၂၀. သတ္တတိနိပါတော

[၅၃၁] ၁. ကုသဇာတကဝဏ္ဏနာ

ဣဒံ တေ ရဋ္ဌန္တိ ဣဒံ သတ္ထာ ဇေတဝနေ ဝိဟရန္တော ဥက္ကဏ္ဌိတဘိက္ခုံ အာရဗ္ဘ ကထေသိ. ဧကော ကိရ သာဝတ္ထိဝါသီ ကုလပုတ္တော သာသနေ ဥရံ ဒတွာ ပဗ္ဗဇိတော ဧကဒိဝသံ သာဝတ္ထိယံ ပိဏ္ဍာယ စရန္တော ဧကံ အလင်္ကတဣတ္ထိံ ဒိသွာ သုဘနိမိတ္တဂ္ဂါဟဝသေန ဩလောကေတွာ ကိလေသာဘိဘူတော အနဘိရတော ဝိဟာသိ ဒီဃကေသနခေါ ကိလိဋ္ဌစီဝရော ဥပ္ပဏ္ဍုပ္ပဏ္ဍုကဇာတော ဓမနီသန္ထတဂတ္တော. ယထာ ဟိ ဒေဝလောကာ စဝနဓမ္မာနံ ဒေဝပုတ္တာနံ ပဉ္စ ပုဗ္ဗနိမိတ္တာနိ ပညာယန္တိ၊ မာလာ မိလာယန္တိ၊ ဝတ္ထာနိ ကိလိဿန္တိ၊ သရီရေ ဒုဗ္ဗဏ္ဏိယံ ဩက္ကမတိ၊ ဥဘောဟိ ကစ္ဆေဟိ သေဒါ မုစ္စန္တိ၊ ဒေဝေါ ဒေဝါသနေ နာဘိရမတိ၊ ဧဝမေဝ သာသနာ စဝနဓမ္မာနံ ဥက္ကဏ္ဌိတဘိက္ခူနံ ပဉ္စ ပုဗ္ဗနိမိတ္တာနိ ပညာယန္တိ၊ သဒ္ဓါပုပ္ဖါနိ မိလာယန္တိ၊ သီလဝတ္ထာနိ ကိလိဿန္တိ၊ သရီရေ မင်္ကုတာယ စေဝ အယသဝသေန စ ဒုဗ္ဗဏ္ဏိယံ ဩက္ကမတိ၊ ကိလေသသေဒါ မုစ္စန္တိ၊ အရညရုက္ခမူလသုညာဂါရေသု နာဘိရမန္တိ. တဿပိ တာနိ ပညာယိံသု. အထ နံ ဘိက္ခူ သတ္ထု သန္တိကံ နေတွာ ‘‘အယံ၊ ဘန္တေ၊ ဥက္ကဏ္ဌိတော’’တိ ဒဿေသုံ. သတ္ထာ ‘‘သစ္စံ ကိရ တွံ၊ ဘိက္ခု၊ ဥက္ကဏ္ဌိတောသီ’’တိ တံ ပုစ္ဆိတွာ ‘‘သစ္စံ၊ ဘန္တေ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘မာ၊ ဘိက္ခု၊ ကိလေသဝသိကော ဟောဟိ၊ မာတုဂါမော နာမေသ ပါပေါ၊ တသ္မိံ ပဋိဗဒ္ဓစိတ္တတံ ဝိနောဒေဟိ၊ သာသနေ အဘိရမ၊ မာတုဂါမေ ပဋိဗဒ္ဓစိတ္တတာယ ဟိ တေဇဝန္တောပိ ပေါရာဏကပဏ္ဍိတာ နိတ္တေဇာ ဟုတွာ အနယဗျသနံ ပါပုဏိံသူ’’တိ ဝတွာ အတီတံ အာဟရိ.

အတီတေ မလ္လရဋ္ဌေ ကုသာဝတီရာဇဓာနိယံ ဩက္ကာကော နာမ ရာဇာ ဓမ္မေန သမေန ရဇ္ဇံ ကာရေသိ. တဿ သောဠသန္နံ ဣတ္ထိသဟဿာနံ ဇေဋ္ဌိကာ သီလဝတီ နာမ အဂ္ဂမဟေသီ အဟောသိ၊ သာ နေဝ ပုတ္တံ၊ န ဓီတရံ လဘိ. အထဿ နာဂရာ စေဝ ရဋ္ဌဝါသိနော စ ရာဇနိဝေသနဒွါရေ သန္နိပတိတွာ ‘‘ရဋ္ဌံ နဿိဿတိ၊ ရဋ္ဌံ နဿိဿတီ’’တိ ဥပက္ကောသိံသု. ရာဇာ သီဟပဉ္ဇရံ ဥဂ္ဃါဋေတွာ ‘‘မယိ ရဇ္ဇံ ကာရေန္တေ အဓမ္မကာရော နာမ နတ္ထိ၊ ကသ္မာ ဥပက္ကောသထာ’’တိ ပုစ္ဆိ. ‘‘သစ္စံ၊ ဒေဝ၊ အဓမ္မကာရော နာမ နတ္ထိ၊ အပိစ ဝံသာနုရက္ခကော ပန ဝေါ ပုတ္တော နတ္ထိ၊ အညော ရဇ္ဇံ ဂဟေတွာ ရဋ္ဌံ နာသေဿတိ၊ တသ္မာ ဓမ္မေန ရဇ္ဇံ ကာရေတုံ သမတ္ထံ ပုတ္တံ ပတ္ထေထာ’’တိ. ‘‘ပုတ္တံ ပတ္ထေန္တော ကိံ ကရောမီ’’တိ? ‘‘ပဌမံ တာဝ ဧကံ သတ္တာဟံ စုလ္လနာဋကံ ဓမ္မနာဋကံ ကတွာ ဝိဿဇ္ဇေထ၊ သစေ သာ ပုတ္တံ လဘိဿတိ၊ သာဓု၊ နော စေ၊ အထ မဇ္ဈိမနာဋကံ ဝိဿဇ္ဇေထ၊ တတော ဇေဋ္ဌနာဋကံ၊ အဝဿံ ဧတ္တကာသု ဣတ္ထီသု ဧကာ ပုညဝတီ ပုတ္တံ လဘိဿတီ’’တိ. ရာဇာ တေသံ ဝစနေန တထာ ကတွာ သတ္တ ဒိဝသေ ယထာသုခံ အဘိရမိတွာ အာဂတာဂတံ ပုစ္ဆိ – ‘‘ကစ္စိ ဝေါ ပုတ္တော လဒ္ဓေါ’’တိ? သဗ္ဗာ ‘‘န လဘာမ၊ ဒေဝါ’’တိ အာဟံသု. ရာဇာ ‘‘န မေ ပုတ္တော ဥပ္ပဇ္ဇိဿတီ’’တိ အနတ္တမနော အဟောသိ. နာဂရာ ပုန တထေဝ ဥပက္ကောသိံသု. ရာဇာ ‘‘ကိံ ဥပက္ကောသထ၊ မယာ တုမှာကံ ဝစနေန နာဋကာနိ ဝိဿဋ္ဌာနိ၊ ဧကာပိ ပုတ္တံ န လဘတိ၊ ဣဒါနိ ကိံ ကရောမာ’’တိ အာဟ. ‘‘ဒေဝ၊ ဧတာ ဒုဿီလာ ဘဝိဿန္တိ နိပ္ပုညာ၊ နတ္ထိ ဧတာသံ ပုတ္တလာဘာယ ပုညံ၊ တုမှေ ဧတာသု ပုတ္တံ အလဘန္တီသုပိ မာ အပ္ပေါဿုက္ကတံ အာပဇ္ဇထ၊ အဂ္ဂမဟေသီ ဝေါ သီလဝတီ ဒေဝီ သီလသမ္ပန္နာ၊ တံ ဝိဿဇ္ဇေထ၊ တဿာ ပုတ္တော ဥပ္ပဇ္ဇိဿတီ’’တိ.

သော ‘‘သာဓူ’’တိ သမ္ပဋိစ္ဆိတွာ ‘‘ဣတော ကိရ သတ္တမေ ဒိဝသေ ရာဇာ သီလဝတိံ ဒေဝိံ ဓမ္မနာဋကံ ကတွာ ဝိဿဇ္ဇေဿတိ၊ ပုရိသာ သန္နိပတန္တူ’’တိ ဘေရိံ စရာပေတွာ သတ္တမေ ဒိဝသေ ဒေဝိံ အလင်္ကာရာပေတွာ ရာဇနိဝေသနာ ဩတာရေတွာ ဝိဿဇ္ဇေသိ. တဿာ သီလတေဇေန သက္ကဿ ဘဝနံ ဥဏှာကာရံ ဒဿေသိ. သက္ကော ‘‘ကိံ နု ခေါ’’တိ အာဝဇ္ဇေန္တော ဒေဝိယာ ပုတ္တပတ္ထနဘာဝံ ဉတွာ ‘‘ဧတိဿာ မယာ ပုတ္တံ ဒါတုံ ဝဋ္ဋတိ၊ အတ္ထိ နု ခေါ ဒေဝလောကေ ဧတိဿာ အနုစ္ဆဝိကော ပုတ္တော’’တိ ဥပဓာရေန္တော ဗောဓိသတ္တံ အဒ္ဒသ. သော ကိရ တဒါ တာဝတိံသဘဝနေ အာယုံ ခေပေတွာ ဥပရိဒေဝလောကေ နိဗ္ဗတ္တိတုကာမော အဟောသိ. သက္ကော တဿ ဝိမာနဒွါရံ ဂန္တွာ တံ ပက္ကောသိတွာ၊ ‘‘မာရိသ၊ တယာ မနုဿလောကံ ဂန္တွာ ဩက္ကာကရညော အဂ္ဂမဟေသိယာ ကုစ္ဆိမှိ ပဋိသန္ဓိံ ဂဏှိတုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ သမ္ပဋိစ္ဆာပေတွာ အပရမ္ပိ ဒေဝပုတ္တံ ‘‘တွမ္ပိ ဧတိဿာ ဧဝ ပုတ္တော ဘဝိဿသီ’’တိ ဝတွာ ‘‘မာ ခေါ ပနဿာ ကောစိ သီလံ ဘိန္ဒတူ’’တိ မဟလ္လကဗြာဟ္မဏဝေသေန ရညော နိဝေသနဒွါရံ အဂမာသိ.

မဟာဇနောပိ နှာတော အလင်္ကတော ‘‘အဟံ ဒေဝိံ ဂဏှိဿာမိ၊ အဟံ ဒေဝိံ ဂဏှိဿာမီ’’တိ ရာဇဒွါရေ သန္နိပတိတွာ သက္ကဉ္စ ဒိသွာ ‘‘တွံ ကသ္မာ အာဂတောသီ’’တိ ပရိဟာသမကာသိ. သက္ကော ‘‘ကိံ မံ တုမှေ ဂရဟထ၊ သစေပိ မေ သရီရံ ဇိဏ္ဏံ၊ ရာဂေါ ပန န ဇီရတိ၊ သစေ သီလဝတိံ လဘိဿာမိ၊ အာဒါယ နံ ဂမိဿာမီတိ အာဂတောမှီ’’တိ ဝတွာ အတ္တနော အာနုဘာဝေန သဗ္ဗေသံ ပုရတောဝ အဋ္ဌာသိ. အညော ကောစိ တဿ တေဇေန ပုရတော ဘဝိတုံ နာသက္ခိ. သော တံ သဗ္ဗာလင်္ကာရပဋိမဏ္ဍိတံ နိဝေသနာ နိက္ခမန္တိညေဝ ဟတ္ထေ ဂဟေတွာ ပက္ကာမိ. အထ နံ တတ္ထ တတ္ထ ဌိတာ ဂရဟိံသု ‘‘ပဿထ၊ ဘော၊ မဟလ္လကဗြာဟ္မဏော ဧဝံ ဥတ္တမရူပဓရံ ဒေဝိံ အာဒါယ ဂစ္ဆတိ၊ အတ္တနော ယုတ္တံ န ဇာနာတီ’’တိ. ဒေဝီပိ ‘‘မဟလ္လကော မံ ဂဟေတွာ ဂစ္ဆတီ’’တိ န အဋ္ဋီယတိ န ဟရာယတိ. ရာဇာပိ ဝါတပါနေ ဌတွာ ‘‘ကော နု ခေါ ဒေဝိံ ဂဟေတွာ ဂစ္ဆတီ’’တိ ဩလောကေန္တော တံ ဒိသွာ အနတ္တမနော အဟောသိ.

သက္ကော တံ အာဒါယ နဂရဒွါရတော နိက္ခမိတွာ ဒွါရသမီပေ ဧကံ ဃရံ မာပေသိ ဝိဝဋဒွါရံ ပညတ္တကဋ္ဌတ္ထရိကံ. အထ နံ သာ ‘‘ဣဒံ တေ နိဝေသန’’န္တိ ပုစ္ဆိ. သော ‘‘အာမ၊ ဘဒ္ဒေ၊ ပုဗ္ဗေ ပနာဟံ ဧကော၊ ဣဒါနိမှာ မယံ ဒွေ ဇနာ၊ အဟံ ဘိက္ခာယ စရိတွာ တဏ္ဍုလာဒီနိ အာဟရိဿာမိ၊ တွံ ဣမိဿာ ကဋ္ဌတ္ထရိကာယ နိပဇ္ဇာဟီ’’တိ ဝတွာ တံ မုဒုနာ ဟတ္ထေန ပရာမသန္တော ဒိဗ္ဗသမ္ဖဿံ ဖရာပေတွာ တတ္ထ နိပဇ္ဇာပေသိ. သာ ဒိဗ္ဗသမ္ဖဿဖရဏေန သညံ ဝိဿဇ္ဇေသိ. အထ နံ အတ္တနော အာနုဘာဝေန တာဝတိံသဘဝနံ နေတွာ အလင်္ကတဝိမာနေ ဒိဗ္ဗသယနေ နိပဇ္ဇာပေသိ. သာ သတ္တမေ ဒိဝသေ ပဗုဇ္ဈိတွာ တံ သမ္ပတ္တိံ ဒိသွာ ‘‘န သော ဗြာဟ္မဏော မနုဿော၊ သက္ကော ဘဝိဿတီ’’တိ အညာသိ. သက္ကောပိ တသ္မိံ သမယေ ပါရိစ္ဆတ္တကမူလေ ဒိဗ္ဗနာဋကပရိဝုတော နိသိန္နော အဟောသိ. သာ သယနာ ဥဋ္ဌာယ တဿ သန္တိကံ ဂန္တွာ ဝန္ဒိတွာ ဧကမန္တံ အဋ္ဌာသိ. အထ နံ သက္ကော ‘‘ဝရံ တေ၊ ဒေဝိ၊ ဒဒါမိ၊ ဂဏှာဟီ’’တိ အာဟ. ‘‘တေန ဟိ၊ ဒေဝ၊ ဧကံ ပုတ္တံ မေ ဒေဟီ’’တိ. ‘‘ဒေဝိ၊ တိဋ္ဌတု ဧကော ပုတ္တော၊ အဟံ တေ ဒွေ ပုတ္တေ ဒဿာမိ. တေသု ပန ဧကော ပညဝါ ဘဝိဿတိ ဝိရူပဝါ၊ ဧကော ရူပဝါ န ပညဝါ. တေသု ကတရံ ပဌမံ ဣစ္ဆသီ’’တိ? ‘‘ပညဝန္တံ၊ ဒေဝါ’’တိ. သော ‘‘သာဓူ’’တိ ဝတွာ တဿာ ကုသတိဏံ ဒိဗ္ဗဝတ္ထံ ဒိဗ္ဗစန္ဒနံ ပါရိစ္ဆတ္တကပုပ္ဖံ ကောကနုဒဉ္စ နာမ ဝီဏံ ဒတွာ တံ အာဒါယ ရညော သယနဃရံ ပဝိသိတွာ ရညာ သဒ္ဓိံ ဧကသယနေ နိပဇ္ဇာပေတွာ အင်္ဂုဋ္ဌကေန တဿာ နာဘိံ ပရာမသိ. တသ္မိံ ခဏေ ဗောဓိသတ္တော တဿာ ကုစ္ဆိမှိ ပဋိသန္ဓိံ ဂဏှိ. သက္ကောပိ သကဋ္ဌာနမေဝ ဂတော. ပဏ္ဍိတာ ဒေဝီ ဂဗ္ဘဿ ပတိဋ္ဌိတဘာဝံ ဇာနိ.

