နပ္ပသာဟန္တီတိ ဧတ္ထ ကုရရဃရိယသောဏတ္ထေရဿ မာတု ဂေဟံ ပဝိဋ္ဌစောရဝတ္ထု ကထေတဗ္ဗံ.

သုနန္ဒော သာရထိ ဧတ္တကာဟိ ဂါထာဟိ ဓမ္မံ ဒေသေန္တမ္ပိ တံ အသဉ္ဇာနိတွာ ‘‘ကော နု ခေါ အယ’’န္တိ အာဝါဋခဏနံ ပဟာယ ရထသမီပံ ဂန္တွာ တတ္ထ တဉ္စ ပသာဓနဘဏ္ဍဉ္စ ဥဘယံ အဒိသွာ ပုန အာဂန္တွာ ဩလောကေန္တော တံ သဉ္ဇာနိတွာ တဿ ပါဒေသု ပတိတွာ အဉ္ဇလိံ ပဂ္ဂယှ ယာစန္တော ဣမံ ဂါထမာဟ –

၂၂. ‘‘ဧဟိ တံ ပဋိနေဿာမိ၊ ရာဇပုတ္တ သကံ ဃရံ၊

ရဇ္ဇံ ကာရေဟိ ဘဒ္ဒန္တေ၊ ကိံ အရညေ ကရိဿသီ’’တိ.

အထ နံ မဟာသတ္တော အာဟ –

၂၃. ‘‘အလံ မေ တေန ရဇ္ဇေန၊ ဉာတကေဟိ ဓနေန ဝါ၊

ယံ မေ အဓမ္မစရိယာယ၊ ရဇ္ဇံ လဗ္ဘေထ သာရထီ’’တိ.

တတ္ထ အလန္တိ ပဋိက္ခေပဝစနံ.

သာရထိ အာဟ –

၂၄. ‘‘ပုဏ္ဏပတ္တံ မံ လာဘေဟိ၊ ရာဇပုတ္တ ဣတော ဂတော၊

ပိတာ မာတာ စ မေ ဒဇ္ဇုံ၊ ရာဇပုတ္တ တယီ ဂတေ.

၂၅. ‘‘ဩရောဓာ စ ကုမာရာ စ၊ ဝေသိယာနာ စ ဗြာဟ္မဏာ၊

တေပိ အတ္တမနာ ဒဇ္ဇုံ၊ ရာဇပုတ္တ တယီ ဂတေ.

၂၆. ‘‘ဟတ္ထာရောဟာ အနီကဋ္ဌာ၊ ရထိကာ ပတ္တိကာရကာ၊

တေပိ အတ္တမနာ ဒဇ္ဇုံ၊ ရာဇပုတ္တ တယီ ဂတေ.

၂၇. ‘‘ဗဟုဓညာ ဇာနပဒါ၊ နေဂမာ စ သမာဂတာ၊

ဥပါယနာနိ မေ ဒဇ္ဇုံ၊ ရာဇပုတ္တ တယီ ဂတေ’’တိ.

တတ္ထ ပုဏ္ဏပတ္တန္တိ တုဋ္ဌိဒါယံ. ဒဇ္ဇုန္တိ သတ္တရတနဝဿံ ဝဿန္တာ ဝိယ မမ အဇ္ဈာသယပူရဏံ တုဋ္ဌိဒါယံ ဒဒေယျုံ. ဣဒံ သော ‘‘အပ္ပေဝ နာမ မယိ အနုကမ္ပာယ ဂစ္ဆေယျာ’’တိ စိန္တေတွာ အာဟ. ဝေသိယာနာ စာတိ ဝေဿာ စ. ဥပါယနာနီတိ ပဏ္ဏာကာရာနိ.

အထ နံ မဟာသတ္တော အာဟ –

၂၈. ‘‘ပိတု မာတု စဟံ စတ္တော၊ ရဋ္ဌဿ နိဂမဿ စ၊

အထော သဗ္ဗကုမာရာနံ၊ နတ္ထိ မယှံ သကံ ဃရံ.

၂၉. ‘‘အနုညာတော အဟံ မတျာ၊ သဉ္စတ္တော ပိတရာ မဟံ၊

ဧကောရညေ ပဗ္ဗဇိတော၊ န ကာမေ အဘိပတ္ထယေ’’တိ.

တတ္ထ ပိတု မာတု စာတိ ပိတရာ စ မာတရာ စ အဟံ စတ္တော. ဣတရေသုပိ ဧသေဝ နယော. မတျာတိ သမ္မ သာရထိ၊ အဟံ သတ္တာဟံ ရဇ္ဇံ ပရိစ္ဆိန္ဒိတွာ ဝရံ ဂဏှန္တိယာ မာတရာ အနုညာတော နာမ. သဉ္ဆတ္တောတိ သုဋ္ဌု စတ္တော. ပဗ္ဗဇိတောတိ ပဗ္ဗဇိတွာ အရညေ ဝသနတ္ထာယ နိက္ခန္တောတိ အတ္ထော.

