၁၇. စတ္တာလီသနိပါတော

[၅၂၁] ၁. တေသကုဏဇာတကဝဏ္ဏနာ

ဝေဿန္တရံ တံ ပုစ္ဆာမီတိ ဣဒံ သတ္ထာ ဇေတဝနေ ဝိဟရန္တော ကောသလရညော ဩဝါဒဝသေန ကထေသိ. တဉှိ ရာဇာနံ ဓမ္မဿဝနတ္ထာယ အာဂတံ သတ္ထာ အာမန္တေတွာ ‘‘မဟာရာဇ၊ ရညာ နာမ ဓမ္မေန ရဇ္ဇံ ကာရေတဗ္ဗံ၊ ယသ္မိဉှိ သမယေ ရာဇာနော အဓမ္မိကာ ဟောန္တိ၊ ရာဇယုတ္တာပိ တသ္မိံ သမယေ အဓမ္မိကာ ဟောန္တီ’’တိ စတုက္ကနိပါတေ (အ. နိ. ၄.၇၀) အာဂတသုတ္တနယေန ဩဝဒိတွာ အဂတိဂမနေ အဂတိအဂမနေ စ အာဒီနဝဉ္စ အာနိသံသဉ္စ ကထေတွာ ‘‘သုပိနကူပမာ ကာမာ’’တိအာဒိနာ နယေန ကာမေသု အာဒီနဝံ ဝိတ္ထာရေတွာ၊ ‘‘မဟာရာဇ၊ ဣမေသဉှိ သတ္တာနံ –

‘မစ္စုနာ သင်္ဂရော နတ္ထိ၊ လဉ္ဇဂ္ဂါဟော န ဝိဇ္ဇတိ၊

ယုဒ္ဓံ နတ္ထိ ဇယော နတ္ထိ၊ သဗ္ဗေ မစ္စုပရာယဏာ’.

တေသံ ပရလောကံ ဂစ္ဆန္တာနံ ဌပေတွာ အတ္တနာ ကတံ ကလျာဏကမ္မံ အညာ ပတိဋ္ဌာ နာမ နတ္ထိ. ဧဝံ ဣတ္တရပစ္စုပဋ္ဌာနံ အဝဿံ ပဟာတဗ္ဗံ၊ န ယသံ နိဿာယ ပမာဒံ ကာတုံ ဝဋ္ဋတိ၊ အပ္ပမတ္တေနေဝ ဟုတွာ ဓမ္မေန ရဇ္ဇံ ကာရေတုံ ဝဋ္ဋတိ. ပေါရာဏကရာဇာနော အနုပ္ပန္နေပိ ဗုဒ္ဓေ ပဏ္ဍိတာနံ ဩဝါဒေ ဌတွာ ဓမ္မေန ရဇ္ဇံ ကာရေတွာ ဒေဝနဂရံ ပူရယမာနာ ဂမိံသူ’’တိ ဝတွာ တေန ယာစိတော အတီတံ အာဟရိ.

အတီတေ ဗာရာဏသိယံ ဗြဟ္မဒတ္တော ရဇ္ဇံ ကာရေန္တော အပုတ္တကော အဟောသိ၊ ပတ္ထေန္တောပိ ပုတ္တံ ဝါ ဓီတရံ ဝါ န လဘိ. သော ဧကဒိဝသံ မဟန္တေန ပရိဝါရေန ဥယျာနံ ဂန္တွာ ဒိဝသဘာဂံ ဥယျာနေ ကီဠိတွာ မင်္ဂလသာလရုက္ခမူလေ သယနံ အတ္ထရာပေတွာ ထောကံ နိဒ္ဒါယိတွာ ပဗုဒ္ဓေါ သာလရုက္ခံ ဩလောကေတွာ တတ္ထ သကုဏကုလာဝကံ ပဿိ၊ သဟ ဒဿနေနေဝဿ သိနေဟော ဥပ္ပဇ္ဇိ. သော ဧကံ ပုရိသံ ပက္ကောသာပေတွာ ‘‘ဣမံ ရုက္ခံ အဘိရုဟိတွာ ဧတသ္မိံ ကုလာဝကေ ကဿစိ အတ္ထိတံ ဝါ နတ္ထိတံ ဝါ ဇာနာဟီ’’တိ အာဟ. သော ‘‘သာဓု၊ ဒေဝါ’’တိ ဝတွာ အဘိရုဟိတွာ တတ္ထ တီဏိ အဏ္ဍကာနိ ဒိသွာ ရညော အာရောစေသိ. ရာဇာ ‘‘တေန ဟိ ဧတေသံ ဥပရိ နာသဝါတံ မာ ဝိဿဇ္ဇေသီ’’တိ ဝတွာ ‘‘စင်္ကောဋကေ ကပ္ပါသပိစုံ အတ္ထရိတွာ တတ္ထေဝ တာနိ အဏ္ဍကာနိ ဌပေတွာ သဏိကံ ဩတရာဟီ’’တိ ဩတာရာပေတွာ စင်္ကောဋကံ ဟတ္ထေန ဂဟေတွာ ‘‘ကတရသကုဏဏ္ဍကာနိ နာမေတာနီ’’တိ အမစ္စေ ပုစ္ဆိ. တေ ‘‘မယံ န ဇာနာမ၊ နေသာဒါ ဇာနိဿန္တီ’’တိ ဝဒိံသု. ရာဇာ နေသာဒေ ပက္ကောသာပေတွာ ပုစ္ဆိ. နေသာဒါ၊ ‘‘မဟာရာဇ၊ တေသု ဧကံ ဥလူကအဏ္ဍံ၊ ဧကံ သာလိကာအဏ္ဍံ၊ ဧကံ သုဝကအဏ္ဍ’’န္တိ ကထယိံသု. ကိံ ပန ဧကသ္မိံ ကုလာဝကေ တိဏ္ဏံ သကုဏိကာနံ အဏ္ဍာနိ ဟောန္တီတိ. အာမ၊ ဒေဝ၊ ပရိပန္ထေ အသတိ သုနိက္ခိတ္တာနိ န နဿန္တီတိ. ရာဇာ တုဿိတွာ ‘‘ဣမေ မမ ပုတ္တာ ဘဝိဿန္တီ’’တိ တာနိ တီဏိ အဏ္ဍာနိ တယော အမစ္စေ ပဋိစ္ဆာပေတွာ ‘‘ဣမေ မယှံ ပုတ္တာ ဘဝိဿန္တိ၊ တုမှေ သာဓုကံ ပဋိဇဂ္ဂိတွာ အဏ္ဍကောသတော နိက္ခန္တကာလေ မမာရောစေယျာထာ’’တိ အာဟ. တေ တာနိ သာဓုကံ ရက္ခိံသု.

တေသု ပဌမံ ဥလူကအဏ္ဍံ ဘိဇ္ဇိ. အမစ္စော ဧကံ နေသာဒံ ပက္ကောသာပေတွာ ‘‘တွံ ဣတ္ထိဘာဝံ ဝါ ပုရိသဘာဝံ ဝါ ဇာနာဟီ’’တိ ဝတွာ တေန တံ ဝီမံသိတွာ ‘‘ပုရိသော’’တိ ဝုတ္တေ ရာဇာနံ ဥပသင်္ကမိတွာ ‘‘ပုတ္တော တေ၊ ဒေဝ၊ ဇာတော’’တိ အာဟ. ရာဇာ တုဋ္ဌော တဿ ဗဟုံ ဓနံ ဒတွာ ‘‘ပုတ္တကံ မေ သာဓုကံ ပဋိဇဂ္ဂ၊ ‘ဝေဿန္တရော’တိ စဿ နာမံ ကရောဟီ’’တိ ဝတွာ ဥယျောဇေသိ. သော တထာ အကာသိ. တတော ကတိပါဟစ္စယေန သာလိကာအဏ္ဍံ ဘိဇ္ဇိ. သောပိ အမစ္စော တံ နေသာဒေန ဝီမံသာပေတွာ ‘‘ဣတ္ထီ’’တိ သုတွာ ရညော သန္တိကံ ဂန္တွာ ‘‘ဓီတာ တေ၊ ဒေဝ၊ ဇာတာ’’တိ အာဟ. ရာဇာ တုဋ္ဌော တဿပိ ဗဟုံ ဓနံ ဒတွာ ‘‘ဓီတရံ မေ သာဓုကံ ပဋိဇဂ္ဂ၊ ‘ကုဏ္ဍလိနီ’တိ စဿာ နာမံ ကရောဟီ’’တိ ဝတွာ ဥယျောဇေသိ. သောပိ တထာ အကာသိ. ပုန ကတိပါဟစ္စယေန သုဝကအဏ္ဍံ ဘိဇ္ဇိ. သောပိ အမစ္စော နေသာဒေန တံ ဝီမံသိတွာ ‘‘ပုရိသော’’တိ ဝုတ္တေ ရညော သန္တိကံ ဂန္တွာ ‘‘ပုတ္တော တေ၊ ဒေဝ၊ ဇာတော’’တိ အာဟ. ရာဇာ တုဋ္ဌော တဿပိ ဗဟုံ ဓနံ ဒတွာ ‘‘ပုတ္တဿ မေ မဟန္တေန ပရိဝါရေန မင်္ဂလံ ကတွာ ‘ဇမ္ဗုကော’တိဿ နာမံ ကရောဟီ’’တိ ဝတွာ ဥယျောဇေသိ. သောပိ တထာ အကာသိ. တေ တယောပိ သကုဏာ တိဏ္ဏံ အမစ္စာနံ ဂေဟေသု ရာဇကုမာရပရိဟာရေနေဝ ဝဍ္ဎန္တိ. ရာဇာ ‘‘မမ ပုတ္တော၊ မမ ဓီတာ’’တိ ဝေါဟရတိ. အထဿ အမစ္စာ အညမညံ အဝဟသန္တိ ‘‘ပဿထ၊ ဘော၊ ရညော ကိရိယံ၊ တိရစ္ဆာနဂတေပိ ‘ပုတ္တော မေ၊ ဓီတာ မေ’တိ ဝဒန္တော ဝိစရတီ’’တိ.