အထ နံ ပဗုဒ္ဓေါ ရာဇာ ဒိသွာ၊ ‘‘ဒေဝိ၊ ကေန နီတာသီ’’တိ ပုစ္ဆိ. ‘‘သက္ကေန၊ ဒေဝါ’’တိ. ‘‘အဟံ ပစ္စက္ခတော ဧကံ မဟလ္လကဗြာဟ္မဏံ တံ အာဒါယ ဂစ္ဆန္တံ အဒ္ဒသံ၊ ကသ္မာ မံ ဝဉ္စေသီ’’တိ? ‘‘သဒ္ဒဟထ၊ ဒေဝ၊ သက္ကော မံ ဂဟေတွာ ဒေဝလောကံ နေသီ’’တိ. ‘‘န သဒ္ဒဟာမိ၊ ဒေဝီ’’တိ. အထဿ သာ သက္ကဒတ္တိယံ ကုသတိဏံ ဒဿေတွာ ‘‘သဒ္ဒဟထာ’’တိ အာဟ. ရာဇာ ‘‘ကုသတိဏံ နာမ ယတော ကုတောစိ လဗ္ဘတီ’’တိ န သဒ္ဒဟိ. အထဿ သာ ဒိဗ္ဗဝတ္ထာဒီနိ ဒဿေသိ. ရာဇာ တာနိ ဒိသွာ သဒ္ဒဟိတွာ၊ ‘‘ဘဒ္ဒေ၊ သက္ကော တာဝ တံ နေတု၊ ပုတ္တော ပန တေ လဒ္ဓေါ’’တိ ပုစ္ဆိ. ‘‘လဒ္ဓေါ မဟာရာဇ၊ ဂဗ္ဘော မေ ပတိဋ္ဌိတော’’တိ. သော တုဋ္ဌော တဿာ ဂဗ္ဘပရိဟာရံ အဒါသိ. သာ ဒသမာသစ္စယေန ပုတ္တံ ဝိဇာယိ၊ တဿ အညံ နာမံ အကတွာ ကုသတိဏနာမမေဝ အကံသု. ကုသကုမာရဿ ပဒသာ ဂမနကာလေ ဣတရော ဒေဝပုတ္တော တဿာ ကုစ္ဆိယံ ပဋိသန္ဓိံ ဂဏှိ. သာ ဒသမာသေ ပရိပုဏ္ဏေ ပုတ္တံ ဝိဇာယိ၊ တဿ ‘‘ဇယမ္ပတီ’’တိ နာမံ ကရိံသု. တေ မဟန္တေန ယသေန ဝဍ္ဎိံသု. ဗောဓိသတ္တော ပညဝါ အာစရိယဿ သန္တိကေ ကိဉ္စိ သိပ္ပံ အနုဂ္ဂဟေတွာ အတ္တနောဝ ပညာယ သဗ္ဗသိပ္ပေသု နိပ္ဖတ္တိံ ပါပုဏိ.

အထဿ သောဠသဝဿကာလေ ရာဇာ ရဇ္ဇံ ဒါတုကာမော ဒေဝိံ အာမန္တေတွာ ‘‘ဘဒ္ဒေ၊ ပုတ္တဿ တေ ရဇ္ဇံ ဒတွာ နာဋကာနိ ဥပဋ္ဌပေဿာမ၊ မယံ ဇီဝန္တာယေဝ နံ ရဇ္ဇေ ပတိဋ္ဌိတံ ပဿိဿာမ၊ သကလဇမ္ဗုဒီပေ ခေါ ပန ယဿ ရညော ဓီတရံ ဣစ္ဆတိ၊ တမဿ အာနေတွာ အဂ္ဂမဟေသိံ ကရိဿာမ၊ စိတ္တမဿ ဇာနာဟိ၊ ကတရံ ရာဇဓီတရံ ရောစေသီ’’တိ အာဟ. သာ ‘‘သာဓူ’’တိ သမ္ပဋိစ္ဆိတွာ ‘‘ကုမာရဿ ဣမံ ပဝတ္တိံ အာရောစေတွာ စိတ္တံ ဇာနာဟီ’’တိ ဧကံ ပရိစာရိကံ ပေသေသိ. သာ ဂန္တွာ တဿ တံ ပဝတ္တိံ အာရောစေသိ. တံ သုတွာ မဟာသတ္တော စိန္တေသိ – ‘‘အဟံ န ရူပဝါ၊ ရူပသမ္ပန္နာ ရာဇဓီတာ အာနီတာပိ မံ ဒိသွာ ‘ကိံ မေ ဣမိနာ ဝိရူပေနာ’တိ ပလာယိဿတိ ဣတိ နော လဇ္ဇိတဗ္ဗကံ ဘဝိဿတိ၊ ကိံ မေ ဃရာဝါသေန၊ ဓရမာနေ မာတာပိတရော ဥပဋ္ဌဟိတွာ တေသံ အစ္စယေန နိက္ခမိတွာ ပဗ္ဗဇိဿာမီ’’တိ. သော ‘‘မယှံ နေဝ ရဇ္ဇေနတ္ထော၊ န နာဋကေဟိ၊ အဟံ မာတာပိတူနံ အစ္စယေန ပဗ္ဗဇိဿာမီ’’တိ အာဟ. သာ ဂန္တွာ တဿ ကထံ ဒေဝိယာ အာရောစေသိ၊ ဒေဝီပိ ရညော အာရောစေသိ. ရာဇာ အနတ္တမနော ဟုတွာ ပုန ကတိပါဟစ္စယေန သာသနံ ပေသေသိ. သောပိ ပဋိဗာဟတိယေဝ. ဧဝံ ယာဝတတိယံ ပဋိဗာဟိတွာ စတုတ္ထဝါရေ စိန္တေသိ – ‘‘မာတာပိတူဟိ သဒ္ဓိံ ဧကန္တေန ပဋိပက္ခဘာဝေါ နာမ န ယုတ္တော၊ ဧကံ ဥပါယံ ကရိဿာမီ’’တိ.

သော ကမ္မာရဇေဋ္ဌကံ ပက္ကောသာပေတွာ ဗဟုံ သုဝဏ္ဏံ ဒတွာ ‘‘ဧကံ ဣတ္ထိရူပကံ ကရောဟီ’’တိ ဥယျောဇေတွာ တသ္မိံ ပက္ကန္တေ အညံ သုဝဏ္ဏံ ဂဟေတွာ သယမ္ပိ ဣတ္ထိရူပကံ အကာသိ. ဗောဓိသတ္တာနဉှိ အဓိပ္ပါယော နာမ သမိဇ္ဈတိ. တံ သုဝဏ္ဏရူပကံ ဇိဝှါယ အဝဏ္ဏနီယသောဘံ အဟောသိ. အထ နံ မဟာသတ္တော ခေါမံ နိဝါသာပေတွာ သိရိဂဗ္ဘေ ဌပါပေသိ. သော ကမ္မာရဇေဋ္ဌကေန အာဘတရူပကံ ဒိသွာ တံ ဂရဟိတွာ ‘‘ဂစ္ဆ အမှာကံ သိရိဂဗ္ဘေ ဌပိတရူပကံ အာဟရာ’’တိ အာဟ. သော သိရိဂဗ္ဘံ ပဝိဋ္ဌော တံ ဒိသွာ ‘‘ကုမာရေန သဒ္ဓိံ အဘိရမိတုံ ဧကာ ဒေဝစ္ဆရာ၊ အာဂတာ ဘဝိဿတီ’’တိ ဟတ္ထံ ပသာရေတုံ အဝိသဟန္တော နိက္ခမိတွာ ‘‘ဒေဝ၊ သိရိဂဗ္ဘေ အယျာ ဧကိကာဝ ဌိတာ၊ ဥပဂန္တုံ န သက္ကောမီ’’တိ အာဟ. ‘‘တာတ၊ ဂစ္ဆ၊ သုဝဏ္ဏရူပကံ ဧတံ၊ အာဟရာ’’တိ ပုန ပေသိတော အာဟရိ. ကုမာရော ကမ္မာရေန ကတံ ရူပကံ သုဝဏ္ဏဂဗ္ဘေ နိက္ခိပါပေတွာ အတ္တနာ ကတံ အလင်္ကာရာပေတွာ ရထေ ဌပါပေတွာ ‘‘ဧဝရူပံ လဘန္တော ဂဏှာမီ’’တိ မာတု သန္တိကံ ပဟိဏိ.

သာ အမစ္စေ ပက္ကောသာပေတွာ၊ ‘‘တာတာ၊ မယှံ ပုတ္တော မဟာပုညော သက္ကဒတ္တိယော အနုစ္ဆဝိကံ ကုမာရိကံ လဘိဿတိ၊ တုမှေ ဧဝရူပံ လဘန္တာ ဂဏှိဿထ၊ ဣမံ ရူပကံ ပဋိစ္ဆန္နယာနေ ဌပေတွာ သကလဇမ္ဗုဒီပံ စရန္တာ ယဿ ရညော ဧဝရူပံ ဓီတရံ ပဿထ၊ တဿေတံ ဒတွာ ‘ဩက္ကာကရာဇာ တုမှေဟိ သဒ္ဓိံ အာဝါဟံ ကရိဿတီ’တိ ဒိဝသံ ဝဝတ္ထပေတွာ အာဂစ္ဆထာ’’တိ အာဟ. တေ ‘‘သာဓူ’’တိ တံ အာဒါယ မဟန္တေန ပရိဝါရေန နိက္ခမိတွာ ဝိစရန္တာ ယံ ရာဇဓာနိံ ပါပုဏန္တိ၊ တတ္ထ သာယနှသမယေ မဟာဇနဿ သမောသရဏဋ္ဌာနေ တံ ရူပကံ ဝတ္ထပုပ္ဖါလင်္ကာရေဟိ အလင်္ကရိတွာ သုဝဏ္ဏသိဝိကံ အာရောပေတွာ တိတ္ထမဂ္ဂေ ဌပေတွာ အမစ္စာ သယံ ပဋိက္ကမိတွာ အာဂတာဂတာနံ ကထာသဝနတ္ထံ ဧကမန္တေ တိဋ္ဌန္တိ. မဟာဇနော တံ ဩလောကေတွာ ‘‘သုဝဏ္ဏရူပက’’န္တိ သညံ အကတွာ ‘‘အယံ မနုဿိတ္ထီ သမာနာပိ ဒေဝစ္ဆရပဋိဘာဂါ အတိဝိယ သောဘတိ၊ ကိံ နု ခေါ ဧတ္ထ ဌိတာ၊ ကုတော ဝါ အာဂတာ၊ အမှာကံ နဂရေ ဧဝရူပါ နတ္ထီ’’တိ ဝဏ္ဏေန္တော ပက္ကမတိ. တံ သုတွာ အမစ္စာ ‘‘သစေ ဣဓ ဧဝရူပါ ဒါရိကာ ဘဝေယျ၊ ‘အသုကာ ရာဇဓီတာ ဝိယ အသုကာ အမစ္စဓီတာ ဝိယာ’တိ ဝဒေယျုံ၊ အဒ္ဓါ ဣဓ ဧဝရူပါ နတ္ထီ’’တိ တံ အာဒါယ အညံ နဂရံ ဂစ္ဆန္တိ.

တေ ဧဝံ ဝိစရန္တာ အနုပုဗ္ဗေန မဒ္ဒရဋ္ဌေ သာဂလနဂရံ သမ္ပာပုဏိံသု. တတ္ထ မဒ္ဒရညော အဋ္ဌ ဓီတရော ဥတ္တမရူပဓရာ ဒေဝစ္ဆရပဋိဘာဂါ၊ တာသံ သဗ္ဗဇေဋ္ဌိကာ ပဘာဝတီ နာမ. တဿာ သရီရတော ဗာလသူရိယဿ ပဘာ ဝိယ ပဘာ နိစ္ဆရန္တိ၊ အန္ဓကာရေပိ စတုဟတ္ထေ အန္တောဂဗ္ဘေ ပဒီပကိစ္စံ နတ္ထိ၊ သဗ္ဗော ဂဗ္ဘော ဧကောဘာသောဝ ဟောတိ. ဓာတီ ပနဿာ ခုဇ္ဇာ၊ သာ ပဘာဝတိံ ဘောဇေတွာ တဿာ သီသနှာပနတ္ထံ အဋ္ဌဟိ ဝဏ္ဏဒါသီဟိ အဋ္ဌ ဃဋေ ဂါဟာပေတွာ သာယနှသမယေ ဥဒကတ္ထာယ ဂစ္ဆန္တီ တိတ္ထမဂ္ဂေ ဌိတံ တံ ရူပကံ ဒိသွာ ‘‘ပဘာဝတီ’’တိ သညာယ ‘‘အယံ ဒုဗ္ဗိနီတာ ‘သီသံ နှာယိဿာမီ’တိ အမှေ ဥဒကတ္ထာယ ပေသေတွာ ပဌမတရံ အာဂန္တွာ တိတ္ထမဂ္ဂေ ဌိတာ’’တိ ကုဇ္ဈိတွာ ‘‘အရေ ကုလလဇ္ဇာပနိကေ အမှေဟိ ပုရိမတရံ အာဂန္တွာ ကသ္မာ ဣဓ ဌိတာသိ၊ သစေ ရာဇာ ဇာနိဿတိ၊ နာသေဿတိ နော’’တိ ဝတွာ ဟတ္ထေန ဂဏ္ဍပဿေ ပဟရိ၊ ဟတ္ထတလံ ဘိဇ္ဇမာနံ ဝိယ ဇာတံ. တတော ‘‘သုဝဏ္ဏရူပက’’န္တိ ဉတွာ ဟသမာနာ တာသံ ဝဏ္ဏဒါသီနံ သန္တိကံ ဂစ္ဆန္တီ ‘‘ပဿထေတံ မေ ကမ္မံ၊ မမ ဓီတာတိသညာယ ပဟာရံ အဒါသိံ၊ အယံ မမ ဓီတု သန္တိကေ ကိမဂ္ဃတိ၊ ကေဝလံ မေ ဟတ္ထော ဒုက္ခာပိတော’’တိ အာဟ.

