၁၃. တေရသကနိပါတော

[၄၇၄] ၁. အမ္ဗဇာတကဝဏ္ဏနာ

အဟာသိ မေ အမ္ဗဖလာနိ ပုဗ္ဗေတိ ဣဒံ သတ္ထာ ဇေတဝနေ ဝိဟရန္တော ဒေဝဒတ္တံ အာရဗ္ဘ ကထေသိ. ဒေဝဒတ္တော ဟိ ‘‘အဟံ ဗုဒ္ဓေါ ဘဝိဿာမိ၊ မယှံ သမဏော ဂေါတမော နေဝ အာစရိယော န ဥပဇ္ဈာယော’’တိ အာစရိယံ ပစ္စက္ခာယ ဈာနပရိဟီနော သံဃံ ဘိန္ဒိတွာ အနုပုဗ္ဗေန သာဝတ္ထိံ အာဂစ္ဆန္တော ဗဟိဇေတဝနေ ပထဝိယာ ဝိဝရေ ဒိန္နေ အဝီစိံ ပါဝိသိ. တဒါ ဘိက္ခူ ဓမ္မသဘာယံ ကထံ သမုဋ္ဌာပေသုံ ‘‘အာဝုသော၊ ဒေဝဒတ္တော အာစရိယံ ပစ္စက္ခာယ မဟာဝိနာသံ ပတ္တော၊ အဝီစိမဟာနိရယေ နိဗ္ဗတ္တော’’တိ. သတ္ထာ အာဂန္တွာ ‘‘ကာယ နုတ္ထ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဧတရဟိ ကထာယ သန္နိသိန္နာ’’တိ ပုစ္ဆိတွာ ‘‘ဣမာယ နာမာ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘န၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဣဒါနေဝ၊ ပုဗ္ဗေပိ ဒေဝဒတ္တော အာစရိယံ ပစ္စက္ခာယ မဟာဝိနာသံ ပတ္တောယေဝါ’’တိ ဝတွာ အတီတံ အာဟရိ.

အတီတေ ဗာရာဏသိယံ ဗြဟ္မဒတ္တေ ရဇ္ဇံ ကာရေန္တေ တဿ ပုရောဟိတကုလံ အဟိဝါတရောဂေန ဝိနဿိ. ဧကောဝ ပုတ္တော ဘိတ္တိံ ဘိန္ဒိတွာ ပလာတော. သော တက္ကသိလံ ဂန္တွာ ဒိသာပါမောက္ခဿာစရိယဿ သန္တိကေ တယော ဝေဒေ စ အဝသေသသိပ္ပါနိ စ ဥဂ္ဂဟေတွာ အာစရိယံ ဝန္ဒိတွာ နိက္ခန္တော ‘‘ဒေသစာရိတ္တံ ဇာနိဿာမီ’’တိ စရန္တော ဧကံ ပစ္စန္တနဂရံ ပါပုဏိ. တံ နိဿာယ မဟာစဏ္ဍာလဂါမကော အဟောသိ. တဒါ ဗောဓိသတ္တော တသ္မိံ ဂါမေ ပဋိဝသတိ၊ ပဏ္ဍိတော ဗျတ္တော အကာလေ ဖလံ ဂဏှာပနမန္တံ ဇာနာတိ. သော ပါတောဝ ဝုဋ္ဌာယ ကာဇံ အာဒါယ တတော ဂါမာ နိက္ခိမိတွာ အရညေ ဧကံ အမ္ဗရုက္ခံ ဥပသင်္ကမိတွာ သတ္တပဒမတ္ထကေ ဌိတော တံ မန္တံ ပရိဝတ္တေတွာ အမ္ဗရုက္ခံ ဧကေန ဥဒကပသတေန ပဟရတိ. ရုက္ခတော တင်္ခဏညေဝ ပုရာဏပဏ္ဏာနိ ပတန္တိ၊ နဝါနိ ဥဋ္ဌဟန္တိ၊ ပုပ္ဖါနိ ပုပ္ဖိတွာ ပတန္တိ၊ အမ္ဗဖလာနိ ဥဋ္ဌာယ မုဟုတ္တေနေဝ ပစ္စိတွာ မဓုရာနိ ဩဇဝန္တာနိ ဒိဗ္ဗရသသဒိသာနိ ဟုတွာ ရုက္ခတော ပတန္တိ. မဟာသတ္တော တာနိ ဥစ္စိနိတွာ ယာဝဒတ္ထံ ခါဒိတွာ ကာဇံ ပူရာပေတွာ ဂေဟံ ဂန္တွာ တာနိ ဝိက္ကိဏိတွာ ပုတ္တဒါရံ ပေါသေသိ.

သော ဗြာဟ္မဏကုမာရော မဟာသတ္တံ အကာလေ အမ္ဗပက္ကာနိ အာဟရိတွာ ဝိက္ကိဏန္တံ ဒိသွာ ‘‘နိဿံသယေန တေဟိ မန္တဗလေန ဥပ္ပန္နေဟိ ဘဝိတဗ္ဗံ၊ ဣမံ ပုရိသံ နိဿာယ ဣဒံ အနဂ္ဃမန္တံ လဘိဿာမီ’’တိ စိန္တေတွာ မဟာသတ္တဿ အမ္ဗာနိ အာဟရဏနိယာမံ ပရိဂ္ဂဏှန္တော တထတော ဉတွာ တသ္မိံ အရညတော အနာဂတေယေဝ တဿ ဂေဟံ ဂန္တွာ အဇာနန္တော ဝိယ ဟုတွာ တဿ ဘရိယံ ‘‘ကုဟိံ အယျော၊ အာစရိယော’’တိ ပုစ္ဆိတွာ ‘‘အရညံ ဂတော’’တိ ဝုတ္တေ တံ အာဂတံ အာဂမယမာနောဝ ဌတွာ အာဂစ္ဆန္တံ ဒိသွာ ဟတ္ထတော ပစ္ဆိံ ဂဟေတွာ အာဟရိတွာ ဂေဟေ ဌပေသိ. မဟာသတ္တော တံ ဩလောကေတွာ ဘရိယံ အာဟ – ‘‘ဘဒ္ဒေ၊ အယံ မာဏဝေါ မန္တတ္ထာယ အာဂတော၊ တဿ ဟတ္ထေ မန္တော နဿတိ၊ အသပ္ပုရိသော ဧသော’’တိ. မာဏဝေါပိ ‘‘အဟံ ဣမံ မန္တံ အာစရိယဿ ဥပကာရကော ဟုတွာ လဘိဿာမီ’’တိ စိန္တေတွာ တတော ပဋ္ဌာယ တဿ ဂေဟေ သဗ္ဗကိစ္စာနိ ကရောတိ. ဒါရူနိ အာဟရတိ၊ ဝီဟိံ ကောဋ္ဋေတိ၊ ဘတ္တံ ပစတိ၊ ဒန္တကဋ္ဌမုခဓောဝနာဒီနိ ဒေတိ၊ ပါဒံ ဓောဝတိ.

ဧကဒိဝသံ မဟာသတ္တေန ‘‘တာတ မာဏဝ၊ မဉ္စပါဒါနံ မေ ဥပဓာနံ ဒေဟီ’’တိ ဝုတ္တေ အညံ အပဿိတွာ သဗ္ဗရတ္တိံ ဦရုမှိ ဌပေတွာ နိသီဒိ. အပရဘာဂေ မဟာသတ္တဿ ဘရိယာ ပုတ္တံ ဝိဇာယိ. တဿာ ပသူတိကာလေ ပရိကမ္မံ သဗ္ဗမကာသိ. သာ ဧကဒိဝသံ မဟာသတ္တံ အာဟ ‘‘သာမိ၊ အယံ မာဏဝေါ ဇာတိသမ္ပန္နော ဟုတွာ မန္တတ္ထာယ အမှာကံ ဝေယျာဝစ္စံ ကရောတိ၊ ဧတဿ ဟတ္ထေ မန္တော တိဋ္ဌတု ဝါ မာ ဝါ၊ ဒေထ တဿ မန္တ’’န္တိ. သော ‘‘သာဓူ’’တိ သမ္ပဋိစ္ဆိတွာ တဿ မန္တံ ဒတွာ ဧဝမာဟ – ‘‘တာတ၊ အနဂ္ဃေါယံ မန္တော၊ တဝ ဣမံ နိဿာယ မဟာလာဘသက္ကာရော ဘဝိဿတိ၊ ရညာ ဝါ ရာဇမဟာမတ္တေန ဝါ ‘ကော တေ အာစရိယော’တိ ပုဋ္ဌကာလေ မာ မံ နိဂူဟိတ္ထော၊ သစေ ဟိ ‘စဏ္ဍာလဿ မေ သန္တိကာ မန္တော ဂဟိတော’တိ လဇ္ဇန္တော ‘ဗြာဟ္မဏမဟာသာလော မေ အာစရိယော’တိ ကထေဿသိ၊ ဣမဿ မန္တဿ ဖလံ န လဘိဿသီ’’တိ. သော ‘‘ကိံ ကာရဏာ တံ နိဂူဟိဿာမိ၊ ကေနစိ ပုဋ္ဌကာလေ တုမှေယေဝ ကထေဿာမီ’’တိ ဝတွာ တံ ဝန္ဒိတွာ စဏ္ဍာလဂါမတော နိက္ခမိတွာ မန္တံ ဝီမံသိတွာ အနုပုဗ္ဗေန ဗာရာဏသိံ ပတွာ အမ္ဗာနိ ဝိက္ကိဏိတွာ ဗဟုံ ဓနံ လဘိ.

အထေကဒိဝသံ ဥယျာနပါလော တဿ ဟတ္ထတော အမ္ဗံ ကိဏိတွာ ရညော အဒါသိ. ရာဇာ တံ ပရိဘုဉ္ဇိတွာ ‘‘ကုတော သမ္မ၊ တယာ ဧဝရူပံ အမ္ဗံ လဒ္ဓ’’န္တိ ပုစ္ဆိ. ဒေဝ၊ ဧကော မာဏဝေါ အကာလအမ္ဗဖလာနိ အာနေတွာ ဝိက္ကိဏာတိ၊ တတော မေ ဂဟိတန္တိ. တေန ဟိ ‘‘ဣတော ပဋ္ဌာယ ဣဓေဝ အမ္ဗာနိ အာဟရတူ’’တိ နံ ဝဒေဟီတိ. သော တထာ အကာသိ. မာဏဝေါပိ တတော ပဋ္ဌာယ အမ္ဗာနိ ရာဇကုလံ ဟရတိ. အထ ရညာ ‘‘ဥပဋ္ဌဟ မ’’န္တိ ဝုတ္တေ ရာဇာနံ ဥပဋ္ဌဟန္တော ဗဟုံ ဓနံ လဘိတွာ အနုက္ကမေန ဝိဿာသိကော ဇာတော. အထ နံ ဧကဒိဝသံ ရာဇာ ပုစ္ဆိ ‘‘မာဏဝ၊ ကုတော အကာလေ ဧဝံ ဝဏ္ဏဂန္ဓရသသမ္ပန္နာနိ အမ္ဗာနိ လဘသိ၊ ကိံ တေ နာဂေါ ဝါ သုပဏ္ဏော ဝါ ဒေဝေါ ဝါ ကောစိ ဒေတိ၊ ဥဒါဟု မန္တဗလံ ဧတ’’န္တိ? ‘‘န မေ မဟာရာဇ၊ ကောစိ ဒေတိ၊ အနဂ္ဃေါ ပန မေ မန္တော အတ္ထိ၊ တဿေဝ ဗလ’’န္တိ. ‘‘တေန ဟိ မယမ္ပိ တေ ဧကဒိဝသံ မန္တဗလံ ဒဋ္ဌုကာမာ’’တိ. ‘‘သာဓု၊ ဒေဝ၊ ဒဿေဿာမီ’’တိ. ရာဇာ ပုနဒိဝသေ တေန သဒ္ဓိံ ဥယျာနံ ဂန္တွာ ‘‘ဒဿေဟီ’’တိ အာဟ. သော ‘‘သာဓူ’’တိ အမ္ဗရုက္ခံ ဥပဂန္တွာ သတ္တပဒမတ္ထကေ ဌိတော မန္တံ ပရိဝတ္တေတွာ ရုက္ခံ ဥဒကေန ပဟရိ. တင်္ခဏညေဝ အမ္ဗရုက္ခော ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တနိယာမေနေဝ ဖလံ ဂဟေတွာ မဟာမေဃော ဝိယ အမ္ဗဝဿံ ဝဿိ. မဟာဇနော သာဓုကာရံ အဒါသိ၊ စေလုက္ခေပါ ပဝတ္တိံသု.

