၁၁. ဧကာဒသကနိပါတော

[၄၅၅] ၁. မာတုပေါသကဇာတကဝဏ္ဏနာ

တဿ နာဂဿ ဝိပ္ပဝါသေနာတိ ဣဒံ သတ္ထာ ဇေတဝနေ ဝိဟရန္တော မာတုပေါသကဘိက္ခုံ အာရဗ္ဘ ကထေသိ. ပစ္စုပ္ပန္နဝတ္ထု သာမဇာတကဝတ္ထုသဒိသမေဝ. သတ္ထာ ပန ဘိက္ခူ အာမန္တေတွာ ‘‘မာ ဘိက္ခဝေ၊ ဧတံ ဘိက္ခုံ ဥဇ္ဈာယိတ္ထ၊ ပေါရာဏကပဏ္ဍိတာ တိရစ္ဆာနယောနိယံ နိဗ္ဗတ္တာပိ မာတရာ ဝိယုတ္တာ သတ္တာဟံ နိရာဟာရတာယ သုဿမာနာ ရာဇာရဟံ ဘောဇနံ လဘိတွာပိ ‘မာတရာ ဝိနာ န ဘုဉ္ဇိဿာမာ’တိ မာတရံ ဒိသွာဝ ဂေါစရံ ဂဏှိံသူ’’တိ ဝတွာ တေဟိ ယာစိတော အတီတမာဟရိ.

အတီတေ ဗာရာဏသိယံ ဗြဟ္မဒတ္တေ ရဇ္ဇံ ကာရေန္တေ ဗောဓိသတ္တော ဟိမဝန္တပဒေသေ ဟတ္ထိယောနိယံ နိဗ္ဗတ္တိတွာ သဗ္ဗသေတော အဟောသိ အဘိရူပေါ ဒဿနီယော ပါသာဒိကော လက္ခဏသမ္ပန္နော အသီတိဟတ္ထိသဟဿပရိဝါရော. သော ဇရာဇိဏ္ဏံ မာတရံ ပေါသေသိ၊ မာတာ ပနဿ အန္ဓာ. သော မဓုရမဓုရာနိ ဖလာဖလာနိ ဟတ္ထီနံ ဒတွာ မာတု သန္တိကံ ပေသေသိ. ဟတ္ထီ တဿာ အဒတွာ အတ္တနာဝ ခါဒန္တိ. သော ပရိဂ္ဂဏှန္တော တံ ပဝတ္တိံ ဉတွာ ‘‘ယူထံ ဆဍ္ဍေတွာ မာတရမေဝ ပေါသေဿာမီ’’တိ ရတ္တိဘာဂေ အညေသံ ဟတ္ထီနံ အဇာနန္တာနံ မာတရံ ဂဟေတွာ စဏ္ဍောရဏပဗ္ဗတပါဒံ ဂန္တွာ ဧကံ နဠိနိံ ဥပနိဿာယ ဌိတာယ ပဗ္ဗတဂုဟာယံ မာတရံ ဌပေတွာ ပေါသေသိ. အထေကော ဗာရာဏသိဝါသီ ဝနစရကော မဂ္ဂမူဠှော ဒိသံ ဝဝတ္ထပေတုံ အသက္ကောန္တော မဟန္တေန သဒ္ဒေန ပရိဒေဝိ. ဗောဓိသတ္တော တဿ သဒ္ဒံ သုတွာ ‘‘အယံ ပုရိသော အနာထော၊ န ခေါ ပန မေတံ ပတိရူပံ၊ ယံ ဧသ မယိ ဌိတေ ဣဓ ဝိနဿေယျာ’’တိ တဿ သန္တိကံ ဂန္တွာ တံ ဘယေန ပလာယန္တံ ဒိသွာ ‘‘အမ္ဘော ပုရိသ၊ နတ္ထိ တေ မံ နိဿာယ ဘယံ၊ မာ ပလာယိ၊ ကသ္မာ တွံ ပရိဒေဝန္တော ဝိစရသီ’’တိ ပုစ္ဆိတွာ ‘‘သာမိ၊ အဟံ မဂ္ဂမူဠှော၊ အဇ္ဇ မေ သတ္တမော ဒိဝသော’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘ဘော ပုရိသ၊ မာ ဘာယိ၊ အဟံ တံ မနုဿပထေ ဌပေဿာမီ’’တိ တံ အတ္တနော ပိဋ္ဌိယံ နိသီဒါပေတွာ အရညာ နီဟရိတွာ နိဝတ္တိ. သောပိ ပါပေါ ‘‘နဂရံ ဂန္တွာ ရညော အာရောစေဿာမီ’’တိ ရုက္ခသညံ ပဗ္ဗတသညံ ကရောန္တောဝ နိက္ခမိတွာ ဗာရာဏသိံ အဂမာသိ.

တသ္မိံ ကာလေ ရညော မင်္ဂလဟတ္ထီ ကာလမကာသိ. ရာဇာ ‘‘သစေ ကေနစိ ကတ္ထစိ ဩပဝယှံ ကာတုံ ယုတ္တရူပေါ ဟတ္ထီ ဒိဋ္ဌော အတ္ထိ၊ သော အာစိက္ခတူ’’တိ ဘေရိံ စရာပေသိ. သော ပုရိသော ရာဇာနံ ဥပသင်္ကမိတွာ ‘‘မယာ၊ ဒေဝ၊ တုမှာကံ ဩပဝယှော ဘဝိတုံ ယုတ္တရူပေါ သဗ္ဗသေတော သီလဝါ ဟတ္ထိရာဇာ ဒိဋ္ဌော၊ အဟံ မဂ္ဂံ ဒဿေဿာမိ၊ မယာ သဒ္ဓိံ ဟတ္ထာစရိယေ ပေသေတွာ တံ ဂဏှာပေထာ’’တိ အာဟ. ရာဇာ ‘‘သာဓူ’’တိ ‘‘ဣမံ မဂ္ဂဒေသကံ ကတွာ အရညံ ဂန္တွာ ဣမိနာ ဝုတ္တံ ဟတ္ထိနာဂံ အာနေထာ’’တိ တေန သဒ္ဓိံ မဟန္တေန ပရိဝါရေန ဟတ္ထာစရိယံ ပေသေသိ. သော တေန သဒ္ဓိံ ဂန္တွာ ဗောဓိသတ္တံ နဠိနိံ ပဝိသိတွာ ဂေါစရံ ဂဏှန္တံ ပဿိ. ဗောဓိသတ္တောပိ ဟတ္ထာစရိယံ ဒိသွာ ‘‘ဣဒံ ဘယံ န အညတော ဥပ္ပန္နံ၊ တဿ ပုရိသဿ သန္တိကာ ဥပ္ပန္နံ ဘဝိဿတိ၊ အဟံ ခေါ ပန မဟာဗလော ဟတ္ထိသဟဿမ္ပိ ဝိဒ္ဓံသေတုံ သမတ္ထော ဟောမိ၊ ကုဇ္ဈိတွာ သရဋ္ဌကံ သေနာဝါဟနံ နာသေတုံ၊ သစေ ပန ကုဇ္ဈိဿာမိ၊ သီလံ မေ ဘိဇ္ဇိဿတိ၊ တသ္မာ အဇ္ဇ သတ္တီဟိ ကောဋ္ဋိယမာနောပိ န ကုဇ္ဈိဿာမီ’’တိ အဓိဋ္ဌာယ သီသံ နာမေတွာ နိစ္စလောဝ အဋ္ဌာသိ. ဟတ္ထာစရိယော ပဒုမသရံ ဩတရိတွာ တဿ လက္ခဏသမ္ပတ္တိံ ဒိသွာ ‘‘ဧဟိ ပုတ္တာ’’တိ ရဇတဒါမသဒိသာယ သောဏ္ဍာယ ဂဟေတွာ သတ္တမေ ဒိဝသေ ဗာရာဏသိံ ပါပုဏိ. ဗောဓိသတ္တမာတာ ပန ပုတ္တေ အနာဂစ္ဆန္တေ ‘‘ပုတ္တော မေ ရာဇရာဇမဟာမတ္တာဒီဟိ နီတော ဘဝိဿတိ၊ ဣဒါနိ တဿ ဝိပ္ပဝါသေန အယံ ဝနသဏ္ဍော ဝဍ္ဎိဿတီ’’တိ ပရိဒေဝမာနာ ဒွေ ဂါထာ အဘာသိ –

၁. ‘‘တဿ နာဂဿ ဝိပ္ပဝါသေန၊ ဝိရူဠှော သလ္လကီ စ ကုဋဇာ စ၊

ကုရုဝိန္ဒကရဝီရာ ဘိသသာမာ စ၊ နိဝါတေ ပုပ္ဖိတာ စ ကဏိကာရာ.

၂. ‘‘ကောစိဒေဝ သုဝဏ္ဏကာယုရာ၊ နာဂရာဇံ ဘရန္တိ ပိဏ္ဍေန၊

ယတ္ထ ရာဇာ ရာဇကုမာရော ဝါ၊ ကဝစမဘိဟေဿတိ အဆမ္ဘိတော’’တိ.