တံ သုတွာ ရာဇာ စိန္တေသိ – ‘‘ဣမေ အမစ္စာ ဧတေသံ မမ ပုတ္တာနံ ပညာသမ္ပဒံ န ဇာနန္တိ၊ ပါကဋံ နေသံ ကရိဿာမီ’’တိ. အထေကံ အမစ္စံ ဝေဿန္တရဿ သန္တိကံ ပေသေသိ – ‘‘တုမှာကံ ပိတာ ပဉှံ ပုစ္ဆိတုကာမော၊ ကဒါ ကိရ အာဂန္တွာ ပုစ္ဆတူ’’တိ. သော အမစ္စော ဂန္တွာ ဝေဿန္တရံ ဝန္ဒိတွာ တံ သာသနံ အာရောစေသိ. တံ သုတွာ ဝေဿန္တရော အတ္တနော ပဋိဇဂ္ဂကံ အမစ္စံ ပက္ကောသိတွာ ‘‘မယှံ ကိရ ပိတာ မံ ပဉှံ ပုစ္ဆိတုကာမော၊ တဿ ဣဓာဂတဿ သက္ကာရံ ကာတုံ ဝဋ္ဋတိ၊ ကဒါ အာဂစ္ဆတူ’’တိ ပုစ္ဆိ. အမစ္စော ‘‘ဣတော သတ္တမေ ဒိဝသေ တဝ ပိတာ အာဂစ္ဆတူ’’တိ အာဟ. တံ သုတွာ ဝေဿန္တရော ‘‘ပိတာ မေ ဣတော သတ္တမေ ဒိဝသေ အာဂစ္ဆတူ’’တိ ဝတွာ ဥယျောဇေသိ. သော အာဂန္တွာ ရညော အာစိက္ခိ. ရာဇာ သတ္တမေ ဒိဝသေ နဂရေ ဘေရိံ စရာပေတွာ ပုတ္တဿ နိဝေသနံ အဂမာသိ. ဝေဿန္တရော ရညော မဟန္တံ သက္ကာရံ ကာရေသိ၊ အန္တမသော ဒါသကမ္မကာရာနမ္ပိ သက္ကာရံ ကာရေသိ. ရာဇာ ဝေဿန္တရသကုဏဿ ဂေဟေ ဘုဉ္ဇိတွာ မဟန္တံ ယသံ အနုဘဝိတွာ သကံ နိဝေသနံ အာဂန္တွာ ရာဇင်္ဂဏေ မဟန္တံ မဏ္ဍပံ ကာရာပေတွာ နဂရေ ဘေရိံ စရာပေတွာ အလင်္ကတမဏ္ဍပမဇ္ဈေ မဟာဇနပရိဝါရော နိသီဒိတွာ ‘‘ဝေဿန္တရံ အာနေတူ’’တိ အမစ္စဿ သန္တိကံ ပေသေသိ. အမစ္စော ဝေဿန္တရံ သုဝဏ္ဏပီဌေ နိသီဒါပေတွာ အာနေသိ. ဝေဿန္တရသကုဏော ပိတု အင်္ကေ နိသီဒိတွာ ပိတရာ သဟ ကီဠိတွာ ဂန္တွာ တတ္ထေဝ သုဝဏ္ဏပီဌေ နိသီဒိ. အထ နံ ရာဇာ မဟာဇနမဇ္ဈေ ရာဇဓမ္မံ ပုစ္ဆန္တော ပဌမံ ဂါထမာဟ –

၁. ‘‘ဝေဿန္တရံ တံ ပုစ္ဆာမိ၊ သကုဏ ဘဒ္ဒမတ္ထု တေ၊

ရဇ္ဇံ ကာရေတုကာမေန၊ ကိံ သု ကိစ္စံ ကတံ ဝရ’’န္တိ.

တတ္ထ သကုဏာတိ တံ အာလပတိ. ကိံ သူတိ ကတရံ ကိစ္စံ ကတံ ဝရံ ဥတ္တမံ ဟောတိ၊ ကထေဟိ မေ၊ တာတ၊ သကလံ ရာဇဓမ္မန္တိ ဧဝံ ကိရ တံ သော ပုစ္ဆိ.

တံ သုတွာ ဝေဿန္တရော ပဉှံ အကထေတွာဝ ရာဇာနံ တာဝ ပမာဒေန စောဒေန္တော ဒုတိယံ ဂါထမာဟ –

၂. ‘‘စိရဿံ ဝတ မံ တာတော၊ ကံသော ဗာရာဏသိဂ္ဂဟော၊

ပမတ္တော အပ္ပမတ္တံ မံ၊ ပိတာ ပုတ္တံ အစောဒယီ’’တိ.

တတ္ထ တာတောတိ ပိတာ. ကံသောတိ ဣဒံ တဿ နာမံ. ဗာရာဏသိဂ္ဂဟောတိ စတူဟိ သင်္ဂဟဝတ္ထူဟိ ဗာရာဏသိံ သင်္ဂဟေတွာ ဝတ္တန္တော. ပမတ္တောတိ ဧဝရူပါနံ ပဏ္ဍိတာနံ သန္တိကေ ဝသန္တော ပဉှဿ အပုစ္ဆနေန ပမတ္တော. အပ္ပမတ္တံ မန္တိ သီလာဒိဂုဏယောဂေန မံ အပ္ပမတ္တံ. ပိတာတိ ပေါသကပိတာ. အစောဒယီတိ အမစ္စေဟိ ‘‘တိရစ္ဆာနဂတေ ပုတ္တေ ကတွာ ဝေါဟရတီ’’တိ အဝဟသိယမာနော ပမာဒံ အာပဇ္ဇိတွာ စိရဿံ အဇ္ဇ စောဒေသိ၊ ပဉှံ ပုစ္ဆီတိ ဝဒတိ.

ဧဝံ သော ဣမာယ ဂါထာယ စောဒေတွာ ‘‘မဟာရာဇ၊ ရညာ နာမ တီသု ဓမ္မေသု ဌတွာ ဓမ္မေန ရဇ္ဇံ ကာရေတဗ္ဗ’’န္တိ ဝတွာ ရာဇဓမ္မံ ကထေန္တော ဣမာ ဂါထာယော အာဟ –

၃. ‘‘ပဌမေနေဝ ဝိတထံ၊ ကောဓံ ဟာသံ နိဝါရယေ၊

တတော ကိစ္စာနိ ကာရေယျ၊ တံ ဝတံ အာဟု ခတ္တိယ.

၄. ‘‘ယံ တွံ တာတ တပေါကမ္မံ၊ ပုဗ္ဗေ ကတမသံသယံ၊

ရတ္တော ဒုဋ္ဌော စ ယံ ကယိရာ၊ န တံ ကယိရာ တတော ပုန.

၅. ‘‘ခတ္တိယဿ ပမတ္တဿ၊ ရဋ္ဌသ္မိံ ရဋ္ဌဝဍ္ဎန၊

သဗ္ဗေ ဘောဂါ ဝိနဿန္တိ၊ ရညော တံ ဝုစ္စတေ အဃံ.

၆. ‘‘သိရီ တာတ အလက္ခီ စ၊ ပုစ္ဆိတာ ဧတဒဗြဝုံ၊

ဥဋ္ဌာနဝီရိယေ ပေါသေ၊ ရမာဟံ အနုသူယကေ.

၇. ‘‘ဥသူယကေ ဒုဟဒယေ၊ ပုရိသေ ကမ္မဒုဿကေ၊

ကာဠကဏ္ဏီ မဟာရာဇ၊ ရမတိ စက္ကဘဉ္ဇနီ.

၈. ‘‘သော တွံ သဗ္ဗေ သုဟဒယော၊ သဗ္ဗေသံ ရက္ခိတော ဘဝ၊

အလက္ခိံ နုဒ မဟာရာဇ၊ လက္ချာ ဘဝ နိဝေသနံ.

၉. ‘‘သ လက္ခီဓိတိသမ္ပန္နော၊ ပုရိသော ဟိ မဟဂ္ဂတော၊

အမိတ္တာနံ ကာသိပတိ၊ မူလံ အဂ္ဂဉ္စ ဆိန္ဒတိ.

၁၀. ‘‘သက္ကောပိ ဟိ ဘူတပတိ၊ ဥဋ္ဌာနေ နပ္ပမဇ္ဇတိ၊

သ ကလျာဏေ ဓိတိံ ကတွာ၊ ဥဋ္ဌာနေ ကုရုတေ မနော.

၁၁. ‘‘ဂန္ဓဗ္ဗာ ပိတရော ဒေဝါ၊ သာဇီဝါ ဟောန္တိ တာဒိနော၊

ဥဋ္ဌာဟတော အပ္ပမဇ္ဇတော၊ အနုတိဋ္ဌန္တိ ဒေဝတာ.

၁၂. ‘‘သော အပ္ပမတ္တော အက္ကုဒ္ဓေါ၊ တာတ ကိစ္စာနိ ကာရယ၊

ဝါယမဿု စ ကိစ္စေသု၊ နာလသော ဝိန္ဒတေ သုခံ.

၁၃. ‘‘တတ္ထေဝ တေ ဝတ္တပဒါ၊ ဧသာဝ အနုသာသနီ၊

အလံ မိတ္တေ သုခါပေတုံ၊ အမိတ္တာနံ ဒုခါယ စာ’’တိ.

တတ္ထ ပဌမေနေဝ ဝိတထန္တိ၊ တာတ၊ ရာဇာ နာမ အာဒိတောဝ မုသာဝါဒံ နိဝါရယေ. မုသာဝါဒိနော ဟိ ရညော ရဋ္ဌံ နိရောဇံ ဟောတိ၊ ပထဝိယာ ဩဇာ ကမ္မကရဏဋ္ဌာနတော သတ္တရတနမတ္တံ ဟေဋ္ဌာ ဘဿတိ၊ တတော အာဟာရေ ဝါ တေလမဓုဖာဏိတာဒီသု ဝါ ဩသဓေသု ဩဇာ န ဟောတိ. နိရောဇာဟာရဘောဇနာ မနုဿာ ဗဟွာဗာဓာ ဟောန္တိ၊ ရဋ္ဌေ ထလဇလပထေသု အာယော နုပ္ပဇ္ဇတိ၊ တသ္မိံ အနုပ္ပဇ္ဇန္တေ ရာဇာနော ဒုဂ္ဂတာ ဟောန္တိ. တေ သေဝကေ သင်္ဂဏှိတုံ န သက္ကောန္တိ၊ အသင်္ဂဟိတာ သေဝကာ ရာဇာနံ ဂရုစိတ္တေန န ဩလောကေန္တိ. ဧဝံ၊ တာတ၊ မုသာဝါဒေါ နာမေသ နိရောဇော၊ န သော ဇီဝိတဟေတုပိ ကာတဗ္ဗော၊ သစ္စံ ပန သာဒုတရံ ရသာနန္တိ တဒေဝ ပဋိဂ္ဂဟေတဗ္ဗံ. အပိစ မုသာဝါဒေါ နာမ ဂုဏပရိဓံသကော ဝိပတ္တိပရိယောသာနော၊ ဒုတိယစိတ္တဝါရေ အဝီစိပရာယဏံ ကရောတိ. ဣမသ္မိံ ပနတ္ထေ ‘‘ဓမ္မော ဟဝေ ဟတော ဟန္တီ’’တိ စေတိယဇာတကံ (ဇာ. ၁.၈.၄၅ အာဒယော) ကထေတဗ္ဗံ.

