၂၁. အသီတိနိပါတော
[၅၃၃] ၁. စူဠဟံသဇာတကဝဏ္ဏနာ
သုမုခါတိ ဣဒံ သတ္ထာ ဝေဠုဝနေ ဝိဟရန္တော အာယသ္မတော အာနန္ဒဿ ဇီဝိတပရိစ္စာဂံ အာရဗ္ဘ ကထေသိ. ဒေဝဒတ္တေန ဟိ တထာဂတံ ဇီဝိတာ ဝေါရောပေတုံ ပယောဇိတေသု ဓနုဂ္ဂဟေသု သဗ္ဗပဌမံ ပေသိတေန အာဂန္တွာ ‘‘နာဟံ၊ ဘန္တေ၊ သက္ကောမိ တံ ဘဂဝန္တံ ဇီဝိတာ ဝေါရောပေတုံ၊ မဟိဒ္ဓိကော သော ဘဂဝါ မဟာနုဘာဝေါ’’တိ ဝုတ္တေ ဒေဝဒတ္တော ‘‘အလံ၊ အာဝုသော၊ မာ တွံ သမဏံ ဂေါတမံ ဇီဝိတာ ဝေါရောပေဟိ၊ အဟမေဝ သမဏံ ဂေါတမံ ဇီဝိတာ ဝေါရောပေဿာမီ’’တိ ဝတွာ တထာဂတေ ဂိဇ္ဈကူဋပဗ္ဗတဿ ပစ္ဆိမဆာယာယ စင်္ကမန္တေ သယံ ဂိဇ္ဈကူဋံ ပဗ္ဗတံ အဘိရုဟိတွာ ယန္တဝေဂေန မဟတိံ သိလံ ပဝိဇ္ဈိ၊ ‘‘ဣမာယ သိလာယ သမဏံ ဂေါတမံ ဇီဝိတာ ဝေါရောပေဿာမီ’’တိ. တဒါ ဒွေ ပဗ္ဗတကူဋာ သမာဂန္တွာ တံ သိလံ သမ္ပဋိစ္ဆိံသု. တတော ပပဋိကာ ဥပ္ပတိတွာ ဘဂဝတော ပါဒံ ပဟရိတွာ ရုဟိရံ ဥပ္ပါဒေသိ၊ ဗလဝဝေဒနာ ပဝတ္တိံသု. ဇီဝကော တထာဂတဿ ပါဒံ သတ္ထကေန ဖာလေတွာ ဒုဋ္ဌလောဟိတံ ဝမေတွာ ပူတိမံသံ အပနေတွာ ဓောဝိတွာ ဘေသဇ္ဇံ အာလိမ္ပိတွာ နိရောဂမကာသိ. သတ္ထာ ပုရိမသဒိသမေဝ ဘိက္ခုသံဃပရိဝုတော မဟတိယာ ဗုဒ္ဓလီလာယ ဝိစရိ.
အထ နံ ဒိသွာ ဒေဝဒတ္တော စိန္တေသိ – ‘‘သမဏဿ ဂေါတမဿ ရူပသောဘဂ္ဂပ္ပတ္တံ သရီရံ ဒိသွာ ကောစိ မနုဿဘူတော ဥပသင်္ကမိတုံ န သက္ကောတိ၊ ရညော ခေါ ပန နာဠာဂိရိ နာမ ဟတ္ထီ စဏ္ဍော ဖရုသော မနုဿဃာတကော ဗုဒ္ဓဓမ္မသံဃဂုဏေ န ဇာနာတိ၊ သော တံ ဇီဝိတက္ခယံ ပါပေဿတီ’’တိ. သော ဂန္တွာ ရညော တမတ္ထံ အာရောစေသိ. ရာဇာ ‘‘သာဓူ’’တိ သမ္ပဋိစ္ဆိတွာ ဟတ္ထာစရိယံ ပက္ကောသာပေတွာ ‘‘သမ္မ၊ သွေ နာဠာဂိရိံ မတ္တံ ကတွာ ပါတောဝ သမဏေန ဂေါတမေန ပဋိပန္နဝီထိယံ ဝိဿဇ္ဇေဟီ’’တိ အာဟ. ဒေဝဒတ္တောပိ နံ ‘‘အညေသု ဒိဝသေသု ဟတ္ထီ ကိတ္တကံ သုရံ ပိဝတီ’’တိ ပုစ္ဆိတွာ ‘‘အဋ္ဌ ဃဋေ၊ ဘန္တေ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘တေန ဟိ သွေ တွံ တံ သောဠသ ဃဋေ ပါယေတွာ သမဏေန ဂေါတမေန ပဋိပန္နဝီထိယံ အဘိမုခံ ကရေယျာသီ’’တိ အာဟ. သော ‘‘သာဓူ’’တိ သမ္ပဋိစ္ဆိ. ရာဇာ နဂရေ ဘေရိံ စရာပေသိ – ‘‘သွေ နာဠာဂိရိံ မတ္တံ ကတွာ နဂရေ ဝိဿဇ္ဇေဿတိ၊ နာဂရာ ပါတောဝ သဗ္ဗကိစ္စာနိ ကတွာ အန္တရဝီထိံ မာ ပဋိပဇ္ဇိံသူ’’တိ. ဒေဝဒတ္တောပိ ရာဇနိဝေသနာ ဩရုယှ ဟတ္ထိသာလံ ဂန္တွာ ဟတ္ထိဂေါပကေ အာမန္တေတွာ ‘‘မယံ ဘဏေ ဥစ္စဋ္ဌာနိယံ နီစဋ္ဌာနေ၊ နီစဋ္ဌာနိယံ ဝါ ဥစ္စဋ္ဌာနေ ကာတုံ သမတ္ထာ၊ သစေ ဝေါ ယသေန အတ္ထော၊ သွေ ပါတောဝ နာဠာဂိရိံ တိခိဏသုရာယ သောဠသ ဃဋေ ပါယေတွာ သမဏဿ ဂေါတမဿ အာဂမနဝေလာယ တုတ္တတောမရေဟိ ဝိဇ္ဈိတွာ ကုဇ္ဈာပေတွာ ဟတ္ထိသာလံ ဘိန္ဒာပေတွာ သမဏေန ဂေါတမေန ပဋိပန္နဝီထိယံ အဘိမုခံ ကတွာ သမဏံ ဂေါတမံ ဇီဝိတက္ခယံ ပါပေထာ’’တိ အာဟ. တေ ‘‘သာဓူ’’တိ သမ္ပဋိစ္ဆိံသု.
သာ ပဝတ္တိ သကလနဂရေ ဝိတ္ထာရိကာ အဟောသိ. ဗုဒ္ဓဓမ္မသံဃမာမကာ ဥပါသကာ တံ သုတွာ သတ္ထာရံ ဥပသင်္ကမိတွာ ‘‘ဘန္တေ၊ ဒေဝဒတ္တော ရညာ သဒ္ဓိံ ဧကတော ဟုတွာ သွေ တုမှေဟိ ပဋိပန္နဝီထိယံ နာဠာဂိရိံ ဝိဿဇ္ဇာပေဿတိ၊ သွေ ပိဏ္ဍာယ အပဝိသိတွာ ဣဓေဝ ဟောထ၊ မယံ ဝိဟာရေယေဝ ဗုဒ္ဓပ္ပမုခဿ ဘိက္ခုသံဃဿ ဘိက္ခံ ဒဿာမာ’’တိ ဝဒိံသု. သတ္ထာပိ ‘‘သွေ ပိဏ္ဍာယ န ပဝိသိဿာမီ’’တိ အဝတွာဝ ‘‘အဟံ သွေ နာဠာဂိရိံ ဒမေတွာ ပါဋိဟာရိယံ ကတွာ တိတ္ထိယေ မဒ္ဒိတွာ ရာဇဂဟေ ပိဏ္ဍာယ အစရိတွာဝ ဘိက္ခုသံဃပရိဝုတော နဂရာ နိက္ခမိတွာ ဝေဠုဝနမေဝ အာဂမိဿာမိ၊ ရာဇဂဟဝါသိနောပိ ဗဟူနိ ဘတ္တဘာဇနာနိ ဂဟေတွာ ဝေဠုဝနမေဝ အာဂမိဿန္တိ၊ သွေ ဝိဟာရေယေဝ ဘတ္တဂ္ဂံ ဘဝိဿတီ’’တိ ဣမိနာ ကာရဏေန တေသံ အဓိဝါသေသိ. တေ တထာဂတဿ အဓိဝါသနံ ဝိဒိတွာ ဘတ္တဘာဇနာနိ အာဟရိတွာ ‘‘ဝိဟာရေယေဝ ဒါနံ ဒဿာမာ’’တိ ပက္ကမိံသု.