တတ္ထ ဝိရူဠှာတိ ဝဍ္ဎိတာ နာမ၊ နတ္ထေတ္ထ သံသယောတိ အသံသယဝသေနေဝမာဟ. သလ္လကီ စ ကုဋဇာ စာတိ ဣန္ဒသာလရုက္ခာ စ ကုဋဇရုက္ခာ စ. ကုရုဝိန္ဒကရဝီရာ ဘိသသာမာ စာတိ ကုရုဝိန္ဒရုက္ခာ စ ကရဝီရနာမကာနိ မဟာတိဏာနိ စ ဘိသာနိ စ သာမာကာနိ စာတိ အတ္ထော. ဧတေ စ သဗ္ဗေ ဣဒါနိ ဝဍ္ဎိဿန္တီတိ ပရိဒေဝတိ. နိဝါတေတိ ပဗ္ဗတပါဒေ. ပုပ္ဖိတာတိ မမ ပုတ္တေန သာခံ ဘဉ္ဇိတွာ အခါဒိယမာနာ ကဏိကာရာပိ ပုပ္ဖိတာ ဘဝိဿန္တီတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ကောစိဒေဝါတိ ကတ္ထစိဒေဝ ဂါမေ ဝါ နဂရေ ဝါ. သုဝဏ္ဏကာယုရာတိ သုဝဏ္ဏာဘရဏာ ရာဇရာဇမဟာမတ္တာ. ဘရန္တိ ပိဏ္ဍေနာတိ အဇ္ဇ မာတုပေါသကံ နာဂရာဇံ ရာဇာရဟဿ ဘောဇနဿ သုဝဍ္ဎိတေန ပိဏ္ဍေန ပေါသေန္တိ. ယတ္ထာတိ ယသ္မိံ နာဂရာဇေ ရာဇာ နိသီဒိတွာ. ကဝစမဘိဟေဿတီတိ သင်္ဂါမံ ပဝိသိတွာ ပစ္စာမိတ္တာနံ ကဝစံ အဘိဟနိဿတိ ဘိန္ဒိဿတိ. ဣဒံ ဝုတ္တံ ဟောတိ – ‘‘ယတ္ထ မမ ပုတ္တေ နိသိန္နော ရာဇာ ဝါ ရာဇကုမာရော ဝါ အဆမ္ဘိတော ဟုတွာ သပတ္တာနံ ကဝစံ ဟနိဿတိ၊ တံ မေ ပုတ္တံ နာဂရာဇာနံ သုဝဏ္ဏာဘရဏာ အဇ္ဇ ပိဏ္ဍေန ဘရန္တီ’’တိ.

ဟတ္ထာစရိယောပိ အန္တရာမဂ္ဂေဝ ရညော သာသနံ ပေသေသိ. တံ သုတွာ ရာဇာ နဂရံ အလင်္ကာရာပေသိ. ဟတ္ထာစရိယော ဗောဓိသတ္တံ ကတဂန္ဓပရိဘဏ္ဍံ အလင်္ကတပဋိယတ္တံ ဟတ္ထိသာလံ နေတွာ ဝိစိတြသာဏိယာ ပရိက္ခိပါပေတွာ ရညော အာရောစာပေသိ. ရာဇာ နာနဂ္ဂရသဘောဇနံ အာဒါယ ဂန္တွာ ဗောဓိသတ္တဿ ဒါပေသိ. သော ‘‘မာတရံ ဝိနာ ဂေါစရံ န ဂဏှိဿာမီ’’တိ ပိဏ္ဍံ န ဂဏှိ. အထ နံ ယာစန္တော ရာဇာ တတိယံ ဂါထမာဟ –

၃. ‘‘ဂဏှာဟိ နာဂ ကဗဠံ၊ မာ နာဂ ကိသကော ဘဝ၊

ဗဟူနိ ရာဇကိစ္စာနိ၊ တာနိ နာဂ ကရိဿသီ’’တိ.

တံ သုတွာ ဗောဓိသတ္တော စတုတ္ထံ ဂါထမာဟ –

၄. ‘‘သာ နူနသာ ကပဏိကာ၊ အန္ဓာ အပရိဏာယိကာ၊

ခါဏုံ ပါဒေန ဃဋ္ဋေတိ၊ ဂိရိံ စဏ္ဍောရဏံ ပတီ’’တိ.

တတ္ထ သာ နူနသာတိ မဟာရာဇ၊ နူန သာ ဧသာ. ကပဏိကာတိ ပုတ္တဝိယောဂေန ကပဏာ. ခါဏုန္တိ တတ္ထ တတ္ထ ပတိတံ ရုက္ခကလိင်္ဂရံ. ဃဋ္ဋေတီတိ ပရိဒေဝမာနာ တတ္ထ တတ္ထ ပါဒေန ပေါထေန္တီ နူန ပါဒေန ဟနတိ. ဂိရိံ စဏ္ဍောရဏံ ပတီတိ စဏ္ဍောရဏပဗ္ဗတာဘိမုခီ၊ ပဗ္ဗတပါဒေ ပရိပ္ဖန္ဒမာနာတိ အတ္ထော.

အထ နံ ပုစ္ဆန္တော ရာဇာ ပဉ္စမံ ဂါထမာဟ –

၅. ‘‘ကာ နု တေ သာ မဟာနာဂ၊ အန္ဓာ အပရိဏာယိကာ၊

ခါဏုံ ပါဒေန ဃဋ္ဋေတိ၊ ဂိရိံ စဏ္ဍောရဏံ ပတီ’’တိ.

ဗောဓိသတ္တော ဆဋ္ဌံ ဂါထမာဟ –

၆. ‘‘မာတာ မေ သာ မဟာရာဇ၊ အန္ဓာ အပရိဏာယိကာ၊

ခါဏုံ ပါဒေန ဃဋ္ဋေတိ၊ ဂိရိံ စဏ္ဍောရဏံ ပတီ’’တိ.

ရာဇာ ဆဋ္ဌဂါထာယ တမတ္ထံ သုတွာ မုဉ္စာပေန္တော သတ္တမံ ဂါထမာဟ –

၇. ‘‘မုဉ္စထေတံ မဟာနာဂံ၊ ယောယံ ဘရတိ မာတရံ၊

သမေတု မာတရာ နာဂေါ၊ သဟ သဗ္ဗေဟိ ဉာတိဘီ’’တိ.

တတ္ထ ယောယံ ဘရတီတိ အယံ နာဂေါ ‘‘အဟံ၊ မဟာရာဇ၊ အန္ဓံ မာတရံ ပေါသေမိ၊ မယာ ဝိနာ မယှံ မာတာ ဇီဝိတက္ခယံ ပါပုဏိဿတိ၊ တာယ ဝိနာ မယှံ ဣဿရိယေန အတ္ထော နတ္ထိ၊ အဇ္ဇ မေ မာတု ဂေါစရံ အလဘန္တိယာ သတ္တမော ဒိဝသော’’တိ ဝဒတိ၊ တသ္မာ ယော အယံ မာတရံ ဘရတိ၊ ဧတံ မဟာနာဂံ ခိပ္ပံ မုဉ္စထ. သဗ္ဗေဟိ ဉာတိဘီတိ သဒ္ဓိံ ဧသ မာတရာ သမေတု သမာဂစ္ဆတူတိ.

အဋ္ဌမနဝမာ အဘိသမ္ဗုဒ္ဓဂါထာ ဟောန္တိ –

၈. ‘‘မုတ္တော စ ဗန္ဓနာ နာဂေါ၊ မုတ္တမာဒါယ ကုဉ္ဇရော၊

မုဟုတ္တံ အဿာသယိတွာ၊ အဂမာ ယေန ပဗ္ဗတော.

၉. ‘‘တတော သော နဠိနိံ ဂန္တွာ၊ သီတံ ကုဉ္ဇရသေဝိတံ၊

သောဏ္ဍာယူဒကမာဟတွာ၊ မာတရံ အဘိသိဉ္စထာ’’တိ.

သော ကိရ နာဂေါ ဗန္ဓနာ မုတ္တော ထောကံ ဝိဿမိတွာ ရညော ဒသရာဇဓမ္မဂါထာယ ဓမ္မံ ဒေသေတွာ ‘‘အပ္ပမတ္တော ဟောဟိ၊ မဟာရာဇာ’’တိ ဩဝါဒံ ဒတွာ မဟာဇနေန ဂန္ဓမာလာဒီဟိ ပူဇိယမာနော နဂရာ နိက္ခမိတွာ တဒဟေဝ တံ ပဒုမသရံ ပတွာ ‘‘မမ မာတရံ ဂေါစရံ ဂါဟာပေတွာဝ သယံ ဂဏှိဿာမီ’’တိ ဗဟုံ ဘိသမုဠာလံ အာဒါယ သောဏ္ဍပူရံ ဥဒကံ ဂဟေတွာ ဂုဟာလေဏတော နိက္ခမိတွာ ဂုဟာဒွါရေ နိသိန္နာယ မာတုယာ သန္တိကံ ဂန္တွာ သတ္တာဟံ နိရာဟာရတာယ မာတု သရီရဿ ဖဿပဋိလာဘတ္ထံ ဥပရိ ဥဒကံ သိဉ္စိ၊ တမတ္ထံ အာဝိကရောန္တော သတ္ထာ ဒွေ ဂါထာ အဘာသိ. ဗောဓိသတ္တဿ မာတာပိ ‘‘ဒေဝေါ ဝဿတီ’’တိ သညာယ တံ အက္ကောသန္တီ ဒသမံ ဂါထမာဟ –

၁၀. ‘‘ကောယံ အနရိယော ဒေဝေါ၊ အကာလေနပိ ဝဿတိ၊

ဂတော မေ အတြဇော ပုတ္တော၊ ယော မယှံ ပရိစာရကော’’တိ.

တတ္ထ အတြဇောတိ အတ္တတော ဇာတော.

အထ နံ သမဿာသေန္တော ဗောဓိသတ္တော ဧကာဒသမံ ဂါထမာဟ –

၁၁. ‘‘ဥဋ္ဌေဟိ အမ္မ ကိံ သေသိ၊ အာဂတော တျာဟမတြဇော၊

မုတ္တောမှိ ကာသိရာဇေန၊ ဝေဒေဟေန ယသဿိနာ’’တိ.

တတ္ထ အာဂတော တျာဟန္တိ အာဂတော တေ အဟံ. ဝေဒေဟေနာတိ ဉာဏသမ္ပန္နေန. ယသဿိနာတိ မဟာပရိဝါရေန တေန ရညာ မင်္ဂလဟတ္ထိဘာဝါယ ဂဟိတောပိ အဟံ မုတ္တော၊ ဣဒါနိ တဝ သန္တိကံ အာဂတော ဥဋ္ဌေဟိ ဂေါစရံ ဂဏှာဟီတိ.