ရာဇာ အမ္ဗဖလာနိ ခါဒိတွာ တဿ ဗဟုံ ဓနံ ဒတွာ ‘‘မာဏဝက၊ ဧဝရူပေါ တေ အစ္ဆရိယမန္တော ကဿ သန္တိကေ ဂဟိတော’’တိ ပုစ္ဆိ. မာဏဝေါ ‘‘သစာဟံ ‘စဏ္ဍာလဿ သန္တိကေ’တိ ဝက္ခာမိ၊ လဇ္ဇိတဗ္ဗကံ ဘဝိဿတိ၊ မဉ္စ ဂရဟိဿန္တိ၊ မန္တော ခေါ ပန မေ ပဂုဏော၊ ဣဒါနိ န နဿိဿတိ၊ ဒိသာပါမောက္ခံ အာစရိယံ အပဒိသာမီ’’တိ စိန္တေတွာ မုသာဝါဒံ ကတွာ ‘‘တက္ကသိလာယံ ဒိသာပါမောက္ခာစရိယဿ သန္တိကေ ဂဟိတော မေ’’တိ ဝဒန္တော အာစရိယံ ပစ္စက္ခာသိ. တင်္ခဏညေဝ မန္တော အန္တရဓာယိ. ရာဇာ သောမနဿဇာတော တံ အာဒါယ နဂရံ ပဝိသိတွာ ပုနဒိဝသေ ‘‘အမ္ဗာနိ ခါဒိဿာမီ’’တိ ဥယျာနံ ဂန္တွာ မင်္ဂလသိလာပဋ္ဋေ နိသီဒိတွာ မာဏဝ၊ အမ္ဗာနိ အာဟရာတိ အာဟ. သော ‘‘သာဓူ’’တိ အမ္ဗံ ဥပဂန္တွာ သတ္တပဒမတ္ထကေ ဌိတော ‘‘မန္တံ ပရိဝတ္တေဿာမီ’’တိ မန္တေ အနုပဋ္ဌဟန္တေ အန္တရဟိတဘာဝံ ဉတွာ လဇ္ဇိတော အဋ္ဌာသိ. ရာဇာ ‘‘အယံ ပုဗ္ဗေ ပရိသမဇ္ဈေယေဝ အမ္ဗာနိ အာဟရိတွာ အမှာကံ ဒေတိ၊ ဃနမေဃဝဿံ ဝိယ အမ္ဗဝဿံ ဝဿာပေတိ၊ ဣဒါနိ ထဒ္ဓေါ ဝိယ ဌိတော၊ ကိံ နု ခေါ ကာရဏ’’န္တိ စိန္တေတွာ တံ ပုစ္ဆန္တော ပဌမံ ဂါထမာဟ –

၁. ‘‘အဟာသိ မေ အမ္ဗဖလာနိ ပုဗ္ဗေ၊ အဏူနိ ထူလာနိ စ ဗြဟ္မစာရိ၊

တေဟေဝ မန္တေဟိ န ဒါနိ တုယှံ၊ ဒုမပ္ဖလာ ပါတုဘဝန္တိ ဗြဟ္မေ’’တိ.

တတ္ထ အဟာသီတိ အာဟရိ. ဒုမပ္ဖလာတိ ရုက္ခဖလာနိ.

တံ သုတွာ မာဏဝေါ ‘‘သစေ ‘အဇ္ဇ အမ္ဗဖလံ န ဂဏှာမီ’တိ ဝက္ခာမိ၊ ရာဇာ မေ ကုဇ္ဈိဿတိ၊ မုသာဝါဒေန နံ ဝဉ္စေဿာမီ’’တိ ဒုတိယံ ဂါထမာဟ –

၂. ‘‘နက္ခတ္တယောဂံ ပဋိမာနယာမိ၊ ခဏံ မုဟုတ္တဉ္စ မန္တေ န ပဿံ၊

နက္ခတ္တယောဂဉ္စ ခဏဉ္စ လဒ္ဓါ၊ အဒ္ဓါ ဟရိဿမ္ဗဖလံ ပဟူတ’’န္တိ.

တတ္ထ အဒ္ဓါဟရိဿမ္ဗဖလန္တိ အဒ္ဓါ အမ္ဗဖလံ အာဟရိဿာမိ.

ရာဇာ ‘‘အယံ အညဒါ နက္ခတ္တယောဂံ န ဝဒတိ၊ ကိံ နု ခေါ ဧတ’’န္တိ ပုစ္ဆန္တော ဒွေ ဂါထာ အဘာသိ –

၃. ‘‘နက္ခတ္တယောဂံ န ပုရေ အဘာဏိ၊ ခဏံ မုဟုတ္တံ န ပုရေ အသံသိ၊

သယံ ဟရီ အမ္ဗဖလံ ပဟူတံ၊ ဝဏ္ဏေန ဂန္ဓေန ရသေနုပေတံ.

၄. ‘‘မန္တာဘိဇပ္ပေန ပုရေ ဟိ တုယှံ၊ ဒုမပ္ဖလာ ပါတုဘဝန္တိ ဗြဟ္မေ၊

သွာဇ္ဇ န ပါရေသိ ဇပ္ပမ္ပိ မန္တံ၊ အယံ သော ကော နာမ တဝဇ္ဇ ဓမ္မော’’တိ.

တတ္ထ န ပါရေသီတိ န သက္ကောသိ. ဇပ္ပမ္ပီတိ ဇပ္ပန္တောပိ ပရိဝတ္တေန္တောပိ. အယံ သောတိ အယမေဝ သော တဝ သဘာဝေါ အဇ္ဇ ကော နာမ ဇာတောတိ.

တံ သုတွာ မာဏဝေါ ‘‘န သက္ကာ ရာဇာနံ မုသာဝါဒေန ဝဉ္စေတုံ၊ သစေပိ မေ သဘာဝေ ကထိတေ အာဏံ ကရေယျ၊ ကရောတု၊ သဘာဝမေဝ ကထေဿာမီ’’တိ စိန္တေတွာ ဒွေ ဂါထာ အဘာသိ –

၅. ‘‘စဏ္ဍာလပုတ္တော မမ သမ္ပဒါသိ၊ ဓမ္မေန မန္တေ ပကတိဉ္စ သံသိ၊

မာ စဿု မေ ပုစ္ဆိတော နာမဂေါတ္တံ၊ ဂုယှိတ္ထော အတ္ထံ ဝိဇဟေယျ မန္တော.

၆. ‘‘သောဟံ ဇနိန္ဒေန ဇနမှိ ပုဋ္ဌော၊ မက္ခာဘိဘူတော အလိကံ အဘာဏိံ၊

‘မန္တာ ဣမေ ဗြာဟ္မဏဿာ’တိ မိစ္ဆာ၊ ပဟီနမန္တော ကပဏော ရုဒါမီ’’တိ.

တတ္ထ ဓမ္မေနာတိ သမေန ကာရဏေန အပ္ပဋိစ္ဆာဒေတွာဝ အဒါသိ. ပကတိဉ္စ သံသီတိ ‘‘မာ မေ ပုစ္ဆိတော နာမဂေါတ္တံ ဂုယှိတ္ထော၊ သစေ ဂူဟသိ၊ မန္တာ တေ နဿိဿန္တီ’’တိ တေသံ နဿနပကတိဉ္စ မယှံ သံသိ. ဗြာဟ္မဏဿာတိ မိစ္ဆာတိ ‘‘ဗြာဟ္မဏဿ သန္တိကေ မယာ ဣမေ မန္တာ ဂဟိတာ’’တိ မိစ္ဆာယ အဘဏိံ၊ တေန မေ တေ မန္တာ နဋ္ဌာ၊ သွာဟံ ပဟီနမန္တော ဣဒါနိ ကပဏော ရုဒါမီတိ.

တံ သုတွာ ရာဇာ ‘‘အယံ ပါပဓမ္မော ဧဝရူပံ ရတနမန္တံ န ဩလောကေသိ၊ ဧဝရူပသ္မိဉှိ ဥတ္တမရတနမန္တေ လဒ္ဓေ ဇာတိ ကိံ ကရိဿတီ’’တိ ကုဇ္ဈိတွာ တဿ ဂရဟန္တော –

၇. ‘‘ဧရဏ္ဍာ ပုစိမန္ဒာ ဝါ၊ အထ ဝါ ပါလိဘဒ္ဒကာ၊

မဓုံ မဓုတ္ထိကော ဝိန္ဒေ၊ သော ဟိ တဿ ဒုမုတ္တမော.

၈. ‘‘ခတ္တိယာ ဗြာဟ္မဏာ ဝေဿာ၊ သုဒ္ဒါ စဏ္ဍာလပုက္ကုသာ၊

ယမှာ ဓမ္မံ ဝိဇာနေယျ၊ သော ဟိ တဿ နရုတ္တမော.

၉. ‘‘ဣမဿ ဒဏ္ဍဉ္စ ဝဓဉ္စ ဒတွာ၊ ဂလေ ဂဟေတွာ ခလယာထ ဇမ္မံ၊

ယော ဥတ္တမတ္ထံ ကသိရေန လဒ္ဓံ၊ မာနာတိမာနေန ဝိနာသယိတ္ထာ’’တိ. –

ဣမာ ဂါထာ အာဟ.

တတ္ထ မဓုတ္ထိကောတိ မဓုအတ္ထိကော ပုရိသော အရညေ မဓုံ ဩလောကေန္တော ဧတေသံ ရုက္ခာနံ ယတော မဓုံ လဘတိ၊ သောဝ ဒုမော တဿ ဒုမုတ္တမော နာမ. တထေဝ ခတ္တိယာဒီသု ယမှာ ပုရိသာ ဓမ္မံ ကာရဏံ ယုတ္တံ အတ္ထံ ဝိဇာနေယျ၊ သောဝ တဿ ဥတ္တမော နရော နာမ. ဣမဿ ဒဏ္ဍဉ္စာတိ ဣမဿ ပါပဓမ္မဿ သဗ္ဗဿဟရဏဒဏ္ဍဉ္စ ဝေဠုပေသိကာဒီဟိ ပိဋ္ဌိစမ္မံ ဥပ္ပါဋေတွာ ဝဓဉ္စ ဒတွာ ဣမံ ဇမ္မံ ဂလေ ဂဟေတွာ ခလယာထ၊ ခလိကာရတ္တံ ပါပေတွာ နိဒ္ဓမထ နိက္ကဍ္ဎထ၊ ကိံ ဣမိနာ ဣဓ ဝသန္တေနာတိ.

