၈. အဋ္ဌကနိပါတော

[၄၁၇] ၁. ကစ္စာနိဇာတကဝဏ္ဏနာ

ဩဒါတဝတ္ထာ သုစိ အလ္လကေသာတိ ဣဒံ သတ္ထာ ဇေတဝနေ ဝိဟရန္တော အညတရံ မာတုပေါသကံ ဥပါသကံ အာရဗ္ဘ ကထေသိ. သော ကိရ သာဝတ္ထိယံ ကုလဒါရကော အာစာရသမ္ပန္နော ပိတရိ ကာလကတေ မာတုဒေဝတော ဟုတွာ မုခဓောဝနဒန္တကဋ္ဌဒါနနှာပနပါဒဓောဝနာဒိဝေယျာဝစ္စကမ္မေန စေဝ ယာဂုဘတ္တာဒီဟိ စ မာတရံ ပဋိဇဂ္ဂိ. အထ နံ မာတာ ‘‘တာတ၊ တဝ အညာနိပိ ဃရာဝါသကိစ္စာနိ အတ္ထိ၊ ဧကံ သမဇာတိကံ ကုလကုမာရိကံ ဂဏှာဟိ၊ သာ မံ ပေါသေဿတိ၊ တွမ္ပိ အတ္တနော ကမ္မံ ကရိဿသီ’’တိ အာဟ. ‘‘အမ္မ၊ အဟံ အတ္တနော ဟိတသုခံ အပစ္စာသီသမာနော တုမှေ ဥပဋ္ဌဟာမိ၊ ကော အညော ဧဝံ ဥပဋ္ဌဟိဿတီ’’တိ? ‘‘ကုလဝဍ္ဎနကမ္မံ နာမ တာတ၊ ကာတုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ. ‘‘န မယှံ ဃရာဝါသေန အတ္ထော၊ အဟံ တုမှေ ဥပဋ္ဌဟိတွာ တုမှာကံ ဓူမကာလေ ပဗ္ဗဇိဿာမီ’’တိ. အထဿ မာတာ ပုနပ္ပုနံ ယာစိတွာပိ မနံ အလဘမာနာ တဿ ဆန္ဒံ အဂ္ဂဟေတွာ သမဇာတိကံ ကုလကုမာရိကံ အာနေသိ. သော မာတရံ အပ္ပဋိက္ခိပိတွာ တာယ သဒ္ဓိံ သံဝါသံ ကပ္ပေသိ. သာပိ ‘‘မယှံ သာမိကော မဟန္တေန ဥဿာဟေန မာတရံ ဥပဋ္ဌဟတိ၊ အဟမ္ပိ နံ ဥပဋ္ဌဟိဿာမိ၊ ဧဝမဿ ပိယာ ဘဝိဿာမီ’’တိ စိန္တေတွာ တံ သက္ကစ္စံ ဥပဋ္ဌဟိ. သော ‘‘အယံ မေ မာတရံ သက္ကစ္စံ ဥပဋ္ဌဟီ’’တိ တတော ပဋ္ဌာယ လဒ္ဓလဒ္ဓါနိ မဓုရခါဒနီယာဒီနိ တဿာယေဝ ဒေတိ. သာ အပရဘာဂေ စိန္တေသိ ‘‘အယံ လဒ္ဓလဒ္ဓါနိ မဓုရခါဒနီယာဒီနိ မယှညေဝ ဒေတိ၊ အဒ္ဓါ မာတရံ နီဟရိတုကာမော ဘဝိဿတိ၊ နီဟရဏူပါယမဿာ ကရိဿာမီ’’တိ ဧဝံ အယောနိသော ဥမ္မုဇ္ဇိတွာ ဧကံ ဒိဝသံ အာဟ – ‘‘သာမိ၊ တယိ ဗဟိ နိက္ခမန္တေ တဝ မာတာ မံ အက္ကောသတီ’’တိ. သော တုဏှီ အဟောသိ.

သာ စိန္တေသိ – ‘‘ဣမံ မဟလ္လိကံ ဥဇ္ဈာပေတွာ ပုတ္တဿ ပဋိကူလံ ကာရေဿာမီ’’တိ. တတော ပဋ္ဌာယ ယာဂုံ ဒဒမာနာ အစ္စုဏှံ ဝါ အတိသီတလံ ဝါ အတိလောဏံ ဝါ အလောဏံ ဝါ ဒေတိ. ‘‘အမ္မ၊ အစ္စုဏှာ’’တိ ဝါ ‘‘အတိလောဏာ’’တိ ဝါ ဝုတ္တေ ပူရေတွာ သီတောဒကံ ပက္ခိပတိ. ပုန ‘‘အတိသီတလာ၊ အလောဏာယေဝါ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘ဣဒါနေဝ ‘အစ္စုဏှာ၊ အတိလောဏာ’တိ ဝတွာ ပုန ‘အတိသီတလာ၊ အလောဏာ’တိ ဝဒသိ၊ ကာ တံ တောသေတုံ သက္ခိဿတီ’’တိ မဟာသဒ္ဒံ ကရောတိ. နှာနောဒကမ္ပိ အစ္စုဏှံ ကတွာ ပိဋ္ဌိယံ အာသိဉ္စတိ. ‘‘အမ္မ၊ ပိဋ္ဌိ မေ ဒဟတီ’’တိ စ ဝုတ္တေ ပုန ပူရေတွာ သီတောဒကံ ပက္ခိပတိ. ‘‘အတိသီတံ၊ အမ္မာ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘ဣဒါနေဝ ‘အစ္စုဏှ’န္တိ ဝတွာ ပုန ‘အတိသီတ’န္တိ ဝဒတိ၊ ကာ ဧတိဿာ အဝမာနံ သဟိတုံ သက္ခိဿတီ’’တိ ပဋိဝိဿကာနံ ကထေသိ. ‘‘အမ္မ၊ မဉ္စကေ မေ ဗဟူ မင်္ဂုလာ’’တိ စ ဝုတ္တာ မဉ္စကံ နီဟရိတွာ တဿ ဥပရိ အတ္တနော မဉ္စကံ ပေါထေတွာ ‘‘ပေါထိတော မေ’’တိ အတိဟရိတွာ ပညပေတိ. မဟာဥပါသိကာ ဒိဂုဏေဟိ မင်္ဂုလေဟိ ခဇ္ဇမာနာ သဗ္ဗရတ္တိံ နိသိန္နာဝ ဝီတိနာမေတွာ ‘‘အမ္မ၊ သဗ္ဗရတ္တိံ မင်္ဂုလေဟိ ခါဒိတာမှီ’’တိ ဝဒတိ. ဣတရာ ‘‘ဟိယျော တေ မဉ္စကော ပေါထိတော၊ ကာ ဣမိဿာ ကိစ္စံ နိတ္ထရိတုံ သက္ကောတီ’’တိ ပဋိဝတွာ ‘‘ဣဒါနိ နံ ပုတ္တေန ဥဇ္ဈာပေဿာမီ’’တိ တတ္ထ တတ္ထ ခေဠသိင်္ဃာဏိကာဒီနိ ဝိပ္ပကိရိတွာ ‘‘ကာ ဣမံ သကလဂေဟံ အသုစိံ ကရောတီ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘မာတာ တေ ဧဝရူပံ ကရောတိ၊ ‘မာ ကရီ’တိ ဝုစ္စမာနာ ကလဟံ ကရောတိ၊ အဟံ ဧဝရူပါယ ကာဠကဏ္ဏိယာ သဒ္ဓိံ ဧကဂေဟေ ဝသိတုံ န သက္ကောမိ၊ ဧတံ ဝါ ဃရေ ဝသာပေဟိ၊ မံ ဝါ’’တိ အာဟ.

သော တဿာ ဝစနံ သုတွာ ‘‘ဘဒ္ဒေ၊ တွံ တရုဏာ ယတ္ထ ကတ္ထစိ ဂန္တွာ ဇီဝိတုံ သက္ကာ၊ မာတာ ပန မေ ဇရာဒုဗ္ဗလာ၊ အဟမေဝဿာ ပဋိသရဏံ၊ တွံ နိက္ခမိတွာ အတ္တနော ကုလဂေဟံ ဂစ္ဆာဟီ’’တိ အာဟ. သာ တဿ ဝစနံ သုတွာ ဘီတာ စိန္တေသိ ‘‘န သက္ကာ ဣမံ မာတု အန္တရေ ဘိန္ဒိတုံ၊ ဧကံသေနဿ မာတာ ပိယာ၊ သစေ ပနာဟံ ကုလဃရံ ဂမိဿံ၊ ဝိဓဝဝါသံ ဝသန္တီ ဒုက္ခိတာ ဘဝိဿာမိ၊ ပုရိမနယေနေဝ သဿုံ အာရာဓေတွာ ပဋိဇဂ္ဂိဿာမီ’’တိ. သာ တတော ပဋ္ဌာယ ပုရိမသဒိသမေဝ တံ ပဋိဇဂ္ဂိ. အထေကဒိဝသံ သော ဥပေါသကော ဓမ္မဿဝနတ္ထာယ ဇေတဝနံ ဂန္တွာ သတ္ထာရံ ဝန္ဒိတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ‘‘ကိံ၊ ဥပါသက၊ တွံ ပုညကမ္မေသု န ပမဇ္ဇသိ၊ မာတုဥပဋ္ဌာနကမ္မံ ပူရေသီ’’တိ စ ဝုတ္တော ‘‘အာမ၊ ဘန္တေ၊ သာ ပန မမ မာတာ မယှံ အရုစိယာယေဝ ဧကံ ကုလဒါရိကံ အာနေသိ၊ သာ ဣဒဉ္စိဒဉ္စ အနာစာရကမ္မံ အကာသီ’’တိ သဗ္ဗံ သတ္ထု အာစိက္ခိတွာ ‘‘ဣတိ ဘဂဝါ သာ ဣတ္ထီ နေဝ မံ မာတု အန္တရေ ဘိန္ဒိတုံ သက္ခိ၊ ဣဒါနိ နံ သက္ကစ္စံ ဥပဋ္ဌဟတီ’’တိ အာဟ. သတ္ထာ တဿ ကထံ သုတွာ ‘‘ဣဒါနိ တာဝ တွံ ဥပါသက၊ တဿာ ဝစနံ န အကာသိ၊ ပုဗ္ဗေ ပနေတိဿာ ဝစနေန တဝ မာတရံ နိက္ကဍ္ဎိတွာ မံ နိဿာယ ပုန ဂေဟံ အာနေတွာ ပဋိဇဂ္ဂီ’’တိ ဝတွာ တေန ယာစိတော အတီတံ အာဟရိ.