ကောဓန္တိ၊ တာတ၊ ရာဇာ နာမ ပဌမမေဝ ကုဇ္ဈနလက္ခဏံ ကောဓမ္ပိ နိဝါရေယျ. တာတ၊ အညေသဉှိ ကောဓော ခိပ္ပံ မတ္ထကံ န ပါပုဏာတိ၊ ရာဇူနံ ပါပုဏာတိ. ရာဇာနော နာမ ဝါစာဝုဓာ ကုဇ္ဈိတွာ ဩလောကိတမတ္တေနာပိ ပရံ ဝိနာသေန္တိ၊ တသ္မာ ရညာ အညေဟိ မနုဿေဟိ အတိရေကတရံ နိက္ကောဓေန ဘဝိတဗ္ဗံ၊ ခန္တိမေတ္တာနုဒ္ဒယာသမ္ပန္နေန အတ္တနော ပိယပုတ္တံ ဝိယ လောကံ ဝေါလောကေန္တေန ဘဝိတဗ္ဗံ. တာတ၊ အတိကောဓနော နာမ ရာဇာ ဥပ္ပန္နံ ယသံ ရက္ခိတုံ န သက္ကောတိ. ဣမဿ ပနတ္ထဿ ဒီပနတ္ထံ ခန္တိဝါဒိဇာတက- (ဇာ. ၁.၄.၄၉ အာဒယော) စူဠဓမ္မပါလဇာတကာနိ (ဇာ. ၁.၅.၄၄ အာဒယော) ကထေတဗ္ဗာနိ. စူဠဓမ္မပါလဇာတကသ္မိဉှိ မဟာပတာပနော နာမ ရာဇာ ပုတ္တံ ဃာတေတွာ ပုတ္တသောကေန ဟဒယေန ဖလိတေန မတာယ ဒေဝိယာ သယမ္ပိ ဒေဝိံ အနုသောစန္တော ဟဒယေန ဖလိတေနေဝ မရိ. အထ တေ တယောပိ ဧကအာဠာဟနေဝ ဈာပေသုံ. တသ္မာ ရညာ ပဌမမေဝ မုသာဝါဒံ ဝဇ္ဇေတွာ ဒုတိယံ ကောဓော ဝဇ္ဇေတဗ္ဗော.

ဟာသန္တိ ဟဿံ၊ အယမေဝ ဝါ ပါဌော. တေသု တေသု ကိစ္စေသု ဥပ္ပိလာဝိတစိတ္တတာယ ကေဠိသီလတံ ပရိဟာသံ နိဝါရေယျ. တာတ၊ ရညာ နာမ ကေဠိသီလေန န ဘဝိတဗ္ဗံ၊ အပရပတ္တိယေန ဟုတွာ သဗ္ဗာနိ ကိစ္စာနိ အတ္တပစ္စက္ခေနေဝ ကာတဗ္ဗာနိ. ဥပ္ပိလာဝိတစိတ္တော ဟိ ရာဇာ အတုလေတွာ ကမ္မာနိ ကရောန္တော လဒ္ဓံ ယသံ ဝိနာသေတိ. ဣမသ္မိံ ပနတ္ထေ သရဘင်္ဂဇာတကေ (ဇာ. ၂.၁၇.၅၀ အာဒယော) ပုရောဟိတဿ ဝစနံ ဂဟေတွာ ဒဏ္ဍကိရညော ကိသဝစ္ဆေ အပရဇ္ဈိတွာ သဟ ရဋ္ဌေန ဥစ္ဆိဇ္ဇိတွာ ကုက္ကုဠနိရယေ နိဗ္ဗတ္တဘာဝေါ စ မာတင်္ဂဇာတကေ (ဇာ. ၁.၁၅.၁ အာဒယော) မဇ္ဈရညော ဗြာဟ္မဏာနံ ကထံ ဂဟေတွာ မာတင်္ဂတာပသေ အပရဇ္ဈိတွာ သဟ ရဋ္ဌေန ဥစ္ဆိဇ္ဇိတွာ နိရယေ နိဗ္ဗတ္တဘာဝေါ စ ဃဋပဏ္ဍိတဇာတကေ (ဇာ. ၁.၁၀.၁၆၅ အာဒယော) ဒသဘာတိကရာဇဒါရကာနံ မောဟမူဠှာနံ ဝစနံ ဂဟေတွာ ကဏှဒီပါယနေ အပရဇ္ဈိတွာ ဝါသုဒေဝကုလဿ နာသိတဘာဝေါ စ ကထေတဗ္ဗော.

တတော ကိစ္စာနိ ကာရေယျာတိ ဧဝံ၊ တာတ၊ ပဌမံ မုသာဝါဒံ ဒုတိယံ ကောဓံ တတိယံ အဓမ္မဟာသံ ဝဇ္ဇေတွာ တတော ပစ္ဆာ ရာဇာ ရဋ္ဌဝါသီနံ ကတ္တဗ္ဗကိစ္စာနိ ကာရေယျ. တံ ဝတံ အာဟု ခတ္တိယာတိ၊ ခတ္တိယမဟာရာဇ၊ ယံ မယာ ဝုတ္တံ၊ ဧတံ ရညော ဝတသမာဒါနန္တိ ပေါရာဏကပဏ္ဍိတာ ကထယိံသု.

န တံ ကယိရာတိ ယံ တယာ ရာဂါဒိဝသေန ပစ္ဆာ တာပကရံ ကမ္မံ ကတံ ဟောတိ၊ တတော ပုဗ္ဗေ ကတတော ပုန တာဒိသံ ကမ္မံ န ကယိရာ၊ မာ ကရေယျာသိ၊ တာတာတိ. ဝုစ္စတေတိ တံ ရညော အဃန္တိ ဝုစ္စတိ၊ ဧဝံ ပေါရာဏကပဏ္ဍိတာ ကထယိံသု. သိရီတိ ဣဒံ ဝေဿန္တရသကုဏော ပုဗ္ဗေ ဗာရာဏသိယံ ပဝတ္တိတကာရဏံ အာဟရိတွာ ဒဿေန္တော အာဟ. တတ္ထ အဗြဝုန္တိ သုစိပရိဝါရသေဋ္ဌိနာ ပုစ္ဆိတာ ကထယိံသု. ဥဋ္ဌာနဝီရိယေတိ ယော ပေါသော ဥဋ္ဌာနေ ဝီရိယေ စ ပတိဋ္ဌိတော၊ န စ ပရေသံ သမ္ပတ္တိံ ဒိသွာ ဥသူယတိ၊ တသ္မိံ အဟံ အဘိရမာမီတိ အာဟ. ဧဝံ တာဝ တာတ သိရီ ကထေသိ. ဥသူယကေတိ အလက္ခီ ပန၊ တာတ၊ ပုစ္ဆိတာ အဟံ ပရသမ္ပတ္တိဥသူယကေ ဒုဟဒယေ ဒုစိတ္တေ ကလျာဏကမ္မဒူသကေ ယော ကလျာဏကမ္မံ ဒုဿန္တော အပ္ပိယာယန္တော အဋ္ဋီယန္တော န ကရောတိ၊ တသ္မိံ အဘိရမာမီတိ အာဟ. ဧဝံ သာ ကာဠကဏ္ဏီ၊ မဟာရာဇ၊ ရမတိ ပတိရူပဒေသဝါသာဒိနော ကုသလစက္ကဿ ဘဉ္ဇနီ.

သုဟဒယောတိ သုန္ဒရစိတ္တော ဟိတစိတ္တကော. နုဒါတိ နီဟရ. နိဝေသနန္တိ လက္ခိယာ ပန နိဝေသနံ ဘဝ ပတိဋ္ဌာ ဟောဟိ. သ လက္ခီဓိတိသမ္ပန္နောတိ၊ မဟာရာဇ၊ ကာသိပတိ သော ပုရိသော ပညာယ စေဝ ဝီရိယေန စ သမ္ပန္နော. မဟဂ္ဂတောတိ မဟဇ္ဈာသယော စောရာနံ ပစ္စယဘူတေ ဂဏှန္တော အမိတ္တာနံ မူလံ စောရေ ဂဏှန္တော အမိတ္တာနံ အဂ္ဂံ ဆိန္ဒတီတိ ဝဒတိ. သက္ကောတိ ဣန္ဒော. ဘူတပတီတိ ရာဇာနံ အာလပတိ. ဥဋ္ဌာနေတိ ဥဋ္ဌာနဝီရိယေ. နပ္ပမဇ္ဇတီတိ န ပမဇ္ဇတိ၊ သဗ္ဗကိစ္စာနိ ကရောတိ. သ ကလျာဏေတိ သော ဒေဝရာဇာ ဥဋ္ဌာနဝီရိယေ မနံ ကရောန္တော ပါပကမ္မံ အကတွာ ကလျာဏေ ပုညကမ္မသ္မိညေဝ ဓိတိံ ကတွာ အပ္ပမတ္တော ဥဋ္ဌာနေ မနံ ကရောတိ၊ တဿ ပန ကလျာဏကမ္မေ ဝီရိယကရဏဘာဝဒဿနတ္ထံ သရဘင်္ဂဇာတကေ ဒွီသု ဒေဝလောကေသု ဒေဝတာဟိ သဒ္ဓိံ ကပိဋ္ဌာရာမံ အာဂန္တွာ ပဉှံ ပုစ္ဆိတွာ ဓမ္မဿ သုတဘာဝေါ၊ မဟာကဏှဇာတကေ (ဇာ. ၁.၁၂.၆၁ အာဒယော) အတ္တနော အာနုဘာဝေန ဇနံ တာသေတွာ ဩသက္ကန္တဿ သာသနဿ ပဝတ္တိတဘာဝေါ စာတိ ဧဝမာဒီနိ ဝတ္ထူနိ ကထေတဗ္ဗာနိ.