ရာဇပုရိသာ တထာ ကတွာ ‘‘တဝါစရိယဿ သန္တိကံ ဂန္တွာ တံ အာရာဓေတွာဝ သစေ ပုန မန္တေ လဘိဿသိ၊ ဣဓ အာဂစ္ဆေယျာသိ၊ နော စေ၊ ဣမံ ဒိသံ မာ ဩလောကေယျာသီ’’တိ တံ နိဗ္ဗိသယမကံသု. သော အနာထော ဟုတွာ ‘‘ဌပေတွာ အာစရိယံ န မေ အညံ ပဋိသရဏံ အတ္ထိ၊ တဿေဝ သန္တိကံ ဂန္တွာ တံ အာရာဓေတွာ ပုန မန္တံ ယာစိဿာမီ’’တိ ရောဒန္တော တံ ဂါမံ အဂမာသိ. အထ နံ အာဂစ္ဆန္တံ ဒိသွာ မဟာသတ္တော ဘရိယံ အာမန္တေတွာ ‘‘ဘဒ္ဒေ၊ ပဿ တံ ပါပဓမ္မံ ပရိဟီနမန္တံ ပုန အာဂစ္ဆန္တ’’န္တိ အာဟ. သော မဟာသတ္တံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဝန္ဒိတွာ ဧကမန္တံ နိသိန္နော ‘‘ကိံကာရဏာ အာဂတောသီ’’တိ ပုဋ္ဌော ‘‘အာစရိယ၊ မုသာဝါဒံ ကတွာ အာစရိယံ ပစ္စက္ခိတွာ မဟာဝိနာသံ ပတ္တောမှီ’’တိ ဝတွာ အစ္စယံ ဒဿေတွာ ပုန မန္တေ ယာစန္တော –

၁၀. ‘‘ယထာ သမံ မညမာနော ပတေယျ၊ သောဗ္ဘံ ဂုဟံ နရကံ ပူတိပါဒံ၊

ရဇ္ဇူတိ ဝါ အက္ကမေ ကဏှသပ္ပံ၊ အန္ဓော ယထာ ဇောတိမဓိဋ္ဌဟေယျ၊

ဧဝမ္ပိ မံ တံ ခလိတံ သပည၊ ပဟီနမန္တဿ ပုနပ္ပဒါဟီ’’တိ. – ဂါထမာဟ၊

တတ္ထ ယထာ သမန္တိ ယထာ ပုရိသော ဣဒံ သမံ ဌာနန္တိ မညမာနော သောဗ္ဘံ ဝါ ဂုဟံ ဝါ ဘူမိယာ ဖလိတဋ္ဌာနသင်္ခါတံ နရကံ ဝါ ပူတိပါဒံ ဝါ ပတေယျ. ပူတိပါဒေါတိ ဟိမဝန္တပဒေသေ မဟာရုက္ခေ သုဿိတွာ မတေ တဿ မူလေသု ပူတိကေသု ဇာတေသု တသ္မိံ ဌာနေ မဟာအာဝါဋော ဟောတိ၊ တဿ နာမံ. ဇောတိမဓိဋ္ဌဟေယျာတိ အဂ္ဂိံ အက္ကမေယျ. ဧဝမ္ပီတိ ဧဝံ အဟမ္ပိ ပညာစက္ခုနော အဘာဝါ အန္ဓော တုမှာကံ ဝိသေသံ အဇာနန္တော တုမှေသု ခလိတော၊ တံ မံ ခလိတံ ဝိဒိတွာ သပည ဉာဏသမ္ပန္န ပဟီနမန္တဿ မမ ပုနပိ ဒေထာတိ.

အထ နံ အာစရိယော ‘‘တာတ၊ ကိံ ကထေသိ၊ အန္ဓော ဟိ သညာယ ဒိန္နာယ သောဗ္ဘာဒီနိ ပရိဟရတိ၊ မယာ ပဌမမေဝ တဝ ကထိတံ၊ ဣဒါနိ ကိမတ္ထံ မမ သန္တိကံ အာဂတောသီ’’တိ ဝတွာ –

၁၁. ‘‘ဓမ္မေန မန္တံ တဝ သမ္ပဒါသိံ၊ တုဝမ္ပိ ဓမ္မေန ပဋိဂ္ဂဟေသိ၊

ပကတိမ္ပိ တေ အတ္တမနော အသံသိံ၊ ဓမ္မေ ဌိတံ တံ န ဇဟေယျ မန္တော.

၁၂. ‘‘ယော ဗာလ-မန္တံ ကသိရေန လဒ္ဓံ၊ ယံ ဒုလ္လဘံ အဇ္ဇ မနုဿလောကေ၊

ကိဉ္စာပိ လဒ္ဓါ ဇီဝိတုံ အပ္ပပညော၊ ဝိနာသယီ အလိကံ ဘာသမာနော.

၁၃. ‘‘ဗာလဿ မူဠှဿ အကတညုနော စ၊ မုသာ ဘဏန္တဿ အသညတဿ၊

မန္တေ မယံ တာဒိသကေ န ဒေမ၊ ကုတော မန္တာ ဂစ္ဆ န မယှံ ရုစ္စသီ’’တိ. –

ဣမာ ဂါထာ အာဟ.

တတ္ထ ဓမ္မေနာတိ အဟမ္ပိ တဝ အာစရိယဘာဂံ ဟိရညံ ဝါ သုဝဏ္ဏံ ဝါ အဂ္ဂဟေတွာ ဓမ္မေနေဝ မန္တံ သမ္ပဒါသိံ၊ တွမ္ပိ ကိဉ္စိ အဒတွာ ဓမ္မေန သမေနေဝ ပဋိဂ္ဂဟေသိ. ဓမ္မေ ဌိတန္တိ အာစရိယပူဇကဓမ္မေ ဌိတံ. တာဒိသကေတိ တထာရူပေ အကာလဖလဂဏှာပကေ မန္တေ န ဒေမ၊ ဂစ္ဆ န မေ ရုစ္စသီတိ.

သော ဧဝံ အာစရိယေန ဥယျောဇိတော ‘‘ကိံ မယှံ ဇီဝိတေနာ’’တိ အရညံ ပဝိသိတွာ အနာထမရဏံ မရိ.

သတ္ထာ ဣမံ ဓမ္မဒေသနံ အာဟရိတွာ ‘‘န၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဣဒါနေဝ၊ ပုဗ္ဗေပိ ဒေဝဒတ္တော အာစရိယံ ပစ္စက္ခာယ မဟာဝိနာသံ ပတ္တော’’တိ ဝတွာ ဇာတကံ သမောဓာနေသိ – ‘‘တဒါ အကတညူ မာဏဝေါ ဒေဝဒတ္တော အဟောသိ၊ ရာဇာ အာနန္ဒော၊ စဏ္ဍာလပုတ္တော ပန အဟမေဝ အဟောသိ’’န္တိ.

အမ္ဗဇာတကဝဏ္ဏနာ ပဌမာ.

[၄၇၅] ၂. ဖန္ဒနဇာတကဝဏ္ဏနာ

ကုဌာရိဟတ္ထော ပုရိသောတိ ဣဒံ သတ္ထာ ရောဟိဏီနဒီတီရေ ဝိဟရန္တော ဉာတကာနံ ကလဟံ အာရဗ္ဘ ကထေသိ. ဝတ္ထု ပန ကုဏာလဇာတကေ (ဇာ. ၂.၂၁.ကုဏာလဇာတက) အာဝိ ဘဝိဿတိ. တဒါ ပန သတ္ထာ ဉာတကေ အာမန္တေတွာ – မဟာရာဇာ၊ အတီတေ ဗာရာဏသိယံ ဗြဟ္မဒတ္တေ ရဇ္ဇံ ကာရေန္တေ ဗဟိနဂရေ ဝဍ္ဎကိဂါမော အဟောသိ. တတြေကော ဗြာဟ္မဏဝဍ္ဎကီ အရညတော ဒါရူနိ အာဟရိတွာ ရထံ ကတွာ ဇီဝိကံ ကပ္ပေသိ. တဒါ ဟိမဝန္တပဒေသေ မဟာဖန္ဒနရုက္ခော အဟောသိ. ဧကော ကာဠသီဟော ဂေါစရံ ပရိယေသိတွာ အာဂန္တွာ တဿ မူလေ နိပဇ္ဇိ. အထဿ ဧကဒိဝသံ ဝါတေ ပဟရန္တေ ဧကော သုက္ခဒဏ္ဍကော ပတိတွာ ခန္ဓေ အဝတ္ထာသိ. သော ထောကံ ခန္ဓေန ရုဇန္တေန ဘီတတသိတော ဥဋ္ဌာယ ပက္ခန္ဒိတွာ ပုန နိဝတ္တော အာဂတမဂ္ဂံ ဩလောကေန္တော ကိဉ္စိ အဒိသွာ ‘‘အညော မံ သီဟော ဝါ ဗျဂ္ဃေါ ဝါ အနုဗန္ဓန္တော နတ္ထိ၊ ဣမသ္မိံ ပန ရုက္ခေ နိဗ္ဗတ္တဒေဝတာ မံ ဧတ္ထ နိပဇ္ဇန္တံ န သဟတိ မညေ၊ ဟောတု ဇာနိဿာမီ’’တိ အဋ္ဌာနေ ကောပံ ဗန္ဓိတွာ ရုက္ခံ ပဟရိတွာ ‘‘နေဝ တဝ ရုက္ခဿ ပတ္တံ ခါဒါမိ၊ န သာခံ ဘဉ္ဇာမိ၊ ဣဓ အညေ မိဂေ ဝသန္တေ သဟသိ၊ မံ န သဟသိ၊ ကော မယှံ ဒေါသော အတ္ထိ၊ ကတိပါဟံ အာဂမေဟိ၊ သမူလံ တေ ရုက္ခံ ဥပ္ပါဋေတွာ ခဏ္ဍာခဏ္ဍိကံ ဆေဒါပေဿာမီ’’တိ ရုက္ခဒေဝတံ တဇ္ဇေတွာ ဧကံ ပုရိသံ ဥပဓာရေန္တော ဝိစရိ. တဒါ သော ဗြာဟ္မဏဝဍ္ဎကီ ဒွေ တယော မနုဿေ အာဒါယ ရထဒါရူနံ အတ္ထာယ ယာနကေန တံ ပဒေသံ ဂန္တွာ ဧကသ္မိံ ဌာနေ ယာနကံ ဌပေတွာ ဝါသိဖရသုဟတ္ထော ရုက္ခေ ဥပဓာရေန္တော ဖန္ဒနသမီပံ အဂမာသိ. ကာဠသီဟော တံ ဒိသွာ ‘‘အဇ္ဇ၊ မယာ ပစ္စာမိတ္တဿ ပိဋ္ဌိံ ဒဋ္ဌုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ ဂန္တွာ ရုက္ခမူလေ အဋ္ဌာသိ. ဝဍ္ဎကီ စ ဣတော စိတော ဩလောကေတွာ ဖန္ဒနသမီပေန ပါယာသိ. သော ‘‘ယာဝ ဧသော နာတိက္ကမတိ၊ တာဝဒေဝဿ ကထေဿာမီ’’တိ စိန္တေတွာ ပဌမံ ဂါထမာဟ –

၁၄. ‘‘ကုဌာရိဟတ္ထော ပုရိသော၊ ဝနမောဂယှ တိဋ္ဌသိ၊

ပုဋ္ဌော မေ သမ္မ အက္ခာဟိ၊ ကိံ ဒါရုံ ဆေတုမိစ္ဆသီ’’တိ.