အတီတေ ဗာရာဏသိယံ ဗြဟ္မဒတ္တေ ရဇ္ဇံ ကာရေန္တေ အညတရဿ ကုလဿ ပုတ္တော ပိတရိ ကာလကတေ မာတုဒေဝတော ဟုတွာ ဝုတ္တနိယာမေနေဝ မာတရံ ပဋိဇဂ္ဂီတိ သဗ္ဗံ ဟေဋ္ဌာ ကထိတနယေနေဝ ဝိတ္ထာရေတဗ္ဗံ. ‘‘အဟံ ဧဝရူပါယ ကာဠကဏ္ဏိယာ သဒ္ဓိံ ဝသိတုံ န သက္ကောမိ၊ ဧတံ ဝါ ဃရေ ဝသာပေဟိ၊ မံ ဝါ’’တိ ဝုတ္တေ တဿာ ကထံ ဂဟေတွာ ‘‘မာတုယေဝ မေ ဒေါသော’’တိ မာတရံ အာဟ ‘‘အမ္မ၊ တွံ နိစ္စံ ဣမသ္မိံ ဃရေ ကလဟံ ကရောသိ၊ ဣတော နိက္ခမိတွာ အညသ္မိံ ယထာရုစိတေ ဌာနေ ဝသာဟီ’’တိ. သာ ‘‘သာဓူ’’တိ ရောဒမာနာ နိက္ခမိတွာ ဧကံ သမိဒ္ဓကုလံ နိဿာယ ဘတိံ ကတွာ ဒုက္ခေန ဇီဝိကံ ကပ္ပေသိ. သဿုယာ ဃရာ နိက္ခန္တကာလေ သုဏိသာယ ဂဗ္ဘော ပတိဋ္ဌဟိ. သာ ‘‘တာယ ကာဠကဏ္ဏိယာ ဂေဟေ ဝသမာနာယ ဂဗ္ဘမ္ပိ န ပဋိလဘိံ၊ ဣဒါနိ မေ ဂဗ္ဘော လဒ္ဓေါ’’တိ ပတိနော စ ပဋိဝိဿကာနဉ္စ ကထေန္တီ ဝိစရတိ.

အပရဘာဂေ ပုတ္တံ ဝိဇာယိတွာ သာမိကံ အာဟ ‘‘တဝ မာတရိ ဂေဟေ ဝသမာနာယ ပုတ္တံ န လဘိံ၊ ဣဒါနိ မေ လဒ္ဓေါ၊ ဣမိနာပိ ကာရဏေန တဿာ ကာဠကဏ္ဏိဘာဝံ ဇာနာဟီ’’တိ. ဣတရာ ‘‘မမ ကိရ နိက္ကဍ္ဎိတကာလေ ပုတ္တံ လဘီ’’တိ သုတွာ စိန္တေသိ ‘‘အဒ္ဓါ ဣမသ္မိံ လောကေ ဓမ္မော မတော ဘဝိဿတိ၊ သစေ ဟိ ဓမ္မော မတော န ဘဝေယျ၊ မာတရံ ပေါထေတွာ နိက္ကဍ္ဎန္တာ ပုတ္တံ န လဘေယျုံ၊ သုခံ န ဇီဝေယျုံ၊ ဓမ္မဿ မတကဘတ္တံ ဒဿာမီ’’တိ. သာ ဧကဒိဝသံ တိလပိဋ္ဌဉ္စ တဏ္ဍုလဉ္စ ပစနထာလိဉ္စ ဒဗ္ဗိဉ္စ အာဒါယ အာမကသုသာနံ ဂန္တွာ တီဟိ မနုဿသီသေဟိ ဥဒ္ဓနံ ကတွာ အဂ္ဂိံ ဇာလေတွာ ဥဒကံ ဩရုယှ သသီသံ နှတွာ သာဋကံ နိဝါသေတွာ မုခံ ဝိက္ခာလေတွာ ဥဒ္ဓနဋ္ဌာနံ ဂန္တွာ ကေသေ မောစေတွာ တဏ္ဍုလေ ဓောဝိတုံ အာရဘိ. တဒါ ဗောဓိသတ္တော သက္ကော ဒေဝရာဇာ အဟောသိ. ဗောဓိသတ္တာ စ နာမ အပ္ပမတ္တာ ဟောန္တိ၊ သော တသ္မိံ ခဏေ လောကံ ဩလောကေန္တော တံ ဒုက္ခပ္ပတ္တံ ‘‘ဓမ္မော မတော’’တိ သညာယ ဓမ္မဿ မတကဘတ္တံ ဒါတုကာမံ ဒိသွာ ‘‘အဇ္ဇ မယှံ ဗလံ ဒဿေဿာမီ’’တိ ဗြာဟ္မဏဝေသေန မဟာမဂ္ဂံ ပဋိပန္နော ဝိယ ဟုတွာ တံ ဒိသွာ မဂ္ဂါ ဩက္ကမ္မ တဿာ သန္တိကေ ဌတွာ ‘‘အမ္မ၊ သုသာနေ အာဟာရံ ပစန္တာ နာမ နတ္ထိ၊ တွံ ဣမိနာ ဣဓ ပက္ကေန တိလောဒနေန ကိံ ကရိဿသီ’’တိ ကထံ သမုဋ္ဌာပေန္တော ပဌမံ ဂါထမာဟ –

၁. ‘‘ဩဒါတဝတ္ထာ သုစိ အလ္လကေသာ၊ ကစ္စာနိ ကိံ ကုမ္ဘိမဓိဿယိတွာ၊

ပိဋ္ဌာ တိလာ ဓောဝသိ တဏ္ဍုလာနိ၊ တိလောဒနော ဟေဟိတိ ကိဿဟေတူ’’တိ.

တတ္ထ ကစ္စာနီတိ တံ ဂေါတ္တေန အာလပတိ. ကုမ္ဘိမဓိဿယိတွာတိ ပစနထာလိကံ မနုဿသီသုဒ္ဓနံ အာရောပေတွာ. ဟေဟိတီတိ အယံ တိလောဒနော ကိဿ ဟေတု ဘဝိဿတိ၊ ကိံ အတ္တနာ ဘုဉ္ဇိဿသိ၊ ဥဒါဟု အညံ ကာရဏမတ္ထီတိ.

အထဿ သာ အာစိက္ခန္တီ ဒုတိယံ ဂါထမာဟ –

၂. ‘‘န ခေါ အယံ ဗြာဟ္မဏ ဘောဇနတ္ထာ၊ တိလောဒနော ဟေဟိတိ သာဓုပက္ကော၊

ဓမ္မော မတော တဿ ပဟုတ္တမဇ္ဇ၊ အဟံ ကရိဿာမိ သုသာနမဇ္ဈေ’’တိ.

တတ္ထ ဓမ္မောတိ ဇေဋ္ဌာပစာယနဓမ္မော စေဝ တိဝိဓသုစရိတဓမ္မော စ. တဿ ပဟုတ္တမဇ္ဇာတိ တဿာဟံ ဓမ္မဿ ဣဒံ မတကဘတ္တံ ကရိဿာမီတိ အတ္ထော.

တတော သက္ကော တတိယံ ဂါထမာဟ –

၃. ‘‘အနုဝိစ္စ ကစ္စာနိ ကရောဟိ ကိစ္စံ၊ ဓမ္မော မတော ကော နု တဝေဝ သံသိ၊

သဟဿနေတ္တော အတုလာနုဘာဝေါ၊ န မိယျတီ ဓမ္မဝရော ကဒါစီ’’တိ.

တတ္ထ အနုဝိစ္စာတိ ဥပပရိက္ခိတွာ ဇာနိတွာ. ကော နု တဝေဝ သံသီတိ ကော နု တဝ ဧဝံ အာစိက္ခိ. သဟဿနေတ္တောတိ အတ္တာနံ ဓမ္မဝရံ ဥတ္တမဓမ္မံ ကတွာ ဒဿေန္တော ဧဝမာဟ.

တံ ဝစနံ သုတွာ ဣတရာ ဒွေ ဂါထာ အဘာသိ –

၄. ‘‘ဒဠှပ္ပမာဏံ မမ ဧတ္ထ ဗြဟ္မေ၊ ဓမ္မော မတော နတ္ထိ မမေတ္ထ ကင်္ခါ၊

ယေ ယေဝ ဒါနိ ပါပါ ဘဝန္တိ၊ တေ တေဝ ဒါနိ သုခိတာ ဘဝန္တိ.

၅. ‘‘သုဏိသာ ဟိ မယှံ ဝဉ္ဈာ အဟောသိ၊ သာ မံ ဝဓိတွာန ဝိဇာယိ ပုတ္တံ၊

သာ ဒါနိ သဗ္ဗဿ ကုလဿ ဣဿရာ၊ အဟံ ပနမှိ အပဝိဒ္ဓါ ဧကိကာ’’တိ.

တတ္ထ ဒဠှပ္ပမာဏန္တိ ဒဠှံ ထိရံ နိဿံသယံ ဗြာဟ္မဏ ဧတ္ထ မမ ပမာဏန္တိ ဝဒတိ. ယေ ယေတိ တဿ မတဘာဝေ ကာရဏံ ဒဿေန္တီ ဧဝမာဟ. ဝဓိတွာနာတိ ပေါထေတွာ နိက္ကဍ္ဎိတွာ. အပဝိဒ္ဓါတိ ဆဍ္ဍိတာ အနာထာ ဟုတွာ ဧကိကာ ဝသာမိ.

တတော သက္ကော ဆဋ္ဌံ ဂါထမာဟ –

၆. ‘‘ဇီဝါမိ ဝေါဟံ န မတောဟမသ္မိ၊ တဝေဝ အတ္ထာယ ဣဓာဂတောသ္မိ၊

ယာ တံ ဝဓိတွာန ဝိဇာယိ ပုတ္တံ၊ သဟာဝ ပုတ္တေန ကရောမိ ဘသ္မ’’န္တိ.

တတ္ထ ဝေါတိ နိပါတမတ္တံ.

ဣတရာ တံ သုတွာ ‘‘ဓီ အဟံ ကိံ ကထေသိံ၊ မမ နတ္တု အမရဏကာရဏံ ကရိဿာမီ’’တိ သတ္တမံ ဂါထမာဟ –

၇. ‘‘ဧဝဉ္စ တေ ရုစ္စတိ ဒေဝရာဇ၊ မမေဝ အတ္ထာယ ဣဓာဂတောသိ၊

အဟဉ္စ ပုတ္တော သုဏိသာ စ နတ္တာ၊ သမ္မောဒမာနာ ဃရမာဝသေမာ’’တိ.

အထဿာ သက္ကော အဋ္ဌမံ ဂါထမာဟ –

၈. ‘‘ဧဝဉ္စ တေ ရုစ္စတိ ကာတိယာနိ၊ ဟတာပိ သန္တာ န ဇဟာသိ ဓမ္မံ၊

တုဝဉ္စ ပုတ္တော သုဏိသာ စ နတ္တာ၊ သမ္မောဒမာနာ ဃရမာဝသေထာ’’တိ.

တတ္ထ ဟတာပိ သန္တာတိ ယဒိ တွံ ပေါထိတာပိ နိက္ကဍ္ဎိတာပိ သမာနာ တဝ ဒါရကေသု မေတ္တဓမ္မံ န ဇဟာသိ၊ ဧဝံ သန္တေ ယထာ တွံ ဣစ္ဆသိ၊ တထာ ဟောတု၊ အဟံ တေ ဣမသ္မိံ ဂုဏေ ပသန္နောတိ.

ဧဝဉ္စ ပန ဝတွာ အလင်္ကတပဋိယတ္တော သက္ကော အတ္တနော အာနုဘာဝေန အာကာသေ ဌတွာ ‘‘ကစ္စာနိ တွံ မာ ဘာယိ၊ ပုတ္တော စ တေ သုဏိသာ စ မမာနုဘာဝေန အာဂန္တွာ အန္တရာမဂ္ဂေ တံ ခမာပေတွာ အာဒါယ ဂမိဿန္တိ၊ အပ္ပမတ္တာ ဟောဟီ’’တိ ဝတွာ အတ္တနော ဌာနမေဝ ဂတော. တေပိ သက္ကာနုဘာဝေန တဿာ ဂုဏံ အနုဿရိတွာ ‘‘ကဟံ နော မာတာ’’တိ အန္တောဂါမေ မနုဿေ ပုစ္ဆိတွာ ‘‘သုသာနာဘိမုခံ ဂတာ’’တိ သုတွာ ‘‘အမ္မ၊ အမ္မာ’’တိ သုသာနမဂ္ဂံ ပဋိပဇ္ဇိတွာ တံ ဒိသွာဝ ပါဒေသု ပတိတွာ ‘‘အမ္မ၊ အမှာကံ ဒေါသံ ခမာဟီ’’တိ တံ ခမာပေသုံ. သာပိ နတ္တာရံ ဂဏှိ. ဣတိ တေ သမ္မောဒမာနာ ဂေဟံ ဂန္တွာ တတော ပဋ္ဌာယ သမဂ္ဂဝါသံ ဝသိံသု.