အထ နံ ရာဇဒူတာ ဂဟေတွာ ‘‘တွံ ‘မမ ဓီတာ ဣတော အဘိရူပတရာ’တိ ဝဒန္တီ ကံ နာမ ကထေသီ’’တိ အာဟံသု. ‘‘မဒ္ဒရညော ဓီတရံ ပဘာဝတိံ၊ ဣဒံ ရူပကံ တဿာ သောဠသိမ္ပိ ကလံ န အဂ္ဃတီ’’တိ. တေ တုဋ္ဌမာနသာ ရာဇဒွါရံ ဂန္တွာ ‘‘ဩက္ကာကရညော ဒူတာ ဒွါရေ ဌိတာ’’တိ ပဋိဟာရေသုံ. ရာဇာ အာသနာ ဝုဋ္ဌာယ ဌိတကောဝ ‘‘ပက္ကောသထာ’’တိ အာဟ. တေ ပဝိသိတွာ ရာဇာနံ ဝန္ဒိတွာ ‘‘မဟာရာဇ၊ အမှာကံ ရာဇာ တုမှာကံ အာရောဂျံ ပုစ္ဆတီ’’တိ ဝတွာ ကတသက္ကာရသမ္မာနာ ‘‘ကိမတ္ထံ အာဂတတ္ထာ’’တိ ပုဋ္ဌာ ‘‘အမှာကံ ရညော သီဟဿရော ပုတ္တော ကုသကုမာရော နာမ၊ ရာဇာ တဿ ရဇ္ဇံ ဒါတုကာမော အမှေ တုမှာကံ သန္တိကံ ပဟိဏိ၊ တုမှာကံ ကိရ ဓီတာ ပဘာဝတီ၊ တံ တဿ ဒေထ၊ ဣမဉ္စ သုဝဏ္ဏရူပကံ ဒေယျဓမ္မံ ဂဏှထာ’’တိ တံ ရူပကံ တဿ အဒံသု. သောပိ ‘‘ဧဝရူပေန မဟာရာဇေန သဒ္ဓိံ ဝိဝါဟမင်္ဂလံ ဘဝိဿတီ’’တိ တုဋ္ဌစိတ္တော သမ္ပဋိစ္ဆိ. အထ နံ ဒူတာ အာဟံသု – ‘‘မဟာရာဇ၊ အမှေဟိ န သက္ကာ ပပဉ္စံ ကာတုံ၊ ကုမာရိကာယ လဒ္ဓဘာဝံ ရညော အာရောစေဿာမ၊ အထ နံ သော အာဂန္တွာ အာဒါယ ဂမိဿတီ’’တိ. သော ‘‘သာဓူ’’တိ ဝတွာ တေသံ သက္ကာရံ ကတွာ ဝိဿဇ္ဇေသိ. တေ ဂန္တွာ ရညော စ ဒေဝိယာ စ အာရောစေသုံ. ရာဇာ မဟန္တေန ပရိဝါရေန ကုသာဝတိတော နိက္ခမိတွာ အနုပုဗ္ဗေန သာဂလနဂရံ ပါပုဏိ. မဒ္ဒရာဇာ ပစ္စုဂ္ဂန္တွာ တံ နဂရံ ပဝေသေတွာ မဟန္တံ သက္ကာရမကာသိ.

သီလဝတီ ဒေဝီ ပဏ္ဍိတတ္တာ ‘‘ကော ဇာနာတိ၊ ကိံ ဘဝိဿတီ’’တိ ဧကာဟဒွီဟစ္စယေန မဒ္ဒရာဇာနံ အာဟ – ‘‘မဟာရာဇ၊ သုဏိသံ ဒဋ္ဌုကာမာမှီ’’တိ. သော ‘‘သာဓူ’’တိ သမ္ပဋိစ္ဆိတွာ တံ ပက္ကောသာပေသိ. ပဘာဝတီ သဗ္ဗာလင်္ကာရပဋိမဏ္ဍိတာ ဓာတိဂဏပရိဝုတာ အာဂန္တွာ သဿုံ ဝန္ဒိ. သာ တံ ဒိသွာ စိန္တေသိ – ‘‘အယံ ကုမာရိကာ အဘိရူပါ၊ မယှံ ပုတ္တော ဝိရူပေါ. သစေ ဧသာ တံ ပဿိဿတိ၊ ဧကာဟမ္ပိ အဝသိတွာ ပလာယိဿတိ၊ ဥပါယံ ကရိဿာမီ’’တိ. သာ မဒ္ဒရာဇာနံ အာမန္တေတွာ၊ ‘‘မဟာရာဇ၊ သုဏိသာ မေ ပုတ္တဿ အနုစ္ဆဝိကာ၊ အပိစ ခေါ ပန အမှာကံ ကုလပဝေဏိယာ အာဂတံ စာရိတ္တံ အတ္ထိ၊ သစေ အယံ တသ္မိံ စာရိတ္တေ ဝတ္တိဿတိ၊ နေဿာမိ န’’န္တိ အာဟ. ‘‘ကိံ ပန ဝေါ စာရိတ္တ’’န္တိ. ‘‘အမှာကံ ဝံသေ ယာဝ ဧကဿ ဂဗ္ဘဿ ပတိဋ္ဌာနံ ဟောတိ၊ တာဝ ဒိဝါ သာမိကံ ပဿိတုံ န လဘတိ. သစေ ဧသာ တထာ ကရိဿတိ၊ နေဿာမိ န’’န္တိ. ရာဇာ ‘‘ကိံ၊ အမ္မ၊ သက္ခိဿသိ ဧဝံ ဝတ္တိတု’’န္တိ ဓီတရံ ပုစ္ဆိ. သာ ‘‘အာမ တာတာ’’တိ အာဟ. တတော ဩက္ကာကရာဇာ မဒ္ဒရညော ဗဟုံ ဓနံ ဒတွာ တံ အာဒါယ ပက္ကာမိ. မဒ္ဒရာဇာပိ မဟန္တေန ပရိဝါရေန ဓီတရံ ဥယျောဇေသိ.

ဩက္ကာကော ကုသာဝတိံ ဂန္တွာ နဂရံ အလင်္ကာရာပေတွာ သဗ္ဗဗန္ဓနာနိ မောစေတွာ ပုတ္တဿ အဘိသေကံ ကတွာ ရဇ္ဇံ ဒတွာ ပဘာဝတိံ အဂ္ဂမဟေသိံ ကာရေတွာ နဂရေ ‘‘ကုသရာဇဿ အာဏာ’’တိ ဘေရိံ စရာပေသိ. သကလဇမ္ဗုဒီပတလေ ရာဇာနော ယေသံ ဓီတရော အတ္ထိ၊ တေ ကုသရညော ဓီတရော ပဟိဏိံသု. ယေသံ ပုတ္တာ အတ္ထိ၊ တေ တေန သဒ္ဓိံ မိတ္တဘာဝံ အာကင်္ခန္တာ ပုတ္တေ ဥပဋ္ဌာကေ ကတွာ ပဟိဏိံသု. ဗောဓိသတ္တဿ နာဋကပရိဝါရော မဟာ အဟောသိ၊ မဟန္တေန ယသေန ရဇ္ဇံ ကာရေသိ. သော ပဘာဝတိံ ဒိဝါ ပဿိတုံ န လဘတိ၊ သာပိ တံ ဒိဝါ ပဿိတုံ န လဘတိ၊ ဥဘိန္နံ ရတ္တိဒဿနမေဝ ဟောတိ. တတ္ထ ပဘာဝတိယာ သရီရပ္ပဘာပိ အဗ္ဗောဟာရိကာ အဟောသိ. ဗောဓိသတ္တော သိရိဂဗ္ဘတော ရတ္တိံယေဝ နိက္ခမတိ.

သော ကတိပါဟစ္စယေန ပဘာဝတိံ ဒိဝါ ဒဋ္ဌုကာမော မာတုယာ အာရောစေသိ. သာ ‘‘မာ တေ တာတ၊ ရုစ္စိ၊ ယာဝ ဧကံ ပုတ္တံ လဘသိ၊ တာဝ အာဂမေဟီ’’တိ၊ ပဋိက္ခိပိ. သော ပုနပ္ပုနံ ယာစိယေဝ. အထ နံ သာ အာဟ – ‘‘တေန ဟိ ဟတ္ထိသာလံ ဂန္တွာ ဟတ္ထိမေဏ္ဍဝေသေန တိဋ္ဌ၊ အဟံ တံ တတ္ထ အာနေဿာမိ၊ အထ နံ အက္ခီနိ ပူရေတွာ ဩလောကေယျာသိ၊ မာ စ အတ္တာနံ ဇာနာပေဟီ’’တိ. သော ‘‘သာဓူ’’တိ သမ္ပဋိစ္ဆိတွာ ဟတ္ထိသာလံ အဂမာသိ. အထဿ မာတာ ဟတ္ထိသာလံ အလင်္ကာရာပေတွာ ပဘာဝတိံ ‘‘ဧဟိ သာမိကဿ ဟတ္ထိနော ပဿာမာ’’တိ တတ္ထ နေတွာ ‘‘အယံ ဟတ္ထီ အသုကော နာမ၊ အယံ ဟတ္ထီ အသုကော နာမာ’’တိ တဿာ ဒဿေသိ. တတ္ထ တံ ရာဇာ မာတု ပစ္ဆတော ဂစ္ဆန္တိံ ဒိသွာ ဟတ္ထိဂေါပကဝေသေန ဟတ္ထိဆကဏပိဏ္ဍေန ပိဋ္ဌိယံ ပဟရိ. သာ ကုဒ္ဓါ ‘‘ရညော ကထေတွာ တေ ဟတ္ထံ ဆိန္ဒာပေဿာမီ’’တိ ဝတွာ ဒေဝိံ ဥဇ္ဈာပေသိ. ရာဇမာတာ ‘‘မာ အမ္မ ကုဇ္ဈီ’’တိ သုဏိသံ သညာပေတွာ ပိဋ္ဌိံ ပရိမဇ္ဇိ. ပုနပိ ရာဇာ တံ ဒဋ္ဌုကာမော ဟုတွာ အဿသာလာယ အဿဂေါပကဝေသေန တံ ဒိသွာ တထေဝ အဿဆကဏပိဏ္ဍေန ပဟရိ. တဒါပိ တံ ကုဒ္ဓံ သဿု သညာပေသိ.

ပုနေကဒိဝသေ ပဘာဝတီ မဟာသတ္တံ ပဿိတုကာမာ ဟုတွာ သဿုယာ အာရောစေတွာ ‘‘အလံ မာ တေ ရုစ္စီ’’တိ ပဋိက္ခိတ္တာပိ ပုနပ္ပုနံ ယာစိ. အထ နံ သာ အာဟ – ‘‘တေန ဟိ သွေ မမ ပုတ္တော နဂရံ ပဒက္ခိဏံ ကရိဿတိ၊ တွံ သီဟပဉ္ဇရံ ဝိဝရိတွာ တံ ပဿေယျာသီ’’တိ. ဧဝဉ္စ ပန ဝတွာ ပုနဒိဝသေ နဂရံ အလင်္ကာရာပေတွာ ဇယမ္ပတိကုမာရံ ရာဇဝေသံ ဂါဟာပေတွာ ဟတ္ထိပိဋ္ဌေ နိသီဒါပေတွာ ဗောဓိသတ္တံ ပစ္ဆိမာသနေ နိသီဒါပေတွာ နဂရံ ပဒက္ခိဏံ ကာရာပေသိ. သာ ပဘာဝတိံ အာဒါယ သီဟပဉ္ဇရေ ဌတွာ ‘‘ပဿ တဝ သာမိကဿ သိရိသောဘဂ္ဂ’’န္တိ အာဟ. သာ ‘‘အနုစ္ဆဝိကော မေ သာမိကော လဒ္ဓေါ’’တိ အတ္တမနာ အဟောသိ. တံ ဒိဝသံ ပန မဟာသတ္တော ဟတ္ထိမေဏ္ဍဝေသေန ဇယမ္ပတိဿ ပစ္ဆိမာသနေ နိသီဒိတွာ ယထာဓိပ္ပါယေန ပဘာဝတိံ ဩလောကေန္တော ဟတ္ထဝိကာရာဒိဝသေန စိတ္တရုစိယာ ကေဠိံ ဒဿေသိ. ဟတ္ထိမှိ အတိက္ကန္တေ ရာဇမာတာ ပဘာဝတိံ ပုစ္ဆိ – ‘‘ဒိဋ္ဌော တေ၊ အမ္မ၊ သာမိကော’’တိ. ‘‘အာမ အယျေ၊ ပစ္ဆိမာသနေ ပနဿ နိသိန္နော ဟတ္ထိမေဏ္ဍော အတိဝိယ ဒုဗ္ဗိနီတော၊ မယှံ ဟတ္ထဝိကာရာဒီနိ ဒဿေသိ၊ ကသ္မာ ဧဝရူပံ အလက္ခိကံ ရညော ပစ္ဆိမာသနေ နိသီဒါပေသုံ၊ နီဟရာပေဟိ န’’န္တိ? ‘‘အမ္မ၊ ရညော ပစ္ဆိမာသနေ ရက္ခာ နာမ ဣစ္ဆိတဗ္ဗာ’’တိ.