သာ တုဋ္ဌမာနသာ ရညော အနုမောဒနံ ကရောန္တီ ဩသာနဂါထမာဟ –

၁၂. ‘‘စိရံ ဇီဝတု သော ရာဇာ၊ ကာသီနံ ရဋ္ဌဝဍ္ဎနော၊

ယော မေ ပုတ္တံ ပမောစေသိ၊ သဒါ ဝုဒ္ဓါပစာယိက’’န္တိ.

တဒါ ရာဇာ ဗောဓိသတ္တဿ ဂုဏေ ပသီဒိတွာ နဠိနိယာ အဝိဒူရေ ဂါမံ မာပေတွာ ဗောဓိသတ္တဿ စ မာတု စဿ နိဗဒ္ဓံ ဝတ္တံ ပဋ္ဌပေသိ. အပရဘာဂေ ဗောဓိသတ္တော မာတရိ ကာလကတာယ တဿာ သရီရပရိဟာရံ ကတွာ ကာရဏ္ဍကအဿမပဒံ နာမ ဂတော. တသ္မိံ ပန ဌာနေ ဟိမဝန္တတော ဩတရိတွာ ပဉ္စသတာ ဣသယော ဝသိံသု၊ တံ ဝတ္တံ တေသံ အဒါသိ. ရာဇာ ဗောဓိသတ္တဿ သမာနရူပံ သိလာပဋိမံ ကာရေတွာ မဟာသက္ကာရံ ပဝတ္တေသိ. သကလဇမ္ဗုဒီပဝါသိနော အနုသံဝစ္ဆရံ သန္နိပတိတွာ ဟတ္ထိမဟံ နာမ ကရိံသု.

သတ္ထာ ဣမံ ဓမ္မဒေသနံ အာဟရိတွာ သစ္စာနိ ပကာသေတွာ ဇာတကံ သမောဓာနေသိ၊ သစ္စပရိယောသာနေ မာတုပေါသကဘိက္ခု သောတာပတ္တိဖလေ ပတိဋ္ဌဟိ. တဒါ ရာဇာ အာနန္ဒော အဟောသိ၊ ပါပပုရိသော ဒေဝဒတ္တော၊ ဟတ္ထာစရိယော သာရိပုတ္တော၊ မာတာ ဟတ္ထိနီ မဟာမာယာ၊ မာတုပေါသကနာဂေါ ပန အဟမေဝ အဟောသိန္တိ.

မာတုပေါသကဇာတကဝဏ္ဏနာ ပဌမာ.

[၄၅၆] ၂. ဇုဏှဇာတကဝဏ္ဏနာ

သုဏောဟိ မယှံ ဝစနံ ဇနိန္ဒာတိ ဣဒံ သတ္ထာ ဇေတဝနေ ဝိဟရန္တော အာနန္ဒတ္ထေရေန လဒ္ဓဝရေ အာရဗ္ဘ ကထေသိ. ပဌမဗောဓိယဉှိ ဝီသတိ ဝဿာနိ ဘဂဝတော အနိဗဒ္ဓုပဋ္ဌာကာ အဟေသုံ. ဧကဒါ ထေရော နာဂသမာလော၊ ဧကဒါ နာဂိတော၊ ဧကဒါ ဥပဝါဏော၊ ဧကဒါ သုနက္ခတ္တော၊ ဧကဒါ စုန္ဒော၊ ဧကဒါ နန္ဒော၊ ဧကဒါ သာဂတော၊ ဧကဒါ မေဃိယော ဘဂဝန္တံ ဥပဋ္ဌဟိ. အထေကဒိဝသံ ဘဂဝါ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ ‘‘ဘိက္ခဝေ၊ ဣဒါနိမှိ မဟလ္လကော၊ ဧကစ္စေ ဘိက္ခူ ‘ဣမိနာ မဂ္ဂေန ဂစ္ဆာမာ’တိ ဝုတ္တေ အညေန ဂစ္ဆန္တိ၊ ဧကစ္စေ မယှံ ပတ္တစီဝရံ ဘူမိယံ နိက္ခိပန္တိ၊ နိဗဒ္ဓုပဋ္ဌာကံ မေ ဧကံ ဘိက္ခုံ ဇာနာထာ’’တိ. ‘‘ဘန္တေ၊ အဟံ ဥပဋ္ဌဟိဿာမိ၊ အဟံ ဥပဋ္ဌဟိဿာမီ’’တိ သိရသိ အဉ္ဇလိံ ကတွာ ဥဋ္ဌိတေ သာရိပုတ္တတ္ထေရာဒယော ‘‘တုမှာကံ ပတ္ထနာ မတ္ထကံ ပတ္တာ၊ အလ’’န္တိ ပဋိက္ခိပိ. တတော ဘိက္ခူ အာနန္ဒတ္ထေရံ ‘‘တွံ အာဝုသော၊ ဥပဋ္ဌာကဋ္ဌာနံ ယာစာဟီ’’တိ အာဟံသု. ထေရော ‘‘သစေ မေ ဘန္တေ၊ ဘဂဝါ အတ္တနာ လဒ္ဓစီဝရံ န ဒဿတိ၊ ပိဏ္ဍပါတံ န ဒဿတိ၊ ဧကဂန္ဓကုဋိယံ ဝသိတုံ န ဒဿတိ၊ မံ ဂဟေတွာ နိမန္တနံ န ဂမိဿတိ၊ သစေ ပန ဘဂဝါ မယာ ဂဟိတံ နိမန္တနံ ဂမိဿတိ၊ သစေ အဟံ တိရောရဋ္ဌာ တိရောဇနပဒါ ဘဂဝန္တံ ဒဋ္ဌုံ အာဂတံ ပရိသံ အာဂတက္ခဏေယေဝ ဒဿေတုံ လဘိဿာမိ၊ ယဒါ မေ ကင်္ခါ ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ တသ္မိံ ခဏေယေဝ ဘဂဝန္တံ ဥပသင်္ကမိတုံ လဘိဿာမိ၊ သစေ ယံ ဘဂဝါ မမ ပရမ္မုခါ ဓမ္မံ ကထေတိ၊ တံ အာဂန္တွာ မယှံ ကထေဿတိ၊ ဧဝါဟံ ဘဂဝန္တံ ဥပဋ္ဌဟိဿာမီ’’တိ ဣမေ စတ္တာရော ပဋိက္ခေပေ စတဿော စ အာယာစနာတိ အဋ္ဌ ဝရေ ယာစိ၊ ဘဂဝါပိဿ အဒါသိ.

သော တတော ပဋ္ဌာယ ပဉ္စဝီသတိ ဝဿာနိ နိဗဒ္ဓုပဋ္ဌာကော အဟောသိ. သော ပဉ္စသု ဌာနေသု ဧတဒဂ္ဂေ ဌပနံ ပတွာ အာဂမသမ္ပဒါ၊ အဓိဂမသမ္ပဒါ၊ ပုဗ္ဗဟေတုသမ္ပဒါ၊ အတ္တတ္ထပရိပုစ္ဆာသမ္ပဒါ၊ တိတ္ထဝါသသမ္ပဒါ၊ ယောနိသောမနသိကာရသမ္ပဒါ၊ ဗုဒ္ဓူပနိဿယသမ္ပဒါတိ ဣမာဟိ သတ္တဟိ သမ္ပဒါဟိ သမန္နာဂတော ဗုဒ္ဓဿ သန္တိကေ အဋ္ဌဝရဒါယဇ္ဇံ လဘိတွာ ဗုဒ္ဓသာသနေ ပညာတော ဂဂနမဇ္ဈေ စန္ဒော ဝိယ ပါကဋော အဟောသိ. အထေကဒိဝသံ ဘိက္ခူ ဓမ္မသဘာယံ ကထံ သမုဋ္ဌာပေသုံ ‘‘အာဝုသော၊ တထာဂတော အာနန္ဒတ္ထေရံ ဝရဒါနေန သန္တပ္ပေသီ’’တိ. သတ္ထာ အာဂန္တွာ ‘‘ကာယ နုတ္ထ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဧတရဟိ ကထာယ သန္နိသိန္နာ’’တိ ပုစ္ဆိတွာ ‘‘ဣမာယ နာမာ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘န၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဣဒါနေဝ၊ ပုဗ္ဗေပါဟံ အာနန္ဒံ ဝရေန သန္တပ္ပေသိံ၊ ပုဗ္ဗေပါဟံ ယံ ယံ ဧသ ယာစိ၊ တံ တံ အဒါသိံယေဝါ’’တိ ဝတွာ အတီတံ အာဟရိ.