၉. ‘‘သာ ကာတိယာနီ သုဏိသာယ သဒ္ဓိံ၊ သမ္မောဒမာနာ ဃရမာဝသိတ္ထ၊

ပုတ္တော စ နတ္တာ စ ဥပဋ္ဌဟိံသု၊ ဒေဝါနမိန္ဒေန အဓိဂ္ဂဟီတာ’’တိ. –

အယံ အဘိသမ္ဗုဒ္ဓဂါထာ.

တတ္ထ သာ ကာတိယာနီတိ ဘိက္ခဝေ၊ သာ ကစ္စာနဂေါတ္တာ. ဒေဝါနမိန္ဒေန အဓိဂ္ဂဟီတာတိ ဒေဝိန္ဒေန သက္ကေန အနုဂ္ဂဟိတာ ဟုတွာ တဿာနုဘာဝေန သမဂ္ဂဝါသံ ဝသိံသူတိ.

သတ္ထာ ဣမံ ဓမ္မဒေသနံ အာဟရိတွာ သစ္စာနိ ပကာသေတွာ ဇာတကံ သမောဓာနေသိ၊ သစ္စပရိယောသာနေ သော ဥပါသကော သောတာပတ္တိဖလေ ပတိဋ္ဌဟိ. တဒါ မာတုပေါသကော ဧတရဟိ မာတုပေါသကော အဟောသိ၊ ဘရိယာပိဿ တဒါ ဘရိယာယေဝ၊ သက္ကော ပန အဟမေဝ အဟောသိန္တိ.

ကစ္စာနိဇာတကဝဏ္ဏနာ ပဌမာ.

[၄၁၈] ၂. အဋ္ဌသဒ္ဒဇာတကဝဏ္ဏနာ

ဣဒံ ပုရေ နိန္နမာဟူတိ ဣဒံ သတ္ထာ ဇေတဝနေ ဝိဟရန္တော ကောသလရညော အဍ္ဎရတ္တသမယေ သုတံ ဘိံသနကံ အဝိနိဗ္ဘောဂသဒ္ဒံ အာရဗ္ဘ ကထေသိ. ဝတ္ထု ဟေဋ္ဌာ လောဟကုမ္ဘိဇာတကေ (ဇာ. ၁.၄.၅၃ အာဒယော) ကထိတသဒိသမေဝ. ဣဓ ပန သတ္ထာ ‘‘မယှံ၊ ဘန္တေ၊ ဣမေသံ သဒ္ဒါနံ သုတတ္တာ ကိန္တိ ဘဝိဿတီ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘မာ ဘာယိ၊ မဟာရာဇ၊ န တေ ဧတေသံ သုတပစ္စယာ ကောစိ အန္တရာယော ဘဝိဿတိ၊ န ဟိ၊ မဟာရာဇ၊ ဧဝရူပံ ဘယာနကံ အဝိနိဗ္ဘောဂသဒ္ဒံ တွမေဝေကော သုဏိ၊ ပုဗ္ဗေပိ ရာဇာနော ဧဝရူပံ သဒ္ဒံ သုတွာ ဗြာဟ္မဏာနံ ကထံ ဂဟေတွာ သဗ္ဗစတုက္ကယညံ ယဇိတုကာမာ ပဏ္ဍိတာနံ ဝစနံ သုတွာ ယညဟရဏတ္ထာယ ဂဟိတသတ္တေ ဝိဿဇ္ဇေတွာ နဂရေ မာဃာတဘေရိံ စရာပေသု’’န္တိ ဝတွာ တေန ယာစိတော အတီတံ အာဟရိ.

အတီတေ ဗာရာဏသိယံ ဗြဟ္မဒတ္တေ ရဇ္ဇံ ကာရေန္တေ ဗောဓိသတ္တော အသီတိကောဋိဝိဘဝေ ဗြာဟ္မဏကုလေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဝယပ္ပတ္တော တက္ကသိလာယံ ဥဂ္ဂဟိတသိပ္ပေါ မာတာပိတူနံ အစ္စယေန ရတနဝိလောကနံ ကတွာ သဗ္ဗံ ဝိဘဝဇာတံ ဒါနမုခေ ဝိဿဇ္ဇေတွာ ကာမေ ပဟာယ ဟိမဝန္တံ ပဝိသိတွာ ဣသိပဗ္ဗဇ္ဇံ ပဗ္ဗဇိတွာ ဈာနာဘိညာယော နိဗ္ဗတ္တေတွာ အပရဘာဂေ လောဏမ္ဗိလသေဝနတ္ထာယ မနုဿပထံ စရန္တော ဗာရာဏသိံ ပတွာ ရာဇုယျာနေ ဝသိ. တဒါ ဗာရာဏသိရာဇာ သိရိသယနေ နိသိန္နော အဍ္ဎရတ္တသမယေ အဋ္ဌ သဒ္ဒေ အဿောသိ – ပဌမံ ရာဇနိဝေသနသာမန္တာ ဥယျာနေ ဧကော ဗကော သဒ္ဒမကာသိ၊ ဒုတိယံ တသ္မိံ သဒ္ဒေ အနုပစ္ဆိန္နေယေဝ ဟတ္ထိသာလာယ တောရဏနိဝါသိနီ ကာကီ သဒ္ဒမကာသိ၊ တတိယံ ရာဇဂေဟေ ကဏ္ဏိကာယံ နိဝုတ္ထဃုဏပါဏကော သဒ္ဒမကာသိ၊ စတုတ္ထံ ရာဇဂေဟေ ပေါသာဝနိယကောကိလော သဒ္ဒမကာသိ၊ ပဉ္စမံ တတ္ထေဝ ပေါသာဝနိယမိဂေါ သဒ္ဒမကာသိ၊ ဆဋ္ဌံ တတ္ထေဝ ပေါသာဝနိယဝါနရော သဒ္ဒမကာသိ၊ သတ္တမံ တတ္ထေဝ ပေါသာဝနိယကိန္နရော သဒ္ဒမကာသိ၊ အဋ္ဌမံ တသ္မိံ သဒ္ဒေ အနုပစ္ဆိန္နေယေဝ ရာဇနိဝေသနမတ္ထကေန ဥယျာနံ ဂစ္ဆန္တော ပစ္စေကဗုဒ္ဓေါ ဧကံ ဥဒါနံ ဥဒါနေန္တော သဒ္ဒမကာသိ.

ဗာရာဏသိရာဇာ ဣမေ အဋ္ဌ သဒ္ဒေ သုတွာ ဘီတတသိတော ပုနဒိဝသေ ဗြာဟ္မဏေ ပုစ္ဆိ. ဗြာဟ္မဏာ ‘‘အန္တရာယော တေ၊ မဟာရာဇ၊ ဘဝိဿတိ၊ သဗ္ဗစတုက္ကယညံ ယဇိဿာမာ’’တိ ဝတွာ ရညာ ‘‘ယထာရုစိတံ ကရောထာ’’တိ အနုညာတာ ဟဋ္ဌပဟဋ္ဌာ ရာဇကုလတော နိက္ခမိတွာ ယညကမ္မံ အာရဘိံသု. အထ နေသံ ဇေဋ္ဌကဿ ယညကာရဗြာဟ္မဏဿ အန္တေဝါသီ မာဏဝေါ ပဏ္ဍိတော ဗျတ္တော အာစရိယံ အာဟ – ‘‘အာစရိယ၊ ဧဝရူပံ ကက္ခဠံ ဖရုသံ အသာတံ ဗဟူနံ သတ္တာနံ ဝိနာသကမ္မံ မာ ကရီ’’တိ. ‘‘တာတ၊ တွံ ကိံ ဇာနာသိ၊ သစေပိ အညံ ကိဉ္စိ န ဘဝိဿတိ၊ မစ္ဆမံသံ တာဝ ဗဟုံ ခါဒိတုံ လဘိဿာမာ’’တိ. ‘‘အာစရိယ၊ ကုစ္ဆိံ နိဿာယ နိရယေ နိဗ္ဗတ္တနကမ္မံ မာ ကရောထာ’’တိ. တံ သုတွာ သေသဗြာဟ္မဏာ ‘‘အယံ အမှာကံ လာဘန္တရာယံ ကရောတီ’’တိ တဿ ကုဇ္ဈိံသု. မာဏဝေါ တေသံ ဘယေန ‘‘တေန ဟိ တုမှေဝ မစ္ဆမံသခါဒနူပါယံ ကရောထာ’’တိ ဝတွာ နိက္ခမိတွာ ဗဟိနဂရေ ရာဇာနံ နိဝါရေတုံ သမတ္ထံ ဓမ္မိကသမဏဗြာဟ္မဏံ ဥပဓာရေန္တော ရာဇုယျာနံ ဂန္တွာ ဗောဓိသတ္တံ ဒိသွာ ဝန္ဒိတွာ ‘‘ဘန္တေ၊ ကိံ တုမှာကံ သတ္တေသု အနုကမ္ပာ နတ္ထိ၊ ရာဇာ ဗဟူ သတ္တေ မာရေတွာ ယညံ ယဇာပေတိ၊ ကိံ ဝေါ မဟာဇနဿ ဗန္ဓနမောက္ခံ ကာတုံ န ဝဋ္ဋတီ’’တိ အာဟ. ‘‘မာဏဝ၊ ဧတ္ထ နေဝ ရာဇာ အမှေ ဇာနာတိ၊ န မယံ ရာဇာနံ ဇာနာမာ’’တိ. ‘‘ဇာနာထ ပန၊ ဘန္တေ၊ ရညာ သုတသဒ္ဒါနံ နိပ္ဖတ္တိ’’န္တိ? ‘‘အာမ၊ ဇာနာမီ’’တိ. ‘‘ဇာနန္တာ ရညော ကသ္မာ န ကထေထာ’’တိ? ‘‘မာဏဝ ကိံ သက္ကာ ‘အဟံ ဇာနာမီ’တိ နလာဋေ သိင်္ဂံ ဗန္ဓိတွာ စရိတုံ၊ သစေ ဣဓာဂန္တွာ ပုစ္ဆိဿတိ၊ ကထေဿာမီ’’တိ.

မာဏဝေါ ဝေဂေန ရာဇကုလံ ဂန္တွာ ‘‘ကိံ၊ တာတာ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘မဟာရာဇ၊ တုမှေဟိ သုတသဒ္ဒါနံ နိပ္ဖတ္တိံ ဇာနနကော ဧကော တာပသော တုမှာကံ ဥယျာနေ မင်္ဂလသိလာယံ နိသိန္နော ‘သစေ မံ ပုစ္ဆိဿတိ၊ ကထေဿာမီ’တိ ဝဒတိ၊ ဂန္တွာ တံ ပုစ္ဆိတုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ အာဟ. ရာဇာ ဝေဂေန တတ္ထ ဂန္တွာ တာပသံ ဝန္ဒိတွာ ကတပဋိသန္ထာရော နိသီဒိတွာ ‘‘သစ္စံ ကိရ၊ ဘန္တေ၊ တုမှေ မယာ သုတသဒ္ဒါနံ နိပ္ဖတ္တိံ ဇာနာထာ’’တိ ပုစ္ဆိ. ‘‘အာမ၊ မဟာရာဇာ’’တိ. ‘‘တေန ဟိ ကထေထ တံ မေ’’တိ. ‘‘မဟာရာဇ၊ တေသံ သုတပစ္စယာ တဝ ကောစိ အန္တရာယော နတ္ထိ၊ ပေါရာဏုယျာနေ ပန တေ ဧကော ဗကော အတ္ထိ၊ သော ဂေါစရံ အလဘန္တော ဇိဃစ္ဆာယ ပရေတော ပဌမံ သဒ္ဒမကာသီ’’တိ တဿ ကိရိယံ အတ္တနော ဉာဏေန ပရိစ္ဆိန္ဒိတွာ ပဌမံ ဂါထမာဟ –

၁၀. ‘‘ဣဒံ ပုရေ နိန္နမာဟု၊ ဗဟုမစ္ဆံ မဟောဒကံ၊

အာဝါသော ဗကရာဇဿ၊ ပေတ္တိကံ ဘဝနံ မမ၊

တျဇ္ဇ ဘေကေန ယာပေမ၊ ဩကံ န ဝိဇဟာမသေ’’တိ.