သတ္ထာပိ ပဌမယာမေ ဓမ္မံ ဒေသေတွာ မဇ္ဈိမယာမေ ဒေဝတာနံ ပဉှံ ဝိဿဇ္ဇေတွာ ပစ္ဆိမယာမဿ ပဌမကောဋ္ဌာသေ သီဟသေယျံ ကပ္ပေတွာ ဒုတိယကောဋ္ဌာသေ ဖလသမာပတ္တိယာ ဝီတိနာမေတွာ တတိယကောဋ္ဌာသေ မဟာကရုဏာသမာပတ္တိံ သမာပဇ္ဇိတွာ ဝုဋ္ဌာယ ဗောဓနေယျဗန္ဓဝေ ဩလောကေန္တော နာဠာဂိရိဒမနေ စတုရာသီတိယာ ပါဏသဟဿာနံ ဓမ္မာဘိသမယံ ဒိသွာ ဝိဘာတာယ ရတ္တိယာ ကတသရီရပဋိဇဂ္ဂနော ဟုတွာ အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ အာမန္တေတွာ၊ ‘‘အာနန္ဒ၊ အဇ္ဇ ရာဇဂဟပရိဝတ္တကေသု အဋ္ဌာရသသု မဟာဝိဟာရေသု သဗ္ဗေသမ္ပိ ဘိက္ခူနံ မယာသဒ္ဓိံ ရာဇဂဟံ ပဝိသိတုံ အာရောစေဟီ’’တိ အာဟ. ထေရော တထာ အကာသိ. သဗ္ဗေပိ ဘိက္ခူ ဝေဠုဝနေ သန္နိပတိံသု. သတ္ထာ မဟာဘိက္ခုသံဃပရိဝုတော ရာဇဂဟံ ပါဝိသိ. အထ ဟတ္ထိမေဏ္ဍာ ယထာနုသိဋ္ဌံ ပဋိပဇ္ဇိံသု၊ မဟန္တော သမာဂမော အဟောသိ. သဒ္ဓါသမ္ပန္နာ မနုဿာ ‘‘အဇ္ဇ ကိရ ဗုဒ္ဓနာဂဿ တိရစ္ဆာနနာဂေန သင်္ဂါမော ဘဝိဿတိ၊ အနူပမာယ ဗုဒ္ဓလီလာယ နာဠာဂိရိဒမနံ ပဿိဿာမာ’’တိ ပါသာဒဟမ္မိယဂေဟစ္ဆဒနာဒီနိ အဘိရုဟိတွာ အဋ္ဌံသု. အသဒ္ဓါ ပန မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကာ ‘‘အယံ နာဠာဂိရိ စဏ္ဍော ဖရုသော မနုဿဃာတကော ဗုဒ္ဓါဒီနံ ဂုဏံ န ဇာနာတိ၊ သော အဇ္ဇ သမဏဿ ဂေါတမဿ သုဝဏ္ဏဝဏ္ဏံ သရီရံ ဝိဒ္ဓံသေတွာ ဇီဝိတက္ခယံ ပါပေဿတိ၊ အဇ္ဇ ပစ္စာမိတ္တဿ ပိဋ္ဌိံ ပဿိဿာမာ’’တိ ပါသာဒါဒီသု အဋ္ဌံသု.
ဟတ္ထီပိ ဘဂဝန္တံ အာဂစ္ဆန္တံ ဒိသွာ မနုဿေ တာသေန္တော ဂေဟာနိ ဝိဒ္ဓံသေန္တော သကဋာနိ သံစုဏ္ဏေန္တော သောဏ္ဍံ ဥဿာပေတွာ ပဟဋ္ဌကဏ္ဏဝါလော ပဗ္ဗတော ဝိယ အဇ္ဈောတ္ထရန္တော ယေန ဘဂဝါ တေနာဘိဓာဝိ. တံ အာဂစ္ဆန္တံ ဒိသွာ ဘိက္ခူ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘အယံ၊ ဘန္တေ၊ နာဠာဂိရိ စဏ္ဍော ဖရုသော မနုဿဃာတကော ဣမံ ရစ္ဆံ ပဋိပန္နော၊ န ခေါ ပနာယံ ဗုဒ္ဓါဒိဂုဏံ ဇာနာတိ၊ ပဋိက္ကမတု၊ ဘန္တေ၊ ဘဂဝါ၊ ပဋိက္ကမတု သုဂတော’’တိ. မာ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘာယိတ္ထ၊ ပဋိဗလော အဟံ နာဠာဂိရိံ ဒမေတုန္တိ. အထာယသ္မာ သာရိပုတ္တော သတ္ထာရံ ယာစိ – ‘‘ဘန္တေ၊ ပိတု ဥပ္ပန္နကိစ္စံ နာမ ဇေဋ္ဌပုတ္တဿ ဘာရော၊ အဟမေဝ တံ ဒမေမီ’’တိ. အထ နံ သတ္ထာ၊ ‘‘သာရိပုတ္တ၊ ဗုဒ္ဓဗလံ နာမ အညံ၊ သာဝကဗလံ အညံ၊ တိဋ္ဌ တွ’’န္တိ ပဋိဗာဟိ. ဧဝံ ယေဘုယျေန အသီတိ မဟာထေရာ ယာစိံသု. သတ္ထာ သဗ္ဗေပိ ပဋိဗာဟိ. အထ အာယသ္မာ အာနန္ဒော သတ္ထရိ ဗလဝသိနေဟေန အဓိဝါသေတုံ အသက္ကောန္တော ‘‘အယံ ဟတ္ထီ ပဌမံ မံ မာရေတူ’’တိ တထာဂတဿတ္ထာယ ဇီဝိတံ ပရိစ္စဇိတွာ ဂန္တွာ သတ္ထု ပုရတော အဋ္ဌာသိ. အထ နံ သတ္ထာ ‘‘အပေဟိ၊ အာနန္ဒ၊ မာ မေ ပုရတော အဋ္ဌာသီ’’တိ အာဟ. ‘‘ဘန္တေ၊ အယံ ဟတ္ထီ စဏ္ဍော ဖရုသော မနုဿဃာတကော ကပ္ပုဋ္ဌာနဂ္ဂိသဒိသော ပဌမံ မံ မာရေတွာ ပစ္ဆာ တုမှာကံ သန္တိကံ အာဂစ္ဆတူ’’တိ ထေရော အဝစ. ယာဝတတိယံ ဝုစ္စမာနောပိ တထေဝ အဋ္ဌာသိ န ပဋိက္ကမိ. အထ နံ ဘဂဝါ ဣဒ္ဓိဗလေန ပဋိက္ကမာပေတွာ ဘိက္ခူနံ အန္တရေ ဌပေသိ.