ဂန္ဓဗ္ဗာတိ စာတုမဟာရာဇိကာနံ ဟေဋ္ဌာ စတုယောနိကာ ဒေဝါ၊ စတုယောနိကတ္တာယေဝ ကိရ တေ ဂန္ဓဗ္ဗာ နာမ ဇာတာ. ပိတရောတိ ဗြဟ္မာနော. ဒေဝါတိ ဥပပတ္တိဒေဝဝသေန ဆ ကာမာဝစရဒေဝါ. တာဒိနောတိ တထာဝိဓဿ ကုသလာဘိရတဿ ရညော. သာဇီဝါ ဟောန္တီတိ သမာနဇီဝိကာ ဥပဇီဝိတဗ္ဗာ. တာဒိသာ ဟိ ရာဇာနော ဒါနာဒီနိ ပုညာနိ ကရောန္တာ ဒေဝတာနံ ပတ္တိံ ဒေန္တိ၊ တာ တံ ပတ္တိံ အနုမောဒိတွာ သမ္ပဋိစ္ဆိတွာ ဒိဗ္ဗယသေန ဝဍ္ဎန္တိ. အနုတိဋ္ဌန္တီတိ တာဒိသဿ ရညော ဝီရိယံ ကရောန္တဿ အပ္ပမာဒံ အာပဇ္ဇန္တဿ ဒေဝတာ အနုတိဋ္ဌန္တိ အနုဂစ္ဆန္တိ၊ ဓမ္မိကံ ရက္ခံ သံဝိဒဟန္တီတိ အတ္ထော.

သောတိ သော တွံ. ဝါယမဿူတိ တာနိ ရဋ္ဌကိစ္စာနိ ကရောန္တော တုလနဝသေန တီရဏဝသေန ပစ္စက္ခကမ္မဝသေန တေသု တေသု ကိစ္စေသု ဝီရိယံ ကရဿု. တတ္ထေဝ တေ ဝတ္တပဒါတိ၊ တာတ၊ ယံ မံ တွံ ကိံသု ကိစ္စံ ကတံ ဝရန္တိ ပုစ္ဆိ၊ တတ္ထ တဝ ပဉှေယေဝ ဧတေ မယာ ‘‘ပဌမေနေဝ ဝိတထ’’န္တိအာဒယော ဝုတ္တာ၊ ဧတေ ဝတ္တပဒါ ဝတ္တကောဋ္ဌာသာ၊ ဧဝံ တတ္ထ ဝတ္တဿု. ဧသာတိ ယာ တေ မယာ ကထိတာ၊ ဧသာဝ တဝ အနုသာသနီ. အလန္တိ ဧဝံ ဝတ္တမာနော ဟိ ရာဇာ အတ္တနော မိတ္တေ သုခါပေတုံ၊ အမိတ္တာနဉ္စ ဒုက္ခာယ အလံ ပရိယတ္တော သမတ္ထောတိ.

ဧဝံ ဝေဿန္တရသကုဏေန ဧကာယ ဂါထာယ ရညော ပမာဒံ စောဒေတွာ ဧကာဒသဟိ ဂါထာဟိ ဓမ္မေ ကထိတေ ‘‘ဗုဒ္ဓလီဠာယ ပဉှော ကထိတော’’တိ မဟာဇနော အစ္ဆရိယဗ္ဘုတစိတ္တဇာတော သာဓုကာရသတာနိ ပဝတ္တေသိ. ရာဇာ သောမနဿပ္ပတ္တော အမစ္စေ အာမန္တေတွာ ပုစ္ဆိ – ‘‘ဘောန္တော! အမစ္စာ မမ ပုတ္တေန ဝေဿန္တရေန ဧဝံ ကထေန္တေန ကေန ကတ္တဗ္ဗံ ကိစ္စံ ကတ’’န္တိ. မဟာသေနဂုတ္တေန၊ ဒေဝါတိ. ‘‘တေန ဟိဿ မဟာသေနဂုတ္တဋ္ဌာနံ ဒမ္မီ’’တိ ဝေဿန္တရံ ဌာနန္တရေ ဌပေသိ. သော တတော ပဋ္ဌာယ မဟာသေနဂုတ္တဋ္ဌာနေ ဌိတော ပိတု ကမ္မံ အကာသီတိ.

ဝေဿန္တရပဉှော နိဋ္ဌိတော.

ပုန ရာဇာ ကတိပါဟစ္စယေန ပုရိမနယေနေဝ ကုဏ္ဍလိနိယာ သန္တိကံ ဒူတံ ပေသေတွာ သတ္တမေ ဒိဝသေ တတ္ထ ဂန္တွာ ပစ္စာဂန္တွာ တတ္ထေဝ မဏ္ဍပမဇ္ဈေ နိသီဒိတွာ ကုဏ္ဍလိနိံ အာဟရာပေတွာ သုဝဏ္ဏပီဌေ နိသိန္နံ ရာဇဓမ္မံ ပုစ္ဆန္တော ဂါထမာဟ –

၁၄. ‘‘သက္ခိသိ တွံ ကုဏ္ဍလိနိ၊ မညသိ ခတ္တဗန္ဓုနိ၊

ရဇ္ဇံ ကာရေတုကာမေန၊ ကိံ သု ကိစ္စံ ကတံ ဝရ’’န္တိ.

တတ္ထ သက္ခိသီတိ မယာ ပုဋ္ဌပဉှံ ကထေတုံ သက္ခိဿသီတိ ပုစ္ဆတိ. ကုဏ္ဍလိနီတိ တဿာ သလိင်္ဂတော အာဂတနာမေနာလပတိ. တဿာ ကိရ ဒွီသု ကဏ္ဏပိဋ္ဌေသု ကုဏ္ဍလသဏ္ဌာနာ ဒွေ လေခါ အဟေသုံ၊ တေနဿာ ‘‘ကုဏ္ဍလိနီ’’တိ နာမံ ကာရေသိ. မညသီတိ ဇာနိဿသိ မယာ ပုဋ္ဌပဉှဿ အတ္ထန္တိ. ခတ္တဗန္ဓုနီတိ ခတ္တဿ မဟာသေနဂုတ္တဿ ဘဂိနိဘာဝေန နံ ဧဝံ အာလပတိ. ကသ္မာ ပနေသ ဝေဿန္တရသကုဏံ ဧဝံ အပုစ္ဆိတွာ ဣမမေဝ ပုစ္ဆတီတိ? ဣတ္ထိဘာဝေန. ဣတ္ထိယော ဟိ ပရိတ္တပညာ၊ တသ္မာ ‘‘သစေ သက္ကောတိ၊ ပုစ္ဆိဿာမိ၊ နော စေ၊ န ပုစ္ဆိဿာမီ’’တိ ဝီမံသနဝသေန ဧဝံ ပုစ္ဆိတွာ တညေဝ ပဉှံ ပုစ္ဆိ.

သာ ဧဝံ ရညာ ရာဇဓမ္မေ ပုစ္ဆိတေ၊ ‘‘တာတ၊ တွံ မံ ‘ဣတ္ထိကာ နာမ ကိံ ကထေဿတီ’တိ ဝီမံသသိ မညေ၊ သကလံ တေ ရာဇဓမ္မံ ဒွီသုယေဝ ပဒေသု ပက္ခိပိတွာ ကထေဿာမီ’’တိ ဝတွာ အာဟ –

၁၅. ‘‘ဒွေဝ တာတ ပဒကာနိ၊ ယတ္ထ သဗ္ဗံ ပတိဋ္ဌိတံ၊

အလဒ္ဓဿ စ ယော လာဘော၊ လဒ္ဓဿ စာနုရက္ခဏာ.

၁၆. ‘‘အမစ္စေ တာတ ဇာနာဟိ၊ ဓီရေ အတ္ထဿ ကောဝိဒေ၊

အနက္ခာကိတဝေ တာတ၊ အသောဏ္ဍေ အဝိနာသကေ.

၁၇. ‘‘ယော စ တံ တာတ ရက္ခေယျ၊ ဓနံ ယဉ္စေဝ တေ သိယာ၊

သူတောဝ ရထံ သင်္ဂဏှေ၊ သော တေ ကိစ္စာနိ ကာရယေ.

၁၈. ‘‘သုသင်္ဂဟိတန္တဇနော၊ သယံ ဝိတ္တံ အဝေက္ခိယ၊

နိဓိဉ္စ ဣဏဒါနဉ္စ၊ န ကရေ ပရပတ္တိယာ.

၁၉. ‘‘သယံ အာယံ ဝယံ ဇညာ၊ သယံ ဇညာ ကတာကတံ၊

နိဂ္ဂဏှေ နိဂ္ဂဟာရဟံ၊ ပဂ္ဂဏှေ ပဂ္ဂဟာရဟံ.

၂၀. ‘‘သယံ ဇာနပဒံ အတ္ထံ၊ အနုသာသ ရထေသဘ၊

မာ တေ အဓမ္မိကာ ယုတ္တာ၊ ဓနံ ရဋ္ဌဉ္စ နာသယုံ.

၂၁. ‘‘မာ စ ဝေဂေန ကိစ္စာနိ၊ ကရောသိ ကာရယေသိ ဝါ၊

ဝေဂသာ ဟိ ကတံ ကမ္မံ၊ မန္ဒော ပစ္ဆာနုတပ္ပတိ.

၂၂. ‘‘မာ တေ အဓိသရေ မုဉ္စ၊ သုဗာဠှမဓိကောပိတံ၊

ကောဓသာ ဟိ ဗဟူ ဖီတာ၊ ကုလာ အကုလတံ ဂတာ.

၂၃. ‘‘‘မာ တာတ ဣဿရောမှီ’တိ၊ အနတ္ထာယ ပတာရယိ၊

ဣတ္ထီနံ ပုရိသာနဉ္စ၊ မာ တေ အာသိ ဒုခုဒြယော.