တတ္ထ ဣဒန္တိ မင်္ဂလပေါက္ခရဏိံ သန္ဓာယ ဝဒတိ. သာ ဟိ ပုဗ္ဗေ ဥဒကတုမ္ဗေန ဥဒကေ ပဝိသန္တေ မဟောဒကာ ဗဟုမစ္ဆာ၊ ဣဒါနိ ပန ဥဒကဿ ပစ္ဆိန္နတ္တာ န မဟောဒကာ ဇာတာ. တျဇ္ဇ ဘေကေနာတိ တေ မယံ အဇ္ဇ မစ္ဆေ အလဘန္တာ မဏ္ဍူကမတ္တေန ယာပေမ. ဩကန္တိ ဧဝံ ဇိဃစ္ဆာယ ပီဠိတာပိ ဝသနဋ္ဌာနံ န ဝိဇဟာမ.

ဣတိ၊ မဟာရာဇ၊ သော ဗကော ဇိဃစ္ဆာပီဠိတော သဒ္ဒမကာသိ. သစေပိ တံ ဇိဃစ္ဆာတော မောစေတုကာမော၊ တံ ဥယျာနံ သောဓာပေတွာ ပေါက္ခရဏိံ ဥဒကဿ ပူရေဟီတိ. ရာဇာ တထာ ကာရေတုံ ဧကံ အမစ္စံ အာဏာပေသိ.

‘‘ဟတ္ထိသာလတောရဏေ ပန တေ၊ မဟာရာဇ၊ ဧကာ ကာကီ ဝသမာနာ အတ္တနော ပုတ္တသောကေန ဒုတိယံ သဒ္ဒမကာသိ၊ တတောပိ တေ ဘယံ နတ္ထီ’’တိ ဝတွာ ဒုတိယံ ဂါထမာဟ –

၁၁. ‘‘ကော ဒုတိယံ အသီလိဿ၊ ဗန္ဓရဿက္ခိ ဘေစ္ဆတိ၊

ကော မေ ပုတ္တေ ကုလာဝကံ၊ မဉ္စ သောတ္ထိံ ကရိဿတီ’’တိ.

ဝတွာ စ ပန ‘‘ကော နာမ တေ၊ မဟာရာဇ၊ ဟတ္ထိသာလာယ ဟတ္ထိမေဏ္ဍော’’တိ ပုစ္ဆိ. ‘‘ဗန္ဓရော နာမ၊ ဘန္တေ’’တိ. ‘‘ဧကက္ခိကာဏော သော၊ မဟာရာဇာ’’တိ? ‘‘အာမ၊ ဘန္တေ’’တိ. မဟာရာဇ၊ ဟတ္ထိသာလာယ တေ ဒွါရတောရဏေ ဧကာ ကာကီ ကုလာဝကံ ကတွာ အဏ္ဍကာနိ နိက္ခိပိ. တာနိ ပရိဏတာနိ ကာကပေါတကာ နိက္ခန္တာ၊ ဟတ္ထိမေဏ္ဍော ဟတ္ထိံ အာရုယှ သာလတော နိက္ခမန္တော စ ပဝိသန္တော စ အင်္ကုသကေန ကာကိမ္ပိ ပုတ္တကေပိဿာ ပဟရတိ၊ ကုလာဝကမ္ပိ ဝိဒ္ဓံသေတိ. သာ တေန ဒုက္ခေန ပီဠိတာ တဿ အက္ခိဘေဒနံ အာယာစန္တီ ဧဝမာဟ၊ သစေ တေ ကာကိယာ မေတ္တစိတ္တံ အတ္ထိ၊ ဧတံ ဗန္ဓရံ ပက္ကောသာပေတွာ ကုလာဝကဝိဒ္ဓံသနတော ဝါရေဟီတိ. ရာဇာ တံ ပက္ကောသာပေတွာ ပရိဘာသိတွာ ဟာရေတွာ အညဿ တံ ဟတ္ထိံ အဒါသိ.

‘‘ပါသာဒကဏ္ဏိကာယ ပန တေ၊ မဟာရာဇ၊ ဧကော ဃုဏပါဏကော ဝသတိ. သော တတ္ထ ဖေဂ္ဂုံ ခါဒိတွာ တသ္မိံ ခီဏေ သာရံ ခါဒိတုံ နာသက္ခိ၊ သော ဘက္ခံ အလဘိတွာ နိက္ခမိတုမ္ပိ အသက္ကောန္တော ပရိဒေဝမာနော တတိယံ သဒ္ဒမကာသိ၊ တတောပိ တေ ဘယံ နတ္ထီ’’တိ ဝတွာ တဿ ကိရိယံ အတ္တနော ဉာဏေန ပရိစ္ဆိန္ဒိတွာ တတိယံ ဂါထမာဟ –

၁၂. ‘‘သဗ္ဗာ ပရိက္ခတာ ဖေဂ္ဂု၊ ယာဝ တဿာ ဂတီ အဟု၊

ခီဏဘက္ခော မဟာရာဇ၊ သာရေ န ရမတီ ဃုဏော’’တိ.

တတ္ထ ယာဝ တဿာ ဂတီ အဟူတိ ယာဝ တဿာ ဖေဂ္ဂုယာ နိပ္ဖတ္တိ အဟောသိ၊ သာ သဗ္ဗာ ခါဒိတာ. န ရမတီတိ ‘‘မဟာရာဇ၊ သော ပါဏကော တတော နိက္ခမိတွာ ဂမနဋ္ဌာနမ္ပိ အပဿန္တော ပရိဒေဝတိ၊ နီဟရာပေဟိ န’’န္တိ အာဟ. ရာဇာ ဧကံ ပုရိသံ အာဏာပေတွာ ဥပါယေန နံ နီဟရာပေသိ.

‘‘နိဝေသနေ ပန တေ၊ မဟာရာဇ၊ ဧကာ ပေါသာဝနိယာ ကောကိလာ အတ္ထီ’’တိ? ‘‘အတ္ထိ၊ ဘန္တေ’’တိ. ‘‘မဟာရာဇ၊ သာ အတ္တနာ နိဝုတ္ထပုဗ္ဗံ ဝနသဏ္ဍံ သရိတွာ ဥက္ကဏ္ဌိတွာ ‘ကဒါ နု ခေါ ဣမမှာ ပဉ္ဇရာ မုစ္စိတွာ ရမဏီယံ ဝနသဏ္ဍံ ဂစ္ဆိဿာမီ’တိ စတုတ္ထံ သဒ္ဒမကာသိ၊ တတောပိ တေ ဘယံ နတ္ထီ’’တိ ဝတွာ စတုတ္ထံ ဂါထမာဟ –

၁၃. ‘‘သာ နူနာဟံ ဣတော ဂန္တွာ၊ ရညော မုတ္တာ နိဝေသနာ၊

အတ္တာနံ ရမယိဿာမိ၊ ဒုမသာခနိကေတိနီ’’တိ.

တတ္ထ ဒုမသာခနိကေတိနီတိ သုပုပ္ဖိတာသု ရုက္ခသာခါသု သကနိကေတာ ဟုတွာ. ဧဝဉ္စ ပန ဝတွာ ‘‘ဥက္ကဏ္ဌိတာ၊ မဟာရာဇ၊ သာ ကောကိလာ၊ ဝိဿဇ္ဇေဟိ န’’န္တိ အာဟ. ရာဇာ တထာ ကာရေသိ.

‘‘နိဝေသနေ ပန တေ၊ မဟာရာဇ၊ ဧကော ပေါသာဝနိယော မိဂေါ အတ္ထီ’’တိ? ‘‘အတ္ထိ၊ ဘန္တေ’’တိ. ‘‘မဟာရာဇ၊ သော ဧကော ယူထပတိ အတ္တနော မိဂိံ အနုဿရိတွာ ကိလေသဝသေန ဥက္ကဏ္ဌိတော ပဉ္စမံ သဒ္ဒမကာသိ၊ တတောပိ တေ ဘယံ နတ္ထီ’’တိ ဝတွာ ပဉ္စမံ ဂါထမာဟ –

၁၄. ‘‘သော နူနာဟံ ဣတော ဂန္တွာ၊ ရညော မုတ္တော နိဝေသနာ၊

အဂ္ဂေါဒကာနိ ပိဿာမိ၊ ယူထဿ ပုရတော ဝဇ’’န္တိ.

တတ္ထ အဂ္ဂေါဒကာနီတိ အဂ္ဂဥဒကာနိ၊ အညေဟိ မိဂေဟိ ပဌမတရံ အပီတာနိ အနုစ္ဆိဋ္ဌောဒကာနိ ယူထဿ ပုရတော ဂစ္ဆန္တော ကဒါ နု ခေါ ပိဝိဿာမီတိ.

မဟာသတ္တော တမ္ပိ မိဂံ ဝိဿဇ္ဇာပေတွာ ‘‘နိဝေသနေ ပန တေ၊ မဟာရာဇ၊ ပေါသာဝနိယော မက္ကဋော အတ္ထီ’’တိ ပုစ္ဆိ. ‘‘အတ္ထိ၊ ဘန္တေ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘သောပိ၊ မဟာရာဇ၊ ဟိမဝန္တပဒေသေ ယူထပတိ မက္ကဋီဟိ သဒ္ဓိံ ကာမဂိဒ္ဓေါ ဟုတွာ ဝိစရန္တော ဘရတေန နာမ လုဒ္ဒေန ဣဓ အာနီတော၊ ဣဒါနိ ဥက္ကဏ္ဌိတွာ တတ္ထေဝ ဂန္တုကာမော ဆဋ္ဌံ သဒ္ဒမကာသိ၊ တတောပိ တေ ဘယံ နတ္ထီ’’တိ ဝတွာ ဆဋ္ဌံ ဂါထမာဟ –

၁၅. ‘‘တံ မံ ကာမေဟိ သမ္မတ္တံ၊ ရတ္တံ ကာမေသု မုစ္ဆိတံ၊

အာနယီ ဘရတော လုဒ္ဒေါ၊ ဗာဟိကော ဘဒ္ဒမတ္ထု တေ’’တိ.

တတ္ထ ဗာဟိကောတိ ဗာဟိကရဋ္ဌဝါသီ. ဘဒ္ဒမတ္ထု တေတိ ဣမမတ္ထံ သော ဝါနရော အာဟ၊ တုယှံ ပန ဘဒ္ဒမတ္ထု၊ ဝိဿဇ္ဇေဟိ နန္တိ.