သာ စိန္တေသိ – ‘‘အယံ ဟတ္ထိမေဏ္ဍော အတိဝိယ နိဗ္ဘယော၊ ရာဇာနံ ‘ရာဇာ’တိပိ န မညတိ၊ ကိံ နု ခေါ ဧသောဝ ကုသရာဇာ၊ အဒ္ဓါ ဟိ ဧသော အတိဝိယ ဝိရူပေါ ဧဝ ဘဝိဿတိ၊ တေနေဝ မံ န ဒဿေန္တီ’’တိ. သာ ခုဇ္ဇံ ကဏ္ဏမူလေ အာဟ – ‘‘အမ္မ၊ ဂစ္ဆ တာဝ ဇာနာဟိ၊ ကိံ ပုရိမာသနေ နိသိန္နကော ရာဇာ၊ ဥဒါဟု ပစ္ဆိမာသနေ’’တိ? ‘‘ကထံ ပနာဟံ ဇာနိဿာမီ’’တိ. ‘‘သစေ ဟိ သော ရာဇာ ဘဝိဿတိ၊ ပဌမတရံ ဟတ္ထိပိဋ္ဌိတော ဩတရိဿတိ၊ ဣမာယ သညာယ ဇာနာဟီ’’တိ. သာ ဂန္တွာ ဧကမန္တေ ဌိတာ ပဌမံ မဟာသတ္တံ ဩတရန္တံ အဒ္ဒသ၊ ပစ္ဆာ ဇယမ္ပတိကုမာရံ. မဟာသတ္တောပိ ဣတော စိတော စ ဩလောကေန္တော ခုဇ္ဇံ ဒိသွာ ‘‘ဣမိနာ နာမ ကာရဏေန ဧသာ အာဂတာ ဘဝိဿတီ’’တိ ဉတွာ တံ ပက္ကောသာပေတွာ ‘‘ဣမံ အန္တရံ ပဘာဝတိယာ မာ ကထေဟီ’’တိ ဒဠှံ ဝတွာ ဥယျောဇေသိ. သာ ဂန္တွာ ‘‘ပုရိမာသနေ နိသိန္နော ပဌမံ ဩတရီ’’တိ အာဟ. ပဘာဝတီ တဿာ ဝစနံ သဒ္ဒဟိ.

မဟာသတ္တောပိ ပုန ဒဋ္ဌုကာမော ဟုတွာ မာတရံ ယာစိ. သာ ပဋိက္ခိပိတုံ အသက္ကောန္တီ ‘‘တေန ဟိ အညာတကဝေသေန ဥယျာနံ ဂစ္ဆာဟီ’’တိ အာဟ. သော ဥယျာနံ ဂန္တွာ ပေါက္ခရဏိယံ ဂလပ္ပမာဏံ ဥဒကံ ပဝိသိတွာ ပဒုမိနိပတ္တေန သီသံ ဆာဒေတွာ ပုပ္ဖိတပဒုမေန မုခံ အာဝရိတွာ အဋ္ဌာသိ. မာတာပိဿ ပဘာဝတိံ ဥယျာနံ နေတွာ သာယနှသမယေ ‘‘ဣမေ ရုက္ခေ ပဿ၊ သကုဏေ ပဿ၊ မိဂေ ပဿာ’’တိ ပလောဘယမာနာ ပေါက္ခရဏီတီရံ ပါယာသိ. သာ ပဉ္စဝိဓပဒုမသဉ္ဆန္နံ ပေါက္ခရဏိံ ဒိသွာ နှာယိတုကာမာ ပရိစာရိကာဟိ သဒ္ဓိံ ပေါက္ခရဏိံ ဩတရိတွာ ကီဠန္တီ တံ ပဒုမံ ဒိသွာ ဝိစိနိတုကာမာ ဟတ္ထံ ပသာရေသိ. အထ နံ ရာဇာ ပဒုမိနိပတ္တံ အပနေတွာ ‘‘အဟံ ကုသရာဇာ’’တိ ဝတွာ ဟတ္ထေ ဂဏှိ. သာ တဿ မုခံ ဒိသွာ ‘‘ယက္ခော မံ ဂဏှီ’’တိ ဝိရဝိတွာ တတ္ထေဝ ဝိသညိတံ ပတ္တာ. အထဿာ ရာဇာ ဟတ္ထံ မုဉ္စိ. သာ သညံ ပဋိလဘိတွာ ‘‘ကုသရာဇာ ကိရ မံ ဟတ္ထေ ဂဏှိ၊ ဣမိနာဝါဟံ ဟတ္ထိသာလာယ ဟတ္ထိဆကဏပိဏ္ဍေန၊ အဿသာလာယ အဿဆကဏပိဏ္ဍေန ပဟဋာ၊ အယမေဝ မံ ဟတ္ထိဿ ပစ္ဆိမာသနေ နိသီဒိတွာ ဥပ္ပဏ္ဍေသိ၊ ကိံ မေ ဧဝရူပေန ဒုမ္မုခေန ပတိနာ၊ ဣမံ ဇဟိတွာ အဟံ ဇီဝန္တီ အညံ ပတိံ လဘိဿာမီ’’တိ စိန္တေတွာ အတ္တနာ သဒ္ဓိံ အာဂတေ အမစ္စေ ပက္ကောသာပေတွာ ‘‘မမ ယာနဝါဟနံ သဇ္ဇံ ကရောထ၊ အဇ္ဇေဝ ဂမိဿာမီ’’တိ အာဟံ. တေ ရညော အာရောစေသုံ. ရာဇာ စိန္တေသိ – ‘‘သစေ ဂန္တုံ န လဘိဿတိ၊ ဟဒယမဿာ ဖလိဿတိ၊ ဂစ္ဆတု ပုန တံ အတ္တနော ဗလေန အာနေဿာမီ’’တိ စိန္တေတွာ အထဿာ ဂမနံ အနုဇာနိ. သာ ပိတုနဂရမေဝ အဂမာသိ.

မဟာသတ္တောပိ ဥယျာနတော နဂရံ ပဝိသိတွာ အလင်္ကတပါသာဒံ အဘိရုဟိ. ဗောဓိသတ္တဉှိ သာ ပုဗ္ဗပတ္ထနာဝသေန န ဣစ္ဆိ၊ သောပိ ပုဗ္ဗကမ္မဝသေနေဝ ဝိရူပေါ အဟောသိ. အတီတေ ကိရ ဗာရာဏသိယံ ဒွါရဂါမေ ဥပရိမဝီထိယာ စ ဟေဋ္ဌိမဝီထိယာ စ ဒွေ ကုလာနိ ဝသိံသု. ဧကဿ ကုလဿ ဒွေ ပုတ္တာ အဟေသုံ. ဧကဿ ဧကာဝ ဓီတာ အဟောသိ. ဒွီသု ပုတ္တေသု ဗောဓိသတ္တော ကနိဋ္ဌော. တံ ကုမာရိကံ ဇေဋ္ဌကဿ အဒံသု. ကနိဋ္ဌော အဒါရဘရဏော ဘာတု သန္တိကေယေဝ ဝသိ. အထေကဒိဝသံ တသ္မိံ ဃရေ အတိရသကပူဝေ ပစိံသု. ဗောဓိသတ္တော အရညံ ဂတော ဟောတိ. တဿ ပူဝံ ဌပေတွာ အဝသေသေ ဘာဇေတွာ ခါဒိံသု. တသ္မိံ ခဏေ ပစ္စေကဗုဒ္ဓေါ ဘိက္ခာယ ဃရဒွါရံ အဂမာသိ. ဗောဓိသတ္တဿ ဘာတုဇာယာ ‘‘စူဠပတိနော အညံ ပူဝံ ပစိဿာမီ’’တိ တံ ဂဟေတွာ ပစ္စေကဗုဒ္ဓဿ အဒါသိ. သောပိ တံ ခဏညေဝ အရညတော အာဂစ္ဆိ. အထ နံ သာ အာဟ – ‘‘သာမိ၊ စိတ္တံ ပသာဒေဟိ၊ တဝ ကောဋ္ဌာသော ပစ္စေကဗုဒ္ဓဿ ဒိန္နော’’တိ. သော ‘‘တဝ ကောဋ္ဌာသံ ခါဒိတွာ မမ ကောဋ္ဌာသံ ဒေသိ၊ အဟံ ကိံ ခါဒိဿာမီ’’တိ ကုဒ္ဓေါ ပစ္စေကဗုဒ္ဓံ အနုဂန္တွာ ပတ္တတော ပူဝံ ဂဏှိ. သာ မာတု ဃရံ ဂန္တွာ နဝဝိလီနံ စမ္ပကပုပ္ဖဝဏ္ဏံ သပ္ပိံ အာဟရိတွာ ပစ္စေကဗုဒ္ဓဿ ပတ္တံ ပူရေသိ၊ တံ ဩဘာသံ မုဉ္စိ. သာ တံ ဒိသွာ ပတ္ထနံ ပဋ္ဌပေသိ – ‘‘ဘန္တေ၊ ဣမိနာ ဒါနဗလေန နိဗ္ဗတ္တနိဗ္ဗတ္တဋ္ဌာနေ မေ သရီရံ ဩဘာသဇာတံ ဟောတု၊ ဥတ္တမရူပဓရာ စ ဘဝေယျံ၊ ဣမိနာ စ မေ အသပ္ပုရိသေန သဒ္ဓိံ ဧကဋ္ဌာနေ ဝါသော မာ အဟောသီ’’တိ. ဣတိ သာ ဣမိဿာ ပုဗ္ဗပတ္ထနာယ ဝသေန တံ န ဣစ္ဆိ. ဗောဓိသတ္တောပိ တံ ပူဝ တသ္မိံ သပ္ပိပတ္တေ ဩသီဒါပေတွာ ပတ္ထနံ ပဋ္ဌပေသိ – ‘‘ဘန္တေ၊ ဣမံ ယောဇနသတေ ဝသန္တိမ္ပိ အာနေတွာ မမ ပါဒပရိစာရိကံ ကာတုံ သမတ္ထော ဘဝေယျ’’န္တိ. တတ္ထ ယံ သော ကုဒ္ဓေါ ဂန္တွာ ပူဝံ ဂဏှိ၊ တဿ ပုဗ္ဗကမ္မဿ ဝသေန ဝိရူပေါ အဟောသိ၊ ပုဗ္ဗပတ္ထနာယ သာ စ တံ န ဣစ္ဆီတိ.

သော ပဘာဝတိယာ ဂတာယ သောကပ္ပတ္တော အဟောသိ၊ နာနာကာရေဟိ ပရိစာရယမာနာပိ နံ သေသိတ္ထိယော ဩလောကာပေတုမ္ပိ နာသက္ခိံသု၊၊ ပဘာဝတိရဟိတမဿ သကလမ္ပိ နိဝေသနံ တုစ္ဆံ ဝိယ ခါယိ. သော ‘‘ဣဒါနိ သာဂလနဂရံ ပတ္တာ ဘဝိဿတီ’’တိ ပစ္စူသသမယေ မာတု သန္တိကံ ဂန္တွာ၊ ‘‘အမ္မ၊ အဟံ ပဘာဝတိံ အာနေဿာမိ၊ တုမှေ ရဇ္ဇံ အနုသာသထာ’’တိ ဝဒန္တော ပဌမံ ဂါထမာဟ –

၁. ‘‘ဣဒံ တေ ရဋ္ဌံ သဓနံ သယောဂ္ဂံ၊ သကာယုရံ သဗ္ဗကာမူပပန္နံ၊

ဣဒံ တေ ရဇ္ဇံ အနုသာသ အမ္မ၊ ဂစ္ဆာမဟံ ယတ္ထ ပိယာ ပဘာဝတီ’’တိ.

တတ္ထ သယောဂ္ဂန္တိ ဟတ္ထိယောဂ္ဂါဒိသဟိတံ. သကာယုရန္တိ သပဉ္စရာဇကကုဓဘဏ္ဍံ. အနုသာသ၊ အမ္မာတိ သော ကိရ ပုရိသဿ ရဇ္ဇံ ဒတွာ ပုန ဂဏှနံ နာမ န ယုတ္တန္တိ ပိတု ဝါ ဘာတု ဝါ အနိယျာဒေတွာ မာတု နိယျာဒေန္တော ဧဝမာဟ.

သာ တဿ ကထံ သုတွာ ‘‘တေန ဟိ၊ တာတ၊ အပ္ပမတ္တော ဘဝေယျာသိ၊ မာတုဂါမော နာမ အပရိသုဒ္ဓဟဒယော’’တိ ဝတွာ နာနဂ္ဂရသဘောဇနဿ သုဝဏ္ဏကရောဋိံ ပူရေတွာ ‘‘ဣဒံ အန္တရာမဂ္ဂေ ဘုဉ္ဇေယျာသီ’’တိ ဝတွာ ဥယျောဇေသိ. သော တံ အာဒါယ မာတရံ ဝန္ဒိတွာ တိက္ခတ္တုံ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ ‘‘ဇီဝန္တော ပုန တုမှေ ပဿိဿာမီ’’တိ ဝတွာ သိရိဂဗ္ဘံ ပဝိသိတွာ ပဉ္စာဝုဓံ သန္နယှိတွာ ဘတ္တကရောဋိယာ သဒ္ဓိံ ကဟာပဏသဟဿံ ပသိဗ္ဗကေ ကတွာ ကောကနုဒဉ္စ ဝီဏံ အာဒါယ နဂရာ နိက္ခမိတွာ မဂ္ဂံ ပဋိပဇ္ဇိတွာ မဟဗ္ဗလော မဟာထာမော ယာဝ မဇ္ဈနှိကာ ပဏ္ဏာသ ယောဇနာနိ ဂန္တွာ ဘတ္တံ ဘုဉ္ဇိတွာ သေသဒိဝသဘာဂေန ပုန ပဏ္ဏာသ ယောဇနာနိ ဂန္တွာ ဧကာဟေနေဝ ယောဇနသတိကံ မဂ္ဂံ ခေပေတွာ သာယနှသမယေ နှတွာ သာဂလနဂရံ ပါဝိသိ. တသ္မိံ ပဝိဋ္ဌမတ္တေယေဝ တဿ တေဇေန ပဘာဝတီ သယနပိဋ္ဌေ သဏ္ဌာတုံ အသက္ကောန္တီ ဩတရိတွာ ဘူမိယံ နိပဇ္ဇိ. ဗောဓိသတ္တံ ကိလန္တိန္ဒြိယံ ဝီထိယာ ဂစ္ဆန္တံ အညတရာ ဣတ္ထီ ဒိသွာ ပက္ကောသာပေတွာ နိသီဒါပေတွာ ပါဒေ ဓောဝါပေတွာ သယနံ ဒါပေသိ. သော ကိလန္တကာယော နိပဇ္ဇိတွာ နိဒ္ဒံ ဩက္ကမိ.

အထ သာ တသ္မိံ နိဒ္ဒမုပဂတေ ဘတ္တံ သမ္ပာဒေတွာ တံ ပဗောဓေတွာ ဘတ္တံ ဘောဇေသိ. သော တုဋ္ဌော တဿာ သဒ္ဓိံ ဘတ္တကရောဋိယာ ကဟာပဏသဟဿံ အဒါသိ. သော ပဉ္စာဝုဓံ တတ္ထေဝ ဌပေတွာ ‘‘ဂန္တဗ္ဗဋ္ဌာနံ မေ အတ္ထီ’’တိ ဝတွာ ဝီဏံ အာဒါယ ဟတ္ထိသာလံ ဂန္တွာ ‘‘အဇ္ဇ မေ ဣဓ ဝသိတုံ ဒေထ၊ ဂန္ဓဗ္ဗံ ဝေါ ကရိဿာမီ’’တိ ဝတွာ ဟတ္ထိဂေါပကေဟိ အနုညာတော ဧကမန္တေ နိပဇ္ဇိတွာ ထောကံ နိဒ္ဒါယိတွာ ပဋိပ္ပဿဒ္ဓဒရထော ဥဋ္ဌာယ ဝီဏံ မုဉ္စိတွာ ‘‘သာဂလနဂရဝါသိနော ဣမံ သဒ္ဒံ သုဏန္တူ’’တိ ဝီဏံ ဝါဒေန္တော ဂါယိ. ပဘာဝတီ ဘူမိယံ နိပန္နာ တံ သဒ္ဒံ သုတွာဝ ‘‘အယံ န အညဿ ဝီဏာသဒ္ဒေါ၊ နိဿံသယံ ကုသရာဇာ မမတ္ထာယ အာဂတော’’တိ အညာသိ. မဒ္ဒရာဇာပိ တံ သဒ္ဒံ သုတွာ ‘‘အတိဝိယ မဓုရံ ဝါဒေတိ၊ သွေ ဧတံ ပက္ကောသာပေတွာ မမ ဂန္ဓဗ္ဗံ ကာရေဿာမီ’’တိ စိန္တေသိ.