အတီတေ ဗာရာဏသိယံ ဗြဟ္မဒတ္တေ ရဇ္ဇံ ကာရေန္တေ ဗောဓိသတ္တော တဿ ပုတ္တော ဇုဏှကုမာရော နာမ ဟုတွာ တက္ကသိလာယံ သိပ္ပံ ဥဂ္ဂဟေတွာ အာစရိယဿ အနုယောဂံ ဒတွာ ရတ္တိဘာဂေ အန္ဓကာရေ အာစရိယဿ ဃရာ နိက္ခမိတွာ အတ္တနော နိဝါသဋ္ဌာနံ ဝေဂေန ဂစ္ဆန္တော အညတရံ ဗြာဟ္မဏံ ဘိက္ခံ စရိတွာ အတ္တနော နိဝါသဋ္ဌာနံ ဂစ္ဆန္တံ အပဿန္တော ဗာဟုနာ ပဟရိတွာ တဿ ဘတ္တပါတိံ ဘိန္ဒိံ၊ ဗြာဟ္မဏော ပတိတွာ ဝိရဝိ. ကုမာရော ကာရုညေန နိဝတ္တိတွာ တံ ဟတ္ထေ ဂဟေတွာ ဥဋ္ဌာပေသိ. ဗြာဟ္မဏော ‘‘တယာ၊ တာတ၊ မမ ဘိက္ခာဘာဇနံ ဘိန္နံ၊ ဘတ္တမူလံ မေ ဒေဟီ’’တိ အာဟ. ကုမာရော ‘‘ဗြာဟ္မဏ၊ န ဒါနာဟံ တဝ ဘတ္တမူလံ ဒါတုံ သက္ကောမိ၊ အဟံ ခေါ ပန ကာသိကရညော ပုတ္တော ဇုဏှကုမာရော နာမ၊ မယိ ရဇ္ဇေ ပတိဋ္ဌိတေ အာဂန္တွာ မံ ဓနံ ယာစေယျာသီ’’တိ ဝတွာ နိဋ္ဌိတသိပ္ပေါ အာစရိယံ ဝန္ဒိတွာ ဗာရာဏသိံ ဂန္တွာ ပိတု သိပ္ပံ ဒဿေသိ. ပိတာ ‘‘ဇီဝန္တေန မေ ပုတ္တော ဒိဋ္ဌော၊ ရာဇဘူတမ္ပိ နံ ပဿိဿာမီ’’တိ ရဇ္ဇေ အဘိသိဉ္စိ. သော ဇုဏှရာဇာ နာမ ဟုတွာ ဓမ္မေန ရဇ္ဇံ ကာရေသိ. ဗြာဟ္မဏော တံ ပဝတ္တိံ သုတွာ ‘‘ဣဒါနိ မမ ဘတ္တမူလံ အာဟရိဿာမီ’’တိ ဗာရာဏသိံ ဂန္တွာ ရာဇာနံ အလင်္ကတနဂရံ ပဒက္ခိဏံ ကရောန္တမေဝ ဒိသွာ ဧကသ္မိံ ဥန္နတပ္ပဒေသေ ဌိတော ဟတ္ထံ ပသာရေတွာ ဇယာပေသိ. အထ နံ ရာဇာ အနောလောကေတွာဝ အတိက္ကမိ. ဗြာဟ္မဏော တေန အဒိဋ္ဌဘာဝံ ဉတွာ ကထံ သမုဋ္ဌာပေန္တော ပဌမံ ဂါထမာဟ –

၁၃. ‘‘သုဏောဟိ မယှံ ဝစနံ ဇနိန္ဒ၊ အတ္ထေန ဇုဏှမှိ ဣဓာနုပတ္တော၊

န ဗြာဟ္မဏေ အဒ္ဓိကေ တိဋ္ဌမာနေ၊ ဂန္တဗ္ဗမာဟု ဒွိပဒိန္ဒ သေဋ္ဌာ’’တိ.

တတ္ထ ဇုဏှမှီတိ မဟာရာဇ၊ တယိ ဇုဏှမှိ အဟံ ဧကေန အတ္ထေန ဣဓာနုပ္ပတ္တော၊ န နိက္ကာရဏာ ဣဓာဂတောမှီတိ ဒီပေတိ. အဒ္ဓိကေတိ အဒ္ဓါနံ အာဂတေ. ဂန္တဗ္ဗန္တိ တံ အဒ္ဓိကံ အဒ္ဓါနမာဂတံ ယာစမာနံ ဗြာဟ္မဏံ အနောလောကေတွာဝ ဂန္တဗ္ဗန္တိ ပဏ္ဍိတာ န အာဟု န ကထေန္တီတိ.

ရာဇာ တဿ ဝစနံ သုတွာ ဟတ္ထိံ ဝဇိရင်္ကုသေန နိဂ္ဂဟေတွာ ဒုတိယံ ဂါထမာဟ –

၁၄. ‘‘သုဏောမိ တိဋ္ဌာမိ ဝဒေဟိ ဗြဟ္မေ၊ ယေနာသိ အတ္ထေန ဣဓာနုပတ္တော၊

ကံ ဝါ တွမတ္ထံ မယိ ပတ္ထယာနော၊ ဣဓာဂမော ဗြဟ္မေ တဒိင်္ဃ ဗြူဟီ’’တိ.

တတ္ထ ဣင်္ဃာတိ စောဒနတ္ထေ နိပါတော.

တတော ပရံ ဗြာဟ္မဏဿ စ ရညော စ ဝစနပဋိဝစနဝသေန သေသဂါထာ ကထိတာ –

၁၅. ‘‘ဒဒါဟိ မေ ဂါမဝရာနိ ပဉ္စ၊ ဒါသီသတံ သတ္တ ဂဝံသတာနိ၊

ပရောသဟဿဉ္စ သုဝဏ္ဏနိက္ခေ၊ ဘရိယာ စ မေ သာဒိသီ ဒွေ ဒဒါဟိ.

၁၆. ‘‘တပေါ နု တေ ဗြာဟ္မဏ ဘိံသရူပေါ၊ မန္တာ နု တေ ဗြာဟ္မဏ စိတ္တရူပါ၊

ယက္ခာ နု တေ အဿဝါ သန္တိ ကေစိ၊ အတ္ထံ ဝါ မေ အဘိဇာနာသိ ကတ္တံ.

၁၇. ‘‘န မေ တပေါ အတ္ထိ န စာပိ မန္တာ၊ ယက္ခာပိ မေ အဿဝါ နတ္ထိ ကေစိ၊

အတ္ထမ္ပိ တေ နာဘိဇာနာမိ ကတ္တံ၊ ပုဗ္ဗေ စ ခေါ သင်္ဂတိမတ္တမာသိ.

၁၈. ‘‘ပဌမံ ဣဒံ ဒဿနံ ဇာနတော မေ၊ န တာဘိဇာနာမိ ဣတော ပုရတ္ထာ၊

အက္ခာဟိ မေ ပုစ္ဆိတော ဧတမတ္ထံ၊ ကဒါ ကုဟိံ ဝါ အဟု သင်္ဂမော နော.

၁၉. ‘‘ဂန္ဓာရရာဇဿ ပုရမှိ ရမ္မေ၊ အဝသိမှသေ တက္ကသီလာယံ ဒေဝ၊

တတ္ထန္ဓကာရမှိ တိမီသိကာယံ၊ အံသေန အံသံ သမဃဋ္ဋယိမှ.

၂၀. ‘‘တေ တတ္ထ ဌတွာန ဥဘော ဇနိန္ဒ၊ သာရာဏိယံ ဝီတိသာရယိမှ တတ္ထ၊

သာယေဝ နော သင်္ဂတိမတ္တမာသိ၊ တတော န ပစ္ဆာ န ပုရေ အဟောသိ.

၂၁. ‘‘ယဒါ ကဒါစိ မနုဇေသု ဗြဟ္မေ၊ သမာဂမော သပ္ပုရိသေန ဟောတိ၊

န ပဏ္ဍိတာ သင်္ဂတိသန္ထဝါနိ၊ ပုဗ္ဗေ ကတံ ဝါပိ ဝိနာသယန္တိ.

၂၂. ‘‘ဗာလာဝ ခေါ သင်္ဂတိသန္ထဝါနိ၊ ပုဗ္ဗေ ကတံ ဝါပိ ဝိနာသယန္တိ၊

ဗဟုမ္ပိ ဗာလေသု ကတံ ဝိနဿတိ၊ တထာ ဟိ ဗာလာ အကတညုရူပါ.

၂၃. ‘‘ဓီရာ စ ခေါ သင်္ဂတိသန္ထဝါနိ၊ ပုဗ္ဗေ ကတံ ဝါပိ န နာသယန္တိ၊

အပ္ပမ္ပိ ဓီရေသု ကတံ န နဿတိ၊ တထာ ဟိ ဓီရာ သုကတညုရူပါ.

၂၄. ‘‘ဒဒါမိ တေ ဂါမဝရာနိ ပဉ္စ၊ ဒါသီသတံ သတ္တ ဂဝံသတာနိ၊

ပရောသဟဿဉ္စ သုဝဏ္ဏနိက္ခေ၊ ဘရိယာ စ တေ သာဒိသီ ဒွေ ဒဒါမိ.

၂၅. ‘‘ဧဝံ သတံ ဟောတိ သမေစ္စ ရာဇ၊ နက္ခတ္တရာဇာရိဝ တာရကာနံ၊

အာပူရတီ ကာသိပတီ တထာဟံ၊ တယာပိ မေ သင်္ဂမော အဇ္ဇ လဒ္ဓေါ’’တိ.

တတ္ထ သာဒိသီတိ ရူပဝဏ္ဏဇာတိကုလပဒေသေန မယာ သာဒိသီ ဧကသဒိသာ ဒွေ မဟာယသာ ဘရိယာ စ မေ ဒေဟီတိ အတ္ထော. ဘိံသရူပေါတိ ကိံ နု တေ ဗြာဟ္မဏ ဗလဝရူပသီလာစာရဂုဏသင်္ခါတံ တပေါကမ္မံ အတ္ထီတိ ပုစ္ဆတိ. မန္တာ နု တေတိ ဥဒါဟု ဝိစိတြရူပါ သဗ္ဗတ္ထသာဓကာ မန္တာ တေ အတ္ထိ. အဿဝါတိ ဝစနကာရကာ ဣစ္ဆိတိစ္ဆိတဒါယကာ ယက္ခာ ဝါ တေ ကေစိ သန္တိ. ကတ္တန္တိ ကတံ၊ ဥဒါဟု တယာ ကတံ ကိဉ္စိ မမ အတ္ထံ အဘိဇာနာသီတိ ပုစ္ဆတိ. သင်္ဂတိမတ္တန္တိ သမာဂမမတ္တံ တယာ သဒ္ဓိံ ပုဗ္ဗေ မမ အာသီတိ ဝဒတိ. ဇာနတော မေတိ ဇာနန္တဿ မမ ဣဒံ ပဌမံ တဝ ဒဿနံ. န တာဘိဇာနာမီတိ န တံ အဘိဇာနာမိ. တိမီသိကာယန္တိ ဗဟလတိမိရာယံ ရတ္တိယံ. တေ တတ္ထ ဌတွာနာတိ တေ မယံ တသ္မိံ အံသေန အံသံ ဃဋ္ဋိတဋ္ဌာနေ ဌတွာ ဝီတိသာရယိမှ တတ္ထာတိ တသ္မိံယေဝ ဌာနေ သရိတဗ္ဗယုတ္တကံ ကထံ ဝီတိသာရယိမှ၊ အဟံ ‘‘ဘိက္ခာဘာဇနံ မေ တယာ ဘိန္နံ၊ ဘတ္တမူလံ မေ ဒေဟီ’’တိ အဝစံ၊ တွံ ‘‘ဣဒါနာဟံ တဝ ဘတ္တမူလံ ဒါတုံ န သက္ကောမိ၊ အဟံ ခေါ ပန ကာသိကရညော ပုတ္တော ဇုဏှကုမာရော နာမ၊ မယိ ရဇ္ဇေ ပတိဋ္ဌိတေ အာဂန္တွာ မံ ဓနံ ယာစေယျာသီ’’တိ အဝစာတိ ဣမံ သာရဏီယကထံ ကရိမှာတိ အာဟ. သာယေဝ နော သင်္ဂတိမတ္တမာသီတိ ဒေဝ၊ အမှာကံ သာယေဝ အညမညံ သင်္ဂတိမတ္တမာသိ၊ ဧကမုဟုတ္တိကမဟောသီတိ ဒီပေတိ. တတောတိ တတော ပန တံမုဟုတ္တိကမိတ္တဓမ္မတော ပစ္ဆာ ဝါ ပုရေ ဝါ ကဒါစိ အမှာကံ သင်္ဂတိ နာမ န ဘူတပုဗ္ဗာ.