၂၄. ‘‘အပေတလောမဟံသဿ၊ ရညော ကာမာနုသာရိနော၊

သဗ္ဗေ ဘောဂါ ဝိနဿန္တိ၊ ရညော တံ ဝုစ္စတေ အဃံ.

၂၅. ‘‘တတ္ထေဝ တေ ဝတ္တပဒါ၊ ဧသာဝ အနုသာသနီ၊

ဒက္ခဿုဒါနိ ပုညကရော၊ အသောဏ္ဍော အဝိနာသကော၊

သီလဝါဿု မဟာရာဇ၊ ဒုဿီလော ဝိနိပါတိကော’’တိ.

တတ္ထ ပဒကာနီတိ ကာရဏပဒါနိ. ယတ္ထာတိ ယေသု ဒွီသု ပဒေသု သဗ္ဗံ အတ္ထဇာတံ ဟိတသုခံ ပတိဋ္ဌိတံ. အလဒ္ဓဿာတိ ယော စ ပုဗ္ဗေ အလဒ္ဓဿ လာဘဿ လာဘော၊ ယာ စ လဒ္ဓဿ အနုရက္ခဏာ. တာတ၊ အနုပ္ပန္နဿ ဟိ လာဘဿ ဥပ္ပါဒနံ နာမ န ဘာရော၊ ဥပ္ပန္နဿ ပန အနုရက္ခဏမေဝ ဘာရော. ဧကစ္စော ဟိ ယသံ ဥပ္ပါဒေတွာပိ ယသေ ပမတ္တော ပမာဒံ ဥပ္ပါဒေတွာ ပါဏာတိပါတာဒီနိ ကရောတိ၊ မဟာစောရော ဟုတွာ ရဋ္ဌံ ဝိလုမ္ပမာနော စရတိ. အထ နံ ရာဇာနော ဂါဟာပေတွာ မဟာဝိနာသံ ပါပေန္တိ. အထ ဝါ ဥပ္ပန္နရူပါဒီသု ကာမဂုဏေသု ပမတ္တော အယောနိသော ဓနံ နာသေန္တော သဗ္ဗသာပတေယျေ ခီဏေ ကပဏော ဟုတွာ စီရကဝသနော ကပါလမာဒါယ စရတိ. ပဗ္ဗဇိတော ဝါ ပန ဂန္ထဓုရာဒိဝသေန လာဘသက္ကာရံ နိဗ္ဗတ္တေတွာ ပမတ္တော ဟီနာယာဝတ္တတိ. အပရော ပဌမဈာနာဒီနိ နိဗ္ဗတ္တေတွာပိ မုဋ္ဌဿတိတာယ တထာရူပေ အာရမ္မဏေ ဗဇ္ဈိတွာ ဈာနာ ပရိဟာယတိ. ဧဝံ ဥပ္ပန္နဿ ယသဿ ဝါ ဈာနာဒိလာဘဿ ဝါ ရက္ခဏမေဝ ဒုက္ကရံ. တဒတ္ထဒီပနတ္ထံ ပန ဒေဝဒတ္တဿ ဝတ္ထု စ၊ မုဒုလက္ခဏ- (ဇာ. ၁.၁.၆၆) လောမသကဿပ- (ဇာ. ၁.၉.၆၀ အာဒယော) ဟရိတစဇာတက- (ဇာ. ၁.၉.၄၀ အာဒယော) သင်္ကပ္ပဇာတကာဒီနိ (ဇာ. ၁.၃.၁ အာဒယော) စ ကထေတဗ္ဗာနိ. ဧကော ပန လာဘသက္ကာရံ ဥပ္ပါဒေတွာ အပ္ပမာဒေ ဌတွာ ကလျာဏကမ္မံ ကရောတိ၊ တဿ သော ယသော သုက္ကပက္ခေ စန္ဒော ဝိယ ဝဍ္ဎတိ၊ တသ္မာ တွံ၊ မဟာရာဇ၊ အပ္ပမတ္တော ပယောဂသမ္ပတ္တိယာ ဌတွာ ဓမ္မေန ရဇ္ဇံ ကာရေန္တော တဝ ဥပ္ပန္နံ ယသံ အနုရက္ခာဟီတိ.

ဇာနာဟီတိ ဘဏ္ဍာဂါရိကကမ္မာဒီနံ ကရဏတ္ထံ ဥပဓာရေဟိ. အနက္ခာကိတဝေတိ အနက္ခေ အကိတဝေ အဇုတကရေ စေဝ အကေရာဋိကေ စ. အသောဏ္ဍေတိ ပူဝသုရာဂန္ဓမာလာသောဏ္ဍဘာဝရဟိတေ. အဝိနာသကေတိ တဝ သန္တကာနံ ဓနဓညာဒီနံ အဝိနာသကေ. ယောတိ ယော အမစ္စော. ယဉ္စေဝါတိ ယဉ္စ တေ ဃရေ ဓနံ သိယာ၊ တံ ရက္ခေယျ. သူတောဝါတိ ရထသာရထိ ဝိယ. ယထာ သာရထိ ဝိသမမဂ္ဂနိဝါရဏတ္ထံ အဿေ သင်္ဂဏှန္တော ရထံ သင်္ဂဏှေယျ၊ ဧဝံ ယော သဟ ဘောဂေဟိ တံ ရက္ခိတုံ သက္ကောတိ၊ သော တေ အမစ္စော နာမ တာဒိသံ သင်္ဂဟေတွာ ဘဏ္ဍာဂါရိကာဒိကိစ္စာနိ ကာရယေ.

သုသင်္ဂဟိတန္တဇနောတိ၊ တာတ၊ ယဿ ဟိ ရညော အတ္တနော အန္တောဇနော အတ္တနော ဝလဉ္ဇနကပရိဇနော စ ဒါနာဒီဟိ အသင်္ဂဟိတော ဟောတိ၊ တဿ အန္တောနိဝေသနေ သုဝဏ္ဏဟိရညာဒီနိ တေသံ အသင်္ဂဟိတမနုဿာနံ ဝသေန နဿန္တိ၊ အန္တောဇနာ ဗဟိ ဂစ္ဆန္တိ၊ တသ္မာ တွံ သုဋ္ဌုသင်္ဂဟိတအန္တောဇနော ဟုတွာ ‘‘ဧတ္တကံ နာမ မေ ဝိတ္တ’’န္တိ သယံ အတ္တနော ဓနံ အဝေက္ခိတွာ ‘‘အသုကဋ္ဌာနေ နာမ နိဓိံ နိဓေမ၊ အသုကဿ ဣဏံ ဒေမာ’’တိ ဣဒံ ဥဘယမ္ပိ န ကရေ ပရပတ္တိယာ၊ ပရပတ္တိယာပိ တွံ မာ ကရိ၊ သဗ္ဗံ အတ္တပစ္စက္ခမေဝ ကရေယျာသီတိ ဝဒတိ.

အာယံ ဝယန္တိ တတော ဥပ္ပဇ္ဇနကံ အာယဉ္စ တေသံ တေသံ ဒါတဗ္ဗံ ဝယဉ္စ သယမေဝ ဇာနေယျာသီတိ. ကတာကတန္တိ သင်္ဂါမေ ဝါ နဝကမ္မေ ဝါ အညေသု ဝါ ကိစ္စေသု ‘‘ဣမိနာ ဣဒံ နာမ မယှံ ကတံ၊ ဣမိနာ န ကတ’’န္တိ ဧတမ္ပိ သယမေဝ ဇာနေယျာသိ၊ မာ ပရပတ္တိယော ဟောဟိ. နိဂ္ဂဏှေတိ၊ တာတ၊ ရာဇာ နာမ သန္ဓိစ္ဆေဒါဒိကာရကံ နိဂ္ဂဟာရဟံ အာနေတွာ ဒဿိတံ ဥပပရိက္ခိတွာ သောဓေတွာ ပေါရာဏကရာဇူဟိ ဌပိတဒဏ္ဍံ ဩလောကေတွာ ဒေါသာနုရူပံ နိဂ္ဂဏှေယျ. ပဂ္ဂဏှေတိ ယော ပန ပဂ္ဂဟာရဟော ဟောတိ၊ အဘိန္နဿ ဝါ ပရဗလဿ ဘေဒေတာ၊ ဘိန္နဿ ဝါ သကဗလဿ အာရာဓကော၊ အလဒ္ဓဿ ဝါ ရဇ္ဇဿ အာဟရကော၊ လဒ္ဓဿ ဝါ ထာဝရကာရကော၊ ယေန ဝါ ပန ဇီဝိတံ ဒိန္နံ ဟောတိ၊ ဧဝရူပံ ပဂ္ဂဟာရဟံ ပဂ္ဂဟေတွာ မဟန္တံ သက္ကာရသမ္မာနံ ကရေယျ. ဧဝံ ဟိဿ ကိစ္စေသု အညေပိ ဥရံ ဒတွာ ကတ္တဗ္ဗံ ကရိဿန္တိ.

ဇာနပဒန္တိ ဇနပဒဝါသီနံ အတ္ထံ သယံ အတ္တပစ္စက္ခေနေဝ အနုသာသ. အဓမ္မိကာ ယုတ္တာတိ အဓမ္မိကာ တတ္ထ တတ္ထ နိယုတ္တာ အာယုတ္တကာ လဉ္ဇံ ဂဟေတွာ ဝိနိစ္ဆယံ ဘိန္ဒန္တာ တဝ ဓနဉ္စ ရဋ္ဌဉ္စ မာ နာသယုံ. ဣမိနာ ကာရဏေန အပ္ပမတ္တော ဟုတွာ သယမေဝ အနုသာသ. ဝေဂေနာတိ သဟသာ အတုလေတွာ အတီရေတွာ. ဝေဂသာတိ အတုလေတွာ အတီရေတွာ ဆန္ဒာဒိဝသေန သဟသာ ကတံ ကမ္မဉှိ န သာဓု န သုန္ဒရံ. ကိံကာရဏာ? တာဒိသဉှိ ကတွာ မန္ဒော ပစ္ဆာ ဝိပ္ပဋိသာရဝသေန ဣဓ လောကေ အပါယဒုက္ခံ အနုဘဝန္တော ပရလောကေ စ အနုတပ္ပတိ. အယံ ပနေတ္ထ အတ္ထော ‘‘ဣသီနမန္တရံ ကတွာ၊ ဘရုရာဇာတိ မေ သုတ’’န္တိ ဘရုဇာတကေန (ဇာ. ၁.၂.၁၂၅-၁၂၆) ဒီပေတဗ္ဗော.