မဟာသတ္တော တံ ဝါနရံ ဝိဿဇ္ဇာပေတွာ ‘‘နိဝေသနေ ပန တေ၊ မဟာရာဇ၊ ပေါသာဝနိယော ကိန္နရော အတ္ထီ’’တိ ပုစ္ဆိတွာ ‘‘အတ္ထီ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘သော၊ မဟာရာဇ၊ အတ္တနော ကိန္နရိယာ ကတဂုဏံ အနုဿရိတွာ ကိလေသာတုရော သဒ္ဒမကာသိ. သော ဟိ တာယ သဒ္ဓိံ ဧကဒိဝသံ တုင်္ဂပဗ္ဗတသိခရံ အာရုဟိ. တေ တတ္ထ ဝဏ္ဏဂန္ဓရသသမ္ပန္နာနိ နာနာပုပ္ဖါနိ ဩစိနန္တာ ပိဠန္ဓန္တာ သူရိယံ အတ္ထင်္ဂတံ န သလ္လက္ခေသုံ၊ အတ္ထင်္ဂတေ သူရိယေ ဩတရန္တာနံ အန္ဓကာရော အဟောသိ. တတြ နံ ကိန္နရီ ‘သာမိ၊ အန္ဓကာရော ဝတ္တတိ၊ အပက္ခလန္တော အပ္ပမာဒေန ဩတရာဟီ’တိ ဝတွာ ဟတ္ထေ ဂဟေတွာ ဩတာရေသိ၊ သော တာယ တံ ဝစနံ အနုဿရိတွာ သဒ္ဒမကာသိ၊ တတောပိ တေ ဘယံ နတ္ထီ’’တိ တံ ကာရဏံ အတ္တနော ဉာဏဗလေန ပရိစ္ဆိန္ဒိတွာ ပါကဋံ ကရောန္တော သတ္တမံ ဂါထမာဟ –

၁၆. ‘‘အန္ဓကာရတိမိသာယံ၊ တုင်္ဂေ ဥပရိပဗ္ဗတေ၊

သာ မံ သဏှေန မုဒုနာ၊ မာ ပါဒံ ခလိ ယသ္မနီ’’တိ.

တတ္ထ အန္ဓကာရတိမိသာယန္တိ အန္ဓဘာဝကာရကေ တမေ. တုင်္ဂေတိ တိခိဏေ. သဏှေန မုဒုနာတိ မဋ္ဌေန မုဒုကေန ဝစနေန. မာ ပါဒံ ခလိ ယသ္မနီတိ ယ-ကာရော ဗျဉ္ဇနသန္ဓိဝသေန ဂဟိတော. ဣဒံ ဝုတ္တံ ဟောတိ – သာ မံ ကိန္နရီ သဏှေန မုဒကေန ဝစနေန ‘‘သာမိ၊ အပ္ပမတ္တော ဟောဟိ၊ မာ ပါဒံ ခလိ အသ္မနိ၊ ယထာ တေ ဥပက္ခလိတွာ ပါဒေါ ပါသာဏသ္မိံ န ခလတိ၊ တထာ ဩတရာ’’တိ ဝတွာ ဟတ္ထေန ဂဟေတွာ ဩတာရေသီတိ.

ဣတိ မဟာသတ္တော ကိန္နရေန ကတသဒ္ဒကာရဏံ ကထေတွာ တံ ဝိဿဇ္ဇာပေတွာ ‘‘မဟာရာဇ၊ အဋ္ဌမော ဥဒါနသဒ္ဒေါ အဟောသိ. နန္ဒမူလကပဗ္ဘာရသ္မိံ ကိရ ဧကော ပစ္စေကဗုဒ္ဓေါ အတ္တနော အာယုသင်္ခါရပရိက္ခယံ ဉတွာ ‘မနုဿပထံ ဂန္တွာ ဗာရာဏသိရညော ဥယျာနေ ပရိနိဗ္ဗာယိဿာမိ၊ တဿ မေ မနုဿာ သရီရနိက္ခေပံ ကာရေတွာ သာဓုကီဠံ ကီဠိတွာ ဓာတုပူဇံ ကတွာ သဂ္ဂပထံ ပူရေဿန္တီ’တိ ဣဒ္ဓါနုဘာဝေန အာဂစ္ဆန္တော တဝ ပါသာဒဿ မတ္ထကံ ပတ္တကာလေ ခန္ဓဘာရံ ဩတာရေတွာ နိဗ္ဗာနပုရပဝေသနဒီပနံ ဥဒါနံ ဥဒါနေသီ’’တိ ပစ္စေကဗုဒ္ဓေန ဝုတ္တံ ဂါထမာဟ –

၁၇. ‘‘အသံသယံ ဇာတိခယန္တဒဿီ၊ န ဂဗ္ဘသေယျံ ပုနရာဝဇိဿံ၊

အယမန္တိမာ ပစ္ဆိမာ ဂဗ္ဘသေယျာ၊ ခီဏော မေ သံသာရော ပုနဗ္ဘဝါယာ’’တိ.

တဿတ္ထော – ဇာတိယာ ခယန္တသင်္ခါတဿ နိဗ္ဗာနဿ ဒိဋ္ဌတ္တာ ဇာတိခယန္တဒဿီ အဟံ အသံသယံ ပုန ဂဗ္ဘသေယျံ န အာဝဇိဿံ၊ အယံ မေ အန္တိမာ ဇာတိ၊ ပစ္ဆိမာ ဂဗ္ဘသေယျာ၊ ခီဏော မေ ပုနဗ္ဘဝါယ ခန္ဓပဋိပါဋိသင်္ခါတော သံသာရောတိ.

‘‘ဣဒဉ္စ ပန သော ဥဒါနံ ဝတွာ ဣမံ ဥယျာနဝနံ အာဂမ္မ ဧကဿ သုပုပ္ဖိတဿ သာလဿ မူလေ ပရိနိဗ္ဗုတော၊ ဧဟိ၊ မဟာရာဇ၊ သရီရကိစ္စမဿ ကရိဿာမာ’’တိ မဟာသတ္တော ရာဇာနံ ဂဟေတွာ ပစ္စေကဗုဒ္ဓဿ ပရိနိဗ္ဗုတဋ္ဌာနံ ဂန္တွာ သရီရံ ဒဿေသိ. ရာဇာ တဿ သရီရံ ဒိသွာ သဒ္ဓိံ ဗလကာယေန ဂန္ဓမာလာဒီဟိ ပူဇေတွာ ဗောဓိသတ္တဿ ဝစနံ နိဿာယ ယညံ ဟာရေတွာ သဗ္ဗသတ္တာနံ ဇီဝိတဒါနံ ဒတွာ နဂရေ မာဃာတဘေရိံ စရာပေတွာ သတ္တာဟံ သာဓုကီဠံ ကီဠိတွာ သဗ္ဗဂန္ဓစိတကေ မဟန္တေန သက္ကာရေန ပစ္စေကဗုဒ္ဓဿ သရီရံ ဈာပေတွာ ဓာတုယော စတုမဟာပထေ ထူပံ ကာရေသိ. ဗောဓိသတ္တောပိ ရညော ဓမ္မံ ဒေသေတွာ ‘‘အပ္ပမတ္တော ဟောဟီ’’တိ ဩဝဒိတွာ ဟိမဝန္တမေဝ ပဝိသိတွာ ဗြဟ္မဝိဟာရေသု ပရိကမ္မံ ကတွာ အပရိဟီနဇ္ဈာနော ဗြဟ္မလောကပရာယဏော အဟောသိ.

သတ္ထာ ဣမံ ဓမ္မဒေသနံ အာဟရိတွာ ‘‘မဟာရာဇ၊ တဿ သဒ္ဒဿ သုတကာရဏာ တဝ ကောစိ အန္တရာယော နတ္ထီ’’တိ ယညံ ဟရာပေတွာ ‘‘မဟာဇနဿ ဇီဝိတံ ဒေဟီ’’တိ ဇီဝိတဒါနံ ဒါပေတွာ နဂရေ ဓမ္မဘေရိံ စရာပေတွာ ဓမ္မံ ဒေသေတွာ ဇာတကံ သမောဓာနေသိ ‘‘တဒါ ရာဇာ အာနန္ဒော အဟောသိ၊ မာဏဝေါ သာရိပုတ္တော၊ တာပသော ပန အဟမေဝ အဟောသိ’’န္တိ.

အဋ္ဌသဒ္ဒဇာတကဝဏ္ဏနာ ဒုတိယာ.

[၄၁၉] ၃. သုလသာဇာတကဝဏ္ဏနာ

ဣဒံ သုဝဏ္ဏကာယူရန္တိ ဣဒံ သတ္ထာ ဇေတဝနေ ဝိဟရန္တော ဧကံ အနာထပိဏ္ဍိကဿ ဒါသိံ အာရဗ္ဘ ကထေသိ. သာ ကိရ ဧကသ္မိံ ဥဿဝဒိဝသေ ဒါသိဂဏေန သဒ္ဓိံ ဥယျာနံ ဂစ္ဆန္တီ အတ္တနော သာမိနိံ ပုညလက္ခဏဒေဝိံ အာဘရဏံ ယာစိ. သာ တဿာ သတသဟဿမူလံ အတ္တနော အာဘရဏံ အဒါသိ. သာ တံ ပိဠန္ဓိတွာ ဒါသိဂဏေန သဒ္ဓိံ ဥယျာနံ ပါဝိသိ. အထေကော စောရော တဿာ အာဘရဏေ လောဘံ ဥပ္ပါဒေတွာ ‘‘ဣမံ မာရေတွာ အာဘရဏံ ဟရိဿာမီ’’တိ တာယ သဒ္ဓိံ သလ္လပန္တော ဥယျာနံ ဂန္တွာ တဿာ မစ္ဆမံသသုရာဒီနိ အဒါသိ. သာ ‘‘ကိလေသဝသေန ဒေတိ မညေ’’တိ ဂဟေတွာ ဥယျာနကီဠံ ကီဠိတွာ ဝီမံသနတ္ထာယ သာယနှသမယေ နိပန္နေ ဒါသိဂဏေ ဥဋ္ဌာယ တဿ သန္တိကံ အဂမာသိ. သော ‘‘ဘဒ္ဒေ၊ ဣမံ ဌာနံ အပ္ပဋိစ္ဆန္နံ၊ ထောကံ ပုရတော ဂစ္ဆာမာ’’တိ အာဟ. တံ သုတွာ ဣတရာ ‘‘ဣမသ္မိံ ဌာနေ သက္ကာ ရဟဿကမ္မံ ကာတုံ၊ အယံ ပန နိဿံသယံ မံ မာရေတွာ ပိဠန္ဓနဘဏ္ဍံ ဟရိတုကာမော ဘဝိဿတိ၊ ဟောတု၊ သိက္ခာပေဿာမိ န’’န္တိ စိန္တေတွာ ‘‘သာမိ၊ သုရာမဒေန မေ သုက္ခံ သရီရံ၊ ပါနီယံ တာဝ မံ ပါယေဟီ’’တိ ဧကံ ကူပံ နေတွာ ‘‘ဣတော မေ ပါနီယံ ဩသိဉ္စာ’’တိ ရဇ္ဇုဉ္စ ဃဋဉ္စ ဒဿေသိ. စောရော ရဇ္ဇုံ ကူပေ ဩတာရေသိ၊ အထ နံ ဩနမိတွာ ဥဒကံ ဩသိဉ္စန္တံ မဟဗ္ဗလဒါသီ ဥဘောဟိ ဟတ္ထေဟိ အာဏိသဒံ ပဟရိတွာ ကူပေ ခိပိတွာ ‘‘န တွံ ဧတ္တကေန မရိဿသီ’’တိ ဧကံ မဟန္တံ ဣဋ္ဌကံ မတ္ထကေ အာသုမ္ဘိ. သော တတ္ထေဝ ဇီဝိတက္ခယံ ပတ္တော. သာပိ နဂရံ ပဝိသိတွာ သာမိနိယာ အာဘရဏံ ဒဒမာနာ ‘‘မနမှိ အဇ္ဇ ဣမံ အာဘရဏံ နိဿာယ မတာ’’တိ သဗ္ဗံ တံ ပဝတ္တိံ အာရောစေသိ၊ သာပိ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရောစေသိ၊ အနာထပိဏ္ဍိကော တထာဂတဿ အာရောစေသိ. သတ္ထာ ‘‘န ခေါ၊ ဂဟပတိ၊ ဣဒါနေဝ သာ ဒါသီ ဌာနုပ္ပတ္တိကာယ ပညာယ သမန္နာဂတာ၊ ပုဗ္ဗေပိ သမန္နာဂတာဝ၊ န စ ဣဒါနေဝ တာယ သော မာရိတော၊ ပုဗ္ဗေပိ နံ မာရေသိယေဝါ’’တိ ဝတွာ တေန ယာစိတော အတီတံ အာဟရိ.