တသ္မိံ ခဏေ ဧကာ ဣတ္ထီ နာဠာဂိရိံ ဒိသွာ မရဏဘယဘီတာ ပလာယမာနာ အင်္ကေန ဂဟိတံ ဒါရကံ ဟတ္ထိနော စ တထာဂတဿ စ အန္တရေ ဆဍ္ဍေတွာ ပလာယိ. ဟတ္ထီ တံ အနုဗန္ဓိတွာ နိဝတ္တိတွာ ဒါရကဿ သန္တိကံ အဂမာသိ. တဒါ ဒါရကော မဟာရဝံ ရဝိ. သတ္ထာ နာဠာဂိရိံ ဩဒိဿကမေတ္တာယ ဖရိတွာ သုမဓုရံ ဗြဟ္မဿရံ နိစ္ဆာရေတွာ ‘‘အမ္ဘော နာဠာဂိရိ တံ သောဠသ သုရာဃဋေ ပါယေတွာ မတ္တံ ကရောန္တာ န ‘အညံ ဂဏှိဿတီ’တိ ကရိံသု၊ ‘မံ ဂဏှိဿတီ’တိ ပန ကရိံသု၊ မာ အကာရဏေန ဇင်္ဃာယော ကိလမေန္တော ဝိစရိ၊ ဣတော ဧဟီ’’တိ ပက္ကောသိ. သော သတ္ထု ဝစနံ သုတွာ အက္ခီနိ ဥမ္မီလေတွာ ဘဂဝတော ရူပသိရိံ ဩလောကေတွာ ပဋိလဒ္ဓသံဝေဂေါ ဗုဒ္ဓတေဇေန ပစ္ဆိန္နသုရာမဒေါ သောဏ္ဍံ ဩလမ္ဗေန္တော ကဏ္ဏေ စာလေန္တော အာဂန္တွာ တထာဂတဿ ပါဒေသု ပတိ. အထ နံ သတ္ထာ၊ ‘‘နာဠာဂိရိ၊ တွံ တိရစ္ဆာနဟတ္ထီ၊ အဟံ ဗုဒ္ဓဝါရဏော၊ ဣတော ပဋ္ဌာယ မာ စဏ္ဍော ဖရုသော မနုဿဃာတကော ဘဝ၊ သဗ္ဗသတ္တေသု မေတ္တစိတ္တံ ပဋိလဘာ’’တိ ဝတွာ ဒက္ခိဏဟတ္ထံ ပသာရေတွာ ကုမ္ဘေ ပရာမသိတွာ –
‘‘မာ ကုဉ္ဇရ နာဂမာသဒေါ၊ ဒုက္ခော ဟိ ကုဉ္ဇရ နာဂမာသဒေါ၊
န ဟိ နာဂဟတဿ ကုဉ္ဇရ၊ သုဂတိ ဟောတိ ဣတော ပရံ ယတော.
‘‘မာ စ မဒေါ မာ စ ပမာဒေါ၊ န ဟိ ပမတ္တာ သုဂတိံ ဝဇန္တိ တေ၊
တွညေဝ တထာ ကရိဿသိ၊ ယေန တွံ သုဂတိံ ဂမိဿသီ’’တိ. (စူဠဝ. ၃၄၂) –
ဓမ္မံ ဒေသေသိ.
တဿ သကလသရီရံ ပီတိယာ နိရန္တရံ ဖုဋံ အဟောသိ. သစေ ကိရ တိရစ္ဆာနဂတော နာဘဝိဿာ၊ သောတာပတ္တိဖလံ အဓိဂမိဿာ. မနုဿာ တံ ပါဋိဟာရိယံ ဒိသွာ ဥန္နဒိံသု အပ္ဖေါဋိံသု၊ သဉ္ဇာတသောမနဿာ နာနာဘရဏာနိ ခိပိံသု၊ တာနိ ဟတ္ထိဿ သရီရံ ပဋိစ္ဆာဒယိံသု. တတော ပဋ္ဌာယ နာဠာဂိရိ ဓနပါလကော နာမ ဇာတော. တသ္မိံ ခေါ ပန ဓနပါလကသမာဂမေ စတုရာသီတိ ပါဏသဟဿာနိ အမတံ ပိဝိံသု. သတ္ထာ ဓနပါလကံ ပဉ္စသု သီလေသု ပတိဋ္ဌာပေသိ. သော သောဏ္ဍာယ ဘဂဝတော ပါဒေ ပံသူနိ ဂဟေတွာ ဥပရိ မုဒ္ဓနိ အာကိရိတွာ ပဋိကုဋိတောဝ ပဋိက္ကမိတွာ ဒဿနူပစာရေ ဌိတော ဒသဗလံ ဝန္ဒိတွာ နိဝတ္တိတွာ ဟတ္ထိသာလံ ပါဝိသိ. တတော ပဋ္ဌာယ ဒန္တသုဒန္တော ဟုတွာ န ကဉ္စိ ဝိဟေဌေတိ. သတ္ထာ နိပ္ဖန္နမနောရထော ‘‘ယေဟိ ယံ ဓနံ ခိတ္တံ၊ တေသညေဝ တံ ဟောတူ’’တိ အဓိဋ္ဌာယ ‘‘အဇ္ဇ မယာ မဟန္တံ ပါဋိဟာရိယံ ကတံ၊ ဣမသ္မိံ နဂရေ ပိဏ္ဍာယ စရဏံ အပ္ပဋိရူပ’’န္တိ တိတ္ထိယေ မဒ္ဒိတွာ ဘိက္ခုသံဃပရိဝုတော ဇယပ္ပတ္တော ဝိယ ခတ္တိယော နဂရာ နိက္ခမိတွာ ဝေဠုဝနမေဝ ဂတော. နဂရဝါသိနော ဗဟုံ အန္နပါနခါဒနီယံ အာဒါယ ဝိဟာရံ ဂန္တွာ မဟာဒါနံ ပဝတ္တယိံသု.
တံ ဒိဝသံ သာယနှသမယေ ဓမ္မသဘံ ပူရေတွာ သန္နိသိန္နာ ဘိက္ခူ ကထံ သမုဋ္ဌာပေသုံ – ‘‘အာဝုသော၊ အာယသ္မတာ အာနန္ဒေန တထာဂတဿတ္ထာယ အတ္တနော ဇီဝိတံ ပရိစ္စဇန္တေန ဒုက္ကရံ ကတံ၊ နာဠာဂိရိံ ဒိသွာ သတ္ထာရာ တိက္ခတ္တုံ ပဋိဗာဟိယမာနောပိ နာပဂတော၊ အဟော ဒုက္ကရကာရကော၊ အာဝုသော၊ အာယသ္မာ အာနန္ဒော’’တိ. သတ္ထာ ‘‘အာနန္ဒဿ ဂုဏကထာ ပဝတ္တတိ၊ ဂန္တဗ္ဗံ မယာ ဧတ္ထာ’’တိ ဂန္ဓကုဋိတော နိက္ခမိတွာ အာဂန္တွာ ‘‘ကာယ နုတ္ထ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဧတရဟိ ကထာယ သန္နိသိန္နာ’’တိ ပုစ္ဆိတွာ ‘‘ဣမာယ နာမာ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘န၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဣဒါနေဝ၊ ပုဗ္ဗေပိ အာနန္ဒော တိရစ္ဆာနယောနိယံ နိဗ္ဗတ္တောပိ မမတ္ထာယ ဇီဝိတံ ပရိစ္စဇိယေဝါ’’တိ ဝတွာ တေဟိ ယာစိတော အတီတံ အာဟရိ.
အတီတေ မဟိံသကရဋ္ဌေ သာဂလနဂရေ သာဂလော နာမ ရာဇာ ဓမ္မေန ရဇ္ဇံ ကာရေသိ. တဒါ နဂရတော အဝိဒူရေ ဧကသ္မိံ နေသာဒဂါမကေ အညတရော နေသာဒေါ ပါသေဟိ သကုဏေ ဗန္ဓိတွာ နဂရေ ဝိက္ကိဏန္တော ဇီဝိကံ ကပ္ပေသိ. နဂရတော စ အဝိဒူရေ အာဝဋ္ဋတော ဒွါဒသယောဇနော မာနုသိယော နာမ ပဒုမသရော အဟောသိ ပဉ္စဝဏ္ဏပဒုမသဉ္ဆန္နော. တတ္ထ နာနပ္ပကာရော သကုဏသံဃော ဩတရိ. သော နေသာဒေါ တတ္ထ အနိယာမေန ပါသေ ဩဍ္ဍေသိ. တသ္မိံ ကာလေ ဓတရဋ္ဌော ဟံသရာဇာ ဆန္နဝုတိဟံသသဟဿပရိဝါရော စိတ္တကူဋပဗ္ဗတေ သုဝဏ္ဏဂုဟာယံ ဝသတိ၊ သုမုခေါ နာမဿ သေနာပတိ အဟောသိ. အထေကဒိဝသံ တတော ဟံသယူထာ ကတိပယာ သုဝဏ္ဏဟံသာ မာနုသိယံ သရံ ဂန္တွာ ပဟူတဂေါစရေ တသ္မိံ ယထာသုခံ ဝိစရိတွာ သုဟိတာ စိတ္တကူဋံ အာဂန္တွာ ဓတရဋ္ဌဿ အာရောစေသုံ – ‘‘မဟာရာဇ၊ မနုဿပထေ မာနုသိယော နာမ ပဒုမသရော သမ္ပန္နဂေါစရော၊ တတ္ထ ဂေါစရံ ဂဏှိတုံ ဂစ္ဆာမာ’’တိ. သော ‘‘မနုဿပထော နာမ သာသင်္ကော သပ္ပဋိဘယော၊ မာ ဝေါ ရုစ္စိတ္ထာ’’တိ ပဋိက္ခိပိတွာပိ တေဟိ ပုနပ္ပုနံ ဝုစ္စမာနော ‘‘သစေ တုမှာကံ ရုစ္စတိ၊ ဂစ္ဆာမာ’’တိ သပရိဝါရော တံ သရံ အဂမာသိ. သော အာကာသာ ဩတရန္တော ပါဒံ ပါသေ ပဝေသေန္တောယေဝ ဩတရိ. အထဿ ပါသော ပါဒံ အယပဋ္ဋကေန ကဍ္ဎန္တော ဝိယ အာဗန္ဓိတွာ ဂဏှိ. အထဿ ‘‘ဆိန္ဒိဿာမိ န’’န္တိ အာကဍ္ဎန္တဿ ပဌမဝါရေ စမ္မံ ဆိဇ္ဇိ၊ ဒုတိယဝါရေ မံသံ ဆိဇ္ဇိ၊ တတိယဝါရေ နှာရု ဆိဇ္ဇိ၊ ပါသော အဋ္ဌိံ အာဟစ္စ အဋ္ဌာသိ၊ လောဟိတံ ပဂ္ဃရိ၊ ဗလဝဝေဒနာ ပဝတ္တိံသု.