န ပဏ္ဍိတာတိ ဗြာဟ္မဏ ပဏ္ဍိတာ နာမ တံမုဟုတ္တိကံ သင်္ဂတိံ ဝါ စိရကာလသန္ထဝါနိ ဝါ ယံ ကိဉ္စိ ပုဗ္ဗေ ကတဂုဏံ ဝါ န နာသေန္တိ. ဗဟုမ္ပီတိ ဗဟုကမ္ပိ. အကတညုရူပါတိ ယသ္မာ ဗာလာ အကတညုသဘာဝါ၊ တသ္မာ တေသု ဗဟုမ္ပိ ကတံ နဿတီတိ အတ္ထော. သုကတညုရူပါတိ သုဋ္ဌု ကတညုသဘာဝါ. ဧတ္ထာပိ တတ္ထာပိ တထာ ဟီတိ ဟိ-ကာရော ကာရဏတ္ထော. ဒဒါမိ တေတိ ဗြာဟ္မဏေန ယာစိတယာစိတံ ဒဒန္တော ဧဝမာဟ. ဧဝံ သတန္တိ ဗြာဟ္မဏော ရညော အနုမောဒနံ ကရောန္တော ဝဒတိ၊ သတံ သပ္ပုရိသာနံ ဧကဝါရမ္ပိ သမေစ္စ သင်္ဂတိ နာမ ဧဝံ ဟောတိ. နက္ခတ္တရာဇာရိဝါတိ ဧတ္ထ ရ-ကာရော နိပါတမတ္တံ. တာရကာနန္တိ တာရကဂဏမဇ္ဈေ. ကာသိပတီတိ ရာဇာနမာလပတိ. ဣဒံ ဝုတ္တံ ဟောတိ – ‘‘ဒေဝ၊ ကာသိရဋ္ဌာဓိပတိ ယထာ စန္ဒော တာရကာနံ မဇ္ဈေ ဌိတော တာရကဂဏပရိဝုတော ပါဋိပဒတော ပဋ္ဌာယ ယာဝ ပုဏ္ဏမာ အာပူရတိ၊ တထာ အဟမ္ပိ အဇ္ဇ တယာ ဒိန္နေဟိ ဂါမဝရာဒီဟိ အာပူရာမီ’’တိ. တယာပိ မေတိ မယာ ပုဗ္ဗေ တယာ သဒ္ဓိံ လဒ္ဓေါပိ သင်္ဂမော အလဒ္ဓေါဝ၊ အဇ္ဇ ပန မမ မနောရထဿ နိပ္ဖန္နတ္တာ မယာ တယာ သဟ သင်္ဂမော လဒ္ဓေါ နာမာတိ နိပ္ဖန္နံ မေ တယာ သဒ္ဓိံ မိတ္တဖလန္တိ ဝဒတိ. ဗောဓိသတ္တော တဿ မဟန္တံ ယသံ အဒါသိ.

သတ္ထာ ဣမံ ဓမ္မဒေသနံ အာဟရိတွာ ‘‘န၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဣဒါနေဝ၊ ပုဗ္ဗေပါဟံ အာနန္ဒံ ဝရေန သန္တပ္ပေသိံ ယေဝါ’’တိ ဝတွာ ဇာတကံ သမောဓာနေသိ – ‘‘တဒါ ဗြာဟ္မဏော အာနန္ဒော အဟောသိ၊ ရာဇာ ပန အဟမေဝ အဟောသိ’’န္တိ.

ဇုဏှဇာတကဝဏ္ဏနာ ဒုတိယာ.

[၄၅၇] ၃. ဓမ္မဒေဝပုတ္တဇာတကဝဏ္ဏနာ

ယသောကရော ပုညကရောဟမသ္မီတိ ဣဒံ သတ္ထာ ဇေတဝနေ ဝိဟရန္တော ဒေဝဒတ္တဿ ပထဝိပဝေသနံ အာရဗ္ဘ ကထေသိ. တဒါ ဟိ ဘိက္ခူ ဓမ္မသဘာယံ ကထံ သမုဋ္ဌာပေသုံ ‘‘အာဝုသော၊ ဒေဝဒတ္တော တထာဂတေန သဒ္ဓိံ ပဋိဝိရုဇ္ဈိတွာ ပထဝိံ ပဝိဋ္ဌော’’တိ. သတ္ထာ အာဂန္တွာ ‘‘ကာယ နုတ္ထ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဧတရဟိ ကထာယ သန္နိသိန္နာ’’တိ ပုစ္ဆိတွာ ‘‘ဣမာယ နာမာ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘န ဣဒါနေဝေသ၊ ဘိက္ခဝေ၊ မမ ဇိနစက္ကေ ပဟာရံ ဒတွာ ပထဝိံ ပဝိဋ္ဌော၊ ပုဗ္ဗေပိ ဓမ္မစက္ကေ ပဟာရံ ဒတွာ ပထဝိံ ပဝိသိတွာ အဝီစိပရာယဏော ဇာတောယေဝါ’’တိ ဝတွာ အတီတံ အာဟရိ.

အတီတေ ဗာရာဏသိယံ ဗြဟ္မဒတ္တေ ရဇ္ဇံ ကာရေန္တေ ဗောဓိသတ္တော ကာမာဝစရဒေဝလောကေ ဓမ္မော နာမ ဒေဝပုတ္တော ဟုတွာ နိဗ္ဗတ္တိ၊ ဒေဝဒတ္တော အဓမ္မော နာမ. တေသု ဓမ္မော ဒိဗ္ဗာလင်္ကာရပဋိမဏ္ဍိတော ဒိဗ္ဗရထဝရမဘိရုယှ အစ္ဆရာဂဏပရိဝုတော မနုဿေသု သာယမာသံ ဘုဉ္ဇိတွာ အတ္တနော အတ္တနော ဃရဒွါရေ သုခကထာယ နိသိန္နေသု ပုဏ္ဏမုပေါသထဒိဝသေ ဂါမနိဂမဇနပဒရာဇဓာနီသု အာကာသေ ဌတွာ ‘‘ပါဏာတိပါတာဒီဟိ ဒသဟိ အကုသလကမ္မပထေဟိ ဝိရမိတွာ မာတုပဋ္ဌာနဓမ္မံ ပိတုပဋ္ဌာနဓမ္မံ တိဝိဓသုစရိတဓမ္မဉ္စ ပူရေထ၊ ဧဝံ သဂ္ဂပရာယဏာ ဟုတွာ မဟန္တံ ယသံ အနုဘဝိဿထာ’’တိ မနုဿေ ဒသ ကုသလကမ္မပထေ သမာဒပေန္တော ဇမ္ဗုဒီပံ ပဒက္ခိဏံ ကရောတိ. အဓမ္မော ပန ဒေဝပုတ္တော ‘‘ပါဏံ ဟနထာ’’တိအာဒိနာ နယေန ဒသ အကုသလကမ္မပထေ သမာဒပေန္တော ဇမ္ဗုဒီပံ ဝါမံ ကရောတိ. အထ တေသံ အာကာသေ ရထာ သမ္မုခါ အဟေသုံ. အထ နေသံ ပရိသာ ‘‘တုမှေ ကဿ၊ တုမှေ ကဿာ’’တိ ပုစ္ဆိတွာ ‘‘မယံ ဓမ္မဿ၊ မယံ အဓမ္မဿာ’’တိ ဝတွာ မဂ္ဂါ ဩက္ကမိတွာ ဒွိဓာ ဇာတာ. ဓမ္မောပိ အဓမ္မံ အာမန္တေတွာ ‘‘သမ္မ၊ တွံ အဓမ္မော၊ အဟံ ဓမ္မော၊ မဂ္ဂေါ မယှံ အနုစ္ဆဝိကော၊ တဝ ရထံ ဩက္ကာမေတွာ မယှံ မဂ္ဂံ ဒေဟီ’’တိ ပဌမံ ဂါထမာဟ –

၂၆. ‘‘ယသောကရော ပုညကရောဟမသ္မိ၊ သဒါတ္ထုတော သမဏဗြာဟ္မဏာနံ၊

မဂ္ဂါရဟော ဒေဝမနုဿပူဇိတော၊ ဓမ္မော အဟံ ဒေဟိ အဓမ္မ မဂ္ဂ’’န္တိ.