မာ တေ အဓိသရေ မုဉ္စ၊ သုဗာဠှမဓိကောပိတန္တိ၊ တာတ၊ တဝ ဟဒယံ ကုသလံ အဓိသရိတွာ အတိက္ကမိတွာ ပဝတ္တေ ပရေသံ အကုသလကမ္မေ သုဋ္ဌု ဗာဠှံ အဓိကောပိတံ ကုဇ္ဈာပိတံ ဟုတွာ မာ မုဉ္စ၊ မာ ပတိဋ္ဌာယတူတိ အတ္ထော. ဣဒံ ဝုတ္တံ ဟောတိ – တာတ၊ ယဒါ တေ ဝိနိစ္ဆယေ ဌိတဿ ဣမိနာ ပုရိသော ဝါ ဟတော သန္ဓိ ဝါ ဆိန္နောတိ စောရံ ဒဿေန္တိ၊ တဒါ တေ ပရေသံ ဝစနေဟိ သုဋ္ဌု ကောပိတမ္ပိ ဟဒယံ ကောဓဝသေန မာ မုဉ္စ၊ အပရိဂ္ဂဟေတွာ မာ ဒဏ္ဍံ ပဏေဟိ. ကိံကာရဏာ? အစောရမ္ပိ ဟိ ‘‘စောရော’’တိ ဂဟေတွာ အာနေန္တိ၊ တသ္မာ အကုဇ္ဈိတွာ ဥဘိန္နံ အတ္တပစ္စတ္ထိကာနံ ကထံ သုတွာ သုဋ္ဌု သောဓေတွာ အတ္တပစ္စက္ခေန တဿ စောရဘာဝံ ဉတွာ ပဝေဏိယာ ဌပိတဒဏ္ဍဝသေန ကတ္တဗ္ဗံ ကရောဟိ. ရညာ ဟိ ဥပ္ပန္နေပိ ကောဓေ ဟဒယံ သီတလံ အကတွာ ကမ္မံ န ကာတဗ္ဗံ. ယဒါ ပနဿ ဟဒယံ နိဗ္ဗုတံ ဟောတိ မုဒုကံ၊ တဒါ ဝိနိစ္ဆယကမ္မံ ကာတဗ္ဗံ. ဖရုသေ ဟိ စိတ္တေ ပက္ကုထိတေ ဥဒကေ မုခနိမိတ္တံ ဝိယ ကာရဏံ န ပညာယတိ. ကောဓသာ ဟီတိ၊ တာတ၊ ကောဓေန ဟိ ဗဟူနိ ဖီတာနိ ရာဇကုလာနိ အကုလဘာဝံ ဂတာနိ မဟာဝိနာသမေဝ ပတ္တာနီတိ. ဣမဿ ပနတ္ထဿ ဒီပနတ္ထံ ခန္တိဝါဒိဇာတက- (ဇာ. ၁.၄.၄၉ အာဒယော) နာဠိကေရရာဇဝတ္ထုသဟဿဗာဟုအဇ္ဇုနဝတ္ထုအာဒီနိ ကထေတဗ္ဗာနိ.

မာ၊ တာတ၊ ဣဿရောမှီတိ၊ အနတ္ထာယ ပတာရယီတိ၊ တာတ၊ ‘‘အဟံ ပထဝိဿရော’’တိ မာ မဟာဇနံ ကာယဒုစ္စရိတာဒိအနတ္ထာယ ပတာရယိ မာ ဩတာရယိ၊ ယထာ တံ အနတ္ထံ သမာဒါယ ဝတ္တတိ၊ မာ ဧဝမကာသီတိ အတ္ထော. မာ တေ အာသီတိ၊ တာတ၊ တဝ ဝိဇိတေ မနုဿဇာတိကာနံ ဝါ တိရစ္ဆာနဇာတိကာနံ ဝါ ဣတ္ထိပုရိသာနံ ဒုခုဒြယော ဒုက္ခုပ္ပတ္တိ မာ အာသိ. ယထာ ဟိ အဓမ္မိကရာဇူနံ ဝိဇိတေ မနုဿာ ကာယဒုစ္စရိတာဒီနိ ကတွာ နိရယေ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ၊ တဝ ရဋ္ဌဝါသီနံ တံ ဒုက္ခံ ယထာ န ဟောတိ၊ တထာ ကရောဟီတိ အတ္ထော.

အပေတလောမဟံသဿာတိ အတ္တာနုဝါဒါဒိဘယေဟိ နိဗ္ဘယဿ. ဣမိနာ ဣမံ ဒဿေတိ – တာတ၊ ယော ရာဇာ ကိသ္မိဉ္စိ အာသင်္ကံ အကတွာ အတ္တနော ကာမမေဝ အနုဿရတိ၊ ဆန္ဒဝသေန ယံ ယံ ဣစ္ဆတိ၊ တံ တံ ကရောတိ၊ ဝိဿဋ္ဌယဋ္ဌိ ဝိယ အန္ဓော နိရင်္ကုသော ဝိယ စ စဏ္ဍဟတ္ထီ ဟောတိ၊ တဿ သဗ္ဗေ ဘောဂါ ဝိနဿန္တိ၊ တဿ တံ ဘောဂဗျသနံ အဃံ ဒုက္ခန္တိ ဝုစ္စတိ.

တတ္ထေဝ တေ ဝတ္တပဒါတိ ပုရိမနယေနေဝ ယောဇေတဗ္ဗံ. ဒက္ခဿုဒါနီတိ၊ တာတ၊ တွံ ဣမံ အနုသာသနိံ သုတွာ ဣဒါနိ ဒက္ခော အနလသော ပုညာနံ ကရဏေန ပုညကရော သုရာဒိပရိဟရဏေန. အသောဏ္ဍော ဒိဋ္ဌဓမ္မိကသမ္ပရာယိကဿ အတ္ထဿ အဝိနာသနေန အဝိနာသကော ဘဝေယျာသီတိ. သီလဝါဿူတိ သီလဝါ အာစာရသမ္ပန္နော ဘဝ၊ ဒသသု ရာဇဓမ္မေသု ပတိဋ္ဌာယ ရဇ္ဇံ ကာရေဟိ. ဒုဿီလော ဝိနိပါတိကောတိ ဒုဿီလော ဟိ၊ မဟာရာဇ၊ အတ္တာနံ နိရယေ ဝိနိပါတေန္တော ဝိနိပါတိကော နာမ ဟောတီတိ.

ဧဝံ ကုဏ္ဍလိနီပိ ဧကာဒသဟိ ဂါထာဟိ ဓမ္မံ ဒေသေသိ. ရာဇာ တုဋ္ဌော အမစ္စေ အာမန္တေတွာ ပုစ္ဆိ – ‘‘ဘောန္တော! အမစ္စာ မမ ဓီတာယ ကုဏ္ဍလိနိယာ ဧဝံ ကထယမာနာယ ကေန ကတ္တဗ္ဗံ ကိစ္စံ ကတ’’န္တိ. ဘဏ္ဍာဂါရိကေန၊ ဒေဝါတိ. ‘‘တေန ဟိဿာ ဘဏ္ဍာဂါရိကဋ္ဌာနံ ဒမ္မီ’’တိ ကုဏ္ဍလိနိံ ဌာနန္တရေ ဌပေသိ. သာ တတော ပဋ္ဌာယ ဘဏ္ဍာဂါရိကဋ္ဌာနေ ဌတွာ ပိတု ကမ္မံ အကာသီတိ.

ကုဏ္ဍလိနိပဉှော နိဋ္ဌိတော.

ပုန ရာဇာ ကတိပါဟစ္စယေန ပုရိမနယေနေဝ ဇမ္ဗုကပဏ္ဍိတဿ သန္တိကံ ဒူတံ ပေသေတွာ သတ္တမေ ဒိဝသေ တတ္ထ ဂန္တွာ သမ္ပတ္တိံ အနုဘဝိတွာ ပစ္စာဂတော တတ္ထေဝ မဏ္ဍပမဇ္ဈေ နိသီဒိ. အမစ္စော ဇမ္ဗုကပဏ္ဍိတံ ကဉ္စနဘဒ္ဒပီဌေ နိသီဒါပေတွာ ပီဌံ သီသေနာဒါယ အာဂစ္ဆိ. ပဏ္ဍိတော ပိတု အင်္ကေ နိသီဒိတွာ ကီဠိတွာ ဂန္တွာ ကဉ္စနပီဌေယေဝ နိသီဒိ. အထ နံ ရာဇာ ပဉှံ ပုစ္ဆန္တော ဂါထမာဟ –

၂၆. ‘‘အပုစ္ဆိမှ ကောသိယဂေါတ္တံ၊ ကုဏ္ဍလိနိံ တထေဝ စ၊

တွံ ဒါနိ ဝဒေဟိ ဇမ္ဗုက၊ ဗလာနံ ဗလမုတ္တမ’’န္တိ.

တဿတ္ထော – တာတ၊ ဇမ္ဗုက၊ အဟံ တဝ ဘာတရံ ကောသိယဂေါတ္တံ ဝေဿန္တရံ ဘဂိနိဉ္စ တေ ကုဏ္ဍလိနိံ ရာဇဓမ္မံ အပုစ္ဆိံ၊ တေ အတ္တနော ဗလေန ကထေသုံ၊ ယထာ ပန တေ ပုစ္ဆိံ၊ တထေဝ ဣဒါနိ၊ ပုတ္တ ဇမ္ဗုက၊ တံ ပုစ္ဆာမိ၊ တွံ မေ ရာဇဓမ္မဉ္စ ဗလာနံ ဥတ္တမံ ဗလဉ္စ ကထေဟီတိ.