သော စိန္တေသိ – ‘‘သစာဟံ ဗဒ္ဓရဝံ ရဝိဿာမိ၊ ဉာတကာ မေ ဥတြသ္တာ ဟုတွာ ဂေါစရံ အဂ္ဂဏှိတွာ ဆာတဇ္ဈတ္တာဝ ပလာယန္တာ ဒုဗ္ဗလတာယ မဟာသမုဒ္ဒေ ပတိဿန္တီ’’တိ. သော ဝေဒနံ အဓိဝါသေတွာ ဉာတီနံ ယာဝဒတ္ထံ စရိတွာ ဟံသာနံ ကီဠနကာလေ မဟန္တေန သဒ္ဒေန ဗဒ္ဓရဝံ ရဝိ. တံ သုတွာ တေ ဟံသာ မရဏဘယတဇ္ဇိတာ ဝဂ္ဂဝဂ္ဂါ ဟုတွာ စိတ္တကူဋာဘိမုခါ ပက္ကမိံသု. တေသု ပက္ကန္တေသု သုမုခေါ ဟံသသေနာပတိ ‘‘ကစ္စိ နု ခေါ ဣဒံ ဘယံ မဟာရာဇဿ ဥပ္ပန္နံ၊ ဇာနိဿာမိ န’’န္တိ ဝေဂေန ပက္ခန္ဒိတွာ ပုရတော ဂစ္ဆန္တဿ ဟံသဂဏဿ အန္တရေ မဟာသတ္တံ အဒိသွာ မဇ္ဈိမဟံသဂဏံ ဝိစိနိ၊ တတ္ထပိ အဒိသွာ ပစ္ဆိမဟံသဂဏံ ဝိစိနိ၊ တတ္ထပိ အဒိသွာ ‘‘နိဿံသယံ တဿေဝေဒံ ဘယံ ဥပ္ပန္န’’န္တိ နိဝတ္တိတွာ အာဂစ္ဆန္တော မဟာသတ္တံ ပါသေ ဗဒ္ဓံ လောဟိတမက္ခိတံ ဒုက္ခာတုရံ ပင်္ကပိဋ္ဌေ နိပန္နံ ဒိသွာ ‘‘မာ ဘာယိ၊ မဟာရာဇ၊ အဟံ မမ ဇီဝိတံ ပရိစ္စဇိတွာ တုမှေ ပါသတော မောစေဿာမီ’’တိ ဝဒန္တော ဩတရိတွာ မဟာသတ္တံ အဿာသေန္တောဝ ပင်္ကပိဋ္ဌေ နိသီဒိ. အထ နံ ဝီမံသန္တော မဟာသတ္တော ပဌမံ ဂါထမာဟ –
၁. ‘‘သုမုခ အနုပစိနန္တာ၊ ပက္ကမန္တိ ဝိဟင်္ဂမာ၊
ဂစ္ဆ တုဝမ္ပိ မာ ကင်္ခိ၊ နတ္ထိ ဗဒ္ဓေ သဟာယတာ’’တိ.
တတ္ထ အနုပစိနန္တာတိ သိနေဟေန အာလယဝသေန အနောလောကေန္တာ. ပက္ကမန္တီတိ ဧတေ ဆန္နဝုတိ ဟံသသဟဿာ ဉာတိဝိဟင်္ဂမာ မံ ဆဍ္ဍေတွာ ဂစ္ဆန္တိ၊ တွမ္ပိ ဂစ္ဆ၊ မာ ဣဓ ဝါသံ အာကင်္ခိ၊ ဧဝဉှိ ပါသေန ဗဒ္ဓေ မယိ သဟာယတာ နာမ နတ္ထိ၊ န ဟိ တေ အဟံ ဣဒါနိ ကိဉ္စိ သဟာယကိစ္စံ ကာတုံ သက္ခိဿာမိ၊ ကိံ တေ မယာ နိရူပကာရေန၊ ပပဉ္စံ အကတွာ ဂစ္ဆေဝါတိ ဝဒတိ.
ဣတော ပရံ –
၂. ‘‘ဂစ္ဆေ ဝါဟံ န ဝါ ဂစ္ဆေ၊ န တေန အမရော သိယံ၊
သုခိတံ တံ ဥပါသိတွာ၊ ဒုက္ခိတံ တံ ကထံ ဇဟေ.
၃. ‘‘မရဏံ ဝါ တယာ သဒ္ဓိံ၊ ဇီဝိတံ ဝါ တယာ ဝိနာ၊
တဒေဝ မရဏံ သေယျော၊ ယဉ္စေ ဇီဝေ တယာ ဝိနာ.
၄. ‘‘နေသ ဓမ္မော မဟာရာဇ၊ ယံ တံ ဧဝံ ဂတံ ဇဟေ၊
ယာ ဂတိ တုယှံ သာ မယှံ၊ ရုစ္စတေ ဝိဟဂါဓိပ.
၅. ‘‘ကာ နု ပါသေန ဗဒ္ဓဿ၊ ဂတိ အညာ မဟာနသာ၊
သာ ကထံ စေတယာနဿ၊ မုတ္တဿ တဝ ရုစ္စတိ.
၆. ‘‘ကံ ဝါ တွံ ပဿသေ အတ္ထံ၊ မမ တုယှဉ္စ ပက္ခိမ၊
ဉာတီနံ ဝါဝသိဋ္ဌာနံ၊ ဥဘိန္နံ ဇီဝိတက္ခယေ.
၇. ‘‘ယံ န ကဉ္စနဒေပိဉ္ဆ၊ အန္ဓေန တမသာ ဂတံ၊
တာဒိသေ သဉ္စဇံ ပါဏံ၊ ကမတ္ထမဘိဇောတယေ.
၈. ‘‘ကထံ နု ပတတံ သေဋ္ဌ၊ ဓမ္မေ အတ္ထံ န ဗုဇ္ဈသိ၊
ဓမ္မော အပစိတော သန္တော၊ အတ္ထံ ဒဿေတိ ပါဏိနံ.
၉. ‘‘သောဟံ ဓမ္မံ အပေက္ခာနော၊ ဓမ္မာ စတ္ထံ သမုဋ္ဌိတံ၊
ဘတ္တိဉ္စ တယိ သမ္ပဿံ၊ နာဝကင်္ခါမိ ဇီဝိတံ.
၁၀. ‘‘အဒ္ဓါ ဧသော သတံ ဓမ္မော၊ ယော မိတ္တော မိတ္တမာပဒေ.
န စဇေ ဇီဝိတဿာပိ၊ ဟေတုဓမ္မမနုဿရံ.