တတ္ထ ပုရိသောတိ တွံ ကုဌာရိဟတ္ထော ဧကော ပုရိသော ဣမံ ဝနံ ဩဂယှ တိဋ္ဌသီတိ.

သော တဿ ဝစနံ သုတွာ ‘‘အစ္ဆရိယံ ဝတ ဘော၊ န ဝတ မေ ဣတော ပုဗ္ဗေ မိဂေါ မနုဿဝါစံ ဘာသန္တော ဒိဋ္ဌပုဗ္ဗော၊ ဧသ ရထာနုစ္ဆဝိကံ ဒါရုံ ဇာနိဿတိ၊ ပုစ္ဆိဿာမိ န’’န္တိ စိန္တေတွာ ဒုတိယံ ဂါထမာဟ –

၁၅. ‘‘ဣဿော ဝနာနိ စရသိ၊ သမာနိ ဝိသမာနိ စ၊

ပုဋ္ဌော မေ သမ္မ အက္ခာဟိ၊ ကိံ ဒါရုံ နေမိယာ ဒဠှ’’န္တိ.

တတ္ထ ဣဿောတိ တွမ္ပိ ဧကော ကာဠသီဟော ဝနာနိ စရသိ၊ တွံ ရထာနုစ္ဆဝိကံ ဒါရုံ ဇာနိဿသီတိ.

တံ သုတွာ ကာဠသီဟော ‘‘ဣဒါနိ မေ မနောရထော မတ္ထကံ ပါပုဏိဿတီ’’တိ စိန္တေတွာ တတိယံ ဂါထမာဟ –

၁၆. ‘‘နေဝ သာလော န ခဒိရော၊ နာဿကဏ္ဏော ကုတော ဓဝေါ၊

ရုက္ခော စ ဖန္ဒနော နာမ၊ တံ ဒါရုံ နေမိယာ ဒဠှ’’န္တိ.

သော တံ သုတွာ သောမနဿဇာတော ‘‘သုဒိဝသေန ဝတမှိ အဇ္ဇ အရညံ ပဝိဋ္ဌော၊ တိရစ္ဆာနဂတော မေ ရထာနုစ္ဆဝိကံ ဒါရုံ အာစိက္ခတိ၊ အဟော သာဓူ’’တိ ပုစ္ဆန္တော စတုတ္ထံ ဂါထမာဟ –

၁၇. ‘‘ကီဒိသာနိဿ ပတ္တာနိ၊ ခန္ဓော ဝါ ပန ကီဒိသော၊

ပုဋ္ဌော မေ သမ္မ အက္ခာဟိ၊ ယထာ ဇာနေမု ဖန္ဒန’’န္တိ.

အထဿ သော အာစိက္ခန္တော ဒွေ ဂါထာ အဘာသိ –

၁၈. ‘‘ယဿ သာခါ ပလမ္ဗန္တိ၊ နမန္တိ န စ ဘဉ္ဇရေ၊

သော ရုက္ခော ဖန္ဒနော နာမ၊ ယဿ မူလေ အဟံ ဌိတော.

၁၉. ‘‘အရာနံ စက္ကနာဘီနံ၊ ဤသာနေမိရထဿ စ၊

သဗ္ဗဿ တေ ကမ္မနိယော၊ အယံ ဟေဿတိ ဖန္ဒနော’’တိ.

တတ္ထ ‘‘အရာန’’န္တိ ဣဒံ သော ‘‘ကဒါစေသ ဣမံ ရုက္ခံ န ဂဏှေယျ၊ ဂုဏမ္ပိဿ ကထေဿာမီ’’တိ စိန္တေတွာ ဧဝမာဟ. တတ္ထ ဤသာနေမိရထဿ စာတိ ဤသာယ စ နေမိယာ စ သေသဿ စ ရထဿ သဗ္ဗဿ တေ ဧသ ကမ္မနိယော ကမ္မက္ခမော ဘဝိဿတီတိ.

သော ဧဝံ အာစိက္ခိတွာ တုဋ္ဌမာနသော ဧကမန္တေ ဝိစရိ၊ ဝဍ္ဎကီပိ ရုက္ခံ ဆိန္ဒိတုံ အာရဘိ. ရုက္ခဒေဝတာ စိန္တေသိ ‘‘မယာ ဧတဿ ဥပရိ န ကိဉ္စိ ပါတိတံ၊ အယံ အဋ္ဌာနေ အာဃာတံ ဗန္ဓိတွာ မမ ဝိမာနံ နာသေတိ၊ အဟဉ္စ ဝိနဿိဿာမိ၊ ဧကေနုပါယေန ဣမဉ္စ ဣဿံ ဝိနာသေဿာမီ’’တိ. သာ ဝနကမ္မိကပုရိသော ဝိယ ဟုတွာ တဿ သန္တိကံ အာဂန္တွာ ပုစ္ဆိ ‘‘ဘော ပုရိသ မနာပေါ တေ ရုက္ခော လဒ္ဓေါ၊ ဣမံ ဆိန္ဒိတွာ ကိံ ကရိဿသီ’’တိ? ‘‘ရထနေမိံ ကရိဿာမီ’’တိ. ‘‘ဣမိနာ ရုက္ခေန ရထော ဘဝိဿတီ’’တိ ကေန တေ အက္ခာတန္တိ. ‘‘ဧကေန ကာဠသီဟေနာ’’တိ. ‘‘သာဓု သုဋ္ဌု တေန အက္ခာတံ၊ ဣမိနာ ရုက္ခေန ရထော သုန္ဒရော ဘဝိဿတိ၊ ကာဠသီဟဿ ဂလစမ္မံ ဥပ္ပါဋေတွာ စတုရင်္ဂုလမတ္တေ ဌာနေ အယပဋ္ဋေန ဝိယ နေမိမဏ္ဍလေ ပရိက္ခိတ္တေ နေမိ စ ထိရာ ဘဝိဿတိ၊ ဗဟုဉ္စ ဓနံ လဘိဿသီ’’တိ. ‘‘ကာဠသီဟစမ္မံ ကုတော လစ္ဆာမီ’’တိ? ‘‘တွံ ဗာလကောသိ၊ အယံ တဝ ရုက္ခော ဝနေ ဌိတော န ပလာယတိ၊ တွံ ယေန တေ ရုက္ခော အက္ခာတော၊ တဿ သန္တိကံ ဂန္တွာ ‘သာမိ တယာ ဒဿိတရုက္ခံ ကတရဋ္ဌာနေ ဆိန္ဒာမီ’တိ ဝဉ္စေတွာ အာနေဟိ၊ အထ နံ နိရာသင်္ကံ ‘ဣဓ စ ဧတ္ထ စ ဆိန္ဒာ’တိ မုခတုဏ္ဍံ ပသာရေတွာ အာစိက္ခန္တံ တိခိဏေန မဟာဖရသုနာ ကောဋ္ဋေတွာ ဇီဝိတက္ခယံ ပါပေတွာ စမ္မံ အာဒါယ ဝရမံသံ ခါဒိတွာ ရုက္ခံ ဆိန္ဒာ’’တိ ဝေရံ အပ္ပေသိ. တမတ္ထံ ပကာသေန္တော သတ္ထာ ဣမာ ဂါထာ အာဟ –

၂၀. ‘‘ဣတိ ဖန္ဒနရုက္ခောပိ၊ တာဝဒေ အဇ္ဈဘာသထ၊

မယှမ္ပိ ဝစနံ အတ္ထိ၊ ဘာရဒွါဇ သုဏောဟိ မေ.

၂၁. ‘‘ဣဿဿ ဥပက္ခန္ဓမှာ၊ ဥက္ကစ္စ စတုရင်္ဂုလံ၊

တေန နေမိံ ပသာရေသိ၊ ဧဝံ ဒဠှတရံ သိယာ.

၂၂. ‘‘ဣတိ ဖန္ဒနရုက္ခောပိ၊ ဝေရံ အပ္ပေသိ တာဝဒေ၊

ဇာတာနဉ္စ အဇာတာနံ၊ ဣဿာနံ ဒုက္ခမာဝဟီ’’တိ.

တတ္ထ ဘာရဒွါဇာတိ တံ ဂေါတ္တေန အာလပတိ. ဥပက္ခန္ဓမှာတိ ခန္ဓတော. ဥက္ကစ္စာတိ ဥက္ကန္တိတွာ.

ဝဍ္ဎကီ ရုက္ခဒေဝတာယ ဝစနံ သုတွာ ‘‘အဟော အဇ္ဇ မယှံ မင်္ဂလဒိဝသော’’တိ ကာဠသီဟံ ဃာတေတွာ ရုက္ခံ ဆေတွာ ပက္ကာမိ. တမတ္ထံ ပကာသေန္တော သတ္ထာ အာဟ –

၂၃. ‘‘ဣစ္စေဝံ ဖန္ဒနော ဣဿံ၊ ဣဿော စ ပန ဖန္ဒနံ၊

အညမညံ ဝိဝါဒေန၊ အညမညမဃာတယုံ.

၂၄. ‘‘ဧဝမေဝ မနုဿာနံ၊ ဝိဝါဒေါ ယတ္ထ ဇာယတိ၊

မယူရနစ္စံ နစ္စန္တိ၊ ယထာ တေ ဣဿဖန္ဒနာ.

၂၅. ‘‘တံ ဝေါ ဝဒါမိ ဘဒ္ဒံ ဝေါ၊ ယာဝန္တေတ္ထ သမာဂတာ၊

သမ္မောဒထ မာ ဝိဝဒထ၊ မာ ဟောထ ဣဿဖန္ဒနာ.

၂၆. ‘‘သာမဂ္ဂိမေဝ သိက္ခေထ၊ ဗုဒ္ဓေဟေတံ ပသံသိတံ၊

သာမဂ္ဂိရတော ဓမ္မဋ္ဌော၊ ယောဂက္ခေမာ န ဓံသတီ’’တိ.

တတ္ထ အဃာတယုန္တိ ဃာတာပေသုံ. မယူရနစ္စံ နစ္စန္တီတိ မဟာရာဇာ ယတ္ထ ဟိ မနုဿာနံ ဝိဝါဒေါ ဟောတိ၊ တတ္ထ ယထာ နာမ မယူရာ နစ္စန္တာ ပဋိစ္ဆာဒေတဗ္ဗံ ရဟဿင်္ဂံ ပါကဋံ ကရောန္တိ၊ ဧဝံ မနုဿာ အညမညဿ ရန္ဓံ ပကာသေန္တာ မယူရနစ္စံ နစ္စန္တိ နာမ. ယထာ တေ ဣဿဖန္ဒနာ အညမညဿ ရန္ဓံ ပကာသေန္တာ နစ္စိံသု နာမ. တံ ဝေါတိ တေန ကာရဏေန တုမှေ ဝဒါမိ. ဘဒ္ဒံ ဝေါတိ ဘဒ္ဒံ တုမှာကံ ဟောတု. ယာဝန္တေတ္ထာတိ ယာဝန္တော ဧတ္ထ ဣဿဖန္ဒနသဒိသာ မာ အဟုဝတ္ထ. သာမဂ္ဂိမေဝ သိက္ခေထာတိ သမဂ္ဂဘာဝမေဝ တုမှေ သိက္ခထ၊ ဣဒံ ပညာဝုဒ္ဓေဟိ ပဏ္ဍိတေဟိ ပသံသိတံ. ဓမ္မဋ္ဌောတိ သုစရိတဓမ္မေ ဌိတော. ယောဂက္ခေမာ န ဓံသတီတိ ယောဂေဟိ ခေမာ နိဗ္ဗာနာ န ပရိဟာယတီတိ နိဗ္ဗာနေန ဒေသနာကူဋံ ဂဏှိ. သကျရာဇာနော ဓမ္မကထံ သုတွာ သမဂ္ဂါ ဇာတာ.