ဗောဓိသတ္တော ‘‘န သက္ကာ ဣဓ ဝသမာနေန ပဘာဝတီ ဒဋ္ဌုံ၊ အဋ္ဌာနမေတ’’န္တိ ပါတောဝ နိက္ခမိတွာ သာယံ ဘုတ္တဂေဟေယေဝ ပါတရာသံ ဘုဉ္ဇိတွာ ဝီဏံ ဌပေတွာ ရာဇကုမ္ဘကာရဿ သန္တိကံ ဂန္တွာ တဿ အန္တေဝါသိကဘာဝံ ဥပဂန္တွာ ဧကဒိဝသေနေဝ ဃရံ မတ္တိကာယ ပူရေတွာ ‘‘ဘာဇနာနိ ကရောမိ အာစရိယာ’’တိ ဝတွာ၊ ‘‘အာမ၊ ကာရောဟီ’’တိ ဝုတ္တေ ဧကံ မတ္တိကာပိဏ္ဍံ စက္ကေ ဌပေတွာ စက္ကံ အာဝိဉ္ဆိ၊ သကိံ အာဝိဒ္ဓမေဝ ယာဝ မဇ္ဈနှိကာတိက္ကမာ ဘမိယေဝ. သော နာနာဝဏ္ဏာနိ ခုဒ္ဒကမဟန္တာနိ ဘာဇနာနိ ကတွာ ပဘာဝတိယာ အတ္ထာယ ဘာဇနံ ကရောန္တော နာနာရူပါနိ သမုဋ္ဌာပေသိ. ဗောဓိသတ္တာနဉှိ အဓိပ္ပါယော နာမ သမိဇ္ဈတိ၊ ‘‘တာနိ ရူပါနိ ပဘာဝတီယေဝ ပဿတူ’’တိ အဓိဋ္ဌာသိ. သော သဗ္ဗဘာဇနာနိ သုက္ခာပေတွာ ပစိတွာ ဂေဟံ ပူရေသိ. ကုမ္ဘကာရော နာနာဘာဇနာနိ ဂဟေတွာ ရာဇကုလံ အဂမာသိ. ရာဇာ ဒိသွာ ‘‘ကေနိမာနိ ကတာနီ’’တိ ပုစ္ဆိ. ‘‘မယာ၊ ဒေဝါ’’တိ. ‘‘အဟံ တယာ ကတာနိ ဇာနာမိ၊ ကထေဟိ၊ ကေန ကတာနီ’’တိ? ‘‘အန္တေဝါသိကေန မေ ဒေဝါ’’တိ. ‘‘န တေ သော အန္တေဝါသီ၊ အာစရိယော တေ သော၊ တွံ တဿ သန္တိကေ သိပ္ပံ သိက္ခ၊ ဣတော ပဋ္ဌာယ စ သော မမ ဓီတာနံ ဘာဇနာနိ ကရောတု၊ ဣမဉ္စဿ သဟဿံ ဒေဟီ’’တိ သဟဿံ ဒါပေတွာ ‘‘နာနာဝဏ္ဏာနိ ဣမာနိ ခုဒ္ဒကဘာဇနာနိ မမ ဓီတာနံ ဒေဟီ’’တိ အာဟ.

သော တာနိ တာသံ သန္တိကံ နေတွာ ‘‘ဣမာနိ ဝေါ ကီဠနတ္ထာယ ခုဒ္ဒကဘာဇနာနီ’’တိ အာဟ. တာ သဗ္ဗာ အာဂမိံသု. ကုမ္ဘကာရော မဟာသတ္တေန ပဘာဝတိယာ အတ္ထာယ ကတဘာဇနမေဝ တဿာ အဒါသိ. သာ စ ဘာဇနံ ဂဟေတွာ တတ္ထ အတ္တနော စ မဟာသတ္တဿ စ ခုဇ္ဇာယ စ ရူပံ ပဿိတွာ ‘‘ဣဒံ န အညေန ကတံ၊ ကုသရာဇေနေဝ ကတ’’န္တိ ဉတွာ ကုဇ္ဈိတွာ ဘူမိယံ ခိပိတွာ ‘‘ဣမိနာ မယှံ အတ္ထော နတ္ထိ၊ ဣစ္ဆန္တာနံ ဒေဟီ’’တိ အာဟ. အထဿာ ဘဂိနိယော ကုဒ္ဓဘာဝံ ဉတွာ ‘‘ခုဒ္ဒကဘာဇနံ ကုသရညာ ကတန္တိ မညသိ၊ ဣဒံ တေန န ကတံ၊ ကုမ္ဘကာရေနေဝ ကတံ၊ ဂဏှာဟိ န’’န္တိ အဝဟသိံသု. သာ တေန ကတဘာဝံ တဿ စ အာဂတဘာဝံ တာသံ န ကထေသိ. ကုမ္ဘကာရော သဟဿံ ဗောဓိသတ္တဿ ဒတွာ ‘‘တာတ၊ ရာဇာ တေ တုဋ္ဌော၊ ဣတော ကိရ ပဋ္ဌာယ ရာဇဓီတာနံ ဘာဇနာနိ ကရေယျာသိ၊ အဟံ တာသံ ဟရိဿာမီ’’တိ အာဟ.

သော ‘‘ဣဓာပိ ဝသန္တေန န သက္ကာ ပဘာဝတီ ဒဋ္ဌု’’န္တိ တံ သဟဿံ တဿေဝ ဒတွာ ရာဇုပဋ္ဌာကဿ နဠကာရဿ သန္တိကံ ဂန္တွာ တဿ အန္တေဝါသိကော ဟုတွာ ပဘာဝတိယာ အတ္ထာယ တာလဝဏ္ဋံ ကတွာ တတ္ထေဝ သေတစ္ဆတ္တဉ္စ အာပါနဘူမိဉ္စ ဝတ္ထံ ဂဟေတွာ ဌိတံ ပဘာဝတိဉ္စာတိ နာနာရူပါနိ ဒဿေသိ. နဠကာရော တဉ္စ အညဉ္စ တေန ကတဘဏ္ဍကံ အာဒါယ ရာဇကုလံ အဂမာသိ. ရာဇာ ဒိသွာ ‘‘ကေနိမာနိ ကတာနီ’’တိ ပုစ္ဆိတွာ ပုရိမနယေနေဝ သဟဿံ ဒတွာ ‘‘ဣမာနိ နဠကာရဘဏ္ဍာနိ မမ ဓီတာနံ ဒေဟီ’’တိ အာဟ. သောပိ ဗောဓိသတ္တေန ပဘာဝတိယာ အတ္ထာယ ကတံ တာလဝဏ္ဋံ တဿာယေဝ အဒါသိ. တတြပိ ရူပါနိ အညော ဇနော န ပဿတိ၊ ပဘာဝတီ ပန ဒိသွာ ကုသရညာ ကတဘာဝံ ဉတွာ ‘‘ဂဏှိတုကာမာ ဂဏှန္တူ’’တိ ကုဒ္ဓါ ဘူမိယံ ခိပိ. အထ နံ သေသာ အဝဟသိံသု. နဠကာရော သဟဿံ အာဟရိတွာ ဗောဓိသတ္တဿ ဒတွာ တံ ပဝတ္တိံ အာရောစေသိ.

သော ‘‘ဣဒမ္ပိ မယှံ အဝသနဋ္ဌာန’’န္တိ သဟဿံ တဿေဝ ဒတွာ ရာဇမာလာကာရဿ သန္တိကံ ဂန္တွာ အန္တေဝါသိကဘာဝံ ဥပဂန္တွာ နာနာဝိဓံ မာလာဝိကတိံ ဂန္ထိတွာ ပဘာဝတိယာ အတ္ထာယ နာနာရူပဝိစိတြံ ဧကံ စုမ္ဗဋကံ အကာသိ. မာလာကာရော တံ သဗ္ဗံ အာဒါယ ရာဇကုလံ အဂမာသိ. ရာဇာ ဒိသွာ ‘‘ကေနိမာနိ ဂန္ထိတာနီ’’တိ ပုစ္ဆိ. ‘‘မယာ၊ ဒေဝါ’’တိ. ‘‘အဟံ တယာ ဂန္ထိတာနိ ဇာနာမိ၊ ကထေဟိ၊ ကေန ဂန္ထိတာနီ’’တိ? ‘‘အန္တေဝါသိကေန မေ၊ ဒေဝါ’’တိ. ‘‘န သော အန္တေဝါသီ၊ အာစရိယော တေ သော၊ တွံ တဿ သန္တိကေ သိပ္ပံ သိက္ခ၊ ဣတော ပဋ္ဌာယ စ သော မမ ဓီတာနံ ပုပ္ဖါနိ ဂန္ထတု၊ ဣမဉ္စဿ သဟဿံ ဒေဟီ’’တိ သဟဿံ ဒတွာ ‘‘ဣမာနိ ပုပ္ဖါနိ မမ ဓီတာနံ ဒေဟီ’’တိ အာဟ. သောပိ ဗောဓိသတ္တေန ပဘာဝတိယာ အတ္ထာယ ကတံ စုမ္ဗဋကံ တဿာယေဝ အဒါသိ. သာ တတ္ထ အတ္တနော စ ရညော စ ရူပေဟိ သဒ္ဓိံ နာနာရူပါနိ ဒိသွာ တေန ကတဘာဝံ ဉတွာ ကုဇ္ဈိတွာ ဘူမိယံ ခိပိ. သေသာ ဘဂိနိယော တံ တထေဝ အဝဟသိံသု. မာလာကာရောပိ သဟဿံ အာဟရိတွာ ဗောဓိသတ္တဿ ဒတွာ တံ ပဝတ္တိံ အာရောစေသိ.

သော ‘‘ဣဒမ္ပိ မယှံ အဝသနဋ္ဌာန’’န္တိ သဟဿံ တဿေဝ ဒတွာ ရညော သူဒဿ သန္တိကံ ဂန္တွာ အန္တေဝါသိကဘာဝံ ဥပဂစ္ဆိ. အထေကဒိဝသံ သူဒေါ ရညော ဘောဇနဝိကတိံ ဟရန္တော အတ္တနော အတ္ထာယ ပစိတုံ ဗောဓိသတ္တဿ အဋ္ဌိမံသံ အဒါသိ. သော တံ တထာ သမ္ပာဒေသိ၊ ယထာဿ ဂန္ဓော သကလနဂရံ အဝတ္ထရိ. ရာဇာ တံ ဃာယိတွာ ‘‘ကိံ တေ မဟာနသေ အညမ္ပိ မံသံ ပစသီ’’တိ ပုစ္ဆိ. ‘‘နတ္ထိ၊ ဒေဝ၊ အပိစ ခေါ ပန မေ အန္တေဝါသိကဿ အဋ္ဌိမံသံ ပစနတ္ထာယ ဒိန္နံ၊ တဿေဝ သော ဂန္ဓော ဘဝိဿတီ’’တိ. ရာဇာ အာဟရာပေတွာ တတော ထောကံ ဇိဝှဂ္ဂေ ဌပေသိ၊ တာဝဒေဝ သတ္တ ရသဟရဏိသဟဿာနိ ခေါဘေန္တံ ဖရိ. ရာဇာ ရသတဏှာယ ဗဇ္ဈိတွာ သဟဿံ ဒတွာ ‘‘ဣတော ပဋ္ဌာယ တဝ အန္တေဝါသိနာ မမ စ ဓီတာနဉ္စ မေ ဘတ္တံ ပစာပေတွာ တွံ မယှံ အာဟရ၊ သော မေ ဓီတာနံ ဟရတူ’’တိ အာဟ. သူဒေါ ဂန္တွာ တဿ အာရောစေသိ. သော တံ သုတွာ ‘‘ဣဒါနိ မေ မနောရထော မတ္ထကံ ပတ္တော၊ ဣဒါနိ ပနာဟံ ပဘာဝတိံ ဒဋ္ဌုံ လဘိဿာမီ’’တိ တုဋ္ဌော တံ သဟဿံ တဿေဝ ဒတွာ ပုနဒိဝသေ ဘတ္တံ သမ္ပာဒေတွာ ရညော ဘတ္တဘာဇနာနိ ပေသေတွာ ရာဇဓီတာနံ ဘတ္တကာဇံ သယံ ဂဟေတွာ ပဘာဝတိယာ ဝသနပါသာဒံ အဘိရုဟိ. သာ တံ ဘတ္တကာဇံ အာဒါယ ပါသာဒံ အဘိရုဟန္တံ ဒိသွာ စိန္တေသိ – ‘‘အယံ အတ္တနော အနနုစ္ဆဝိကံ ဒါသကမ္မကရေဟိ ကတ္တဗ္ဗံ ကရောတိ. သစေ ပနာဟံ ကတိပါဟံ တုဏှီ ဘဝိဿာမိ၊ ‘ဣဒါနိ မံ ဧသာ ရောစတီ’တိ သညီ ဟုတွာ ကတ္ထစိ အဂန္တွာ မံ ဩလောကေန္တော ဣဓေဝ ဝသိဿတိ၊ ဣဒါနေဝ တံ အက္ကောသိတွာ ပရိဘာသိတွာ မုဟုတ္တမ္ပိ ဣဓ ဝသိတုံ အဒတွာ ပလာပေဿာမီ’’တိ. သာ ဒွါရံ အဍ္ဎဝိဝဋံ ကတွာ ဧကံ ဟတ္ထံ ကဝါဋေ လဂ္ဂေတွာ ဧကေန ဟတ္ထေန အဂ္ဂဠံ ဥပ္ပီဠေတွာ ဒုတိယံ ဂါထမာဟ –

၂. ‘‘အနုဇ္ဇုဘူတေန ဟရံ မဟန္တံ၊ ဒိဝါ စ ရတ္တော စ နိသီထကာလေ၊

ပဋိဂစ္ဆ တွံ ခိပ္ပံ ကုသာဝတိံ ကုသ၊ နိစ္ဆာမိ ဒုဗ္ဗဏ္ဏမဟံ ဝသန္တ’’န္တိ.