၁၁. ‘‘သွာယံ ဓမ္မော စ တေ စိဏ္ဏော၊ ဘတ္တိ စ ဝိဒိတာ မယိ၊
ကာမံ ကရဿု မယှေတံ၊ ဂစ္ဆေဝါနုမတော မယာ.
၁၂. ‘‘အပိ တွေဝံ ဂတေ ကာလေ၊ ယံ ခဏ္ဍံ ဉာတိနံ မယာ၊
တယာ တံ ဗုဒ္ဓိသမ္ပန္နံ၊ အဿ ပရမသံဝုတံ.
၁၃. ‘‘ဣစ္စေဝံ မန္တယန္တာနံ၊ အရိယာနံ အရိယဝုတ္တိနံ၊
ပစ္စဒိဿထ နေသာဒေါ၊ အာတုရာနမိဝန္တကော.
၁၄. ‘‘တေ သတ္တုမဘိသဉ္စိက္ခ၊ ဒီဃရတ္တံ ဟိတာ ဒိဇာ၊
တုဏှီမာသိတ္ထ ဥဘယော၊ န သဉ္စလေသုမာသနာ.
၁၅. ‘‘ဓတရဋ္ဌေ စ ဒိသွာန၊ သမုဍ္ဍေန္တေ တတော တတော၊
အဘိက္ခမထ ဝေဂေန၊ ဒိဇသတ္တု ဒိဇာဓိပေ.
၁၆. ‘‘သော စ ဝေဂေနဘိက္ကမ္မ၊ အာသဇ္ဇ ပရမေ ဒိဇေ၊
ပစ္စကမိတ္ထ နေသာဒေါ၊ ဗဒ္ဓါ ဣတိ ဝိစိန္တယံ.
၁၇. ‘‘ဧကံဝ ဗဒ္ဓမာသီနံ၊ အဗဒ္ဓဉ္စ ပုနာပရံ၊
အာသဇ္ဇ ဗဒ္ဓမာသီနံ၊ ပေက္ခမာနမဒီနဝံ.
၁၈. ‘‘တတော သော ဝိမတောယေဝ၊ ပဏ္ဍရေ အဇ္ဈဘာသထ၊
ပဝဍ္ဎကာယေ အာသီနေ၊ ဒိဇသံဃဂဏာဓိပေ.
၁၉. ‘‘ယံ နု ပါသေန မဟတာ၊ ဗဒ္ဓေါ န ကုရုတေ ဒိသံ၊
အထ ကသ္မာ အဗဒ္ဓေါ တွံ၊ ဗလီ ပက္ခိ န ဂစ္ဆသိ.
၂၀. ‘‘ကိံ နု တျာယံ ဒိဇော ဟောတိ၊ မုတ္တော ဗဒ္ဓံ ဥပါသသိ၊
ဩဟာယ သကုဏာ ယန္တိ၊ ကိံ ဧကော အဝဟီယသိ.
၂၁. ‘‘ရာဇာ မေ သော ဒိဇာမိတ္တ၊ သခါ ပါဏသမော စ မေ၊
နေဝ နံ ဝိဇဟိဿာမိ၊ ယာဝ ကာလဿ ပရိယာယံ.
၂၂. ‘‘ကထံ ပနာယံ ဝိဟင်္ဂေါ၊ နာဒ္ဒသ ပါသမောဍ္ဍိတံ၊
ပဒဉှေတံ မဟန္တာနံ၊ ဗောဒ္ဓုမရဟန္တိ အာပဒံ.
၂၃. ‘‘ယဒါ ပရာဘဝေါ ဟောတိ၊ ပေါသော ဇီဝိတသင်္ခယေ၊
အထ ဇာလဉ္စ ပါသဉ္စ၊ အာသဇ္ဇာပိ န ဗုဇ္ဈတိ.
၂၄. ‘‘အပိ တွေဝ မဟာပည၊ ပါသာ ဗဟုဝိဓာ တတာ၊
ဂုယှမာသဇ္ဇ ဗဇ္ဈန္တိ၊ အထေဝံ ဇီဝိတက္ခယေ’’တိ. –
ဣမာသံ ဂါထာနံ သမ္ဗန္ဓော ပါဠိနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗော.
တတ္ထ ဂစ္ဆေ ဝါတိ၊ မဟာရာဇ၊ အဟံ ဣတော ဂစ္ဆေယျံ ဝါ န ဝါ၊ နာဟံ တေန ဂမနေန ဝါ အဂမနေန ဝါ အမရော သိယံ၊ အဟဉှိ ဣတော ဂတောပိ အဂတောပိ မရဏတော အမုတ္တောဝ၊ ဣတော ပုဗ္ဗေ ပန သုခိတံ တံ ဥပါသိတွာ ဣဒါနိ ဒုက္ခိတံ တံ ကထံ ဇဟေယျန္တိ ဝဒတိ. မရဏံ ဝါတိ မမ အဂစ္ဆန္တဿ ဝါ တယာ သဒ္ဓိံ မရဏံ ဘဝေယျ၊ ဂစ္ဆန္တဿ ဝါ တယာ ဝိနာ ဇီဝိတံ. တေသု ဒွီသု ယံ တယာ သဒ္ဓိံ မရဏံ၊ တဒေဝ မေ ဝရံ၊ ယံ တယာ ဝိနာ ဇီဝေယျံ၊ န မေ တံ ဝရန္တိ အတ္ထော. ရုစ္စတေတိ ယာ တဝ ဂတိ နိပ္ဖတ္တိ၊ သာဝ မယှံ ရုစ္စတိ. သာ ကထန္တိ သမ္မ သုမုခ မမ တာဝ ဒဠှေန ဝါလပါသေန ဗဒ္ဓဿ ပရဟတ္ထံ ဂတဿ သာ ဂတိ ရုစ္စတု၊ တဝ ပန စေတယာနဿ သစေတနဿ ပညဝတော မုတ္တဿ ကထံ ရုစ္စတိ.
ပက္ခိမာတိ ပက္ခသမ္ပန္န. ဥဘိန္နန္တိ အမှာကံ ဒွိန္နံ ဇီဝိတက္ခယေ သတိ တွံ မမ ဝါ တဝ ဝါ အဝသိဋ္ဌဉာတီနံ ဝါ ကံ အတ္ထံ ပဿသိ. ယံ နာတိ ဧတ္ထ န-ကာရော ဥပမာနေ. ကဉ္စနဒေပိဉ္ဆာတိ ကဉ္စနဒွေပိဉ္ဆ၊ အယမေဝ ဝါ ပါဌော၊ ကဉ္စနသဒိသဥဘယပက္ခာတိ အတ္ထော. တမသာတိ တမသိ. ဂတန္တိ ကတံ၊ အယမေဝ ဝါ ပါဌော. ပုရိမဿ န-ကာရဿ ဣမိနာ သမ္ဗန္ဓော၊ ‘‘န ကတ’’န္တိ ကတံ ဝိယာတိ အတ္ထော. ဣဒံ ဝုတ္တံ ဟောတိ – တယိ ပါဏံ စဇန္တေပိ အစဇန္တေပိ မမ ဇီဝိတဿ အဘာဝါ ယံ တဝ ပါဏသဉ္စဇနံ၊ တံ အန္ဓေန တမသိ ကတံ ဝိယ ကိဉ္စိဒေဝ ရူပကမ္မံ အပစ္စက္ခဂုဏံ၊ တာဒိသေ တဝ အပစ္စက္ခဂုဏေ ပါဏသဉ္စဇနေ တွံ ပါဏံ သဉ္စဇန္တော ကမတ္ထံ ဇောတေယျာသီတိ.