တတ္ထ ယသောကရောတိ အဟံ ဒေဝမနုဿာနံ ယသဒါယကော. ဒုတိယပဒေပိ ဧသေဝ နယော. သဒါတ္ထုတောတိ သဒါ ထုတော နိစ္စပသတ္ထော. တတော ပရာ –

၂၇. ‘‘အဓမ္မယာနံ ဒဠှမာရုဟိတွာ၊ အသန္တသန္တော ဗလဝါဟမသ္မိ၊

သ ကိဿ ဟေတုမှိ တဝဇ္ဇ ဒဇ္ဇံ၊ မဂ္ဂံ အဟံ ဓမ္မ အဒိန္နပုဗ္ဗံ.

၂၈. ‘‘ဓမ္မော ဟဝေ ပါတုရဟောသိ ပုဗ္ဗေ၊ ပစ္ဆာ အဓမ္မော ဥဒပါဒိ လောကေ၊

ဇေဋ္ဌော စ သေဋ္ဌော စ သနန္တနော စ၊ ဥယျာဟိ ဇေဋ္ဌဿ ကနိဋ္ဌ မဂ္ဂါ.

၂၉. ‘‘န ယာစနာယ နပိ ပါတိရူပါ၊ န အရဟတာ တေဟံ ဒဒေယျံ မဂ္ဂံ၊

ယုဒ္ဓဉ္စ နော ဟောတု ဥဘိန္နမဇ္ဇ၊ ယုဒ္ဓမှိ ယော ဇေဿတိ တဿ မဂ္ဂေါ.

၃၀. ‘‘သဗ္ဗာ ဒိသာ အနုဝိသဋောဟမသ္မိ၊ မဟဗ္ဗလော အမိတယသော အတုလျော၊

ဂုဏေဟိ သဗ္ဗေဟိ ဥပေတရူပေါ၊ ဓမ္မော အဓမ္မ တွံ ကထံ ဝိဇေဿသိ.

၃၁. ‘‘လောဟေန ဝေ ဟညတိ ဇာတရူပံ၊ န ဇာတရူပေန ဟနန္တိ လောဟံ၊

သစေ အဓမ္မော ဟဉ္ဆတိ ဓမ္မမဇ္ဇ၊ အယော သုဝဏ္ဏံ ဝိယ ဒဿနေယျံ.

၃၂. ‘‘သစေ တုဝံ ယုဒ္ဓဗလော အဓမ္မ၊ န တုယှ ဝုဍ္ဎာ စ ဂရူ စ အတ္ထိ၊

မဂ္ဂဉ္စ တေ ဒမ္မိ ပိယာပ္ပိယေန၊ ဝါစာဒုရုတ္တာနိပိ တေ ခမာမီ’’တိ. –

ဣမာ ဆ ဂါထာ တေသညေဝ ဝစနပဋိဝစနဝသေန ကထိတာ.

တတ္ထ သ ကိဿ ဟေတုမှိ တဝဇ္ဇ ဒဇ္ဇန္တိ သောမှိ အဟံ အဓမ္မော အဓမ္မယာနံ ရထံ အာရုဠှော အဘီတော ဗလဝါ. ကိံကာရဏာ အဇ္ဇ ဘော ဓမ္မ၊ ကဿစိ အဒိန္နပုဗ္ဗံ မဂ္ဂံ တုယှံ ဒမ္မီတိ. ပုဗ္ဗေတိ ပဌမကပ္ပိကကာလေ ဣမသ္မိံ လောကေ ဒသကုသလကမ္မပထဓမ္မော စ ပုဗ္ဗေ ပါတုရဟောသိ၊ ပစ္ဆာ အဓမ္မော. ဇေဋ္ဌော စာတိ ပုရေ နိဗ္ဗတ္တဘာဝေန အဟံ ဇေဋ္ဌော စ သေဋ္ဌော စ ပေါရာဏကော စ၊ တွံ ပန ကနိဋ္ဌော၊ တသ္မာ မဂ္ဂါ ဥယျာဟီတိ ဝဒတိ. နပိ ပါတိရူပါတိ အဟဉှိ တေ နေဝ ယာစနာယ န ပတိရူပဝစနေန မဂ္ဂါရဟတာယ မဂ္ဂံ ဒဒေယျံ. အနုဝိသဋောတိ အဟံ စတဿော ဒိသာ စတဿော အနုဒိသာတိ သဗ္ဗာ ဒိသာ အတ္တနော ဂုဏေန ပတ္ထဋော ပညာတော ပါကဋော. လောဟေနာတိ အယမုဋ္ဌိကေန. ဟဉ္ဆတီတိ ဟနိဿတိ. တုဝံ ယုဒ္ဓဗလော အဓမ္မာတိ သစေ တွံ ယုဒ္ဓဗလောသိ အဓမ္မ. ဝုဍ္ဎာ စ ဂရူ စာတိ ယဒိ တုယှံ ‘‘ဣမေ ဝုဍ္ဎာ၊ ဣမေ ဂရူ ပဏ္ဍိတာ’’တိ ဧဝံ နတ္ထိ. ပိယာပ္ပိယေနာတိ ပိယေနာပိ အပ္ပိယေနာပိ ဒဒန္တော ပိယေန ဝိယ တေ မဂ္ဂံ ဒဒါမီတိ အတ္ထော.

ဗောဓိသတ္တေန ပန ဣမာယ ဂါထာယ ကထိတက္ခဏေယေဝ အဓမ္မော ရထေ ဌာတုံ အသက္ကောန္တော အဝံသိရော ပထဝိယံ ပတိတွာ ပထဝိယာ ဝိဝရေ ဒိန္နေ ဂန္တွာ အဝီစိမှိယေဝ နိဗ္ဗတ္တိ. ဧတမတ္ထံ ဝိဒိတွာ ဘဂဝါ အဘိသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဟုတွာ သေသဂါထာ အဘာသိ –

၃၃. ‘‘ဣဒဉ္စ သုတွာ ဝစနံ အဓမ္မော၊ အဝံသိရော ပတိတော ဥဒ္ဓပါဒေါ၊

ယုဒ္ဓတ္ထိကော စေ န လဘာမိ ယုဒ္ဓံ၊ ဧတ္တာဝတာ ဟောတိ ဟတော အဓမ္မော.

၃၄. ‘‘ခန္တီဗလော ယုဒ္ဓဗလံ ဝိဇေတွာ၊ ဟန္တွာ အဓမ္မံ နိဟနိတွ ဘူမျာ၊

ပါယာသိ ဝိတ္တော အဘိရုယှ သန္ဒနံ၊ မဂ္ဂေနေဝ အတိဗလော သစ္စနိက္ကမော.

၃၅. ‘‘မာတာ ပိတာ သမဏဗြာဟ္မဏာ စ၊ အသမ္မာနိတာ ယဿ သကေ အဂါရေ၊

ဣဓေဝ နိက္ခိပ္ပ သရီရဒေဟံ၊ ကာယဿ ဘေဒါ နိရယံ ဝဇန္တိ တေ၊

ယထာ အဓမ္မော ပတိတော အဝံသိရော.

၃၆. ‘‘မာတာ ပိတာ သမဏဗြာဟ္မဏာ စ၊ သုသမ္မာနိတာ ယဿ သကေ အဂါရေ၊

ဣဓေဝ နိက္ခိပ္ပ သရီရဒေဟံ၊ ကာယဿ ဘေဒါ သုဂတိံ ဝဇန္တိ တေ၊

ယထာပိ ဓမ္မော အဘိရုယှ သန္ဒန’’န္တိ.

တတ္ထ ယုဒ္ဓတ္ထိကော စေတိ အယံ တဿ ဝိလာပေါ၊ သော ကိရေဝံ ဝိလပန္တောယေဝ ပတိတွာ ပထဝိံ ပဝိဋ္ဌော. ဧတ္တာဝတာတိ ဘိက္ခဝေ၊ ယာဝတာ ပထဝိံ ပဝိဋ္ဌော၊ တာဝတာ အဓမ္မော ဟတော နာမ ဟောတိ. ခန္တီဗလောတိ ဘိက္ခဝေ၊ ဧဝံ အဓမ္မော ပထဝိံ ပဝိဋ္ဌော အဓိဝါသနခန္တီဗလော တံ ယုဒ္ဓဗလံ ဝိဇေတွာ ဝဓိတွာ ဘူမိယံ နိဟနိတွာ ပါတေတွာ ဝိတ္တဇာတတာယ ဝိတ္တော အတ္တနော ရထံ အာရုယှ မဂ္ဂေနေဝ သစ္စနိက္ကမော တထပရက္ကမော ဓမ္မဒေဝပုတ္တော ပါယာသိ. အသမ္မာနိတာတိ အသက္ကတာ. သရီရဒေဟန္တိ ဣမသ္မိံယေဝ လောကေ သရီရသင်္ခါတံ ဒေဟံ နိက္ခိပိတွာ. နိရယံ ဝဇန္တီတိ ယဿ ပါပပုဂ္ဂလဿ ဧတေ သက္ကာရာရဟာ ဂေဟေ အသက္ကတာ၊ တထာရူပါ ယထာ အဓမ္မော ပတိတော အဝံသိရော၊ ဧဝံ အဝံသိရာ နိရယံ ဝဇန္တီတိ အတ္ထော. သုဂတိံ ဝဇန္တီတိ ယဿ ပနေတေ သက္ကတာ၊ တာဒိသာ ပဏ္ဍိတာ ယထာပိ ဓမ္မော သန္ဒနံ အဘိရုယှ ဒေဝလောကံ ဂတော၊ ဧဝံ သုဂတိံ ဝဇန္တီတိ.