သတ္ထာ ဣမံ ဓမ္မဒေသနံ အာဟရိတွာ ဇာတကံ သမောဓာနေသိ ‘‘တဒါ တံ ကာရဏံ ဝိဒိတွာ တသ္မိံ ဝနသဏ္ဍေ နိဝုတ္ထဒေဝတာ အဟမေဝ အဟောသိ’’န္တိ.

ဖန္ဒနဇာတကဝဏ္ဏနာ ဒုတိယာ.

[၄၇၆] ၃. ဇဝနဟံသဇာတကဝဏ္ဏနာ

ဣဓေဝ ဟံသ နိပတာတိ ဣဒံ သတ္ထာ ဇေတဝနေ ဝိဟရန္တော ဒဠှဓမ္မဓနုဂ္ဂဟသုတ္တန္တဒေသနံ (သံ. နိ. ၂.၂၂၈) အာရဗ္ဘ ကထေသိ. ဘဂဝတာ ဟိ –

‘‘သေယျထာပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ စတ္တာရော ဒဠှဓမ္မာ ဓနုဂ္ဂဟာ သုသိက္ခိတာ ကတဟတ္ထာ ကတူပါသနာ စတုဒ္ဒိသာ ဌိတာ အဿု၊ အထ ပုရိသော အာဂစ္ဆေယျ ‘အဟံ ဣမေသံ စတုန္နံ ဒဠှဓမ္မာနံ ဓနုဂ္ဂဟာနံ သုသိက္ခိတာနံ ကတဟတ္ထာနံ ကတူပါသနာနံ စတုဒ္ဒိသာ ကဏ္ဍေ ခိတ္တေ အပတိဋ္ဌိတေ ပထဝိယံ ဂဟေတွာ အာဟရိဿာမီ’တိ. ‘‘တံ ကိံ မညထ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ‘ဇဝနော ပုရိသော ပရမေန ဇဝေန သမန္နာဂတော’တိ အလံ ဝစနာယာ’’တိ? ‘‘ဧဝံ ဘန္တေ’’တိ. ယထာ စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ တဿ ပုရိသဿ ဇဝေါ၊ ယထာ စ စန္ဒိမသူရိယာနံ ဇဝေါ၊ တတော သီဃတရော. ယထာ စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ တဿ ပုရိသဿ ဇဝေါ၊ ယထာ စ စန္ဒိမသူရိယာနံ ဇဝေါ၊ ယထာ စ ယာ ဒေဝတာ စန္ဒိမသူရိယာနံ ပုရတော ဓာဝန္တိ၊ တာသံ ဒေဝတာနံ ဇဝေါ၊ တတော သီဃတရံ အာယုသင်္ခါရာ ခီယန္တိ၊ တသ္မာတိဟ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဧဝံ သိက္ခိတဗ္ဗံ ‘အပ္ပမတ္တာ ဝိဟရိဿာမာ’တိ. ဧဝဉှိ ဝေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သိက္ခိတဗ္ဗ’’န္တိ –

ဣမဿ သုတ္တဿ ကထိတဒိဝသတော ဒုတိယဒိဝသေ ဘိက္ခူ ဓမ္မသဘာယံ ကထံ သမုဋ္ဌာပေသုံ ‘‘အာဝုသော၊ သတ္ထာ အတ္တနော ဗုဒ္ဓဝိသယေ ဌတွာ ဣမေသံ သတ္တာနံ အာယုသင်္ခါရေ ဣတ္တရေ ဒုဗ္ဗလေ ကတွာ ပရိဒီပေန္တော ပုထုဇ္ဇနဘိက္ခူ အတိဝိယ သန္တာသံ ပါပေသိ၊ အဟော ဗုဒ္ဓဗလံ နာမာ’’တိ. သတ္ထာ အာဂန္တွာ ‘‘ကာယ နုတ္ထ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဧတရဟိ ကထာယ သန္နိသိန္နာ’’တိ ပုစ္ဆိတွာ ‘‘ဣမာယ နာမာ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘အနစ္ဆရိယံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သွာဟံ ဣဒါနိ သဗ္ဗညုတံ ပတ္တော အာယုသင်္ခါရာနံ ဣတ္တရဘာဝံ ဒဿေတွာ ဘိက္ခူ သံဝေဇေတွာ ဓမ္မံ ဒေသေမိ၊ မယာ ဟိ ပုဗ္ဗေ အဟေတုကဟံသယောနိယံ နိဗ္ဗတ္တေနပိ အာယုသင်္ခါရာနံ ဣတ္တရဘာဝံ ဒဿေတွာ ဗာရာဏသိရာဇာနံ အာဒိံ ကတွာ သကလရာဇပရိသံ သံဝေဇေတွာ ဓမ္မော ဒေသိတော’’တိ ဝတွာ အတီတံ အာဟရိ.

အတီတေ ဗာရာဏသိယံ ဗြဟ္မဒတ္တေ ရဇ္ဇံ ကာရေန္တေ ဗောဓိသတ္တော ဇဝနဟံသယောနိယံ နိဗ္ဗတ္တိတွာ နဝုတိဟံသသဟဿပရိဝုတော စိတ္တကူဋေ ပဋိဝသတိ. သော ဧကဒိဝသံ ဇမ္ဗုဒီပတလေ ဧကသ္မိံ သရေ သပရိဝါရော သယံဇာတသာလိံ ခါဒိတွာ အာကာသေ သုဝဏ္ဏကိလဉ္ဇံ ပတ္ထရန္တော ဝိယ မဟန္တေန ပရိဝါရေန ဗာရာဏသိနဂရဿ မတ္ထကေန မန္ဒမန္ဒာယ ဝိလာသဂတိယာ စိတ္တကူဋံ ဂစ္ဆတိ. အထ နံ ဗာရာဏသိရာဇာ ဒိသွာ ‘‘ဣမိနာပိ မာဒိသေန ရညာ ဘဝိတဗ္ဗ’’န္တိ အမစ္စာနံ ဝတွာ တသ္မိံ သိနေဟံ ဥပ္ပါဒေတွာ မာလာဂန္ဓဝိလေပနံ ဂဟေတွာ မဟာသတ္တံ ဩလောကေတွာ သဗ္ဗတူရိယာနိ ပဂ္ဂဏှာပေသိ. မဟာသတ္တော အတ္တနော သက္ကာရံ ကရောန္တံ ဒိသွာ ဟံသေ ပုစ္ဆိ ‘‘ရာဇာ၊ မမ ဧဝရူပံ သက္ကာရံ ကရောန္တော ကိံ ပစ္စာသီသတီ’’တိ? ‘‘တုမှေဟိ သဒ္ဓိံ မိတ္တဘာဝံ ဒေဝါ’’တိ. ‘‘တေန ဟိ ရညော အမှေဟိ သဒ္ဓိံ မိတ္တဘာဝေါ ဟောတူ’’တိ ရညာ သဒ္ဓိံ မိတ္တဘာဝံ ကတွာ ပက္ကာမိ. အထေကဒိဝသံ ရညော ဥယျာနံ ဂတကာလေ အနောတတ္တဒဟံ ဂန္တွာ ဧကေန ပက္ခေန ဥဒကံ၊ ဧကေန စန္ဒနစုဏ္ဏံ အာဒါယ အာဂန္တွာ ရာဇာနံ တေန ဥဒကေန နှာပေတွာ စန္ဒနစုဏ္ဏေန ဩကိရိတွာ မဟာဇနဿ ပဿန္တဿေဝ သပရိဝါရော စိတ္တကူဋံ အဂမာသိ. တတော ပဋ္ဌာယ ရာဇာ မဟာသတ္တံ ဒဋ္ဌုကာမော ဟုတွာ ‘‘သဟာယော မေ အဇ္ဇ အာဂမိဿတိ၊ သဟာယော မေ အဇ္ဇ အာဂမိဿတီ’’တိ အာဂမနမဂ္ဂံ ဩလောကေန္တော အစ္ဆတိ.

တဒါ မဟာသတ္တဿ ကနိဋ္ဌာ ဒွေ ဟံသပေါတကာ ‘‘သူရိယေန သဒ္ဓိံ ဇဝိဿာမာ’’တိ မန္တေတွာ မဟာသတ္တဿ အာရောစေသုံ ‘‘မယံ သူရိယေန သဒ္ဓိံ ဇဝိဿာမာ’’တိ. ‘‘တာတာ၊ သူရိယဇဝေါ နာမ သီဃော၊ သူရိယေန သဒ္ဓိံ ဇဝိတုံ န သက္ခိဿထ၊ အန္တရာဝ ဝိနဿိဿထ၊ မာ ဂမိတ္ထာ’’တိ. တေ ဒုတိယမ္ပိ တတိယမ္ပိ ယာစိံသု၊ ဗောဓိသတ္တောပိ တေ ယာဝတတိယံ ဝါရေသိယေဝ. တေ မာနထဒ္ဓါ အတ္တနော ဗလံ အဇာနန္တာ မဟာသတ္တဿ အနာစိက္ခိတွာဝ ‘‘သူရိယေန သဒ္ဓိံ ဇဝိဿာမာ’’တိ သူရိယေ အနုဂ္ဂတေယေဝ ဂန္တွာ ယုဂန္ဓရမတ္ထကေ နိသီဒိံသု. မဟာသတ္တော တေ အဒိသွာ ‘‘ကဟံ နု ခေါ ဂတာ’’တိ ပုစ္ဆိတွာ တံ ပဝတ္တိံ သုတွာ စိန္တေသိ ‘‘တေ သူရိယေန သဒ္ဓိံ ဇဝိတုံ န သက္ခိဿန္တိ၊ အန္တရာဝ ဝိနဿိဿန္တိ၊ ဇီဝိတံ တေသံ ဒဿာမီ’’တိ. သောပိ ဂန္တွာ ယုဂန္ဓရမတ္ထကေယေဝ နိသီဒိ. အထ ဥဂ္ဂတေ သူရိယမဏ္ဍလေ ဟံသပေါတကာ ဥပ္ပတိတွာ သူရိယေန သဒ္ဓိံ ပက္ခန္ဒိံသု၊ မဟာသတ္တောပိ တေဟိ သဒ္ဓိံ ပက္ခန္ဒိ. ကနိဋ္ဌဘာတိကော ယာဝ ပုဗ္ဗဏှသမယာ ဇဝိတွာ ကိလမိ၊ ပက္ခသန္ဓီသု အဂ္ဂိဥဋ္ဌာနကာလော ဝိယ အဟောသိ. သော ဗောဓိသတ္တဿ သညံ အဒါသိ ‘‘ဘာတိက၊ န သက္ကောမီ’’တိ. အထ နံ မဟာသတ္တော ‘‘မာ ဘာယိ၊ ဇီဝိတံ တေ ဒဿာမီ’’တိ ပက္ခပဉ္ဇရေန ပရိက္ခိပိတွာ အဿာသေတွာ စိတ္တကူဋပဗ္ဗတံ နေတွာ ဟံသာနံ မဇ္ဈေ ဌပေတွာ ပုန ပက္ခန္ဒိတွာ သူရိယံ ပတွာ ဣတရေန သဒ္ဓိံ ပါယာသိ. သောပိ ယာဝ ဥပကဋ္ဌမဇ္ဈနှိကာ သူရိယေန သဒ္ဓိံ ဇဝိတွာ ကိလမိ၊ ပက္ခသန္ဓီသု အဂ္ဂိဥဋ္ဌာနကာလော ဝိယ အဟောသိ. တဒါ ဗောဓိသတ္တဿ သညံ အဒါသိ ‘‘ဘာတိက၊ န သက္ကောမီ’’တိ. တမ္ပိ မဟာသတ္တော တထေဝ သမဿာသေတွာ ပက္ခပဉ္ဇရေနာဒါယ စိတ္တကူဋမေဝ အဂမာသိ. တသ္မိံ ခဏေ သူရိယော နဘမဇ္ဈံ ပါပုဏိ.