ဓမ္မော အပစိတော သန္တောတိ ဓမ္မော ပူဇိတော မာနိတော သမာနော. အတ္ထံ ဒဿေတီတိ ဝုဒ္ဓိံ ဒဿေတိ. အပေက္ခာနောတိ အပေက္ခန္တော. ဓမ္မာ စတ္ထန္တိ ဓမ္မတော စ အတ္ထံ သမုဋ္ဌိတံ ပဿန္တော. ဘတ္တိန္တိ သိနေဟံ. သတံ ဓမ္မောတိ ပဏ္ဍိတာနံ သဘာဝေါ. ယော မိတ္တောတိ ယော မိတ္တော အာပဒါသု မိတ္တံ န စဇေ၊ တဿ အစဇန္တဿ မိတ္တဿ ဧသ သဘာဝေါ နာမ အဒ္ဓါ သတံ ဓမ္မော. ဝိဒိတာတိ ပါကဋာ ဇာတာ. ကာမံ ကရဿူတိ ဧတံ မမ ကာမံ မယာ ဣစ္ဆိတံ မမ ဝစနံ ကရဿု. အပိ တွေဝံ ဂတေ ကာလေတိ အပိ တု ဧဝံ ဂတေ ကာလေ မယိ ဣမသ္မိံ ဌာနေ ပါသေန ဗဒ္ဓေ. ပရမသံဝုတန္တိ ပရမပရိပုဏ္ဏံ.
ဣစ္စေဝံ မန္တယန္တာနန္တိ ‘‘ဂစ္ဆ၊ န ဂစ္ဆာမီ’’တိ ဧဝံ ကထေန္တာနံ အရိယာနန္တိ အာစာရအရိယာနံ. ပစ္စဒိဿထာတိ ကာသာယာနိ နိဝါသေတွာ ရတ္တမာလံ ပိဠန္ဓိတွာ မုဂ္ဂရံ အာဒါယ အာဂစ္ဆန္တော အဒိဿထ. အာတုရာနန္တိ ဂိလာနာနံ မစ္စု ဝိယ. အဘိသဉ္စိက္ခာတိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ တေ ဥဘောပိ သတ္တုံ အာယန္တံ ပဿိတွာ. ဟိတာတိ ဒီဃရတ္တံ အညမညဿ ဟိတာ မုဒုစိတ္တာ. န သဉ္စလေသုမာသနာတိ အာသနတော န စလိံသု၊ ယထာနိသိန္နာဝ အဟေသုံ. သုမုခေါ ပန ‘‘အယံ နေသာဒေါ အာဂန္တွာ ပဟရန္တော မံ ပဌမံ ပဟရတူ’’တိ စိန္တေတွာ မဟာသတ္တံ ပစ္ဆတော ကတွာ နိသီဒိ.
ဓတရဋ္ဌေတိ ဟံသေ. သမုဍ္ဍေန္တေတိ မရဏဘယေန ဣတော စိတော စ ဥပ္ပတန္တေ ဒိသွာ. အာသဇ္ဇာတိ ဣတရေ ဒွေ ဇနေ ဥပဂန္တွာ. ပစ္စကမိတ္ထာတိ ‘‘ဗဒ္ဓါ၊ န ဗဒ္ဓါ’’တိ စိန္တေန္တော ဥပဓာရေန္တော အကမိတ္ထ၊ ဝေဂံ ဟာပေတွာ သဏိကံ အဂမာသိ. အာသဇ္ဇ ဗဒ္ဓမာသီနန္တိ ဗဒ္ဓံ မဟာသတ္တံ ဥပဂန္တွာ နိသိန္နံ သုမုခံ. အဒီနဝန္တိအာဒီနဝမေဝ ဟုတွာ မဟာသတ္တံ ဩလောကေန္တံ ဒိသွာ. ဝိမတောတိ ကိံ နု ခေါ အဗဒ္ဓေါ ဗဒ္ဓဿ သန္တိကေ နိသိန္နော၊ ကာရဏံ ပုစ္ဆိဿာမီတိ ဝိမတိဇာတော ဟုတွာတိ အတ္ထော. ပဏ္ဍရေတိ ဟံသေ၊ အထ ဝါ ပရိသုဒ္ဓေ နိမ္မလေ၊ သမ္ပဟဋ္ဌကဉ္စနဝဏ္ဏေတိ အတ္ထော. ပဝဍ္ဎကာယေတိ ဝဍ္ဎိတကာယေ မဟာသရီရေ. ယံ နူတိ ယံ တာဝ ဧသော မဟာပါသေန ဗဒ္ဓေါ. န ကုရုတေ ဒိသန္တိ ပလာယနတ္ထာယ ဧကံ ဒိသံ န ဘဇတိ၊ တံ ယုတ္တန္တိ အဓိပ္ပါယော. ဗလီတိ ဗလသမ္ပန္နော ဟုတွာပိ. ပက္ခီတိ တံ အာလပတိ. ဩဟာယာတိ ဆဍ္ဍေတွာ. ယန္တီတိ သေသသကုဏာ ဂစ္ဆန္တိ. အဝဟီယသီတိ ဩဟီယသိ.
ဒိဇာမိတ္တာတိ ဒိဇာနံ အမိတ္တ. ယာဝ ကာလဿ ပရိယာယန္တိ ယာဝ မရဏဿ ဝါရော အာဂစ္ဆတိ. ကထံ ပနာယန္တိ တွံ ရာဇာ မေ သောတိ ဝဒသိ၊ ရာဇာနော စ နာမ ပဏ္ဍိတာ ဟောန္တိ၊ ဣတိပိ ပဏ္ဍိတော သမာနော ကေန ကာရဏေန ဩဍ္ဍိတံ ပါသံ န အဒ္ဒသ. ပဒံ ဟေတန္တိ ယသမဟတ္တံ ဝါ ဉာဏမဟတ္တံ ဝါ ပတ္တာနံ အတ္တနော အာပဒဗုဇ္ဈနံ နာမ ပဒံ ကာရဏံ၊ တသ္မာ တေ အာပဒံ ဗောဒ္ဓုမရဟန္တိ. ပရာဘဝေါတိ အဝဍ္ဎိ. အာသဇ္ဇာပီတိ ဥပဂန္တွာပိ န ဗုဇ္ဈတိ. တတာတိ ဝိတတာ ဩဍ္ဍိတာ. ဂုယှမာသဇ္ဇာတိ တေသု ပါသေသု ယော ဂုဠှော ပဋိစ္ဆန္နော ပါသော၊ တံ အာသဇ္ဇ ဗဇ္ဈန္တိ. အထေဝန္တိ အထ ဧဝံ ဇီဝိတက္ခယေ ဗဇ္ဈန္တေဝါတိ အတ္ထော.
ဣတိ နံ သော ကထာသလ္လာပေန မုဒုဟဒယံ ကတွာ မဟာသတ္တဿ ဇီဝိတံ ယာစန္တော ဂါထမာဟ –
၂၅. ‘‘အပိ နာယံ တယာ သဒ္ဓိံ၊ သံဝါသဿ သုခုဒြယော၊
အပိ နော အနုမညာသိ၊ အပိ နော ဇီဝိတံ ဒဒေ’’တိ.
တတ္ထ အပိ နာယန္တိ အပိ နု အယံ. သုခုဒြယောတိ သုခဖလော. အပိ နော အနုမညာသီတိ စိတ္တကူဋံ ဂန္တွာ ဉာတကေ ပဿိတုံ တွံ အပိ နော အနုဇာနေယျာသိ. အပိ နော ဇီဝိတံ ဒဒေတိ အပိ နော ဣမာယ ကထာယ ဥပ္ပန္နဝိဿာသော န မာရေယျာသီတိ.
သော တဿ မဓုရကထာယ ဗဇ္ဈိတွာ ဂါထမာဟ –
၂၆. ‘‘န စေဝ မေ တွံ ဗဒ္ဓေါသိ၊ နပိ ဣစ္ဆာမိ တေ ဝဓံ၊
ကာမံ ခိပ္ပမိတော ဂန္တွာ၊ ဇီဝ တွံ အနိဃော စိရ’’န္တိ.
တတော သုမုခေါ စတဿော ဂါထာ အဘာသိ –
၂၇. ‘‘နေဝါဟမေတမိစ္ဆာမိ၊ အညတြေတဿ ဇီဝိတာ၊
သစေ ဧကေန တုဋ္ဌောသိ၊ မုဉ္စေတံ မဉ္စ ဘက္ခယ.
၂၈. ‘‘အာရောဟပရိဏာဟေန၊ တုလျာသ္မာ ဝယသာ ဥဘော၊
န တေ လာဘေန ဇီဝတ္ထိ၊ ဧတေန နိမိနာ တုဝံ.