ဧဝံ မဟာသတ္တဿ အတ္တနော ဂုဏေ ကထေန္တဿ ပီတိ ဥပ္ပဇ္ဇိ၊ တတော ပီတိဝေဂေန ဥဒါနံ ဥဒါနေန္တော အာဟ –

၃၀. ‘‘အပိ အတရမာနာနံ၊ ဖလာသာဝ သမိဇ္ဈတိ၊

ဝိပက္ကဗြဟ္မစရိယောသ္မိ၊ ဧဝံ ဇာနာဟိ သာရထိ.

၃၁. ‘‘အပိ အတရမာနာနံ၊ သမ္မဒတ္ထော ဝိပစ္စတိ၊

ဝိပက္ကဗြဟ္မစရိယောသ္မိ၊ နိက္ခန္တော အကုတောဘယော’’တိ.

တတ္ထ ဖလာသာဝါတိ အတရမာနဿ မမ သောဠသဝဿေဟိ ကတဝါယာမဿ သမိဒ္ဓံ အဇ္ဈာသယဖလံ ဒဿေတုံ ဧဝမာဟ. ဝိပက္ကဗြဟ္မစရိယောသ္မီတိ နိဋ္ဌပ္ပတ္တမနောရထော. သမ္မဒတ္ထော ဝိပစ္စတီတိ သမ္မာ ဥပါယေန ကာရဏေန ကတ္တဗ္ဗကိစ္စံ သမ္ပဇ္ဇတိ.

သာရထိ အာဟ –

၃၂. ‘‘ဧဝံ ဝဂ္ဂုကထော သန္တော၊ ဝိသဋ္ဌဝစနော စသိ၊

ကသ္မာ ပိတု စ မာတုစ္စ၊ သန္တိကေ န ဘဏီ တဒါ’’တိ.

တတ္ထ ဝဂ္ဂုကထောတိ သခိလကထော.

တတော မဟာသတ္တော အာဟ –

၃၃. ‘‘နာဟံ အသန္ဓိတာ ပက္ခော၊ န ဗဓိရော အသောတတာ၊

နာဟံ အဇိဝှတာ မူဂေါ၊ မာ မံ မူဂမဓာရယိ.

၃၄. ‘‘ပုရိမံ သရာမဟံ ဇာတိံ၊ ယတ္ထ ရဇ္ဇမကာရယိံ၊

ကာရယိတွာ တဟိံ ရဇ္ဇံ၊ ပါပတ္ထံ နိရယံ ဘုသံ.

၃၅. ‘‘ဝီသတိဉ္စေဝ ဝဿာနိ၊ တဟိံ ရဇ္ဇမကာရယိံ၊

အသီတိဝဿသဟဿာနိ၊ နိရယမှိ အပစ္စိသံ.

၃၆. ‘‘တဿ ရဇ္ဇဿဟံ ဘီတော၊ မာ မံ ရဇ္ဇာဘိသေစယုံ၊

တသ္မာ ပိတု စ မာတုစ္စ၊ သန္တိကေ န ဘဏိံ တဒါ.

၃၇. ‘‘ဥစ္ဆင်္ဂေ မံ နိသာဒေတွာ၊ ပိတာ အတ္ထာနုသာသတိ၊

ဧကံ ဟနထ ဗန္ဓထ၊ ဧကံ ခါရာပတစ္ဆိကံ၊

ဧကံ သူလသ္မိံ ဥပ္ပေထ၊ ဣစ္စဿ မနုသာသတိ.

၃၈. ‘‘တာယာဟံ ဖရုသံ သုတွာ၊ ဝါစာယော သမုဒီရိတာ၊

အမူဂေါ မူဂဝဏ္ဏေန၊ အပက္ခော ပက္ခသမ္မတော၊

သကေ မုတ္တကရီသသ္မိံ၊ အစ္ဆာဟံ သမ္ပရိပ္လုတော.

၃၉. ‘‘ကသိရဉ္စ ပရိတ္တဉ္စ၊ တဉ္စ ဒုက္ခေန သံယုတံ၊

ကောမံ ဇီဝိတမာဂမ္မ၊ ဝေရံ ကယိရာထ ကေနစိ.

၄၀. ‘‘ပညာယ စ အလာဘေန၊ ဓမ္မဿ စ အဒဿနာ၊

ကောမံ ဇီဝိတမာဂမ္မ၊ ဝေရံ ကယိရာထ ကေနစိ.

၄၁. ‘‘အပိ အတရမာနာနံ၊ ဖလာသာဝ သမိဇ္ဈတိ၊