အထ မဟာသတ္တော ‘‘မမ အဇ္ဇ သရီရဗလံ ဝီမံသိဿာမီ’’တိ စိန္တေတွာ ဧကဝေဂေန ပက္ခန္ဒိတွာ ယုဂန္ဓရမတ္ထကေ နိသီဒိတွာ တတော ဥပ္ပတိတွာ ဧကဝေဂေန သူရိယံ ပါပုဏိတွာ ကာလေန ပုရတော၊ ကာလေန ပစ္ဆတော ဇဝိတွာ စိန္တေသိ ‘‘မယှံ သူရိယေန သဒ္ဓိံ ဇဝနံ နာမ နိရတ္ထကံ အယောနိသောမနသိကာရသမ္ဘူတံ၊ ကိံ မေ ဣမိနာ၊ ဗာရာဏသိံ ဂန္တွာ မမ သဟာယကဿ ရညော အတ္ထယုတ္တံ ဓမ္မယုတ္တံ ကထံ ကထေဿာမီ’’တိ. သော နိဝတ္တိတွာ သူရိယေ နဘမဇ္ဈံ အနတိက္ကန္တေယေဝ သကလစက္ကဝါဠဂဗ္ဘံ အန္တန္တေန အနုသံယာယိတွာ ဝေဂံ ပရိဟာပေန္တော သကလဇမ္ဗုဒီပံ အန္တန္တေန အနုသံယာယိတွာ ဗာရာဏသိံ ပါပုဏိ. ဒွါဒသယောဇနိကံ သကလနဂရံ ဟံသစ္ဆန္နံ ဝိယ အဟောသိ၊ ဆိဒ္ဒံ နာမ န ပညာယိ၊ အနုက္ကမေန ဝေဂေ ပရိဟာယန္တေ အာကာသေ ဆိဒ္ဒါနိ ပညာယိံသု. မဟာသတ္တော ဝေဂံ ပရိဟာပေတွာ အာကာသတော ဩတရိတွာ သီဟပဉ္ဇရဿ အဘိမုခဋ္ဌာနေ အဋ္ဌာသိ. ရာဇာ ‘‘အာဂတော မေ သဟာယော’’တိ သောမနဿပ္ပတ္တော တဿ နိသီဒနတ္ထာယ ကဉ္စနပီဌံ ပညပေတွာ ‘‘သမ္မ၊ ပဝိသ၊ ဣဓ နိသီဒါ’’တိ ဝတွာ ပဌမံ ဂါထမာဟ –

၂၇. ‘‘ဣဓေဝ ဟံသ နိပတ၊ ပိယံ မေ တဝ ဒဿနံ၊

ဣဿရောသိ အနုပ္ပတ္တော၊ ယမိဓတ္ထိ ပဝေဒယာ’’တိ.

တတ္ထ ‘‘ဣဓာ’’တိ ကဉ္စနပီဌံ သန္ဓာယာဟ. နိပတာတိ နိသီဒ. ဣဿရောသီတိ တွံ ဣမဿ ဌာနဿ ဣဿရော သာမိ ဟုတွာ အာဂတောသီတိ ဝဒတိ. ယမိဓတ္ထိ ပဝေဒယာတိ ယံ ဣမသ္မိံ နိဝေသနေ အတ္ထိ၊ တံ အပရိသင်္ကန္တော အမှာကံ ကထေဟီတိ.

မဟာသတ္တော ကဉ္စနပီဌေ နိသီဒိ. ရာဇာ သတပါကသဟဿပါကေဟိ တေလေဟိ တဿ ပက္ခန္တရာနိ မက္ခေတွာ ကဉ္စနတဋ္ဋကေ မဓုလာဇေ စ မဓုရောဒကဉ္စ သက္ခရောဒကဉ္စ ဒါပေတွာ မဓုရပဋိသန္ထာရံ ကတွာ ‘‘သမ္မ၊ တွံ ဧကကောဝ အာဂတောသိ၊ ကုဟိံ အဂမိတ္ထာ’’တိ ပုစ္ဆိ. သော တံ ပဝတ္တိံ ဝိတ္ထာရေန ကထေသိ. အထ နံ ရာဇာ အာဟ ‘‘သမ္မ၊ မမပိ သူရိယေန သဒ္ဓိံ ဇဝိတဝေဂံ ဒဿေဟီ’’တိ. မဟာရာဇ၊ န သက္ကာ သော ဝေဂေါ ဒဿေတုန္တိ. တေန ဟိ မေ သရိက္ခကမတ္တံ ဒဿေဟီတိ. သာဓု၊ မဟာရာဇ၊ သရိက္ခကမတ္တံ ဒဿေဿာမိ၊ အက္ခဏဝေဓီ ဓနုဂ္ဂဟေ သန္နိပါတေဟီတိ. ရာဇာ သန္နိပါတေသိ. မဟာသတ္တော စတ္တာရော ဓနုဂ္ဂဟေ ဂဟေတွာ နိဝေသနာ ဩရုယှ ရာဇင်္ဂဏေ သိလာထမ္ဘံ နိခဏာပေတွာ အတ္တနော ဂီဝါယံ ဃဏ္ဋံ ဗန္ဓာပေတွာ သိလာထမ္ဘမတ္ထကေ နိသီဒိတွာ စတ္တာရော ဓနုဂ္ဂဟေ ထမ္ဘံ နိဿာယ စတုဒ္ဒိသာဘိမုခေ ဌပေတွာ ‘‘မဟာရာဇ၊ ဣမေ စတ္တာရော ဇနာ ဧကပ္ပဟာရေနေဝ စတုဒ္ဒိသာဘိမုခါ စတ္တာရိ ကဏ္ဍာနိ ခိပန္တု၊ တာနိ အဟံ ပထဝိံ အပ္ပတ္တာနေဝ အာဟရိတွာ ဧတေသံ ပါဒမူလေ ပါတေဿာမိ. မမ ကဏ္ဍဂဟဏတ္ထာယ ဂတဘာဝံ ဃဏ္ဋသဒ္ဒသညာယ ဇာနေယျာသိ၊ မံ ပန န ပဿိဿသီ’’တိ ဝတွာ တေဟိ ဧကပ္ပဟာရေနေဝ ခိတ္တကဏ္ဍာနိ အာဟရိတွာ တေသံ ပါဒမူလေ ပါတေတွာ သိလာထမ္ဘမတ္ထကေ နိသိန္နမေဝ အတ္တာနံ ဒဿေတွာ ‘‘ဒိဋ္ဌော တေ၊ မဟာရာဇ၊ မယှံ ဝေဂေါ’’တိ ဝတွာ ‘‘မဟာရာဇ၊ အယံ ဝေဂေါ မယှံ နေဝ ဥတ္တမော၊ မဇ္ဈိမော၊ ပရိတ္တော လာမကဝေဂေါ ဧသ၊ ဧဝံ သီဃော၊ မဟာရာဇ၊ အမှာကံ ဝေဂေါ’’တိ အာဟ.

အထ နံ ရာဇာ ပုစ္ဆိ ‘‘သမ္မ၊ အတ္ထိ ပန တုမှာကံ ဝေဂတော အညော သီဃတရော ဝေဂေါ’’တိ? ‘‘အာမ၊ မဟာရာဇ၊ အမှာကံ ဥတ္တမဝေဂတောပိ သတဂုဏေန သဟဿဂုဏေန သတသဟဿဂုဏေန ဣမေသံ သတ္တာနံ အာယုသင်္ခါရာ သီဃတရံ ခီယန္တိ ဘိဇ္ဇန္တိ၊ ခယံ ဂစ္ဆန္တီ’’တိ ခဏိကနိရောဓဝသေန ရူပဓမ္မာနံ နိရောဓံ ဒဿေတိ၊ တတော နာမဓမ္မာနံ. ရာဇာ မဟာသတ္တဿ ကထံ သုတွာ မရဏဘယဘီတော သတိံ ပစ္စုပဋ္ဌာပေတုံ အသက္ကောန္တော ဘူမိယံ ပတိ၊ မဟာဇနော ဥတြာသံ ပတ္တော အဟောသိ. ရညော မုခံ ဥဒကေန သိဉ္စိတွာ သတိံ လဘာပေသိ. အထ နံ မဟာသတ္တော ‘‘မဟာရာဇ၊ မာ ဘာယိ၊ မရဏဿတိံ ဘာဝေဟိ၊ ဓမ္မံ စရာဟိ၊ ဒါနာဒီနိ ပုညာနိ ကရောဟိ၊ အပ္ပမတ္တော ဟောဟိ၊ ဒေဝါ’’တိ ဩဝဒိ. အထ ရာဇာ ‘‘သာမိ၊ မယံ တုမှာဒိသေန ဉာဏဗလသမ္ပန္နေန အာစရိယေန ဝိနာ ဝသိတုံ န သက္ခိဿာမ၊ စိတ္တကူဋံ အဂန္တွာ မယှံ ဓမ္မံ ဒေသေန္တော မယှံ ဩဝါဒါစရိယော ဟုတွာ ဣဓေဝ ဝသာဟီ’’တိ ယာစန္တော ဒွေ ဂါထာ အဘာသိ –

၂၈. ‘‘သဝနေန ဧကဿ ပိယာ ဘဝန္တိ၊ ဒိသွာ ပနေကဿ ဝိယေတိ ဆန္ဒော၊

ဒိသွာ စ သုတွာ စ ပိယာ ဘဝန္တိ၊ ကစ္စိန္နု မေ ပီယသိ ဒဿနေန.

၂၉. ‘‘သဝနေန ပိယော မေသိ၊ ဘိယျော စာဂမ္မ ဒဿနံ၊

ဧဝံ ပိယဒဿနော မေ၊ ဝသ ဟံသ မမန္တိကေ’’တိ.