၂၉. ‘‘တဒိင်္ဃ သမပေက္ခဿု၊ ဟောတု ဂိဒ္ဓိ တဝမှသု၊
မံ ပုဗ္ဗေ ဗန္ဓ ပါသေန၊ ပစ္ဆာ မုဉ္စ ဒိဇာဓိပံ.
၃၀. ‘‘တာဝဒေဝ စ တေ လာဘော၊ ကတာဿ ယာစနာယ စ၊
မိတ္တိ စ ဓတရဋ္ဌေဟိ၊ ယာဝဇီဝါယ တေ သိယာ’’တိ.
တတ္ထ ဧတန္တိ ယံ အညတြ ဧတဿ ဇီဝိတာ မမ ဇီဝိတံ၊ ဧတံ အဟံ နေဝ ဣစ္ဆာမိ. တုလျာသ္မာတိ သမာနာ ဟောမ. နိမိနာ တုဝန္တိ ပရိဝတ္တေဟိ တွံ. တဝမှသူတိ တဝ အမှေသု ဂိဒ္ဓိ ဟောတု၊ ကိံ တေ ဧတေန၊ မယိ လောဘံ ဥပ္ပါဒေဟီတိ ဝဒတိ. တာဝဒေဝါတိ တတ္တကောယေဝ. ယာစနာယ စာတိ ယာ မမ ယာစနာ၊ သာဝ ကတာ အဿာတိ အတ္ထော.
ဣတိ သော တာယ ဓမ္မဒေသနာယ တေလေ ပက္ခိတ္တကပ္ပါသပိစု ဝိယ မုဒုဂတဟဒယော မဟာသတ္တံ တဿ ဒါယံ ကတွာ ဒဒန္တော အာဟ –
၃၁. ‘‘ပဿန္တု နော မဟာသံဃာ၊ တယာ မုတ္တံ ဣတော ဂတံ၊
မိတ္တာမစ္စာ စ ဘစ္စာ စ၊ ပုတ္တဒါရာ စ ဗန္ဓဝါ.
၃၂. ‘‘န စ တေ တာဒိသာ မိတ္တာ၊ ဗဟူနံ ဣဓ ဝိဇ္ဇတိ၊
ယထာ တွံ ဓတရဋ္ဌဿ၊ ပါဏသာဓာရဏော သခါ.
၃၃. ‘‘သော တေ သဟာယံ မုဉ္စာမိ၊ ဟောတု ရာဇာ တဝါနုဂေါ၊
ကာမံ ခိပ္ပမိတော ဂန္တွာ၊ ဉာတိမဇ္ဈေ ဝိရောစထာ’’တိ.
တတ္ထ နောတိ နိပါတမတ္တံ. တယာ မုတ္တန္တိ ဣမဉှိ တွညေဝ မုဉ္စသိ နာမ၊ တသ္မာ ဣမံ တယာ မုတ္တံ ဣတော စိတ္တကူဋပဗ္ဗတံ ဂတံ မဟန္တာ ဉာတိသံဃာ ဧတေ စ မိတ္တာဒယော ပဿန္တု. ဧတ္ထ စ ဗန္ဓဝါတိ ဧကလောဟိတသမ္ဗန္ဓာ. ဝိဇ္ဇတီတိ ဝိဇ္ဇန္တိ. ပါဏသာဓာရဏောတိ သာဓာရဏပါဏော အဝိဘတ္တဇီဝိကော၊ ယထာ တွံ ဧတဿ သခါ၊ ဧတာဒိသာ အညေသံ ဗဟူနံ မိတ္တာ နာမ န ဝိဇ္ဇန္တိ. တဝါနုဂေါတိ ဧတံ ဒုက္ခိတံ အာဒါယ ပုရတော ဂစ္ဆန္တဿ တဝ အယံ အနုဂေါ ဟောတူတိ.
ဧဝံ ဝတွာ ပန နေသာဒပုတ္တော မေတ္တစိတ္တေန မဟာသတ္တံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဗန္ဓနံ ဆိန္ဒိတွာ အာလိင်္ဂိတွာ သရတော နိက္ခာမေတွာ သရတီရေ တရုဏဒဗ္ဗတိဏပိဋ္ဌေ နိသီဒါပေတွာ ပါဒေ ဗန္ဓနပါသံ မုဒုစိတ္တေန သဏိကံ မောစေတွာ ဒူရေ ခိပိတွာ မဟာသတ္တေ ဗလဝသိနေဟံ ပစ္စုပဋ္ဌာပေတွာ မေတ္တစိတ္တေန ဥဒကံ အာဒါယ လောဟိတံ ဓောဝိတွာ ပုနပ္ပုနံ ပရိမဇ္ဇိ. တဿ မေတ္တစိတ္တာနုဘာဝေန ဗောဓိသတ္တဿ ပါဒေ သိရာ သိရာဟိ၊ မံသံ မံသေန၊ စမ္မံ စမ္မေန ဃဋိတံ၊ တာဝဒေဝ ပါဒေါ သံရုဠှော သဉ္ဇာတဆဝိသဉ္ဇာတလောမော အဟောသိ အဗဒ္ဓပါဒေန နိဗ္ဗိသေသော. ဗောဓိသတ္တော သုခိတော ပကတိဘာဝေနေဝ နိသီဒိ. အထ သုမုခေါ အတ္တာနံ နိဿာယ မဟာသတ္တဿ သုခိတဘာဝံ ဒိသွာ သဉ္ဇာတသောမနဿော နေသာဒဿ ထုတိမကာသိ. တမတ္ထံ ပကာသေန္တော သတ္ထာ အာဟ –
၃၄. ‘‘သော ပတီတော ပမုတ္တေန၊ ဘတ္တုနာ ဘတ္တုဂါရဝေါ၊
အဇ္ဈဘာသထ ဝက္ကင်္ဂေါ၊ ဝါစံ ကဏ္ဏသုခံ ဘဏံ.
၃၅. ‘‘ဧဝံ လုဒ္ဒက နန္ဒဿု၊ သဟ သဗ္ဗေဟိ ဉာတိဘိ၊
ယထာဟမဇ္ဇ နန္ဒာမိ၊ မုတ္တံ ဒိသွာ ဒိဇာဓိပ’’န္တိ.
တတ္ထ ဝက္ကင်္ဂေါတိ ဝင်္ကဂီဝေါ.
ဧဝံ လုဒ္ဒဿ ထုတိံ ကတွာ သုမုခေါ ဗောဓိသတ္တံ အာဟ – ‘‘မဟာရာဇ၊ ဣမိနာ အမှာကံ မဟာဥပကာရော ကတော၊ အယဉှိ အမှာကံ ဝစနံ အကတွာ ကီဠာဟံသေ နော ကတွာ ဣဿရာနံ ဒေန္တော ဗဟုံ ဓနံ လဘေယျ၊ မာရေတွာ မံသံ ဝိက္ကိဏန္တော မူလမ္ပိ လဘေထ၊ အတ္တနော ပန ဇီဝိတံ အနောလောကေတွာ အမှာကံ ဝစနံ အကရိ၊ ဣမံ ရညော သန္တိကံ နေတွာ သုခဇီဝိတံ ကရောမာ’’တိ. မဟာသတ္တော သမ္ပဋိစ္ဆိ. သုမုခေါ အတ္တနော ဘာသာယ မဟာသတ္တေန သဒ္ဓိံ ကထေတွာ ပုန မနုဿဘာသာယ လုဒ္ဒပုတ္တံ အာမန္တေတွာ ‘‘သမ္မ၊ တွံ ကိမတ္ထံ ပါသေ ဩဍ္ဍေသီ’’တိ ပုစ္ဆိတွာ ‘‘ဓနတ္ထ’’န္တိ ဝုတ္တေ ‘‘ဧဝံ သန္တေ အမှေ အာဒါယ နဂရံ ပဝိသိတွာ ရညော ဒဿေဟိ၊ ဗဟုံ တေ ဓနံ ဒါပေဿာမီ’’တိ ဝတွာ အာဟ –
၃၆. ‘‘ဧဟိ တံ အနုသိက္ခာမိ၊ ယထာ တွမပိ လစ္ဆသေ၊
လာဘံ တဝါယံ ဓတရဋ္ဌော၊ ပါပံ ကိဉ္စိ န ဒက္ခတိ.