တဿတ္ထော – မဟာရာဇ၊ တွံ ဘတ္တကာရကော ဟုတွာ ဥဇုကေန စိတ္တေန ယောပိ တေ သီသံ ဘိန္ဒေယျ၊ တဿပေတံ ကမ္မံ န ကရောသိ၊ အနုဇုဘူတေန ပန စိတ္တေန မမတ္ထာယ ဧတံ မဟန္တံ ကာဇံ ဟရန္တော ဒိဝါ စ ရတ္တော စ နိသီထကာလေ စ မဟန္တံ ဒုက္ခံ အနုဘဝိဿသိ၊ ကိံ တေ တေန အနုဘူတေန ဒုက္ခေန၊ တွံ အတ္တနော နဂရံ ကုသာဝတိမေဝ ပဋိဂစ္ဆ၊ အညံ အတ္တနာ သဒိသိံ အတိရသကပူဝသဏ္ဌာနမုခိံ ယက္ခိနိံ အဂ္ဂမဟေသိံ ကတွာ ရဇ္ဇံ ကာရေဟီတိ. နိစ္ဆာမိ ဒုဗ္ဗဏ္ဏမဟံ ဝသန္တန္တိ အဟံ ပန တံ ဒုဗ္ဗဏ္ဏံ ဒုဿဏ္ဌိတံ ဣဓ ဝသန္တံ န ဣစ္ဆာမီတိ.

သော ‘‘ပဘာဝတိယာ မေ သန္တိကာ ကထာ လဒ္ဓါ’’တိ တုဋ္ဌစိတ္တော တိဿော ဂါထာ အဘာသိ –

၃. ‘‘နာဟံ ဂမိဿာမိ ဣတော ကုသာဝတိံ၊ ပဘာဝတီ ဝဏ္ဏပလောဘိတော တဝ၊

ရမာမိ မဒ္ဒဿ နိကေတရမ္မေ၊ ဟိတွာန ရဋ္ဌံ တဝ ဒဿနေ ရတော.

၄. ‘‘ပဘာဝတီ ဝဏ္ဏပလောဘိတော တဝ၊ သမ္မူဠှရူပေါ ဝိစရာမိ မေဒိနိံ၊

ဒိသံ န ဇာနာမိ ကုတောမှိ အာဂတော၊ တယမှိ မတ္တော မိဂမန္ဒလောစနေ.

၅. ‘‘သုဝဏ္ဏစီရဝသနေ၊ ဇာတရူပသုမေခလေ၊

သုဿောဏိ တဝ ကာမာ ဟိ၊ နာဟံ ရဇ္ဇေန မတ္ထိကော’’တိ.

တတ္ထ ရမာမီတိ အဘိရမာမိ န ဥက္ကဏ္ဌာမိ. သမ္မူဠှရူပေါတိ ကိလေသသမ္မူဠှော ဟုတွာ. တယမှိ မတ္တောတိ တယိ မတ္တောမှိ၊ တယာ ဝါ မတ္တောမှိ. သုဝဏ္ဏစီရဝသနေတိ သုဝဏ္ဏခစိတဝတ္ထဝသနေ. နာဟံ ရဇ္ဇေန မတ္ထိကောတိ န အဟံ ရဇ္ဇေန အတ္ထိကော.

ဧဝံ ဝုတ္တေ သာ စိန္တေသိ – ‘‘အဟံ ဧတံ ‘ဝိပ္ပဋိသာရီ ဘဝိဿတီ’တိ ပရိဘာသာမိ၊ အယံ ပန ရဇ္ဇိတွာဝ ကထေတိ၊ သစေ ခေါ ပန မံ ‘အဟံ ကုသရာဇာ’တိ ဝတွာ ဟတ္ထေ ဂဏှေယျ၊ ကော တံ နိဝါရေယျ၊ ကောစိ နော ဣမံ ကထံ သုဏေယျာ’’တိ ဒွါရံ ထကေတွာ သူစိံ ဒတွာ အန္တော အဋ္ဌာသိ. သောပိ ဘတ္တကာဇံ အာဟရိတွာ ဘတ္တံ ဝဍ္ဎေတွာ ရာဇဓီတရော ဘောဇေသိ. ပဘာဝတီ ‘‘ဂစ္ဆ ကုသရာဇေန ပက္ကဘတ္တံ အာဟရာ’’တိ ခုဇ္ဇံ ပေသေသိ. သာ အာဟရိတွာ ‘‘ဘုဉ္ဇာဟီ’’တိ အာဟ. နာဟံ တေန ပက္ကဘတ္တံ ဘုဉ္ဇာမိ၊ တွံ ဘုဉ္ဇိတွာ အတ္တနော လဒ္ဓနိဝါပံ ဂဟေတွာ ဘတ္တံ ပစိတွာ အာဟရ၊ ကုသရညော အာဂတဘာဝဉ္စ မာ ကဿစိ အာရောစေသီတိ. ခုဇ္ဇာ တတော ပဋ္ဌာယ တဿာ ကောဋ္ဌာသံ အာဟရိတွာ သယံ ဘုဉ္ဇတိ၊ အတ္တနော ကောဋ္ဌာသံ တဿာ ဥပနေတိ. ကုသရာဇာပိ တတော ပဋ္ဌာယ တံ ပဿိတုံ အလဘန္တော စိန္တေသိ – ‘‘အတ္ထိ နု ခေါ ပဘာဝတိယာ မယိ သိနေဟော၊ ဥဒါဟု နတ္ထိ၊ ဝီမံသိဿာမိ န’’န္တိ. သော ပန ရာဇဓီတရော ဘောဇေတွာ ဘတ္တကာဇံ အာဒါယ နိက္ခန္တော တဿာ ဂဗ္ဘဒွါရေ ပါသာဒတလံ ပါဒေန ပဟရိတွာ ဘာဇနာနိ ဃဋ္ဋေတွာ နိတ္ထုနိတွာ ဝိသညီ ဟုတွာ ဝိယ အဝကုဇ္ဇော ပတိ. သာ တဿ နိတ္ထုနိတသဒ္ဒေန ဒွါရံ ဝိဝရိတွာ တံ ဘတ္တကာဇေန ဩတ္ထတံ ဒိသွာ စိန္တေသိ – ‘‘အယံ သကလဇမ္ဗုဒီပေ အဂ္ဂရာဇာ မံ နိဿာယ ရတ္တိန္ဒိဝံ ဒုက္ခံ အနုဘောတိ၊ သုခုမာလတာယ ဘတ္တကာဇေန အဝတ္ထတော ပတတိ၊ ဇီဝတိ နု ခေါ၊ နော ဝါ’’တိ. သာ ဂဗ္ဘတော နိက္ခမိတွာ တဿ နာသဝါတံ ဥပဓာရေတုံ ဂီဝံ ပသာရေတွာ မုခံ ဩလောကေသိ. သော မုခပူရံ ခေဠံ ဂဟေတွာ တဿာ သရီရေ ပါတေသိ. သာ တံ ပရိဘာသိတွာ ဂဗ္ဘံ ပဝိသိတွာ ဒွါရံ အဍ္ဎဝိဝဋံ ထကေတွာ ဌိတာ ဂါထမာဟ –

၆. ‘‘အဗ္ဘူတိ တဿ ဘော ဟောတိ၊ ယော အနိစ္ဆန္တမိစ္ဆတိ၊

အကာမံ ရာဇ ကာမေသိ၊ အကန္တံ ကန္တုမိစ္ဆသီ’’တိ.

တတ္ထ အဗ္ဘူတီတိ အဘူတိ၊ အဝုဍ္ဎီတိ အတ္ထော.

သော ပန ပဋိဗဒ္ဓစိတ္တတာယ အက္ကောသိယမာနောပိ ပရိဘာသိယမာနောပိ ဝိပ္ပဋိသာရံ အနုပ္ပါဒေတွာဝ အနန္တရံ ဂါထမာဟ –

၇. ‘‘အကာမံ ဝါ သကာမံ ဝါ၊ ယော နရော လဘတေ ပိယံ၊

လာဘမေတ္ထ ပသံသာမ၊ အလာဘော တတ္ထ ပါပကော’’တိ.

သာပိ တသ္မိံ ဧဝံ ကထေန္တေပိ အနောသက္ကိတွာ ထဒ္ဓတရဝစနံ ဝတွာ ပလာပေတုကာမာ ဣတရံ ဂါထမာဟ –

၈. ‘‘ပါသာဏသာရံ ခဏသိ၊ ကဏိကာရဿ ဒါရုနာ၊

ဝါတံ ဇာလေန ဗာဓေသိ၊ ယော အနိစ္ဆန္တမိစ္ဆသီ’’တိ.

တတ္ထ ကဏိကာရဿ ဒါရုနာတိ ကဏိကာရကဋ္ဌေန. ဗာဓေသီတိ ဗန္ဓသီတိ.

တံ သုတွာ ရာဇာ တိဿော ဂါထာယော အဘာသိ –

၉. ‘‘ပါသာဏော နူန တေ ဟဒယေ၊ ဩဟိတော မုဒုလက္ခဏေ၊

ယော တေ သာတံ န ဝိန္ဒာမိ၊ တိရောဇနပဒါဂတော.

၁၀. ‘‘ယဒါ မံ ဘကုဋိံ ကတွာ၊ ရာဇပုတ္တီ ဥဒိက္ခတိ၊

အာဠာရိကော တဒါ ဟောမိ၊ ရညော မဒ္ဒဿန္တေပုရေ.

၁၁. ‘‘ယဒါ ဥမှယမာနာ မံ၊ ရာဇပုတ္တီ ဥဒိက္ခတိ၊

နာဠာရိကော တဒါ ဟောမိ၊ ရာဇာ ဟောမိ တဒါ ကုသော’’တိ.

တတ္ထ မုဒုလက္ခဏေတိ မုဒုနာ ဣတ္ထိလက္ခဏေန သမန္နာဂတေ. ယောတိ ယော အဟံ တိရောရဋ္ဌာ အာဂတော တဝ သန္တိကေ ဝသန္တော ပဋိသန္ထာရမတ္တမ္ပိ သာတံ န လဘာမိ၊ သော ဧဝံ မညာမိ၊ မယိ သိနေဟုပ္ပတ္တိနိဝါရဏာယ နူန တဝ ဟဒယေ ပါသာဏော ဌပိတော. ဘကုဋိံ ကတွာတိ ကောဓဝသေန ဝလိဝိသမံ နလာဋံ ကတွာ. အာဠာရိကောတိ ဘတ္တကာရကော. တသ္မိံ ခဏေ အဟံ မဒ္ဒရညော အန္တေပုရေ ဘတ္တကာရကဒါသော ဝိယ ဟောမီတိ ဝဒတိ. ဥမှယမာနာတိ ပဟဋ္ဌာကာရံ ဒဿေတွာ ဟသမာနာ. ရာဇာ ဟောမီတိ တသ္မိံ ခဏေ အဟံ ကုသာဝတီနဂရေ ရဇ္ဇံ ကာရေန္တော ရာဇာ ဝိယ ဟောမိ၊ ကသ္မာသိ ဧဝံ ဖရုသာ၊ ဣတော ပဋ္ဌာယ မာ ဧဝရူပံ ကရိ၊ ဘဒ္ဒေတိ.

သာ တဿ ဝစနံ သုတွာ စိန္တေသိ – ‘‘အယံ အတိဝိယ အလ္လီယိတွာ ကထေတိ၊ မုသာဝါဒံ ကတွာ ဥပါယေန နံ ဣတော ပလာပေဿာမီ’’တိ ဂါထမာဟ –

၁၂. ‘‘သစေ ဟိ ဝစနံ သစ္စံ၊ နေမိတ္တာနံ ဘဝိဿတိ၊

နေဝ မေ တွံ ပတီ အဿ၊ ကာမံ ဆိန္ဒန္တု သတ္တဓာ’’တိ.

တဿတ္ထော – မဟာရာဇ၊ မယာ ‘‘အယံ ကုသရာဇာ မယှံ ပတိ ဘဝိဿတိ၊ န ဘဝိဿတီ’’တိ ဗဟူ နိမိတ္တပါဌကာ ပုစ္ဆိတာ၊ တေ ‘‘ကာမံ ကိရ မံ သတ္တဓာ ဆိန္ဒန္တု၊ နေဝ မေ တွံ ပတိ ဘဝိဿသီ’’တိ ဝဒိံသူတိ.

တံ သုတွာ ရာဇာ တံ ပဋိဗာဟန္တော ‘‘ဘဒ္ဒေ၊ မယာပိ အတ္တနော ရဋ္ဌေ နေမိတ္တကာ ပုစ္ဆိတာ၊ တေ ‘အညတြ သီဟဿရကုသရာဇတော တဝ ပတိ နာမ အညော နတ္ထီ’တိ ဗျာကရိံသု၊ အဟမ္ပိ အတ္တနော ဉာဏဗလနိမိတ္တေန ဧဝမေဝ ကထေသိ’’န္တိ ဝတွာ အနန္တရံ ဂါထမာဟ –

၁၃. ‘‘သစေ ဟိ ဝစနံ သစ္စံ၊ အညေသံ ယဒိ ဝါ မမ၊

နေဝ တုယှံ ပတီ အတ္ထိ၊ အညော သီဟဿရာ ကုသာ’’တိ.

တဿတ္ထော – ယဒိ ဟိ အညေသံ နေမိတ္တာနံ ဝစနံ သစ္စံ၊ ယဒိ ဝါ မမ ဝစနံ သစ္စံ၊ တဝ အညော ပတိ နာမ နတ္ထီတိ.

သာ တဿ ဝစနံ သုတွာ ‘‘န သက္ကာ ဣမံ လဇ္ဇာပေတုံ ဝါ ပလာပေတုံ ဝါ၊ ကိံ မေ ဣမိနာ’’တိ ဒွါရံ ပိဓာယ အတ္တာနံ န ဒဿေသိ. သောပိ ကာဇံ ဂဟေတွာ ဩတရိ၊ တတော ပဋ္ဌာယ တံ ဒဋ္ဌုံ န လဘတိ၊ ဘတ္တကာရကကမ္မံ ကရောန္တော အတိဝိယ ကိလမတိ၊ ဘုတ္တပါတရာသော ဒါရူနိ ဖာလေတိ၊ ဘာဇနာနိ ဓောဝတိ၊ ကာဇေန ဥဒကံ အာဟရတိ၊ သယန္တော အမ္ဗဏပိဋ္ဌေ သယတိ၊ ပါတော ဝုဋ္ဌာယ ယာဂုအာဒီနိ ပစတိ ဟရတိ ဘောဇေတိ၊ နန္ဒိရာဂံ နိဿာယ အတိဒုက္ခံ အနုဘောတိ. သော ဧကဒိဝသံ ဘတ္တဂေဟဒွါရေန ဂစ္ဆန္တိံ ခုဇ္ဇံ ဒိသွာ ပက္ကောသိ. သာ ပဘာဝတိယာ ဘယေန တဿ သန္တိကံ ဂန္တုံ အဝိသဟန္တီ တုရိတတုရိတာ ဝိယ ဂစ္ဆတိ. အထ နံ ဝေဂေန ဥပဂန္တွာ ‘‘ခုဇ္ဇေ’’တိ အာဟ.