တာသံ အတ္ထော – သမ္မ ဟံသရာဇ သဝနေန ဧကဿ ဧကစ္စေ ပိယာ ဟောန္တိ၊ ‘‘ဧဝံ ဂုဏော နာမာ’’တိ သုတွာ သဝနေန ပိယာယတိ၊ ဧကဿ ပန ဧကစ္စေ ဒိသွာဝ ဆန္ဒော ဝိဂစ္ဆတိ၊ ပေမံ အန္တရဓာယတိ၊ ခါဒိတုံ အာဂတာ ယက္ခာ ဝိယ ဥပဋ္ဌဟန္တိ၊ ဧကဿ ဧကစ္စေ ဒိသွာ စ သုတွာ စာတိ ဥဘယထာပိ ပိယာ ဟောန္တိ၊ တေန တံ ပုစ္ဆာမိ. ကစ္စိန္နု မေ ပီယသိ ဒဿနေနာတိ ကစ္စိ နု တွံ မံ ပိယာယသိ၊ မယှံ ပန တွံ သဝနေန ပိယောဝ၊ ဒဿနံ ပနာဂမ္မ အတိပိယောဝ. ဧဝံ မမ ပိယဒဿနော သမာနော စိတ္တကူဋံ အဂန္တွာ ဣဓ မမ သန္တိကေ ဝသာတိ.

ဗောဓိသတ္တော အာဟ –

၃၀. ‘‘ဝသေယျာမ တဝါဂါရေ၊ နိစ္စံ သက္ကတပူဇိတာ၊

မတ္တော စ ဧကဒါ ဝဇ္ဇေ၊ ဟံသရာဇံ ပစန္တု မေ’’တိ.

တတ္ထ မတ္တော စ ဧကဒါတိ မဟာရာဇ၊ မယံ တဝ ဃရေ နိစ္စံ ပူဇိတာ ဝသေယျာမ၊ တွံ ပန ကဒါစိ သုရာမဒမတ္တော မံသခါဒနတ္ထံ ‘‘ဟံသရာဇံ ပစန္တု မေ’’တိ ဝဒေယျာသိ၊ အထ ဧဝံ တဝ အနုဇီဝိနော မံ မာရေတွာ ပစေယျုံ၊ တဒါဟံ ကိံ ကရိဿာမီတိ.

အထဿ ရာဇာ ‘‘တေန ဟိ မဇ္ဇမေဝ န ပိဝိဿာမီ’’တိ ပဋိညံ ဒါတုံ ဣမံ ဂါထမာဟ –

၃၁. ‘‘ဓိရတ္ထု တံ မဇ္ဇပါနံ၊ ယံ မေ ပိယတရံ တယာ၊

န စာပိ မဇ္ဇံ ပိဿာမိ၊ ယာဝ မေ ဝစ္ဆသီ ဃရေ’’တိ.

တတော ပရံ ဗောဓိသတ္တော ဆ ဂါထာ အာဟ –

၃၂. ‘‘သုဝိဇာနံ သိင်္ဂါလာနံ၊ သကုဏာနဉ္စ ဝဿိတံ၊

မနုဿဝဿိတံ ရာဇ၊ ဒုဗ္ဗိဇာနတရံ တတော.

၃၃. ‘‘အပိ စေ မညတီ ပေါသော၊ ဉာတိ မိတ္တော သခါတိ ဝါ၊

ယော ပုဗ္ဗေ သုမနော ဟုတွာ၊ ပစ္ဆာ သမ္ပဇ္ဇတေ ဒိသော.

၃၄. ‘‘ယသ္မိံ မနော နိဝိသတိ၊ အဝိဒူရေ သဟာပိ သော၊

သန္တိကေပိ ဟိ သော ဒူရေ၊ ယသ္မိံ နာဝိသတေ မနော.

၃၅. ‘‘အန္တောပိ သော ဟောတိ ပသန္နစိတ္တော၊ ပါရံ သမုဒ္ဒဿ ပသန္နစိတ္တော၊

အန္တောပိ သော ဟောတိ ပဒုဋ္ဌစိတ္တော၊ ပါရံ သမုဒ္ဒဿ ပဒုဋ္ဌစိတ္တော.

၃၆. ‘‘သံဝသန္တာ ဝိဝသန္တိ၊ ယေ ဒိသာ တေ ရထေသဘ၊

အာရာ သန္တော သံဝသန္တိ၊ မနသာ ရဋ္ဌဝဍ္ဎန.

၃၇. ‘‘အတိစိရံ နိဝါသေန၊ ပိယော ဘဝတိ အပ္ပိယော၊

အာမန္တ ခေါ တံ ဂစ္ဆာမ၊ ပုရာ တေ ဟောမ အပ္ပိယာ’’တိ.

တတ္ထ ဝဿိတန္တိ မဟာရာဇ၊ တိရစ္ဆာနဂတာ ဥဇုဟဒယာ၊ တေန တေသံ ဝဿိတံ သုဝိဇာနံ၊ မနုဿာ ပန ကက္ခဠာ၊ တသ္မာ တေသံ ဝစနံ ဒုဗ္ဗိဇာနတရန္တိ အတ္ထော. ယော ပုဗ္ဗေတိ ယော ပုဂ္ဂလော ပဌမမေဝ အတ္တမနော ဟုတွာ ‘‘တွံ မယှံ ဉာတကော မိတ္တော ပါဏသမော သခါ’’တိ အပိ ဧဝံ မညတိ၊ သွေဝ ပစ္ဆာ ဒိသော ဝေရီ သမ္ပဇ္ဇတိ၊ ဧဝံ ဒုဗ္ဗိဇာနံ နာမ မနုဿဟဒယန္တိ. နိဝိသတီတိ မဟာရာဇ၊ ယသ္မိံ ပုဂ္ဂလေ ပေမဝသေန မနော နိဝိသတိ၊ သော ဒူရေ ဝသန္တောပိ အဝိဒူရေ သဟာပိ ဝသတိယေဝ နာမ. ယသ္မိံ ပန ပုဂ္ဂလေ မနော န နိဝိသတိ အပေတိ၊ သော သန္တိကေ ဝသန္တောပိ ဒူရေယေဝ.

အန္တောပိ သော ဟောတီတိ မဟာရာဇ၊ ယော သဟာယော ပသန္နစိတ္တော၊ သော စိတ္တေန အလ္လီနတ္တာ ပါရံ သမုဒ္ဒဿ ဝသန္တောပိ အန္တောယေဝ ဟောတိ. ယော ပန ပဒုဋ္ဌစိတ္တော၊ သော စိတ္တေန အနလ္လီနတ္တာ အန္တော ဝသန္တောပိ ပါရံ သမုဒ္ဒဿ နာမ. ယေ ဒိသာ တေတိ ယေ ဝေရိနော ပစ္စတ္ထိကာ၊ တေ ဧကတော ဝသန္တာပိ ဒူရေ ဝသန္တိယေဝ နာမ. သန္တော ပန ပဏ္ဍိတာ အာရာ ဌိတာပိ မေတ္တာဘာဝိတေန မနသာ အာဝဇ္ဇေန္တာ သံဝသန္တိယေဝ. ပုရာ တေ ဟောမာတိ ယာဝ တဝ အပ္ပိယာ န ဟောမ၊ တာဝဒေဝ တံ အာမန္တေတွာ ဂစ္ဆာမာတိ ဝဒတိ.

အထ နံ ရာဇာ အာဟ –

၃၈. ‘‘ဧဝံ စေ ယာစမာနာနံ၊ အဉ္ဇလိံ နာဝဗုဇ္ဈသိ၊

ပရိစာရကာနံ သတံ၊ ဝစနံ န ကရောသိ နော၊

ဧဝံ တံ အဘိယာစာမ၊ ပုန ကယိရာသိ ပရိယာယ’’န္တိ.

တတ္ထ ဧဝံ စေတိ သစေ ဟံသရာဇ၊ ဧဝံ အဉ္ဇလိံ ပဂ္ဂယှ ယာစမာနာနံ အမှာကံ ဣမံ အဉ္ဇလိံ နာဝဗုဇ္ဈသိ၊ တဝ ပရိစာရကာနံ သမာနာနံ ဝစနံ န ကရောသိ၊ အထ နံ ဧဝံ ယာစာမ. ပုန ကယိရာသိ ပရိယာယန္တိ ကာလေန ကာလံ ဣဓ အာဂမနာယ ဝါရံ ကရေယျာသီတိ အတ္ထော.

တတော ဗောဓိသတ္တော အာဟ –

၃၉. ‘‘ဧဝံ စေ နော ဝိဟရတံ၊ အန္တရာယော န ဟေဿတိ၊

တုယှံ စာပိ မဟာရာဇ၊ မယှဉ္စ ရဋ္ဌဝဍ္ဎန၊

အပ္ပေဝ နာမ ပဿေမု၊ အဟောရတ္တာနမစ္စယေ’’တိ.

တတ္ထ ဧဝံ စေ နောတိ မဟာရာဇ၊ မာ စိန္တယိတ္ထ၊ သစေ အမှာကမ္ပိ ဧဝံ ဝိဟရန္တာနံ ဇီဝိတန္တရာယော န ဘဝိဿတိ၊ အပ္ပေဝ နာမ ဥဘော အညမညံ ပဿိဿာမ၊ အပိစ တွံ မယာ ဒိန္နံ ဩဝါဒမေဝ မမ ဌာနေ ဌပေတွာ ဧဝံ ဣတ္တရဇီဝိတေ လောကသန္နိဝါသေ အပ္ပမတ္တော ဟုတွာ ဒါနာဒီနိ ပုညာနိ ကရောန္တော ဒသ ရာဇဓမ္မေ အကောပေတွာ ဓမ္မေန ရဇ္ဇံ ကာရေဟိ၊ ဧဝဉှိ မေ ဩဝါဒံ ကရောန္တော မံ ပဿိဿတိယေဝါတိ. ဧဝံ မဟာသတ္တော ရာဇာနံ ဩဝဒိတွာ စိတ္တကူဋပဗ္ဗတမေဝ ဂတော.

သတ္ထာ ဣမံ ဓမ္မဒေသနံ အာဟရိတွာ ‘‘ဧဝံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပုဗ္ဗေ တိရစ္ဆာနယောနိယံ နိဗ္ဗတ္တေနပိ မယာ အာယုသင်္ခါရာနံ ဒုဗ္ဗလဘာဝံ ဒဿေတွာ ဓမ္မော ဒေသိတော’’တိ ဝတွာ ဇာတကံ သမောဓာနေသိ – ‘‘တဒါ ရာဇာ အာနန္ဒော အဟောသိ၊ ကနိဋ္ဌော မောဂ္ဂလ္လာနော၊ မဇ္ဈိမော သာရိပုတ္တော၊ သေသဟံသဂဏာ ဗုဒ္ဓပရိသာ၊ ဇဝနဟံသော ပန အဟမေဝ အဟောသိ’’န္တိ.

ဇဝနဟံသဇာတကဝဏ္ဏနာ တတိယာ.