၃၇. ‘‘ခိပ္ပမန္တေပုရံ နေတွာ၊ ရညော ဒဿေဟိ နော ဥဘော၊
အဗဒ္ဓေ ပကတိဘူတေ၊ ကာဇေ ဥဘယတော ဌိတေ.
၃၈. ‘‘ဓတရဋ္ဌာ မဟာရာဇ၊ ဟံသာဓိပတိနော ဣမေ၊
အယဉှိ ရာဇာ ဟံသာနံ၊ အယံ သေနာပတီတရော.
၃၉. ‘‘အသံသယံ ဣမံ ဒိသွာ၊ ဟံသရာဇံ နရာဓိပေါ.
ပတီတော သုမနော ဝိတ္တော၊ ဗဟုံ ဒဿတိ တေ ဓန’’န္တိ.
တတ္ထ အနုသိက္ခာမီတိ အနုသာသာမိ. ပါပန္တိ လာမကံ. ရညော ဒဿေဟိ နော ဥဘောတိ အမှေ ဥဘောပိ ရညော ဒဿေဟိ. အယံ ဗောဓိသတ္တဿ ပညာပဘာဝဒဿနတ္ထံ၊ အတ္တနော မိတ္တဓမ္မဿ အာဝိဘာဝနတ္ထံ၊ လုဒ္ဒဿ ဓနလာဘတ္ထံ၊ ရညော သီလေသု ပတိဋ္ဌာပနတ္ထဉ္စာတိ စတူဟိ ကာရဏေဟိ ဧဝမာဟ. ဓတရဋ္ဌာတိ နေတွာ စ ပန ရညော ဧဝံ အာစိက္ခေယျာသိ၊ ‘‘မဟာရာဇ၊ ဣမေ ဓတရဋ္ဌကုလေ ဇာတာ ဒွေ ဟံသာဓိပတိနော၊ ဧတေသု အယံ ရာဇာ၊ ဣတရော သေနာပတီ’’တိ. ဣတိ နံ သိက္ခာပေသိ. ‘‘ပတီတော’’တိအာဒီနိ တီဏိပိ တုဋ္ဌာကာရဝေဝစနာနေဝ.
ဧဝံ ဝုတ္တေ လုဒ္ဒေါ၊ ‘‘သာမိ၊ မာ ဝေါ ရာဇဒဿနံ ရုစ္စိ၊ ရာဇာနော နာမ စလစိတ္တာ၊ ကီဠာဟံသေ ဝါ ဝေါ ကရေယျုံ မာရာပေယျုံ ဝါ’’တိ ဝတွာ၊ ‘‘သမ္မ၊ မာ ဘာယိ၊ အဟံ တာဒိသံ ကက္ခဠံ လုဒ္ဒံ လောဟိတပါဏိံ ဓမ္မကထာယ မုဒုကံ ကတွာ မမ ပါဒေသု ပါတေသိံ၊ ရာဇာနော နာမ ပုညဝန္တော ပညဝန္တော စ သုဘာသိတဒုဗ္ဘာသိတညူ စ၊ ခိပ္ပံ အမှေ ရညော ဒဿေဟီ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘တေန ဟိ မာ မယှံ ကုဇ္ဈိတ္ထ၊ အဟံ အဝဿံ တုမှာကံ ရုစိယာ နေမီ’’တိ ဝတွာ ဥဘောပိ ကာဇံ အာရောပေတွာ ရာဇကုလံ ဂန္တွာ ရညော ဒဿေတွာ ရညာ ပုဋ္ဌော ယထာဘူတံ အာရောစေသိ. တမတ္ထံ ပကာသေန္တော သတ္ထာ အာဟ –
၄၀. ‘‘တဿ တံ ဝစနံ သုတွာ၊ ကမ္မုနာ ဥပပါဒယိ၊
ခိပ္ပမန္တေပုရံ ဂန္တွာ၊ ရညော ဟံသေ အဒဿယိ၊
အဗဒ္ဓေ ပကတိဘူတေ၊ ကာဇေ ဥဘယတော ဌိတေ.
၄၁. ‘‘ဓတရဋ္ဌာ မဟာရာဇ၊ ဟံသာဓိပတိနော ဣမေ၊
အယဉှိ ရာဇာ ဟံသာနံ၊ အယံ သေနာပတီတရော၊
၄၂. ‘‘ကထံ ပနိမေ ဝိဟင်္ဂါ၊ တဝ ဟတ္ထတ္တမာဂတာ၊
ကထံ လုဒ္ဒေါ မဟန္တာနံ၊ ဣဿရေ ဣဓ အဇ္ဈဂါ.
၄၃. ‘‘ဝိဟိတာ သန္တိမေ ပါသာ၊ ပလ္လလေသု ဇနာဓိပ၊
ယံ ယဒါယတနံ မညေ၊ ဒိဇာနံ ပါဏရောဓနံ.
၄၄. ‘‘တာဒိသံ ပါသမာသဇ္ဇ၊ ဟံသရာဇာ အဗဇ္ဈထ၊
တံ အဗဒ္ဓေါ ဥပါသိနော၊ မမာယံ အဇ္ဈဘာသထ.
၄၅. ‘‘သုဒုက္ကရံ အနရိယေဘိ၊ ဒဟတေ ဘာဝမုတ္တမံ၊
ဘတ္တုရတ္ထေ ပရက္ကန္တော၊ ဓမ္မယုတ္တော ဝိဟင်္ဂမော.
၄၆. ‘‘အတ္တနာယံ စဇိတွာန၊ ဇီဝိတံ ဇီဝိတာရဟော၊
အနုတ္ထုနန္တော အာသီနော၊ ဘတ္တု ယာစိတ္ထ ဇီဝိတံ.
၄၇. ‘‘တဿ တံ ဝစနံ သုတွာ၊ ပသာဒမဟမဇ္ဈဂါ၊
တတော နံ ပါမုစိံ ပါသာ၊ အနုညာသိံ သုခေန စ.
၄၈. ‘‘သော ပတီတော ပမုတ္တေန၊ ဘတ္တုနာ ဘတ္တုဂါရဝေါ၊
အဇ္ဈဘာသထ ဝက္ကင်္ဂေါ၊ ဝါစံ ကဏ္ဏသုခံ ဘဏံ.
၄၉. ‘‘ဧဝံ လုဒ္ဒက နန္ဒဿု၊ သဟ သဗ္ဗေဟိ ဉာတိဘိ၊
ယထာဟမဇ္ဇ နန္ဒာမိ၊ မုတ္တံ ဒိသွာ ဒိဇာဓိပံ.
၅၀. ‘‘ဧဟိ တံ အနုသိက္ခာမိ၊ ယထာ တွမပိ လစ္ဆသေ၊
လာဘံ တဝါယံ ဓတရဋ္ဌော၊ ပါပံ ကိဉ္စိ န ဒက္ခတိ.
၅၁. ‘‘ခိပ္ပမန္တေပုရံ နေတွာ၊ ရညော ဒဿေဟိ နော ဥဘော၊
အဗဒ္ဓေ ပကတိဘူတေ၊ ကာဇေ ဥဘယတော ဌိတေ.
၅၂. ‘‘ဓတရဋ္ဌာ မဟာရာဇ၊ ဟံသာဓိပတိနော ဣမေ၊
အယဉှိ ရာဇာ ဟံသာနံ၊ အယံ သေနာပတီတရော.
၅၃. ‘‘အသံသယံ ဣမံ ဒိသွာ၊ ဟံသရာဇံ နရာဓိပေါ၊
ပတီတော သုမနော ဝိတ္တော၊ ဗဟုံ ဒဿတိ တေ ဓနံ.
၅၄. ‘‘ဧဝမေတဿ ဝစနာ၊ အာနီတာမေ ဥဘော မယာ၊
ဧတ္ထေဝ ဟိ ဣမေ အာသုံ၊ ဥဘော အနုမတာ မယာ.
၅၅. ‘‘သောယံ ဧဝံ ဂတော ပက္ခီ၊ ဒိဇော ပရမဓမ္မိကော၊
မာဒိသဿ ဟိ လုဒ္ဒဿ၊ ဇနယေယျာထ မဒ္ဒဝံ.
၅၆. ‘‘ဥပါယနဉ္စ တေ ဒေဝ၊ နာညံ ပဿာမိ ဧဒိသံ၊