သတ္ထာ ဧဝံ ဓမ္မံ ဒေသေတွာ ‘‘န၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဣဒါနေဝ၊ ပုဗ္ဗေပိ ဒေဝဒတ္တော မယာ သဒ္ဓိံ ပဋိဝိရုဇ္ဈိတွာ ပထဝိံ ပဝိဋ္ဌော’’တိ ဝတွာ ဇာတကံ သမောဓာနေသိ – ‘‘တဒါ အဓမ္မော ဒေဝပုတ္တော ဒေဝဒတ္တော အဟောသိ၊ ပရိသာပိဿ ဒေဝဒတ္တပရိသာ၊ ဓမ္မော ပန အဟမေဝ၊ ပရိသာ ဗုဒ္ဓပရိသာယေဝါ’’တိ.

ဓမ္မဒေဝပုတ္တဇာတကဝဏ္ဏနာ တတိယာ.

[၄၅၈] ၄. ဥဒယဇာတကဝဏ္ဏနာ

ဧကာ နိသိန္နာတိ ဣဒံ သတ္ထာ ဇေတဝနေ ဝိဟရန္တော ဧကံ ဥက္ကဏ္ဌိတဘိက္ခုံ အာရဗ္ဘ ကထေသိ. ဝတ္ထု ကုသဇာတကေ (ဇာ. ၂.၂၀.၁ အာဒယော) အာဝိ ဘဝိဿတိ. သတ္ထာ ပန တံ ဘိက္ခုံ ‘‘သစ္စံ ကိရ တွံ ဥက္ကဏ္ဌိတောသီ’’တိ ပုစ္ဆိတွာ ‘‘သစ္စံ၊ ဘန္တေ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘ဘိက္ခု ကသ္မာ ကိလေသဝသေန ဧဝရူပေ နိယျာနိကသာသနေ ပဗ္ဗဇိတွာ ဥက္ကဏ္ဌိတောသိ? ပေါရာဏကပဏ္ဍိတာ သမိဒ္ဓေ ဒွါဒသယောဇနိကေ သုရုန္ဓနနဂရေ ရဇ္ဇံ ကာရေန္တာ ဒေဝစ္ဆရပဋိဘာဂါယ ဣတ္ထိယာ သဒ္ဓိံ သတ္တ ဝဿသတာနိ ဧကဂဗ္ဘေ ဝသန္တာပိ ဣန္ဒြိယာနိ ဘိန္ဒိတွာ လောဘဝသေန န ဩလောကေသု’’န္တိ ဝတွာ အတီတံ အာဟရိ.

အတီတေ ကာသိရဋ္ဌေ သုရုန္ဓနနဂရေ ကာသိရာဇာ ရဇ္ဇံ ကာရေသိ၊ တဿ နေဝ ပုတ္တော၊ န ဓီတာ အဟောသိ. သော အတ္တနော ဒေဝိယော ‘‘ပုတ္တေ ပတ္ထေထာ’’တိ အာဟ. အဂ္ဂမဟေသီပိ ရညော ဝစနံ သမ္ပဋိစ္ဆိတွာ တထာ အကာသိ. တဒါ ဗောဓိသတ္တော ဗြဟ္မလောကာ စဝိတွာ တဿေဝ ရညော အဂ္ဂမဟေသိယာ ကုစ္ဆိမှိ နိဗ္ဗတ္တိ. အထဿ မဟာဇနဿ ဟဒယံ ဝဍ္ဎေတွာ ဇာတဘာဝေန ‘‘ဥဒယဘဒ္ဒေါ’’တိ နာမံ ကရိံသု. ကုမာရဿ ပဒသာ စရဏကာလေ အညောပိ သတ္တော ဗြဟ္မလောကာ စဝိတွာ တဿေဝ ရညော အညတရာယ ဒေဝိယာ ကုစ္ဆိမှိ ကုမာရိကာ ဟုတွာ နိဗ္ဗတ္တိ၊ တဿာပိ ‘‘ဥဒယဘဒ္ဒါ’’တိ နာမံ ကရိံသု. ကုမာရော ဝယပ္ပတ္တော သဗ္ဗသိပ္ပနိပ္ဖတ္တိံ ပါပုဏိ၊ ဇာတဗြဟ္မစာရီ ပန အဟောသိ၊ သုပိနန္တေနပိ မေထုနဓမ္မံ န ဇာနာတိ၊ န တဿ ကိလေသေသု စိတ္တံ အလ္လီယိ. ရာဇာ ပုတ္တံ ရဇ္ဇေ အဘိသိဉ္စိတုကာမော ‘‘ကုမာရဿ ဣဒါနိ ရဇ္ဇသုခသေဝနကာလော၊ နာဋကာပိဿ ပစ္စုပဋ္ဌာပေဿာမီ’’တိ သာသနံ ပေသေသိ. ဗောဓိသတ္တော ‘‘န မယှံ ရဇ္ဇေနတ္ထော၊ ကိလေသေသု မေ စိတ္တံ န အလ္လီယတီ’’တိ ပဋိက္ခိပိတွာ ပုနပ္ပုနံ ဝုစ္စမာနော ရတ္တဇမ္ဗုနဒမယံ ဣတ္ထိရူပံ ကာရေတွာ ‘‘ဧဝရူပံ ဣတ္ထိံ လဘမာနော ရဇ္ဇံ သမ္ပဋိစ္ဆိဿာမီ’’တိ မာတာပိတူနံ ပေသေသိ. တေ တံ သုဝဏ္ဏရူပကံ သကလဇမ္ဗုဒီပံ ပရိဟာရာပေတွာ တထာရူပံ ဣတ္ထိံ အလဘန္တာ ဥဒယဘဒ္ဒံ အလင်္ကာရေတွာ တဿ သန္တိကေ ဌပေသုံ. သာ တံ သုဝဏ္ဏရူပကံ အဘိဘဝိတွာ အဋ္ဌာသိ. အထ နေသံ အနိစ္ဆမာနာနညေဝ ဝေမာတိကံ ဘဂိနိံ ဥဒယဘဒ္ဒကုမာရိံ အဂ္ဂမဟေသိံ ကတွာ ဗောဓိသတ္တံ ရဇ္ဇေ အဘိသိဉ္စိံသု. တေ ပန ဒွေပိ ဗြဟ္မစရိယဝါသမေဝ ဝသိံသု.

အပရဘာဂေ မာတာပိတူနံ အစ္စယေန ဗောဓိသတ္တော ရဇ္ဇံ ကာရေသိ. ဥဘော ဧကဂဗ္ဘေ ဝသမာနာပိ လောဘဝသေန ဣန္ဒြိယာနိ ဘိန္ဒိတွာ အညမညံ န ဩလောကေသုံ၊ အပိစ ခေါ ပန ‘‘ယော အမှေသု ပဌမတရံ ကာလံ ကရောတိ၊ သော နိဗ္ဗတ္တဋ္ဌာနတော အာဂန္တွာ ‘အသုကဋ္ဌာနေ နိဗ္ဗတ္တောသ္မီ’တိ အာရောစေတူ’’တိ သင်္ဂရမကံသု. အထ ခေါ ဗောဓိသတ္တော အဘိသေကတော သတ္တဝဿသတစ္စယေန ကာလမကာသိ. အညော ရာဇာ နာဟောသိ၊ ဥဒယဘဒ္ဒါယယေဝ အာဏာ ပဝတ္တိ. အမစ္စာ ရဇ္ဇံ အနုသာသိံသု. ဗောဓိသတ္တောပိ စုတိက္ခဏေ တာဝတိံသဘဝနေ သက္ကတ္တံ ပတွာ ယသမဟန္တတာယ သတ္တာဟံ အနုဿရိတုံ နာသက္ခိ. ဣတိ သော မနုဿဂဏနာယ သတ္တဝဿသတစ္စယေန အာဝဇ္ဇေတွာ ‘‘ဥဒယဘဒ္ဒံ ရာဇဓီတရံ ဓနေန ဝီမံသိတွာ သီဟနာဒံ နဒါပေတွာ ဓမ္မံ ဒေသေတွာ သင်္ဂရံ မောစေတွာ အာဂမိဿာမီ’’တိ စိန္တေသိ. တဒါ ကိရ မနုဿာနံ ဒသဝဿသဟဿာယုကကာလော ဟောတိ. ရာဇဓီတာပိ တံ ဒိဝသံ ရတ္တိဘာဂေ ပိဟိတေသု ဒွါရေသု ဌပိတအာရက္ခေ သတ္တဘူမိကပါသာဒဝရတလေ အလင်္ကတသိရိဂဗ္ဘေ ဧကိကာဝ နိစ္စလာ အတ္တနော သီလံ အာဝဇ္ဇမာနာ နိသီဒိ. အထ သက္ကော သုဝဏ္ဏမာသကပူရံ ဧကံ သုဝဏ္ဏပါတိံ အာဒါယ အာဂန္တွာ သယနဂဗ္ဘေယေဝ ပါတုဘဝိတွာ ဧကမန္တံ ဌိတော တာယ သဒ္ဓိံ သလ္လပန္တော ပဌမံ ဂါထမာဟ –

၃၇. ‘‘ဧကာ နိသိန္နာ သုစိ သညတူရူ၊ ပါသာဒမာရုယှ အနိန္ဒိတင်္ဂီ၊

ယာစာမိ တံ ကိန္နရနေတ္တစက္ခု၊ ဣမေကရတ္တိံ ဥဘယော ဝသေမာ’’တိ.

တတ္ထ သုစီတိ သုစိဝတ္ထနိဝတ္ထာ. သညတူရူတိ သုဋ္ဌု ဌပိတဦရူ၊ ဣရိယာပထံ သဏ္ဌပေတွာ သုစိဝတ္ထာ ဧကိကာဝ နိသိန္နာသီတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. အနိန္ဒိတင်္ဂီတိ ပါဒန္တတော ယာဝ ကေသဂ္ဂါ အနိန္ဒိတသရီရာ ပရမသောဘဂ္ဂပ္ပတ္တသရီရာ. ကိန္နရနေတ္တစက္ခူတိ တီဟိ မဏ္ဍလေဟိ ပဉ္စဟိ စ ပသာဒေဟိ ဥပသောဘိတတ္တာ ကိန္နရာနံ နေတ္တသဒိသေဟိ စက္ခူဟိ သမန္နာဂတေ. ဣမေကရတ္တိန္တိ ဣမံ ဧကရတ္တံ အဇ္ဇ ဣမသ္မိံ အလင်္ကတသယနဂဗ္ဘေ ဧကတော ဝသေယျာမာတိ ယာစတိ.