အတီတေ ဗာရာဏသိယံ ဗြဟ္မဒတ္တေ ရဇ္ဇံ ကာရေန္တေ သုလသာ နာမ နဂရသောဘိနီ ပဉ္စသတဝဏ္ဏဒါသိပရိဝါရာ အဟောသိ၊ သဟဿေန ရတ္တိံ ဂစ္ဆတိ. တသ္မိံယေဝ နဂရေ သတ္တုကော နာမ စောရော အဟောသိ နာဂဗလော၊ ရတ္တိဘာဂေ ဣဿရဃရာနိ ပဝိသိတွာ ယထာရုစိံ ဝိလုမ္ပတိ. နာဂရာ သန္နိပတိတွာ ရညော ဥပက္ကောသိံသု. ရာဇာ နဂရဂုတ္တိကံ အာဏာပေတွာ တတ္ထ တတ္ထ ဂုမ္ဗံ ဌပါပေတွာ စောရံ ဂဏှာပေတွာ ‘‘သီသမဿ ဆိန္ဒထာ’’တိ အာဟ. တံ ပစ္ဆာဗာဟံ ဗန္ဓိတွာ စတုက္ကေ စတုက္ကေ ကသာဟိ တာဠေတွာ အာဃာတနံ နေန္တိ. ‘‘စောရော ကိရ ဂဟိတော’’တိ သကလနဂရံ သင်္ခုဘိ. တဒါ သုလသာ ဝါတပါနေ ဌတွာ အန္တရဝီထိံ ဩလောကေန္တီ တံ ဒိသွာ ပဋိဗဒ္ဓစိတ္တာ ဟုတွာ ‘‘သစေ ဣမံ စောရောတိ ဂဟိတပုရိသံ မောစေတုံ သက္ခိဿာမိ၊ ဣဒံ ကိလိဋ္ဌကမ္မံ အကတွာ ဣမိနာဝ သဒ္ဓိံ သမဂ္ဂဝါသံ ကပ္ပေဿာမီ’’တိ စိန္တေတွာ ဟေဋ္ဌာ ကဏဝေရဇာတကေ (ဇာ. ၁.၄.၆၉ အာဒယော) ဝုတ္တနယေနေဝ နဂရဂုတ္တိကဿ သဟဿံ ပေသေတွာ တံ မောစေတွာ တေန သဒ္ဓိံ သမ္မောဒမာနာ သမဂ္ဂဝါသံ ဝသိ. စောရော တိဏ္ဏံ စတုန္နံ မာသာနံ အစ္စယေန စိန္တေသိ ‘‘အဟံ ဣမသ္မိံယေဝ ဌာနေ ဝသိတုံ န သက္ခိဿာမိ၊ တုစ္ဆဟတ္ထေန ပလာယိတုမ္ပိ န သက္ကာ၊ သုလသာယ ပိဠန္ဓနဘဏ္ဍံ သတသဟဿံ အဂ္ဃတိ၊ သုလသံ မာရေတွာ ဣဒံ ဂဏှိဿာမီ’’တိ. အထ နံ ဧကဒိဝသံ အာဟ – ‘‘ဘဒ္ဒေ၊ အဟံ တဒါ ရာဇပုရိသေဟိ နီယမာနော အသုကပဗ္ဗတမတ္ထကေ ရုက္ခဒေဝတာယ ဗလိကမ္မံ ပဋိဿုဏိံ၊ သာ မံ ဗလိကမ္မံ အလဘမာနာ ဘာယာပေတိ၊ ဗလိကမ္မမဿာ ကရောမာ’’တိ. ‘‘သာဓု၊ သာမိ၊ သဇ္ဇေတွာ ပေသေဟီ’’တိ. ‘‘ဘဒ္ဒေ၊ ပေသေတုံ န ဝဋ္ဋတိ၊ မယံ ဥဘောပိ သဗ္ဗာဘရဏပဋိမဏ္ဍိတာ မဟန္တေန ပရိဝါရေန ဂန္တွာ ဒဿာမာ’’တိ. ‘‘သာဓု၊ သာမိ၊ တထာ ကရောမာ’’တိ.

အထ နံ တထာ ကာရေတွာ ပဗ္ဗတပါဒံ ဂတကာလေ အာဟ – ‘‘ဘဒ္ဒေ၊ မဟာဇနံ ဒိသွာ ဒေဝတာ ဗလိကမ္မံ န သမ္ပဋိစ္ဆိဿတိ၊ မယံ ဥဘောဝ အဘိရုဟိတွာ ဒေမာ’’တိ. သော တာယ ‘‘သာဓူ’’တိ သမ္ပဋိစ္ဆိတော တံ ဗလိပါတိံ ဥက္ခိပါပေတွာ သယံ သန္နဒ္ဓပဉ္စာဝုဓော ဟုတွာ ပဗ္ဗတမတ္ထကံ အဘိရုဟိတွာ ဧကံ သတပေါရိသပပါတံ နိဿာယ ဇာတရုက္ခမူလေ ဗလိဘာဇနံ ဌပါပေတွာ ‘‘ဘဒ္ဒေ၊ နာဟံ ဗလိကမ္မတ္ထာယ အာဂတော၊ တံ ပန မာရေတွာ ပိဠန္ဓနံ တေ ဂဟေတွာ ဂမိဿာမီတိ အာဂတောမှိ၊ တဝ ပိဠန္ဓနံ ဩမုဉ္စိတွာ ဥတ္တရသာဋကေန ဘဏ္ဍိကံ ကရောဟီ’’တိ အာဟ. ‘‘သာမိ၊ မံ ကသ္မာ မာရေသီ’’တိ? ‘‘ဓနကာရဏာ’’တိ. ‘‘သာမိ၊ မယာ ကတဂုဏံ အနုဿရ၊ အဟံ တံ ဗန္ဓိတွာ နီယမာနံ သေဋ္ဌိပုတ္တေန ပရိဝတ္တေတွာ ဗဟုံ ဓနံ ဒတွာ ဇီဝိတံ လဘာပေသိံ၊ ဒေဝသိကံ သဟဿံ လဘမာနာပိ အညံ ပုရိသံ န ဩလောကေမိ၊ ဧဝဉှိ တဝ ဥပကာရိကံ မာ မံ မာရေဟိ၊ ဗဟုဉ္စ တေ ဓနံ ဒဿာမိ၊ တဝ ဒါသီ စ ဘဝိဿာမီ’’တိ ယာစန္တီ ပဌမံ ဂါထမာဟ –

၁၈. ‘‘ဣဒံ သုဝဏ္ဏကာယူရံ၊ မုတ္တာ ဝေဠုရိယာ ဗဟူ၊

သဗ္ဗံ ဟရဿု ဘဒ္ဒန္တေ၊ မဉ္စ ဒါသီတိ သာဝယာ’’တိ.

တတ္ထ ကာယူရန္တိ ဂီဝါယံ ပိဠန္ဓနပသာဓနံ ကာယူရံ. သာဝယာတိ မဟာဇနမဇ္ဈေ သာဝေတွာ ဒါသိံ ကတွာ ဂဏှာတိ.

တတော သတ္တုကေန –

၁၉. ‘‘ဩရောပယဿု ကလျာဏိ၊ မာ ဗာဠှံ ပရိဒေဝသိ၊

န စာဟံ အဘိဇာနာမိ၊ အဟန္တွာ ဓနမာဘတ’’န္တိ. –

အတ္တနော အဇ္ဈာသယာနုရူပံ ဒုတိယဂါထာယ ဝုတ္တာယ သုလသာ ဌာနုပ္ပတ္တိကာရဏံ ပဋိလဘိတွာ ‘‘အယံ စောရော မယှံ ဇီဝိတံ န ဒဿတိ၊ ဥပါယေန နံ ပဌမတရံ ပပါတေ ပါတေတွာ ဇီဝိတက္ခယံ ပါပေဿာမီ’’တိ စိန္တေတွာ ဂါထာဒွယမာဟ –

၂၀. ‘‘ယတော သရာမိ အတ္တာနံ၊ ယတော ပတ္တာသ္မိ ဝိညုတံ၊

န စာဟံ အဘိဇာနာမိ၊ အညံ ပိယတရံ တယာ.

၂၁. ‘‘ဧဟိ တံ ဥပဂူဟိဿံ၊ ကရိဿဉ္စ ပဒက္ခိဏံ၊

န ဟိ ဒါနိ ပုန အတ္ထိ၊ မမ တုယှဉ္စ သင်္ဂမော’’တိ.

သတ္တုကော တဿာဓိပ္ပါယံ အဇာနန္တော ‘‘သာဓု၊ ဘဒ္ဒေ၊ ဧဟိ ဥပဂူဟဿု မ’’န္တိ အာဟ. သုလသာ တံ တိက္ခတ္တုံ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ ဥပဂူဟိတွာ ‘‘ဣဒါနိ တံ၊ သာမိ၊ စတူသု ပဿေသု ဝန္ဒိဿာမီ’’တိ ဝတွာ ပါဒပိဋ္ဌိယံ သီသံ ဌပေတွာ ဗာဟုပဿေ ဝန္ဒိတွာ ပစ္ဆိမပဿံ ဂန္တွာ ဝန္ဒမာနာ ဝိယ ဟုတွာ နာဂဗလာ ဂဏိကာ စောရံ ဒွီသု ပစ္ဆာပါဒေသု ဂဟေတွာ ဟေဋ္ဌာ သီသံ ကတွာ သတပေါရိသေ နရကေ ခိပိ. သော တတ္ထေဝ စုဏ္ဏဝိစုဏ္ဏံ ပတွာ မရိ. တံ ကိရိယံ ဒိသွာ ပဗ္ဗတမတ္ထကေ နိဗ္ဗတ္တဒေဝတာ ဣမာ ဂါထာ အဘာသိ –

၂၂. ‘‘န ဟိ သဗ္ဗေသု ဌာနေသု၊ ပုရိသော ဟောတိ ပဏ္ဍိတော၊

ဣတ္ထီပိ ပဏ္ဍိတာ ဟောတိ၊ တတ္ထ တတ္ထ ဝိစက္ခဏာ.

၂၃. ‘‘န ဟိ သဗ္ဗေသု ဌာနေသု၊ ပုရိသော ဟောတိ ပဏ္ဍိတော၊

ဣတ္ထီပိ ပဏ္ဍိတာ ဟောတိ၊ လဟုံ အတ္ထံ ဝိစိန္တိကာ.