သာ နိဝတ္တိတွာ ဌိတာ ‘‘ကော ဧသော’’တိ ဝတွာ ‘‘တုမှာကံ သဒ္ဒံ န သုဏာမီ’’တိ အာဟ. အထ နံ ‘‘ခုဇ္ဇေ တွမ္ပိ သာမိနီပိ တေ ဥဘောပိ အတိဝိယ ထဒ္ဓါ၊ ဧတ္တကံ ကာလံ တုမှာကံ သန္တိကေ ဝသန္တော အာရောဂျသာသနမတ္တမ္ပိ န လဘာမိ၊ ဒေယျဓမ္မံ ပန ကိံ ဒဿထ၊ တိဋ္ဌတု တာဝေတံ၊ အပိ မေ ပဘာဝတိံ မုဒုကံ ကတွာ ဒဿေတုံ သက္ခိဿသီ’’တိ အာဟ. သာ ‘‘သာဓူ’’တိ သမ္ပဋိစ္ဆိ. အထ နံ ‘‘သစေ မေ တံ ဒဿေတုံ သက္ခိဿသိ၊ ခုဇ္ဇဘာဝံ တေ ဥဇုကံ ကတွာ ဂီဝေယျကံ ဒဿာမီ’’တိ ပလောဘေန္တော ပဉ္စ ဂါထာယော အဘာသိ –

၁၄. ‘‘နေက္ခံ ဂီဝံ တေ ကာရေဿံ၊ ပတွာ ခုဇ္ဇေ ကုသာဝတိံ၊

သစေ မံ နာဂနာသူရူ၊ ဩလောကေယျ ပဘာဝတီ.

၁၅. ‘‘နေက္ခံ ဂီဝံ တေ ကာရေဿံ၊ ပတွာ ခုဇ္ဇေ ကုသာဝတိံ၊

သစေ မံ နာဂနာသူရူ၊ အာလပေယျ ပဘာဝတီ.

၁၆. ‘‘နေက္ခံ ဂီဝံ တေ ကာရေဿံ၊ ပတွာ ခုဇ္ဇေ ကုသာဝတိံ၊

သစေ မံ နာဂနာသူရူ၊ ဥမှာယေယျ ပဘာဝတီ.

၁၇. ‘‘နေက္ခံ ဂီဝံ တေ ကာရေဿံ၊ ပတွာ ခုဇ္ဇေ ကုသာဝတိံ၊

သစေ မံ နာဂနာသူရူ၊ ပမှာယေယျ ပဘာဝတီ.

၁၈. ‘‘နေက္ခံ ဂီဝံ တေ ကာရေဿံ၊ ပတွာ ခုဇ္ဇေ ကုသာဝတိံ၊

သစေ မံ နာဂနာသူရူ၊ ပါဏီဟိ ဥပသမ္ဖုသေ’’တိ.

တတ္ထ နေက္ခံ ဂီဝံ တေတိ တဝ ဂီဝေယျံ သဗ္ဗသုဝဏ္ဏမယမေဝ ကာရေဿာမီတိ အတ္ထော. ‘‘နေက္ခံ ဂီဝံ တေ ကရိဿာမီ’’တိပိ ပါဌော၊ တဝ ဂီဝါယ နေက္ခမယံ ပိဠန္ဓနံ ပိဠန္ဓေဿာမီတိ အတ္ထော. ဩလောကေယျာတိ သစေ တဝ ဝစနေန မံ ပဘာဝတီ ဩလောကေယျ၊ သစေ မံ တာယ ဩလောကာပေတုံ သက္ခိဿသီတိ အတ္ထော. ‘‘အာလပေယျာ’’တိအာဒီသုပိ ဧသေဝ နယော. ဧတ္ထ ပန ဥမှာယေယျာတိ မန္ဒဟသိတဝသေန ပရိဟာသေယျ. ပမှာယေယျာတိ မဟာဟသိတဝသေန ပရိဟာသေယျ.

သာ တဿ ဝစနံ သုတွာ ‘‘ဂစ္ဆထ တုမှေ၊ ဒေဝ၊ ကတိပါဟစ္စယေန နံ တုမှာကံ ဝသေ ကရိဿာမိ၊ ပဿထ မေ ပရက္ကမ’’န္တိ ဝတွာ တံ ကရဏီယံ တီရေတွာ ပဘာဝတိယာ သန္တိကံ ဂန္တွာ တဿာ ဝသနဂဗ္ဘံ သောဓေန္တီ ဝိယ ပဟရဏယောဂ္ဂံ လေဍ္ဍုခဏ္ဍမ္ပိ အသေသေတွာ အန္တမသော ပါဒုကာပိ နီဟရိတွာ သကလဂဗ္ဘံ သမ္မဇ္ဇိတွာ ဂဗ္ဘဒွါရေ ဥမ္မာရံ အန္တရံ ကတွာ ဥစ္စာသနံ ပညပေတွာ ပဘာဝတိယာ ဧကံ နီစပီဌကံ အတ္ထရိတွာ ‘‘ဧဟိ၊ အမ္မ၊ သီသေ တေ ဦကာ ဝိစိနိဿာမီ’’တိ တံ တတ္ထ ပီဌကေ နိသီဒါပေတွာ အတ္တနော ဦရုအန္တရေ တဿာ သီသံ ဌပေတွာ ထောကံ ကဏ္ဍုယိတွာ ‘‘အဟော ဣမိဿာ သီသေ ဗဟူ ဦကာ’’တိ သကသီသတော ဦကာ ဂဟေတွာ တဿာ ဟတ္ထေ ဌပေတွာ ‘‘ပဿ ကိတ္တကာ တေ သီသေ ဦကာ’’တိ ပိယကထံ ကထေတွာ မဟာသတ္တဿ ဂုဏံ ကထေန္တီ ဂါထမာဟ –

၁၉. ‘‘န ဟိ နူနာယံ ရာဇပုတ္တီ၊ ကုသေ သာတမ္ပိ ဝိန္ဒတိ၊

အာဠာရိကေ ဘတေ ပေါသေ၊ ဝေတနေန အနတ္ထိကေ’’တိ.

တဿတ္ထော – ဧကံသေန အယံ ရာဇပုတ္တီ ပုဗ္ဗေ ကုသာဝတီနဂရေ ကုသနရိန္ဒဿ သန္တိကေ မာလာဂန္ဓဝိလေပနဝတ္ထာလင်္ကာရဝသေန အပ္ပမတ္တကမ္ပိ သာတံ န ဝိန္ဒတိ န လဘတိ၊ တမ္ဗူလမတ္တမ္ပိ ဧတေန ဧတိဿာ ဒိန္နပုဗ္ဗံ န ဘဝိဿတိ. ကိံကာရဏာ? ဣတ္ထိယော နာမ ဧကဒိဝသမ္ပိ အင်္ကံ အဝတ္ထရိတွာ နိပန္နသာမိကမှိ ဟဒယံ ဘိန္ဒိတုံ န သက္ကောန္တိ၊ အယံ ပန အာဠာရိကေ ဘတေ ပေါသေ အာဠာရိကတ္တဉ္စ ဘတကတ္တဉ္စ ဥပဂတေ ဧတသ္မိံ ပုရိသေ မူလေနပိ အနတ္ထိကေ ကေဝလံ တံယေဝ နိဿာယ ရဇ္ဇံ ပဟာယ အာဂန္တွာ ဧဝံ ဒုက္ခံ အနုဘဝန္တေ ပဋိသန္ထာရမတ္တမ္ပိ န ကရောတိ၊ သစေပိ တေ၊ အမ္မ၊ တသ္မိံ သိနေဟော နတ္ထိ၊ သကလဇမ္ဗုဒီပေ အဂ္ဂရာဇာ မံ နိဿာယ ကိလမတီတိ တဿ ကိဉ္စိဒေဝ ဒါတုံ အရဟသီတိ.

သာ တံ သုတွာ ခုဇ္ဇာယ ကုဇ္ဈိ. အထ နံ ခုဇ္ဇာ ဂီဝါယံ ဂဟေတွာ အန္တောဂဗ္ဘေ ခိပိတွာ သယံ ဗဟိ ဟုတွာ ဒွါရံ ပိဓာယ အာဝိဉ္ဆနရဇ္ဇုမှိ ဩလမ္ဗန္တီ အဋ္ဌာသိ. ပဘာဝတီ တံ ဂဟေတုံ အသက္ကောန္တီ ဒွါရမူလေ ဌတွာ အက္ကောသန္တီ ဣတရံ ဂါထမာဟ –

၂၀. ‘‘န ဟိ နူနာယံ သာ ခုဇ္ဇာ၊ လဘတိ ဇိဝှါယ ဆေဒနံ၊

သုနိသိတေန သတ္ထေန၊ ဧဝံ ဒုဗ္ဘာသိတံ ဘဏ’’န္တိ.

တတ္ထ သုနိသိတေနာတိ သုဋ္ဌု နိသိတေန တိခိဏသတ္ထေန. ဧဝံ ဒုဗ္ဘာသိတန္တိ ဧဝံ အသောတဗ္ဗယုတ္တကံ ဒုဗ္ဘာသိတံ ဘဏန္တီ.

အထ ခုဇ္ဇာ အာဝိဉ္စနရဇ္ဇုံ ဂဟေတွာ ဌိတာဝ ‘‘နိပ္ပညေ ဒုဗ္ဗိနီတေ တဝ ရူပံ ကိံ ကရိဿတိ၊ ကိံ မယံ တဝ ရူပံ ခါဒိတွာ ယာပေဿာမာ’’တိ ဝတွာ တေရသဟိ ဂါထာဟိ ဗောဓိသတ္တဿ ဂုဏံ ပကာသေန္တီ ခုဇ္ဇာဂဇ္ဇိတံ နာမ ဂဇ္ဇိ –

၂၁. ‘‘မာ နံ ရူပေန ပါမေသိ၊ အာရောဟေန ပဘာဝတိ၊

မဟာယသောတိ ကတွာန၊ ကရဿု ရုစိရေ ပိယံ.

၂၂. ‘‘မာ နံ ရူပေန ပါမေသိ၊ အာရောဟေန ပဘာဝတိ၊

မဟဒ္ဓနောတိ ကတွာန၊ ကရဿု ရုစိရေ ပိယံ.

၂၃. ‘‘မာ နံ ရူပေန ပါမေသိ၊ အာရောဟေန ပဘာဝတိ၊

မဟဗ္ဗလောတိ ကတွာန၊ ကရဿု ရုစိရေ ပိယံ.

၂၄. ‘‘မာ နံ ရူပေန ပါမေသိ၊ အာရောဟေန ပဘာဝတိ၊

မဟာရဋ္ဌောတိ ကတွာန၊ ကရဿု ရုစိရေ ပိယံ.

၂၅. ‘‘မာ နံ ရူပေန ပါမေသိ၊ အာရောဟေန ပဘာဝတိ၊

မဟာရာဇာတိ ကတွာန၊ ကရဿု ရုစိရေ ပိယံ.

၂၆. ‘‘မာ နံ ရူပေန ပါမေသိ၊ အာရောဟေန ပဘာဝတိ၊

သီဟဿရောတိ ကတွာန၊ ကရဿု ရုစိရေ ပိယံ.

၂၇. ‘‘မာ နံ ရူပေန ပါမေသိ၊ အာရောဟေန ပဘာဝတိ၊

ဝဂ္ဂုဿရောတိ ကတွာန၊ ကရဿု ရုစိရေ ပိယံ.

၂၈. ‘‘မာ နံ ရူပေန ပါမေသိ၊ အာရောဟေန ပဘာဝတိ၊

ဗိန္ဒုဿရောတိ ကတွာန၊ ကရဿု ရုစိရေ ပိယံ.

၂၉. ‘‘မာ နံ ရူပေန ပါမေသိ၊ အာရောဟေန ပဘာဝတိ၊

မဉ္ဇုဿရောတိ ကတွာန၊ ကရဿု ရုစိရေ ပိယံ.

၃၀. ‘‘မာ နံ ရူပေန ပါမေသိ၊ အာရောဟေန ပဘာဝတိ၊

မဓုဿရောတိ ကတွာန၊ ကရဿု ရုစိရေ ပိယံ.

၃၁. ‘‘မာ နံ ရူပေန ပါမေသိ၊ အာရောဟေန ပဘာဝတိ၊

သတသိပ္ပေါတိ ကတွာန၊ ကရဿု ရုစိရေ ပိယံ.

၃၂. ‘‘မာ နံ ရူပေန ပါမေသိ၊ အာရောဟေန ပဘာဝတိ၊

ခတ္တိယောတိပိ ကတွာန၊ ကရဿု ရုစိရေ ပိယံ.

၃၃. ‘‘မာ နံ ရူပေန ပါမေသိ၊ အာရောဟေန ပဘာဝတိ၊

ကုသရာဇာတိ ကတွာန၊ ကရဿု ရုစိရေ ပိယ’’န္တိ.

တတ္ထ မာ နံ ရူပေန ပါမေသိ၊ အာရောဟေန၊ ပဘာဝတီတိ အရေ ပဘာဝတိ၊ မာ တွံ ဧတံ ကုသနရိန္ဒံ အတ္တနော ရူပေန အာရောဟပရိဏာဟေန ပမိနိ၊ ဧဝံ ပမာဏံ ဂဏှိ. မဟာယသောတိ မဟာနုဘာဝေါ သောတိ ဧဝံ ဟဒယေ ကတွာန ရုစိရေ ပိယဒဿနေ ကရဿု တဿ ပိယံ. အာနုဘာဝေါယေဝ ဟိဿ ရူပန္တိ ဝဒတိ. ဧသ နယော သဗ္ဗတ္ထ. အပိ စ မဟာယသောတိ မဟာပရိဝါရော. မဟဒ္ဓနောတိ မဟာဘောဂေါ. မဟဗ္ဗလောတိ မဟာထာမော. မဟာရဋ္ဌောတိ ဝိပုလရဋ္ဌော. မဟာရာဇာတိ သကလဇမ္ဗုဒီပေ အဂ္ဂရာဇာ. သီဟဿရောတိ သီဟသဒ္ဒသမာနသဒ္ဒေါ. ဝဂ္ဂုဿရောတိ လီလာယုတ္တဿရော. ဗိန္ဒုဿရောတိ သမ္ပိဏ္ဍိတဃနဿရော. မဉ္ဇုဿရောတိ သုန္ဒရဿရော. မဓုဿရောတိ မဓုရယုတ္တဿရော. သတသိပ္ပေါတိ ပရေသံ သန္တိကေ အသိက္ခိတွာ အတ္တနော ဗလေနေဝ နိပ္ဖန္နအနေကသတသိပ္ပေါ. ခတ္တိယောတိ ဩက္ကာကပဝေဏိယံ ဇာတော အသမ္ဘိန္နခတ္တိယော. ကုသရာဇာတိ သက္ကဒတ္တိယကုသတိဏသမာနနာမော ရာဇာ. ဧဝရူပေါ ဟိ အညော ရာဇာ နာမ နတ္ထီတိ ဇာနိတွာ ဧတဿ ပိယံ ကရောဟီတိ ခုဇ္ဇာ ဧတ္တကာဟိ ဂါထာဟိ တဿ ဂုဏံ ကထေသိ.