တတော ရာဇဓီတာ ဒွေ ဂါထာ အဘာသိ –

၃၈. ‘‘ဩကိဏ္ဏန္တရပရိခံ၊ ဒဠှမဋ္ဋာလကောဋ္ဌကံ၊

ရက္ခိတံ ခဂ္ဂဟတ္ထေဟိ၊ ဒုပ္ပဝေသမိဒံ ပုရံ.

၃၉. ‘‘ဒဟရဿ ယုဝိနော စာပိ၊ အာဂမော စ န ဝိဇ္ဇတိ၊

အထ ကေန နု ဝဏ္ဏေန၊ သင်္ဂမံ ဣစ္ဆသေ မယာ’’တိ.

တတ္ထ ဩကိဏ္ဏန္တရပရိခန္တိ ဣဒံ ဒွါဒသယောဇနိကံ သုရုန္ဓနပုရံ အန္တရန္တရာ ဥဒကပရိခါနံ ကဒ္ဒမပရိခါနံ သုက္ခပရိခါနံ ဩကိဏ္ဏတ္တာ ဩကိဏ္ဏန္တရပရိခံ. ဒဠှမဋ္ဋာလကောဋ္ဌကန္တိ ထိရတရေဟိ အဋ္ဋာလကေဟိ ဒွါရကောဋ္ဌကေဟိ စ သမန္နာဂတံ. ခဂ္ဂဟတ္ထေဟီတိ အာဝုဓဟတ္ထေဟိ ဒသဟိ ယောဓသဟဿေဟိ ရက္ခိတံ. ဒုပ္ပဝေသမိဒံ ပုရန္တိ ဣဒံ သကလပုရမ္ပိ တဿ အန္တော မာပိတံ မယှံ နိဝါသပုရမ္ပိ ဥဘယံ ကဿစိ ပဝိသိတုံ န သက္ကာ. အာဂမော စာတိ ဣဓ ဣမာယ ဝေလာယ တရုဏဿ ဝါ ယောဗ္ဗနပ္ပတ္တဿ ဝါ ထာမသမ္ပန္နယောဓဿ ဝါ အညဿ ဝါ မဟန္တမ္ပိ ပဏ္ဏာကာရံ ဂဟေတွာ အာဂစ္ဆန္တဿ အာဂမော နာမ နတ္ထိ. သင်္ဂမန္တိ အထ တွံ ကေန ကာရဏေန ဣမာယ ဝေလာယ မယာ သဟ သမာဂမံ ဣစ္ဆသီတိ.

အထ သက္ကော စတုတ္ထံ ဂါထမာဟ –

၄၀. ‘‘ယက္ခောဟမသ္မိ ကလျာဏိ၊ အာဂတောသ္မိ တဝန္တိကေ၊

တွံ မံ နန္ဒယ ဘဒ္ဒန္တေ၊ ပုဏ္ဏကံသံ ဒဒါမိ တေ’’တိ.

တဿတ္ထော – ကလျာဏိ၊ သုန္ဒရဒဿနေ အဟမေကော ဒေဝပုတ္တော ဒေဝတာနုဘာဝေန ဣဓာဂတော၊ တွံ အဇ္ဇ မံ နန္ဒယ တောသေဟိ၊ အဟံ တေ ဣမံ သုဝဏ္ဏမာသကပုဏ္ဏံ သုဝဏ္ဏပါတိံ ဒဒါမီတိ.

တံ သုတွာ ရာဇဓီတာ ပဉ္စမံ ဂါထမာဟ –

၄၁. ‘‘ဒေဝံဝ ယက္ခံ အထ ဝါ မနုဿံ၊ န ပတ္ထယေ ဥဒယမတိစ္စ အညံ၊

ဂစ္ဆေဝ တွံ ယက္ခ မဟာနုဘာဝ၊ မာ စဿု ဂန္တွာ ပုနရာဝဇိတ္ထာ’’တိ.

တဿတ္ထော – အဟံ ဒေဝရာဇ၊ ဒေဝံ ဝါ ယက္ခံ ဝါ ဥဒယံ အတိက္ကမိတွာ အညံ န ပတ္ထေမိ၊ သော တွံ ဂစ္ဆေဝ၊ မာ ဣဓ အဋ္ဌာသိ၊ န မေ တယာ အာဘတေန ပဏ္ဏာကာရေန အတ္ထော၊ ဂန္တွာ စ မာ ဣမံ ဌာနံ ပုနရာဝဇိတ္ထာတိ.

သော တဿာ သီဟနာဒံ သုတွာ အဋ္ဌတွာ ဂတသဒိသော ဟုတွာ တတ္ထေဝ အန္တရဟိတော အဋ္ဌာသိ. သော ပုနဒိဝသေ တာယ ဝေလာယမေဝ သုဝဏ္ဏမာသကပူရံ ရဇတပါတိံ အာဒါယ တာယ သဒ္ဓိံ သလ္လပန္တော ဆဋ္ဌံ ဂါထမာဟ –

၄၂. ‘‘ယာ သာ ရတိ ဥတ္တမာ ကာမဘောဂိနံ၊ ယံဟေတု သတ္တာ ဝိသမံ စရန္တိ၊

မာ တံ ရတိံ ဇီယိ တုဝံ သုစိမှိတေ၊ ဒဒါမိ တေ ရူပိယံ ကံသပူရ’’န္တိ.

တဿတ္ထော – ဘဒ္ဒေ၊ ရာဇဓီတေ ယာ ဧသာ ကာမဘောဂိသတ္တာနံ ရတီသု မေထုနကာမရတိ နာမ ဥတ္တမာ ရတိ၊ ယဿာ ရတိယာ ကာရဏာ သတ္တာ ကာယဒုစ္စရိတာဒိဝိသမံ စရန္တိ၊ တံ ရတိံ တွံ ဘဒ္ဒေ၊ သုစိမှိတေ မနာပဟသိတေ မာ ဇီယိ၊ အဟမ္ပိ အာဂစ္ဆန္တော န တုစ္ဆဟတ္ထော အာဂတော၊ ဟိယျော သုဝဏ္ဏမာသကပူရံ သုဝဏ္ဏပါတိံ အာဟရိံ၊ အဇ္ဇ ရူပိယပါတိံ၊ ဣမံ တေ အဟံ ရူပိယပါတိံ သုဝဏ္ဏပူရံ ဒဒါမီတိ.

ရာဇဓီတာ စိန္တေသိ ‘‘အယံ ကထာသလ္လာပံ လဘန္တော ပုနပ္ပုနံ အာဂမိဿတိ၊ န ဒါနိ တေန သဒ္ဓိံ ကထေဿာမီ’’တိ. သာ ကိဉ္စိ န ကထေသိ.

သက္ကော တဿာ အကထိတဘာဝံ ဉတွာ တတ္ထေဝ အန္တရဟိတော ဟုတွာ ပုနဒိဝသေ တာယမေဝ ဝေလာယ လောဟပါတိံ ကဟာပဏပူရံ အာဒါယ ‘‘ဘဒ္ဒေ၊ တွံ မံ ကာမရတိယာ သန္တပ္ပေဟိ၊ ဣမံ တေ ကဟာပဏပူရံ လောဟပါတိံ ဒဿာမီ’’တိ အာဟ. တံ ဒိသွာ ရာဇဓီတာ သတ္တမံ ဂါထမာဟ –

၄၃. ‘‘နာရိံ နရော နိဇ္ဈပယံ ဓနေန၊ ဥက္ကံသတီ ယတ္ထ ကရောတိ ဆန္ဒံ၊

ဝိပစ္စနီကော တဝ ဒေဝဓမ္မော၊ ပစ္စက္ခတော ထောကတရေန ဧသီ’’တိ.

တဿတ္ထော – ဘော ပုရိသ၊ တွံ ဇဠော. နရော ဟိ နာမ နာရိံ ကိလေသရတိကာရဏာ ဓနေန နိဇ္ဈာပေန္တော သညာပေန္တော ယတ္ထ နာရိယာ ဆန္ဒံ ကရောတိ၊ တံ ဥက္ကံသတိ ဝဏ္ဏေတွာ ထောမေတွာ ဗဟုတရေန ဓနေန ပလောဘေတိ၊ တုယှံ ပနေသော ဒေဝသဘာဝေါ ဝိပစ္စနီကော၊ တွဉှိ မယာ ပစ္စက္ခတော ထောကတရေန ဧသိ၊ ပဌမဒိဝသေ သုဝဏ္ဏပူရံ သုဝဏ္ဏပါတိံ အာဟရိတွာ၊ ဒုတိယဒိဝသေ သုဝဏ္ဏပူရံ ရူပိယပါတိံ၊ တတိယဒိဝသေ ကဟာပဏပူရံ လောဟပါတိံ အာဟရသီတိ.

တံ သုတွာ သက္ကော ‘‘ဘဒ္ဒေ ရာဇကုမာရိ၊ အဟံ ဆေကဝါဏိဇော န နိရတ္ထကေန အတ္ထံ နာသေမိ၊ သစေ တွံ အာယုနာ ဝါ ဝဏ္ဏေန ဝါ ဝဍ္ဎေယျာသိ၊ အဟံ တေ ပဏ္ဏာကာရံ ဝဍ္ဎေတွာ အာဟရေယျံ၊ တွံ ပန ပရိဟာယသေဝ၊ တေနာဟမ္ပိ ဓနံ ပရိဟာပေမီ’’တိ ဝတွာ တိဿော ဂါထာ အဘာသိ –

၄၄. ‘‘အာယု စ ဝဏ္ဏော စ မနုဿလောကေ၊ နိဟီယတိ မနုဇာနံ သုဂတ္တေ၊