၂၄. ‘‘လဟုဉ္စ ဝတ ခိပ္ပဉ္စ၊ နိကဋ္ဌေ သမစေတယိ၊

မိဂံ ပုဏ္ဏာယတေနေဝ၊ သုလသာ သတ္တုကံ ဝဓိ.

၂၅. ‘‘ယောဓ ဥပ္ပတိတံ အတ္ထံ၊ န ခိပ္ပမနုဗုဇ္ဈတိ၊

သော ဟညတိ မန္ဒမတိ၊ စောရောဝ ဂိရိဂဗ္ဘရေ.

၂၆. ‘‘ယော စ ဥပ္ပတိတံ အတ္ထံ၊ ခိပ္ပမေဝ နိဗောဓတိ၊

မုစ္စတေ သတ္တုသမ္ဗာဓာ၊ သုလသာ သတ္တုကာမိဝါ’’တိ.

တတ္ထ ပဏ္ဍိတာ ဟောတီတိ ဣတ္ထီပိ ပဏ္ဍိတာ တတ္ထ တတ္ထ ဝိစက္ခဏာ ဟောတိ၊ အထ ဝါ ဣတ္ထီ ပဏ္ဍိတာ စေဝ တတ္ထ တတ္ထ ဝိစက္ခဏာ စ ဟောတိ. လဟုံ အတ္ထံ ဝိစိန္တိကာတိ လဟုံ ခိပ္ပံ အတ္ထံ ဝိစိန္တိကာ. လဟုဉ္စ ဝတာတိ အဒန္ဓဉ္စ ဝတ. ခိပ္ပဉ္စာတိ အစိရေနေဝ. နိကဋ္ဌေ သမစေတယီတိ သန္တိကေ ဌိတာဝ တဿ မရဏူပါယံ စိန္တေသိ. ပုဏ္ဏာယတေနေဝါတိ ပူရိတဓနုသ္မိံ. ဣဒံ ဝုတ္တံ ဟောတိ – ယထာ ဆေကော မိဂလုဒ္ဒကော သကဏ္ဍပုဏ္ဏဓနုသ္မိံ ခိပ္ပံ မိဂံ ဝဓတိ၊ ဧဝံ သုလသာ သတ္တုကံ ဝဓီတိ. ယောဓာတိ ယော ဣမသ္မိံ သတ္တလောကေ. နိဗောဓတီတိ ဇာနာတိ. သတ္တုကာမိဝါတိ သတ္တုကာ ဣဝ၊ ယထာ သုလသာ မုတ္တာ၊ ဧဝံ မုစ္စတီတိ အတ္ထော.

ဣတိ သုလသာ စောရံ ဝဓိတွာ ပဗ္ဗတာ ဩရုယှ အတ္တနော ပရိဇနဿ သန္တိကံ ဂန္တွာ ‘‘အယျပုတ္တော ကဟ’’န္တိ ပုဋ္ဌာ ‘‘မာ တံ ပုစ္ဆထာ’’တိ ဝတွာ ရထံ အဘိရုဟိတွာ နဂရမေဝ ပါဝိသိ.

သတ္ထာ ဣမံ ဓမ္မဒေသနံ အာဟရိတွာ ဇာတကံ သမောဓာနေသိ ‘‘တဒါ တေ ဥဘောပိ ဣမေယေဝ အဟေသုံ၊ ဒေဝတာ ပန အဟမေဝ အဟောသိ’’န္တိ.

သုလသာဇာတကဝဏ္ဏနာ တတိယာ.

[၄၂၀] ၄. သုမင်္ဂလဇာတကဝဏ္ဏနာ

ဘုသမှိ ကုဒ္ဓေါတိ ဣဒံ သတ္ထာ ဇေတဝနေ ဝိဟရန္တော ရာဇောဝါဒသုတ္တံ အာရဗ္ဘ ကထေသိ. တဒါ ပန သတ္ထာ ရညာ ယာစိတော အတီတံ အာဟရိ.

အတီတေ ဗာရာဏသိယံ ဗြဟ္မဒတ္တေ ရဇ္ဇံ ကာရေန္တေ ဗောဓိသတ္တော တဿ အဂ္ဂမဟေသိယာ ကုစ္ဆိမှိ နိဗ္ဗတ္တော ဝယပ္ပတ္တော ပိတု အစ္စယေန ရဇ္ဇံ ကာရေသိ၊ မဟာဒါနံ ပဝတ္တေသိ. တဿ သုမင်္ဂလော နာမ ဥယျာနပါလော အဟောသိ. အထေကော ပစ္စေကဗုဒ္ဓေါ နန္ဒမူလကပဗ္ဘာရာ နိက္ခမိတွာ စာရိကံ စရမာနော ဗာရာဏသိံ ပတွာ ဥယျာနေ ဝသိတွာ ပုနဒိဝသေ နဂရံ ပိဏ္ဍာယ ပါဝိသိ. တမေနံ ရာဇာ ဒိသွာ ပသန္နစိတ္တော ဝန္ဒိတွာ ပါသာဒံ အာရောပေတွာ ရာဇာသနေ နိသီဒါပေတွာ နာနဂ္ဂရသေဟိ ခါဒနီယဘောဇနီယေဟိ ပရိဝိသိတွာ အနုမောဒနံ သုတွာ ပသန္နော အတ္တနော ဥယျာနေ ဝသနတ္ထာယ ပဋိညံ ဂါဟာပေတွာ ဥယျာနံ ပဝေသေတွာ သယမ္ပိ ဘုတ္တပါတရာသော တတ္ထ ဂန္တွာ ရတ္တိဋ္ဌာနဒိဝါဋ္ဌာနာဒီနိ သံဝိဒဟိတွာ သုမင်္ဂလံ နာမ ဥယျာနပါလံ ဝေယျာဝစ္စကရံ ကတွာ နဂရံ ပါဝိသိ. ပစ္စေကဗုဒ္ဓေါ တတော ပဋ္ဌာယ နိဗဒ္ဓံ ရာဇဂေဟေ ဘုဉ္ဇန္တော တတ္ထ စိရံ ဝသိ၊ သုမင်္ဂလောပိ နံ သက္ကစ္စံ ဥပဋ္ဌဟိ.

အထေကဒိဝသံ ပစ္စေကဗုဒ္ဓေါ သုမင်္ဂလံ အာမန္တေတွာ ‘‘အဟံ ကတိပါဟံ အသုကဂါမံ နိဿာယ ဝသိတွာ အာဂစ္ဆိဿာမိ၊ ရညော အာရောစေဟီ’’တိ ဝတွာ ပက္ကာမိ. သုမင်္ဂလောပိ ရညော အာရောစေသိ. ပစ္စေကဗုဒ္ဓေါ ကတိပါဟံ တတ္ထ ဝသိတွာ သာယံ သူရိယေ အတ္ထင်္ဂတေ တံ ဥယျာနံ ပစ္စာဂမိ. သုမင်္ဂလော တဿ အာဂတဘာဝံ အဇာနန္တော အတ္တနော ဂေဟံ အဂမာသိ. ပစ္စေကဗုဒ္ဓေါပိ ပတ္တစီဝရံ ပဋိသာမေတွာ ထောကံ စင်္ကမိတွာ ပါသာဏဖလကေ နိသီဒိ. တံ ဒိဝသံ ပန ဥယျာနပါလဿ ဃရံ ပါဟုနကာ အာဂမိံသု. သော တေသံ သူပဗျဉ္ဇနတ္ထာယ ‘‘ဥယျာနေ အဘယလဒ္ဓံ မိဂံ မာရေဿာမီ’’တိ ဓနုံ အာဒါယ ဥယျာနံ ဂန္တွာ မိဂံ ဥပဓာရေန္တော ပစ္စေကဗုဒ္ဓံ ဒိသွာ ‘‘မဟာမိဂေါ ဘဝိဿတီ’’တိ သညာယ သရံ သန္နယှိတွာ ဝိဇ္ဈိ. ပစ္စေကဗုဒ္ဓေါ သီသံ ဝိဝရိတွာ ‘‘သုမင်္ဂလာ’’တိ အာဟ. သော သံဝေဂပ္ပတ္တော ဝန္ဒိတွာ ‘‘ဘန္တေ၊ အဟံ တုမှာကံ အာဂတဘာဝံ အဇာနန္တော ‘မိဂေါ’တိ သညာယ ဝိဇ္ဈိံ၊ ခမထ မေ’’တိ ဝတွာ ‘‘ဟောတု ဒါနိ ကိံ ကရိဿသိ၊ ဧဟိ သရံ လုဉ္စိတွာ ဂဏှာဟီ’’တိ ဝုတ္တေ ဝန္ဒိတွာ သရံ လုဉ္စိ၊ မဟတီ ဝေဒနာ ဥပ္ပဇ္ဇိ. ပစ္စေကဗုဒ္ဓေါ တတ္ထေဝ ပရိနိဗ္ဗာယိ. ဥယျာနပါလော ‘‘သစေ ရာဇာ ဇာနိဿတိ၊ နာသေဿတီ’’တိ ပုတ္တဒါရံ ဂဟေတွာ တတောဝ ပလာယိ. တာဝဒေဝ ‘‘ပစ္စေကဗုဒ္ဓေါ ပရိနိဗ္ဗုတော’’တိ ဒေဝတာနုဘာဝေန သကလနဂရံ ဧကကောလာဟလံ ဇာတံ.

ပုနဒိဝသေ မနုဿာ ဥယျာနံ ဂန္တွာ ပစ္စေကဗုဒ္ဓံ ဒိသွာ ‘‘ဥယျာနပါလော ပစ္စေကဗုဒ္ဓံ မာရေတွာ ပလာတော’’တိ ရညော ကထယိံသု. ရာဇာ မဟန္တေန ပရိဝါရေန ဥယျာနံ ဂန္တွာ သတ္တာဟံ သရီရပူဇံ ကတွာ မဟန္တေန သက္ကာရေန ဈာပေတွာ ဓာတုယော အာဒါယ စေတိယံ ကတွာ တံ ပူဇေန္တော ဓမ္မေန ရဇ္ဇံ ကာရေသိ. သုမင်္ဂလောပိ ဧကသံဝစ္ဆရံ ဝီတိနာမေတွာ ‘‘ရညော စိတ္တံ ဇာနိဿာမီ’’တိ အာဂန္တွာ ဧကံ အမစ္စံ ပဿိတွာ ‘‘မယိ ရညော စိတ္တံ ဇာနာဟီ’’တိ အာဟ. အမစ္စောပိ ရညော သန္တိကံ ဂန္တွာ တဿ ဂုဏံ ကထေသိ. ရာဇာ အသုဏန္တော ဝိယ အဟောသိ. ပုန ကိဉ္စိ အဝတွာ ရညော အနတ္တမနဘာဝံ သုမင်္ဂလဿ ကထေသိ. သော ဒုတိယသံဝစ္ဆရေပိ အာဂန္တွာ တထေဝ ရာဇာ တုဏှီ အဟောသိ. တတိယသံဝစ္ဆရေ အာဂန္တွာ ပုတ္တဒါရံ ဂဟေတွာဝ အာဂမိ. အမစ္စော ရညော စိတ္တမုဒုဘာဝံ ဉတွာ တံ ရာဇဒွါရေ ဌပေတွာ တဿာဂတဘာဝံ ရညော ကထေသိ. ရာဇာ တံ ပက္ကောသာပေတွာ ပဋိသန္ထာရံ ကတွာ ‘‘သုမင်္ဂလ၊ ကသ္မာ တယာ မမ ပုညက္ခေတ္တံ ပစ္စေကဗုဒ္ဓေါ မာရိတော’’တိ ပုစ္ဆိ. သော ‘‘နာဟံ၊ ဒေဝ၊ ‘ပစ္စေကဗုဒ္ဓံ မာရေမီ’တိ မာရေသိံ၊ အပိစ ခေါ ဣမိနာ နာမ ကာရဏေန ဣဒံ နာမ အကာသိ’’န္တိ တံ ပဝတ္တိံ အာစိက္ခိ. အထ နံ ရာဇာ ‘‘တေန ဟိ မာ ဘာယီ’’တိ သမဿာသေတွာ ပုန ဥယျာနပါလမေဝ အကာသိ.