ပဘာဝတီ တဿာ ဝစနံ သုတွာ ‘‘ခုဇ္ဇေ အတိဝိယ ဂဇ္ဇသိ၊ ဟတ္ထေန ပါပုဏန္တီ သသာမိကဘာဝံ တေ ဇာနာပေဿာမီ’’တိ ခုဇ္ဇံ တဇ္ဇေသိ. သာပိ တံ ‘‘အဟံ တံ ရက္ခမာနာ ပိတုနော တေ ကုသရာဇဿ အာဂတဘာဝံ နာရောစေသိံ၊ ဟောတု၊ အဇ္ဇ ရညော အာရောစေဿာမီ’’တိ မဟန္တေန သဒ္ဒေန ဘာယာပေသိ. သာပိ ‘‘ကောစိဒေဝ သုဏေယျာ’’တိ ခုဇ္ဇံ သညာပေသိ. ဗောဓိသတ္တောပိ တံ ပဿိတုံ အလဘန္တော သတ္တ မာသေ ဒုဗ္ဘောဇနေန ဒုက္ခသေယျာယ ကိလမန္တော စိန္တေသိ – ‘‘ကော မေ ဧတာယ အတ္ထော၊ သတ္တ မာသေ ဝသန္တော ဧတံ ပဿိတုမ္ပိ န လဘာမိ၊ အတိဝိယ ကက္ခဠာ သာဟသိကာ၊ ဂန္တွာ မာတာပိတရော ပဿိဿာမီ’’တိ. တသ္မိံ ခဏေ သက္ကော အာဝဇ္ဇေန္တော တဿ ဥက္ကဏ္ဌိတဘာဝံ ဉတွာ ‘‘ရာဇာ သတ္တ မာသေ ပဘာဝတိံ ဒဋ္ဌုမ္ပိ န လဘိ၊ လဘနာကာရမဿ ကရိဿာမီ’’တိ မဒ္ဒရညော ဒူတေ ကတွာ သတ္တန္နံ ရာဇူနံ ဒူတံ ပါဟေန္တော ‘‘ပဘာဝတီ၊ ကုသရာဇံ ဆဍ္ဍေတွာ အာဂတာ၊ အာဂစ္ဆန္တု ပဘာဝတိံ ဂဏှန္တူ’’တိ ဧကေကဿ ဝိသုံ ဝိသုံ သာသနံ ပဟိဏိ. တေ မဟာပရိဝါရေန ဂန္တွာ နဂရံ ပတွာ အညမညဿ အာဂတကာရဏံ န ဇာနန္တိ. တေ ‘‘တွံ ကသ္မာ အာဂတော၊ တွံ ကသ္မာ အာဂတောသီ’’တိ ပုစ္ဆိတွာ တမတ္ထံ ဉတွာ ကုဇ္ဈိတွာ ‘‘ဧကံ ကိရ ဓီတရံ သတ္တန္နံ ဒဿတိ၊ ပဿထဿ အနာစာရံ၊ ဥပ္ပဏ္ဍေတိ နော၊ ဂဏှထ န’’န္တိ ‘‘သဗ္ဗေသမ္ပိ အမှာကံ ပဘာဝတိံ ဒေတု ယုဒ္ဓံ ဝါ’’တိ သာသနာနိ ပဟိဏိတွာ နဂရံ ပရိဝါရယိံသု. မဒ္ဒရာဇာ သာသနံ သုတွာ ဘီတတသိတော အမစ္စေ အာမန္တေတွာ ‘‘ကိံ ကရောမာ’’တိ ပုစ္ဆိ. အထ နံ အမစ္စာ ‘‘ဒေဝ၊ သတ္တပိ ရာဇာနော ပဘာဝတိံ နိဿာယ အာဂတာ၊ ‘သစေ န ဒဿတိ၊ ပါကာရံ ဘိန္ဒိတွာ နဂရံ ပဝိသိတွာ ဇီဝိတက္ခယံ ပါပေတွာ တံ ဂဏှိဿာမာ’တိ ဝဒန္တိ၊ ပါကာရေ အဘိန္နေယေဝ တေသံ ပဘာဝတိံ ပေသေဿာမာ’’တိ ဝတွာ ဂါထမာဟံသု –

၃၄. ‘‘ဧတေ နာဂါ ဥပတ္ထဒ္ဓါ၊ သဗ္ဗေ တိဋ္ဌန္တိ ဝမ္မိတာ၊

ပုရာ မဒ္ဒန္တိ ပါကာရံ၊ အာနေန္တေတံ ပဘာဝတိ’’န္တိ.

တတ္ထ ဥပတ္ထဒ္ဓါတိ အတိထဒ္ဓါ ဒပ္ပိတာ. အာနေန္တေတံ ပဘာဝတိန္တိ အာနေန္တု ဧတံ ပဘာဝတိန္တိ သာသနာနိ ပဟိဏိံသု. တသ္မာ ယာဝ ဧတေ နာဂါ ပါကာရံ န မဒ္ဒန္တိ၊ တာဝ နေသံ ပဘာဝတိံ ပေသေဟိ၊ မဟာရာဇာတိ.

တံ သုတွာ ရာဇာ ‘‘သစာဟံ ဧကဿ ပဘာဝတိံ ပေသေဿာမိ၊ သေသာ ယုဒ္ဓံ ကရိဿန္တိ၊ န သက္ကာ ဧကဿ ဒါတုံ၊ သကလဇမ္ဗုဒီပေ အဂ္ဂရာဇာနံ ‘ဝိရူပေါ’တိ ဆဍ္ဍေတွာ အာဂတာ အာဂမနဿ ဖလံ လဘတု၊ ဝဓိတွာန နံ သတ္တ ခဏ္ဍာနိ ကတွာ သတ္တန္နံ ခတ္တိယာနံ ပေသေဿာမီ’’တိ ဝဒန္တော အနန္တရံ ဂါထမာဟ –

၃၅. ‘‘သတ္တ ဗိလေ ကရိတွာန၊ အဟမေတံ ပဘာဝတိံ၊

ခတ္တိယာနံ ပဒဿာမိ၊ ယေ မံ ဟန္တုံ ဣဓာဂတာ’’တိ.

တဿ သာ ကထာ သကလနိဝေသနေ ပါကဋာ အဟောသိ. ပရိစာရိကာ ဂန္တွာ ‘‘ရာဇာ ကိရ တံ သတ္တ ခဏ္ဍာနိ ကတွာ သတ္တန္နံ ရာဇူနံ ပေသေဿတီ’’တိ ပဘာဝတိယာ အာရောစေသုံ. သာ မရဏဘယဘီတာ အာသနာ ဝုဋ္ဌာယ ဘဂိနီဟိ ပရိဝုတာ မာတု သိရိဂဗ္ဘံ အဂမာသိ. တမတ္ထံ ပကာသေန္တော သတ္ထာ အာဟ –

၃၆. ‘‘အဝုဋ္ဌဟိ ရာဇပုတ္တီ၊ သာမာ ကောသေယျဝါသိနီ၊

အဿုပုဏ္ဏေဟိ နေတ္တေဟိ၊ ဒါသီဂဏပုရက္ခတာ’’တိ.

တတ္ထ သာမာတိ သုဝဏ္ဏဝဏ္ဏာ. ကောသေယျဝါသိနီတိ သုဝဏ္ဏခစိတကောသေယျနိဝသနာ.

သာ မာတု သန္တိကံ ဂန္တွာ မာတရံ ဝန္ဒိတွာ ပရိဒေဝမာနာ အာဟ –

၃၇. ‘‘တံ နူန ကက္ကူပနိသေဝိတံ မုခံ၊ အာဒါသဒန္တာထရုပစ္စဝေက္ခိတံ၊

သုဘံ သုနေတ္တံ ဝိရဇံ အနင်္ဂဏံ၊ ဆုဒ္ဓံ ဝနေ ဌဿတိ ခတ္တိယေဟိ.

၃၈. ‘‘တေ နူန မေ အသိတေ ဝေလ္လိတဂ္ဂေ၊ ကေသေ မုဒူ စန္ဒနသာရလိတ္တေ၊

သမာကုလေ သီဝထိကာယ မဇ္ဈေ၊ ပါဒေဟိ ဂိဇ္ဈာ ပရိကဍ္ဎိဿန္တိ.

၃၉. ‘‘တာ နူန မေ တမ္ဗနခါ သုလောမာ၊ ဗာဟာ မုဒူ စန္ဒနသာရလိတ္တာ၊

ဆိန္နာ ဝနေ ဥဇ္ဈိတာ ခတ္တိယေဟိ၊ ဂယှ ဓင်္ကော ဂစ္ဆတိ ယေနကာမံ.

၄၀. ‘‘တေ နူန တာလူပနိဘေ အလမ္ဗေ၊ နိသေဝိတေ ကာသိကစန္ဒနေန၊

ထနေသု မေ လမ္ဗိဿတိ သိင်္ဂါလော၊ မာတူဝ ပုတ္တော တရုဏော တနူဇော.

၄၁. ‘‘တံ နူန သောဏိံ ပုထုလံ သုကောဋ္ဋိတံ၊ နိသေဝိတံ ကဉ္စနမေခလာဟိ၊

ဆိန္နံ ဝနေ ခတ္တိယေဟီ အဝတ္ထံ၊ သိင်္ဂါလသံဃာ ပရိကဍ္ဎိဿန္တိ.

၄၂. ‘‘သောဏာ ဓင်္ကာ သိင်္ဂါလာ စ၊ ယေ စညေ သန္တိ ဒါဌိနော၊

အဇရာ နူန ဟေဿန္တိ၊ ဘက္ခယိတွာ ပဘာဝတိံ.

၄၃. ‘‘သစေ မံသာနိ ဟရိံသု၊ ခတ္တိယာ ဒူရဂါမိနော၊

အဋ္ဌီနိ အမ္မ ယာစိတွာ၊ အနုပထေ ဒဟာထ နံ.

၄၄. ‘‘ခေတ္တာနိ အမ္မ ကာရေတွာ၊ ကဏိကာရေတ္ထ ရောပယ၊

ယဒါ တေ ပုပ္ဖိတာ အဿု၊ ဟေမန္တာနံ ဟိမစ္စယေ၊

သရေယျာထ မမံ အမ္မ၊ ဧဝံဝဏ္ဏာ ပဘာဝတီ’’တိ.

တတ္ထ ကက္ကူပနိသေဝိတန္တိလ ကက္ကူပနိသေဝိတန္တိ သာသပကက္ကလောဏကက္ကမတ္တိကကက္ကတိလကက္ကဟလိဒ္ဒိကက္ကမုခစုဏ္ဏကေဟိ ဣမေဟိ ပဉ္စဟိ ကက္ကေဟိ ဥပနိသေဝိတံ. အာဒါသဒန္တာထရုပစ္စဝေက္ခိတန္တိ ဒန္တမယထရုမှိ အာဒါသေ ပစ္စဝေက္ခိတံ တတ္ထ ဩလောကေတွာ မဏ္ဍိတံ. သုဘန္တိ သုဘမုခံ. ဝိရဇန္တိ ဝိဂတရဇံ နိမ္မလံ. အနင်္ဂဏန္တိ ဂဏ္ဍပိဠကာဒိဒေါသရဟိတံ. ဆုဒ္ဓန္တိ အမ္မ ဧဝရူပံ မမ မုခံ အဒ္ဓါ ဣဒါနိ ခတ္တိယေဟိ ဆဍ္ဍိတံ ဝနေ အရညေ ဌဿတီတိ ပရိဒေဝတိ. အသိတေတိ ကာဠကေ. ဝေလ္လိတဂ္ဂေတိ ဥန္နတဂ္ဂေ. သီဝထိကာယာတိ သုသာနမှိ. ပရိကဍ္ဎိဿန္တီတိ ဧဝရူပေ မမ ကေသေ မနုဿမံသခါဒကာ ဂိဇ္ဈာ ပါဒေဟိ ပဟရိတွာ နူန ပရိကဍ္ဎိဿန္တိ. ဂယှ ဓင်္ကော ဂစ္ဆတိ ယေနကာမန္တိ အမ္မ မမ ဧဝရူပံ ဗာဟံ နူန ဓင်္ကော ဂဟေတွာ လုဉ္ဇိတွာ ခါဒန္တော ယေနကာမံ ဂစ္ဆိဿတိ.

တာလူပနိဘေတိ သုဝဏ္ဏတာလဖလသဒိသေ. ကာသိကစန္ဒနေနာတိ သုခုမစန္ဒနေန နိသေဝိတေ. ထနေသု မေတိ အမ္မ မမ သုသာနေ ပတိတာယ ဧဝရူပေ ထနေ ဒိသွာ မုခေန ဍံသိတွာ တေသု မေ ထနေသု အတ္တနော တနုဇော မာတု တရုဏပုတ္တော ဝိယ နူန သိင်္ဂါလော လမ္ဗိဿတိ. သောဏိန္တိ ကဋိံ. သုကောဋ္ဋိတန္တိ ဂေါဟနုကေန ပဟရိတွာ သုဝဍ္ဎိတံ. အဝတ္ထန္တိ ဆဍ္ဍိတံ. ဘက္ခယိတွာတိ အမ္မ ဧတေ ဧတ္တကာ နူန မမ မံသံ ခါဒိတွာ အဇရာ ဘဝိဿန္တိ.

သစေ မံသာနိ ဟရိံသူတိ အမ္မ သစေ တေ ခတ္တိယာ မယိံ ပဋိဗဒ္ဓစိတ္တာ မမ မံသာနိ ဟရေယျုံ၊ အထ တုမှေ အဋ္ဌီနိ ယာစိတွာ အနုပထေ ဒဟာထနံ၊ ဇင်္ဃမဂ္ဂမဟာမဂ္ဂါနံ အန္တရေ ဒဟေယျာထာတိ ဝဒတိ. ခေတ္တာနီတိ အမ္မ မမ ဈာပိတဋ္ဌာနေ မာလာဒိဝတ္ထူနိ ကာရေတွာ ဧတ္ထ ဧတေသု ခေတ္တေသု ကဏိကာရရုက္ခေ ရောပယ. ဟိမစ္စယေတိ ဟိမပါတာတိက္ကမေ ဖဂ္ဂုဏမာသေ. သရေယျာထာတိ တေသံ ပုပ္ဖါနံ သုဝဏ္ဏစင်္ကောဋကံ ပူရေတွာ ဦရူသု ဌပေတွာ မမ ဓီတာ ပဘာဝတီ ဧဝံဝဏ္ဏာတိ သရေယျာထ.