ဧဝံ ရာဇာ မဟာသတ္တံ ပဉှံ ပုစ္ဆန္တော အညေသံ ပုစ္ဆိတနိယာမေန အပုစ္ဆိတွာ ဝိသေသေတွာ ပုစ္ဆိ. အထဿ ပဏ္ဍိတော ‘‘တေန ဟိ၊ မဟာရာဇ၊ ဩဟိတသောတော သုဏာဟိ၊ သဗ္ဗံ တေ ကထေဿာမီ’’တိ ပသာရိတဟတ္ထေ သဟဿတ္ထဝိကံ ဌပေန္တော ဝိယ ဓမ္မဒေသနံ အာရဘိ –

၂၇. ‘‘ဗလံ ပဉ္စဝိဓံ လောကေ၊ ပုရိသသ္မိံ မဟဂ္ဂတေ၊

တတ္ထ ဗာဟုဗလံ နာမ၊ စရိမံ ဝုစ္စတေ ဗလံ.

၂၈. ‘‘ဘောဂဗလဉ္စ ဒီဃာဝု၊ ဒုတိယံ ဝုစ္စတေ ဗလံ၊

အမစ္စဗလဉ္စ ဒီဃာဝု၊ တတိယံ ဝုစ္စတေ ဗလံ.

၂၉. ‘‘အဘိဇစ္စဗလဉ္စေဝ၊ တံ စတုတ္ထံ အသံသယံ၊

ယာနိ စေတာနိ သဗ္ဗာနိ၊ အဓိဂဏှာတိ ပဏ္ဍိတော.

၃၀. ‘‘တံ ဗလာနံ ဗလံ သေဋ္ဌံ၊ အဂ္ဂံ ပညာဗလံ ဗလံ၊

ပညာဗလေနုပတ္ထဒ္ဓေါ၊ အတ္ထံ ဝိန္ဒတိ ပဏ္ဍိတော.

၃၁. ‘‘အပိ စေ လဘတိ မန္ဒော၊ ဖီတံ ဓရဏိမုတ္တမံ၊

အကာမဿ ပသယှံ ဝါ၊ အညော တံ ပဋိပဇ္ဇတိ.

၃၂. ‘‘အဘိဇာတောပိ စေ ဟောတိ၊ ရဇ္ဇံ လဒ္ဓါန ခတ္တိယော၊

ဒုပ္ပညော ဟိ ကာသိပတိ၊ သဗ္ဗေနပိ န ဇီဝတိ.

၃၃. ‘‘ပညာဝ သုတံ ဝိနိစ္ဆိနီ၊ ပညာ ကိတ္တိသိလောကဝဍ္ဎနီ၊

ပညာသဟိတော နရော ဣဓ၊ အပိ ဒုက္ခေ သုခါနိ ဝိန္ဒတိ.

၃၄. ‘‘ပညဉ္စ ခေါ အသုဿူသံ၊ န ကောစိ အဓိဂစ္ဆတိ၊

ဗဟုဿုတံ အနာဂမ္မ၊ ဓမ္မဋ္ဌံ အဝိနိဗ္ဘုဇံ.

၃၅. ‘‘ယော စ ဓမ္မဝိဘင်္ဂညူ၊ ကာလုဋ္ဌာယီ အတန္ဒိတော၊

အနုဋ္ဌဟတိ ကာလေန၊ ကမ္မဖလံ တဿိဇ္ဈတိ.

၃၆. ‘‘အနာယတနသီလဿ၊ အနာယတနသေဝိနော၊

န နိဗ္ဗိန္ဒိယကာရိဿ၊ သမ္မဒတ္ထော ဝိပစ္စတိ.

၃၇. ‘‘အဇ္ဈတ္တဉ္စ ပယုတ္တဿ၊ တထာယတနသေဝိနော၊

အနိဗ္ဗိန္ဒိယကာရိဿ၊ သမ္မဒတ္ထော ဝိပစ္စတိ.

၃၈. ‘‘ယောဂပ္ပယောဂသင်္ခါတံ၊ သမ္ဘတဿာနုရက္ခဏံ၊

တာနိ တွံ တာတ သေဝဿု၊ မာ အကမ္မာယ ရန္ဓယိ၊

အကမ္မုနာ ဟိ ဒုမ္မေဓော၊ နဠာဂါရံဝ သီဒတီ’’တိ.

တတ္ထ မဟဂ္ဂတေတိ၊ မဟာရာဇ၊ ဣမသ္မိံ သတ္တလောကေ မဟဇ္ဈာသယေ ပုရိသေ ပဉ္စဝိဓံ ဗလံ ဟောတိ. ဗာဟုဗလန္တိ ကာယဗလံ. စရိမန္တိ တံ အတိမဟန္တမ္ပိ သမာနံ လာမကမေဝ. ကိံကာရဏာ? အန္ဓဗာလဘာဝေန. သစေ ဟိ ကာယဗလံ မဟန္တံ နာမ ဘဝေယျ၊ ဝါရဏဗလတော လဋုကိကာယ ဗလံ ခုဒ္ဒကံ ဘဝေယျ၊ ဝါရဏဗလံ ပန အန္ဓဗာလဘာဝေန မရဏဿ ပစ္စယံ ဇာတံ၊ လဋုကိကာ အတ္တနော ဉာဏကုသလတာယ ဝါရဏံ ဇီဝိတက္ခယံ ပါပေသိ. ဣမသ္မိံ ပနတ္ထေ ‘‘န ဟေဝ သဗ္ဗတ္ထ ဗလေန ကိစ္စံ၊ ဗလဉှိ ဗာလဿ ဝဓာယ ဟောတီ’’တိ သုတ္တံ (ဇာ. ၁.၅.၄၂) အာဟရိတဗ္ဗံ.

ဘောဂဗလန္တိ ဥပတ္ထမ္ဘနဝသေန သဗ္ဗံ ဟိရညသုဝဏ္ဏာဒိ ဥပဘောဂဇာတံ ဘောဂဗလံ နာမ၊ တံ ကာယဗလတော မဟန္တတရံ. အမစ္စဗလန္တိ အဘေဇ္ဇမန္တဿ သူရဿ သုဟဒယဿ အမစ္စမဏ္ဍလဿ အတ္ထိတာ၊ တံ ဗလံ သင်္ဂါမသူရတာယ ပုရိမေဟိ ဗလေဟိ မဟန္တတရံ. အဘိဇစ္စဗလန္တိ တီဏိ ကုလာနိ အတိက္ကမိတွာ ခတ္တိယကုလဝသေန ဇာတိသမ္ပတ္တိ၊ တံ ဣတရေဟိ ဗလေဟိ မဟန္တတရံ. ဇာတိသမ္ပန္နာ ဧဝ ဟိ သုဇ္ဈန္တိ၊ န ဣတရေတိ. ယာနိ စေတာနီတိ ယာနိ စ ဧတာနိ စတ္တာရိပိ ဗလာနိ ပဏ္ဍိတော ပညာနုဘာဝေန အဓိဂဏှာတိ အဘိဘဝတိ၊ တံ သဗ္ဗဗလာနံ ပညာဗလံ သေဋ္ဌန္တိ စ အဂ္ဂန္တိ စ ဝုစ္စတိ. ကိံကာရဏာ? တေန ဟိ ဗလေန ဥပတ္ထဒ္ဓေါ ပဏ္ဍိတော အတ္ထံ ဝိန္ဒတိ၊ ဝုဍ္ဎိံ ပါပုဏာတိ. တဒတ္ထဇောတနတ္ထံ ‘‘ပုဏ္ဏံ နဒိံ ယေန စ ပေယျမာဟူ’’တိ ပုဏ္ဏနဒီဇာတကဉ္စ (ဇာ. ၁.၂.၁၂၇ အာဒယော) သိရီကာဠကဏ္ဏိပဉှံ ပဉ္စပဏ္ဍိတပဉှဉ္စ သတ္တုဘသ္တဇာတက- (ဇာ. ၁.၇.၄၆ အာဒယော) သမ္ဘဝဇာတက- (ဇာ. ၁.၁၆.၁၃၈ အာဒယော) သရဘင်္ဂဇာတကာဒီနိ (ဇာ. ၂.၁၇.၅၀ အာဒယော) စ ကထေတဗ္ဗာနိ.

မန္ဒောတိ မန္ဒပညော ဗာလော. ဖီတန္တိ၊ တာတ၊ မန္ဒပညော ပုဂ္ဂလော သတ္တရတနပုဏ္ဏံ စေပိ ဥတ္တမံ ဓရဏိံ လဘတိ၊ တဿ အနိစ္ဆမာနဿေဝ ပသယှကာရံ ဝါ ပန ကတွာ အညော ပညာသမ္ပန္နော တံ ပဋိပဇ္ဇတိ. မန္ဒော ဟိ လဒ္ဓံ ယသံ ရက္ခိတုံ ကုလသန္တကံ ဝါ ပန ပဝေဏိအာဂတမ္ပိ ရဇ္ဇံ အဓိဂန္တုံ န သက္ကောတိ. တဒတ္ထဇောတနတ္ထံ ‘‘အဒ္ဓါ ပါဒဉ္ဇလီ သဗ္ဗေ၊ ပညာယ အတိရောစတီ’’တိ ပါဒဉ္ဇလီဇာတကံ (ဇာ. ၁.၂.၁၉၄-၁၉၅) ကထေတဗ္ဗံ. လဒ္ဓါနာတိ ဇာတိသမ္ပတ္တိံ နိဿာယ ကုလသန္တကံ ရဇ္ဇံ လဘိတွာပိ. သဗ္ဗေနပီတိ တေန သကလေနပိ ရဇ္ဇေန န ဇီဝတိ၊ အနုပါယကုသလတာယ ဒုဂ္ဂတောဝ ဟောတီတိ.

ဧဝံ မဟာသတ္တော ဧတ္တကေန ဌာနေန အပဏ္ဍိတဿ အဂုဏံ ကထေတွာ ဣဒါနိ ပညံ ပသံသန္တော ‘‘ပညာ’’တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ သုတန္တိ သုတပရိယတ္တိ. တဉှိ ပညာဝ ဝိနိစ္ဆိနတိ. ကိတ္တိသိလောကဝဍ္ဎနီတိ ကိတ္တိဃောသဿ စ လာဘသက္ကာရဿ စ ဝဍ္ဎနီ. ဒုက္ခေ သုခါနိ ဝိန္ဒတီတိ ဒုက္ခေ ဥပ္ပန္နေပိ နိဗ္ဘယော ဟုတွာ ဥပါယကုသလတာယ သုခံ ပဋိလဘတိ. တဒတ္ထဒီပနတ္ထံ –

‘‘ယဿေတေ စတုရော ဓမ္မာ၊ ဝါနရိန္ဒ ယထာ တဝ’’. (ဇာ. ၁.၁.၅၇)၊

အလမေတေဟိ အမ္ဗေဟိ၊ ဇမ္ဗူဟိ ပနသေဟိ စာ’’တိ. (ဇာ. ၁.၂.၁၁၅) –

အာဒီနိ ဇာတကာနိ ကထေတဗ္ဗာနိ.