[၄၇၇] ၄. စူဠနာရဒဇာတကဝဏ္ဏနာ

န တေ ကဋ္ဌာနိ ဘိန္နာနီတိ ဣဒံ သတ္ထာ ဇေတဝနေ ဝိဟရန္တော ထုလ္လကုမာရိကာပလောဘနံ အာရဗ္ဘ ကထေသိ. သာဝတ္ထိဝါသိနော ကိရေကဿ ကုလဿ ပန္နရသသောဠသဝဿုဒ္ဒေသိကာ ဓီတာ အဟောသိ သောဘဂ္ဂပ္ပတ္တာ၊ န စ နံ ကောစိ ဝါရေသိ. အထဿာ မာတာ စိန္တေသိ ‘‘မမ ဓီတာ ဝယပ္ပတ္တာ၊ န စ နံ ကောစိ ဝါရေတိ၊ အာမိသေန မစ္ဆံ ဝိယ ဧတာယ ဧကံ သာကိယဘိက္ခုံ ပလောဘေတွာ ဥပ္ပဗ္ဗာဇေတွာ တံ နိဿာယ ဇီဝိဿာမီ’’တိ. တဒါ စ သာဝတ္ထိဝါသီ ဧကော ကုလပုတ္တော သာသနေ ဥရံ ဒတွာ ပဗ္ဗဇိတွာ ဥပသမ္ပန္နကာလတော ပဋ္ဌာယ သိက္ခာကာမတံ ပဟာယ အာလသိယော သရီရမဏ္ဍနမနုယုတ္တော ဝိဟာသိ. မဟာဥပါသိကာ ဂေဟေ ယာဂုခါဒနီယဘောဇနီယာနိ သမ္ပာဒေတွာ ဒွါရေ ဌတွာ အန္တရဝီထိယာ ဂစ္ဆန္တေသု ဘိက္ခူသု ဧကံ ဘိက္ခုံ ရသတဏှာယ ဗန္ဓိတွာ ဂဟေတုံ သက္ကုဏေယျရူပံ ဥပဓာရေန္တီ တေပိဋကအာဘိဓမ္မိကဝိနယဓရာနံ မဟန္တေန ပရိဝါရေန ဂစ္ဆန္တာနံ အန္တရေ ကဉ္စိ ဂယှုပဂံ အဒိသွာ တေသံ ပစ္ဆတော ဂစ္ဆန္တာနံ မဓုရဓမ္မကထိကာနံ အစ္ဆိန္နဝလာဟကသဒိသာနံ ပိဏ္ဍပါတိကာနမ္ပိ အန္တရေ ကဉ္စိ အဒိသွာဝ ဧကံ ယာဝ ဗဟိ အပင်္ဂါ အက္ခီနိ အဉ္ဇေတွာ ကေသေ ဩသဏှေတွာ ဒုကူလန္တရဝါသကံ နိဝါသေတွာ ဃဋိတမဋ္ဌံ စီဝရံ ပါရုပိတွာ မဏိဝဏ္ဏပတ္တံ အာဒါယ မနောရမံ ဆတ္တံ ဓာရယမာနံ ဝိဿဋ္ဌိန္ဒြိယံ ကာယဒဠှိဗဟုလံ အာဂစ္ဆန္တံ ဒိသွာ ‘‘ဣမံ သက္ကာ ဂဏှိတု’’န္တိ ဂန္တွာ ဝန္ဒိတွာ ပတ္တံ ဂဟေတွာ ‘‘ဧထ၊ ဘန္တေ’’တိ ဃရံ အာနေတွာ နိသီဒါပေတွာ ယာဂုအာဒီဟိ ပရိဝိသိတွာ ကတဘတ္တကိစ္စံ တံ ဘိက္ခုံ ‘‘ဘန္တေ၊ ဣတော ပဋ္ဌာယ ဣဓေဝါဂစ္ဆေယျာထာ’’တိ အာဟ. သောပိ တတော ပဋ္ဌာယ တတ္ထေဝ ဂန္တွာ အပရဘာဂေ ဝိဿာသိကော အဟောသိ.

အထေကဒိဝသံ မဟာဥပါသိကာ တဿ သဝနပထေ ဌတွာ ‘‘ဣမသ္မိံ ဂေဟေ ဥပဘောဂပရိဘောဂမတ္တာ အတ္ထိ၊ တထာရူပေါ ပန မေ ပုတ္တော ဝါ ဇာမာတာ ဝါ ဂေဟံ ဝိစာရိတုံ သမတ္ထော နတ္ထီ’’တိ အာဟ. သော တဿာ ဝစနံ သုတွာ ‘‘ကိမတ္ထံ နု ခေါ ကထေတီ’’တိ ထောကံ ဟဒယေ ဝိဒ္ဓေါ ဝိယ အဟောသိ. သာ ဓီတရံ အာဟ ‘‘ဣမံ ပလောဘေတွာ တဝ ဝသေ ဝတ္တာပေဟီ’’တိ. သာ တတော ပဋ္ဌာယ မဏ္ဍိတပသာဓိတာ ဣတ္ထိကုတ္တဝိလာသေဟိ တံ ပလောဘေသိ. ထုလ္လကုမာရိကာတိ န စ ထူလသရီရာ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ၊ ထူလာ ဝါ ဟောတု ကိသာ ဝါ၊ ပဉ္စကာမဂုဏိကရာဂေန ပန ထူလတာယ ‘‘ထုလ္လကုမာရိကာ’’တိ ဝုစ္စတိ. သော ဒဟရော ကိလေသဝသိကော ဟုတွာ ‘‘န ဒါနာဟံ ဗုဒ္ဓသာသနေ ပတိဋ္ဌာတုံ သက္ခိဿာမီ’’တိ စိန္တေတွာ ‘‘ဝိဟာရံ ဂန္တွာ ပတ္တစီဝရံ နိယျာဒေတွာ အသုကဋ္ဌာနံ နာမ ဂမိဿာမိ၊ တတြ မေ ဝတ္ထာနိ ပေသေထာ’’တိ ဝတွာ ဝိဟာရံ ဂန္တွာ ပတ္တစီဝရံ နိယျာဒေတွာ ‘‘ဥက္ကဏ္ဌိတောသ္မီ’’တိ အာစရိယုပဇ္ဈာယေ အာဟ. တေ တံ အာဒါယ သတ္ထု သန္တိကံ နေတွာ ‘‘အယံ ဘိက္ခု ဥက္ကဏ္ဌိတော’’တိ အာရောစေသုံ. သတ္ထာ ‘‘သစ္စံ ကိရ တွံ ဘိက္ခု ဥက္ကဏ္ဌိတောသီ’’တိ ပုစ္ဆိတွာ ‘‘သစ္စံ၊ ဘန္တေ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘ကေန ဥက္ကဏ္ဌာပိတောသီ’’တိ ဝတွာ ‘‘ထုလ္လကုမာရိကာယ၊ ဘန္တေ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘ဘိက္ခု ပုဗ္ဗေပေသာ တဝ အရညေ ဝသန္တဿ ဗြဟ္မစရိယန္တရာယံ ကတွာ မဟန္တံ အနတ္ထမကာသိ၊ ပုန တွံ ဧတမေဝ နိဿာယ ကသ္မာ ဥက္ကဏ္ဌိတောသီ’’တိ ဝတွာ ဘိက္ခူဟိ ယာစိတော အတီတံ အာဟရိ.

အတီတေ ဗာရာဏသိယံ ဗြဟ္မဒတ္တေ ရဇ္ဇံ ကာရေန္တေ ဗောဓိသတ္တော ကာသိရဋ္ဌေ မဟာဘောဂေ ဗြာဟ္မဏကုလေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဥဂ္ဂဟိတသိပ္ပေါ ကုဋုမ္ဗံ သဏ္ဌပေသိ၊ အထဿ ဘရိယာ ဧကံ ပုတ္တံ ဝိဇာယိတွာ ကာလမကာသိ. သော ‘‘ယထေဝ မေ ပိယဘရိယာယ၊ ဧဝံ မယိပိ မရဏံ အာဂမိဿတိ၊ ကိံ မေ ဃရာဝါသေန၊ ပဗ္ဗဇိဿာမီ’’တိ စိန္တေတွာ ကာမေ ပဟာယ ပုတ္တံ အာဒါယ ဟိမဝန္တံ ပဝိသိတွာ တေန သဒ္ဓိံ ဣသိပဗ္ဗဇ္ဇံ ပဗ္ဗဇိတွာ ဈာနာဘိညာ နိဗ္ဗတ္တေတွာ ဝနမူလဖလာဟာရော အရညေ ဝိဟာသိ. တဒါ ပစ္စန္တဝါသိနော စောရာ ဇနပဒံ ပဝိသိတွာ ဂါမံ ပဟရိတွာ ကရမရေ ဂဟေတွာ ဘဏ္ဍိကံ ဥက္ခိပါပေတွာ ပုန ပစ္စန္တံ ပါပယိံသု. တေသံ အန္တရေ ဧကာ အဘိရူပါ ကုမာရိကာ ကေရာဋိကပညာယ သမန္နာဂတာ စိန္တေသိ ‘‘ဣမေ အမှေ ဂဟေတွာ ဒါသိဘောဂေန ပရိဘုဉ္ဇိဿန္တိ၊ ဧကေန ဥပါယေန ပလာယိတုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ. သာ ‘‘သာမိ၊ သရီရကိစ္စံ ကာတုကာမာမှိ၊ ထောကံ ပဋိက္ကမိတွာ တိဋ္ဌထာ’’တိ ဝတွာ စောရေ ဝဉ္စေတွာ ပလာယိတွာ အရညံ ပဝိသန္တီ ဗောဓိသတ္တဿ ပုတ္တံ အဿမေ ဌပေတွာ ဖလာဖလတ္ထာယ ဂတကာလေ ပုဗ္ဗဏှသမယေ တံ အဿမံ ပါပုဏိတွာ တံ တာပသကုမာရံ ကာမရတိယာ ပလောဘေတွာ သီလမဿ ဘိန္ဒိတွာ အတ္တနော ဝသေ ဝတ္တေတွာ ‘‘ကိံ တေ အရညဝါသေန၊ ဧဟိ ဂါမံ ဂန္တွာ ဝသိဿာမ၊ တတြ ဟိ ရူပါဒယော ကာမဂုဏာ သုလဘာ’’တိ အာဟ. သောပိ ‘‘သာဓူ’’တိ သမ္ပဋိစ္ဆိတွာ ‘‘ပိတာ တာဝ မေ အရညတော ဖလာဖလံ အာဟရိတုံ ဂတော၊ တံ ဒိသွာ ဥဘောပိ ဧကတောဝ ဂမိဿာမာ’’တိ အာဟ.

သာ စိန္တေသိ – ‘‘အယံ တရုဏဒါရကော န ကိဉ္စိ ဇာနာတိ၊ ပိတရာ ပနဿ မဟလ္လကကာလေ ပဗ္ဗဇိတေန ဘဝိတဗ္ဗံ၊ သော အာဂန္တွာ ‘ဣဓ ကိံ ကရောသီ’တိ မံ ပေါထေတွာ ပါဒေ ဂဟေတွာ ကဍ္ဎေတွာ အရညေ ခိပိဿတိ၊ တသ္မိံ အနာဂတေယေဝ ပလာယိဿာမီ’’တိ. အထ နံ ‘‘အဟံ ပုရတော ဂစ္ဆာမိ၊ တွံ ပစ္ဆာ အာဂစ္ဆေယျာသီ’’တိ ဝတွာ မဂ္ဂသညံ အာစိက္ခိတွာ ပက္ကာမိ. သော တဿာ ဂတကာလတော ပဋ္ဌာယ ဥပ္ပန္နဒေါမနဿော ယထာ ပုရေ ကိဉ္စိ ဝတ္တံ အကတွာ သသီသံ ပါရုပိတွာ အန္တောပဏ္ဏသာလာယ ပဇ္ဈာယန္တော နိပဇ္ဇိ. မဟာသတ္တော ဖလာဖလံ အာဒါယ အာဂန္တွာ တဿာ ပဒဝလဉ္ဇံ ဒိသွာ ‘‘အယံ မာတုဂါမဿ ပဒဝလဉ္ဇော၊ ‘‘ပုတ္တဿ မမ သီလံ ဘိန္နံ ဘဝိဿတီ’’တိ စိန္တေန္တော ပဏ္ဏသာလံ ပဝိသိတွာ ဖလာဖလံ ဩတာရေတွာ ပုတ္တံ ပုစ္ဆန္တော ပဌမံ ဂါထမာဟ –