အသုဿူသန္တိ ပဏ္ဍိတပုဂ္ဂလေ အပယိရုပါသန္တော အဿုဏန္တော. ဓမ္မဋ္ဌန္တိ သဘာဝကာရဏေ ဌိတံ ဗဟုဿုတံ အနာဂမ္မ တံ အသဒ္ဒဟန္တော. အဝိနိဗ္ဘုဇန္တိ အတ္ထာနတ္ထံ ကာရဏာကာရဏံ အနောဂါဟန္တော အတီရေန္တော န ကောစိ ပညံ အဓိဂစ္ဆတိ၊ တာတာတိ.

ဓမ္မဝိဘင်္ဂညူတိ ဒသကုသလကမ္မပထဝိဘင်္ဂကုသလော. ကာလုဋ္ဌာယီတိ ဝီရိယံ ကာတုံ ယုတ္တကာလေ ဝီရိယဿ ကာရကော. အနုဋ္ဌဟတီတိ တသ္မိံ တသ္မိံ ကာလေ တံ တံ ကိစ္စံ ကရောတိ. တဿာတိ တဿ ပုဂ္ဂလဿ ကမ္မဖလံ သမိဇ္ဈတိ နိပ္ဖဇ္ဇတိ. အနာယတနသီလဿာတိ အနာယတနံ ဝုစ္စတိ လာဘယသသုခါနံ အနာကရော ဒုဿီလျကမ္မံ၊ တံသီလဿ တေန ဒုဿီလျကမ္မေန သမန္နာဂတဿ၊ အနာယတနဘူတမေဝ ဒုဿီလပုဂ္ဂလံ သေဝန္တဿ၊ ကုသလဿ ကမ္မဿ ကရဏကာလေ နိဗ္ဗိန္ဒိယကာရိဿ နိဗ္ဗိန္ဒိတွာ ဥက္ကဏ္ဌိတွာ ကရောန္တဿ ဧဝရူပဿ၊ တာတ၊ ပုဂ္ဂလဿ ကမ္မာနံ အတ္ထော သမ္မာ န ဝိပစ္စတိ န သမ္ပဇ္ဇတိ၊ တီဏိ ကုလဂ္ဂါနိ စ ဆ ကာမသဂ္ဂါနိ စ န ဥပနေတီတိ အတ္ထော. အဇ္ဈတ္တဉ္စာတိ အတ္တနော နိယကဇ္ဈတ္တံ အနိစ္စဘာဝနာဒိဝသေန ပယုတ္တဿ. တထာယတနသေဝိနောတိ တထေဝ သီလဝန္တေ ပုဂ္ဂလေ သေဝမာနဿ. ဝိပစ္စတီတိ သမ္ပဇ္ဇတိ မဟန္တံ ယသံ ဒေတိ.

ယောဂပ္ပယောဂသင်္ခါတန္တိ ယောဂေ ယုဉ္ဇိတဗ္ဗယုတ္တကေ ကာရဏေ ပယောဂကောဋ္ဌာသဘူတံ ပညံ. သမ္ဘတဿာတိ ရာသိကတဿ ဓနဿ အနုရက္ခဏံ. တာနိ တွန္တိ ဧတာနိ စ ဒွေ ပုရိမာနိ စ မယာ ဝုတ္တကာရဏာနိ သဗ္ဗာနိ၊ တာတ၊ တွံ သေဝဿု၊ မယာ ဝုတ္တံ ဩဝါဒံ ဟဒယေ ကတွာ အတ္တနော ဃရေ ဓနံ ရက္ခ. မာ အကမ္မာယ ရန္ဓယီတိ အယုတ္တေန အကာရဏေန မာ ရန္ဓယိ၊ တံ ဓနံ မာ ဈာပယိ မာ နာသယိ. ကိံကာရဏာ? အကမ္မုနာ ဟီတိ အယုတ္တကမ္မကရဏေန ဒုမ္မေဓော ပုဂ္ဂလော သကံ ဓနံ နာသေတွာ ပစ္ဆာ ဒုဂ္ဂတော. နဠာဂါရံဝ သီဒတီတိ ယထာ နဠာဂါရံ မူလတော ပဋ္ဌာယ ဇီရမာနံ အပ္ပတိဋ္ဌံ ပတတိ၊ ဧဝံ အကာရဏေန ဓနံ နာသေတွာ အပါယေသု နိဗ္ဗတ္တတီတိ.

ဧဝမ္ပိ ဗောဓိသတ္တော ဧတ္တကေန ဌာနေန ပဉ္စ ဗလာနိ ဝဏ္ဏေတွာ ပညာဗလံ ဥက္ခိပိတွာ စန္ဒမဏ္ဍလံ နီဟရန္တော ဝိယ ကထေတွာ ဣဒါနိ ဒသဟိ ဂါထာဟိ ရညော ဩဝါဒံ ဒေန္တော အာဟ –

၃၉. ‘‘ဓမ္မံ စရ မဟာရာဇ၊ မာတာပိတူသု ခတ္တိယ၊

ဣဓ ဓမ္မံ စရိတွာန၊ ရာဇ သဂ္ဂံ ဂမိဿသိ.

၄၀. ‘‘ဓမ္မံ စရ မဟာရာဇ၊ ပုတ္တဒါရေသု ခတ္တိယ၊

ဣဓ ဓမ္မံ စရိတွာန၊ ရာဇ သဂ္ဂံ ဂမိဿသိ.

၄၁. ‘‘ဓမ္မံ စရ မဟာရာဇ၊ မိတ္တာမစ္စေသု ခတ္တိယ၊

ဣဓ ဓမ္မံ စရိတွာန၊ ရာဇ သဂ္ဂံ ဂမိဿသိ.

၄၂. ‘‘ဓမ္မံ စရ မဟာရာဇ၊ ဝါဟနေသု ဗလေသု စ၊

ဣဓ ဓမ္မံ စရိတွာန၊ ရာဇ သဂ္ဂံ ဂမိဿသိ.

၄၃. ‘‘ဓမ္မံ စရ မဟာရာဇ၊ ဂါမေသု နိဂမေသု စ၊

ဣဓ ဓမ္မံ စရိတွာန၊ ရာဇ သဂ္ဂံ ဂမိဿသိ.

၄၄. ‘‘ဓမ္မံ စရ မဟာရာဇ၊ ရဋ္ဌေ ဇနပဒေသု စ၊

ဣဓ ဓမ္မံ စရိတွာန၊ ရာဇ သဂ္ဂံ ဂမိဿသိ.

၄၅. ‘‘ဓမ္မံ စရ မဟာရာဇ၊ သမဏေ ဗြာဟ္မဏေသု စ၊

ဣဓ ဓမ္မံ စရိတွာန၊ ရာဇ သဂ္ဂံ ဂမိဿသိ.

၄၆. ‘‘ဓမ္မံ စရ မဟာရာဇ၊ မိဂပက္ခီသု ခတ္တိယ၊

ဣဓ ဓမ္မံ စရိတွာန၊ ရာဇ သဂ္ဂံ ဂမိဿသိ.

၄၇. ‘‘ဓမ္မံ စရ မဟာရာဇ၊ ဓမ္မော စိဏ္ဏော သုခါဝဟော၊

ဣဓ ဓမ္မံ စရိတွာန၊ ရာဇ သဂ္ဂံ ဂမိဿသိ.

၄၈. ‘‘ဓမ္မံ စရ မဟာရာဇ၊ သဣန္ဒာ ဒေဝါ သဗြဟ္မကာ၊

သုစိဏ္ဏေန ဒိဝံ ပတ္တာ၊ မာ ဓမ္မံ ရာဇ ပါမဒေါ’’တိ.

တတ္ထ ပဌမဂါထာယ တာဝ ဣဓ ဓမ္မန္တိ မာတာပိတုပဋ္ဌာနဓမ္မံ. တံ ကာလဿေဝ ဝုဋ္ဌာယ မာတာပိတူနံ မုခေါဒကဒန္တကဋ္ဌဒါနမာဒိံ ကတွာ သဗ္ဗသရီရကိစ္စပရိဟရဏံ ကရောန္တောဝ ပူရေဟီတိ ဝဒတိ. ပုတ္တဒါရေသူတိ ပုတ္တဓီတရော တာဝ ပါပါ နိဝါရေတွာ ကလျာဏေ နိဝေသေန္တော သိပ္ပံ ဥဂ္ဂဏှာပေန္တော ဝယပ္ပတ္တကာလေ ပတိရူပကုလဝံသေန အာဝါဟဝိဝါဟံ ကရောန္တော သမယေ ဓနံ ဒေန္တော ပုတ္တေသု ဓမ္မံ စရတိ နာမ၊ ဘရိယံ သမ္မာနေန္တော အနဝမာနေန္တော အနတိစရန္တော ဣဿရိယံ ဝေါဿဇ္ဇေန္တော အလင်္ကာရံ အနုပ္ပဒေန္တော ဒါရေသု ဓမ္မံ စရတိ နာမ. မိတ္တာမစ္စေသူတိ မိတ္တာမစ္စေ စတူဟိ သင်္ဂဟဝတ္ထူဟိ သင်္ဂဏှန္တော အဝိသံဝါဒေန္တော ဧတေသု ဓမ္မံ စရတိ နာမ. ဝါဟနေသု ဗလေသု စာတိ ဟတ္ထိအဿာဒီနံ ဝါဟနာနံ ဗလကာယဿ စ ဒါတဗ္ဗယုတ္တကံ ဒေန္တော သက္ကာရံ ကရောန္တော ဟတ္ထိအဿာဒယော မဟလ္လကကာလေ ကမ္မေသု အယောဇေန္တော တေသု ဓမ္မံ စရတိ နာမ.