အထ နံ သော အမစ္စော ပုစ္ဆိ ‘‘ဒေဝ၊ ကသ္မာ တုမှေ ဒွေ ဝါရေ သုမင်္ဂလဿ ဂုဏံ သုတွာပိ ကိဉ္စိ န ကထယိတ္ထ၊ ကသ္မာ ပန တတိယဝါရေ သုတွာ တံ ပက္ကောသိတွာ အနုကမ္ပိတ္ထာ’’တိ? ရာဇာ ‘‘တာတ၊ ရညာ နာမ ကုဒ္ဓေန သဟသာ ကိဉ္စိ ကာတုံ န ဝဋ္ဋတိ၊ တေနာဟံ ပုဗ္ဗေ တုဏှီ ဟုတွာ တတိယဝါရေ သုမင်္ဂလေ မမ စိတ္တဿ မုဒုဘာဝံ ဉတွာ တံ ပက္ကောသာပေသိ’’န္တိ ရာဇဝတ္တံ ကထေန္တော ဣမာ ဂါထာ အာဟ –

၂၇. ‘‘ဘုသမှိ ကုဒ္ဓေါတိ အဝေက္ခိယာန၊ န တာဝ ဒဏ္ဍံ ပဏယေယျ ဣဿရော၊

အဋ္ဌာနသော အပ္ပတိရူပမတ္တနော၊ ပရဿ ဒုက္ခာနိ ဘုသံ ဥဒီရယေ.

၂၈. ‘‘ယတော စ ဇာနေယျ ပသာဒမတ္တနော၊ အတ္ထံ နိယုဉ္ဇေယျ ပရဿ ဒုက္ကဋံ၊

တဒါယမတ္ထောတိ သယံ အဝေက္ခိယ၊ အထဿ ဒဏ္ဍံ သဒိသံ နိဝေသယေ.

၂၉. ‘‘န စာပိ ဈာပေတိ ပရံ န အတ္တနံ၊ အမုစ္ဆိတော ယော နယတေ နယာနယံ၊

ယော ဒဏ္ဍဓာရော ဘဝတီဓ ဣဿရော၊ သ ဝဏ္ဏဂုတ္တော သိရိယာ န ဓံသတိ.

၃၀. ‘‘ယေ ခတ္တိယာ သေ အနိသမ္မကာရိနော၊ ပဏေန္တိ ဒဏ္ဍံ သဟသာ ပမုစ္ဆိတာ၊

အဝဏ္ဏသံယုတာ ဇဟန္တိ ဇီဝိတံ၊ ဣတော ဝိမုတ္တာပိ စ ယန္တိ ဒုဂ္ဂတိံ.

၃၁. ‘‘ဓမ္မေ စ ယေ အရိယပ္ပဝေဒိတေ ရတာ၊ အနုတ္တရာ တေ ဝစသာ မနသာ ကမ္မုနာ စ၊

တေ သန္တိသောရစ္စသမာဓိသဏ္ဌိတာ၊ ဝဇန္တိ လောကံ ဒုဘယံ တထာဝိဓာ.

၃၂. ‘‘ရာဇာဟမသ္မိ နရပမဒါနမိဿရော၊ သစေပိ ကုဇ္ဈာမိ ဌပေမိ အတ္တနံ၊

နိသေဓယန္တော ဇနတံ တထာဝိဓံ၊ ပဏေမိ ဒဏ္ဍံ အနုကမ္ပ ယောနိသော’’တိ.

တတ္ထ အဝေက္ခိယာနာတိ အဝေက္ခိတွာ ဇာနိတွာ. ဣဒံ ဝုတ္တံ ဟောတိ – တာတ၊ ပထဝိဿရော ရာဇာ နာမ ‘‘အဟံ ဘုသံ ကုဒ္ဓေါ ဗလဝကောဓာဘိဘူတော’’တိ ဉတွာ အဋ္ဌဝတ္ထုကာဒိဘေဒံ ဒဏ္ဍံ ပရဿ န ပဏယေယျ န ဝတ္တေယျ. ကိံကာရဏာ? ကုဒ္ဓေါ ဟိ အဋ္ဌဝတ္ထုကံ သောဠသဝတ္ထုကံ ကတွာ အဋ္ဌာနေန အကာရဏေန အတ္တနော ရာဇဘာဝဿ အနနုရူပံ ‘‘ဣမံ ဧတ္တကံ နာမ အာဟရထ၊ ဣဒဉ္စ တဿ ကရောထာ’’တိ ပရဿ ဘုသံ ဒုက္ခာနိ ဗလဝဒုက္ခာနိ ဥဒီရယေ.

ယတောတိ ယဒါ. ဣဒံ ဝုတ္တံ ဟောတိ – ယဒါ ပန ရာဇာ ပရသ္မိံ ဥပ္ပန္နံ အတ္တနော ပသာဒံ ဇာနေယျ၊ အထ ပရဿ ဒုက္ကဋံ အတ္ထံ နိယုဉ္ဇေယျ ဥပပရိက္ခေယျ၊ တဒါ ဧဝံ နိယုဉ္ဇန္တော ‘‘အယံ နာမေတ္ထ အတ္ထော၊ အယံ ဧတဿ ဒေါသော’’တိ သယံ အတ္တပစ္စက္ခံ ကတွာ အထဿ အပရာဓကာရကဿ အဋ္ဌဝတ္ထုကဟေတု အဋ္ဌေဝ၊ သောဠသဝတ္ထုကဟေတု သောဠသေဝ ကဟာပဏေ ဂဏှမာနော ဒဏ္ဍံ သဒိသံ ကတဒေါသာနုရူပံ နိဝေသယေ ဌပေယျ ပဝတ္တေယျာတိ.

အမုစ္ဆိတောတိ ဆန္ဒာဒီဟိ အဂတိကိလေသေဟိ အမုစ္ဆိတော အနဘိဘူတော ဟုတွာ ယော နယာနယံ နယတေ ဥပပရိက္ခတိ၊ သော နေဝ ပရံ ဈာပေတိ၊ န အတ္တာနံ. ဆန္ဒာဒိဝသေန ဟိ အဟေတုကံ ဒဏ္ဍံ ပဝတ္တေန္တော ပရမ္ပိ တေန ဒဏ္ဍေန ဈာပေတိ ဒဟတိ ပီဠေတိ၊ အတ္တာနမ္ပိ တတောနိဒါနေန ပါပေန. အယံ ပန န ပရံ ဈာပေတိ၊ န အတ္တာနံ. ယော ဒဏ္ဍဓာရော ဘဝတီဓ ဣဿရောတိ ယော ဣဓ ပထဝိဿရော ရာဇာ ဣဓ သတ္တလောကေ ဒေါသာနုစ္ဆဝိကံ ဒဏ္ဍံ ပဝတ္တေန္တော ဒဏ္ဍဓာရော ဟောတိ. သ ဝဏ္ဏဂုတ္တောတိ ဂုဏဝဏ္ဏေန စေဝ ယသဝဏ္ဏေန စ ဂုတ္တော ရက္ခိတော သိရိယာ န ဓံသတိ န ပရိဟာယတိ. အဝဏ္ဏသံယုတာ ဇဟန္တီတိ အဓမ္မိကာ လောလရာဇာနော အဝဏ္ဏေန ယုတ္တာ ဟုတွာ ဇီဝိတံ ဇဟန္တိ.

ဓမ္မေ စ ယေ အရိယပ္ပဝေဒိတေတိ ယေ ရာဇာနော အာစာရအရိယေဟိ ဓမ္မိကရာဇူဟိ ပဝေဒိတေ ဒသဝိဓေ ရာဇဓမ္မေ ရတာ. အနုတ္တရာ တေတိ တေ ဝစသာ မနသာ ကမ္မုနာ စ တီဟိပိ ဧတေဟိ အနုတ္တရာ ဇေဋ္ဌကာ. တေ သန္တိသောရစ္စသမာဓိသဏ္ဌိတာတိ တေ အဂတိပဟာနေန ကိလေသသန္တိယဉ္စ သုသီလျသင်္ခါတေ သောရစ္စေ စ ဧကဂ္ဂတာသမာဓိမှိ စ သဏ္ဌိတာ ပတိဋ္ဌိတာ ဓမ္မိကရာဇာနော. ဝဇန္တိ လောကံ ဒုဘယန္တိ ဓမ္မေန ရဇ္ဇံ ကာရေတွာ မနုဿလောကတော ဒေဝလောကံ၊ ဒေဝလောကတော မနုဿလောကန္တိ ဥဘယလောကမေဝ ဝဇန္တိ၊ နိရယာဒီသု န နိဗ္ဗတ္တန္တိ. နရပမဒါနန္တိ နရာနဉ္စ နာရီနဉ္စ. ဌပေမိ အတ္တနန္တိ ကုဒ္ဓေါပိ ကောဓဝသေန အဂန္တွာ အတ္တာနံ ပေါရာဏကရာဇူဟိ ဌပိတနယသ္မိံယေဝ ဓမ္မေ ဌပေမိ၊ ဝိနိစ္ဆယဓမ္မံ န ဘိန္ဒာမီတိ.

ဧဝံ ဆဟိ ဂါထာဟိ ရညာ အတ္တနော ဂုဏေ ကထိတေ သဗ္ဗာပိ ရာဇပရိသာ တုဋ္ဌာ ‘‘အယံ သီလာစာရဂုဏသမ္ပတ္တိ တုမှာကညေဝ အနုရူပါ’’တိ ရညော ဂုဏေ ကထေသုံ. သုမင်္ဂလော ပန ပရိသာယ ကထိတာဝသာနေ ဥဋ္ဌာယ ရာဇာနံ ဝန္ဒိတွာ အဉ္ဇလိံ ပဂ္ဂယှ ရညော ထုတိံ ကရောန္တော တိဿော ဂါထာ အဘာသိ –

၃၃. ‘‘သိရီ စ လက္ခီ စ တဝေဝ ခတ္တိယ၊ ဇနာဓိပ မာ ဝိဇဟိ ကုဒါစနံ၊

အက္ကောဓနော နိစ္စပသန္နစိတ္တော၊ အနီဃော တုဝံ ဝဿသတာနိ ပါလယ.

၃၄. ‘‘ဂုဏေဟိ ဧတေဟိ ဥပေတ ခတ္တိယ၊ ဌိတမရိယဝတ္တီ သုဝစော အကောဓနော၊

သုခီ အနုပ္ပီဠ ပသာသ မေဒိနိံ၊ ဣတော ဝိမုတ္တောပိ စ ယာဟိ သုဂ္ဂတိံ.

၃၅. ‘‘ဧဝံ သုနီတေန သုဘာသိတေန၊ ဓမ္မေန ဉာယေန ဥပါယသော နယံ၊

နိဗ္ဗာပယေ သင်္ခုဘိတံ မဟာဇနံ၊ မဟာဝ မေဃော သလိလေန မေဒိနိ’’န္တိ.

တတ္ထ သိရီ စ လက္ခီ စာတိ ပရိဝါရသမ္ပတ္တိ စ ပညာ စ. အနီဃောတိ နိဒ္ဒုက္ခော ဟုတွာ. ဥပေတ ခတ္တိယာတိ ဥပေတော ခတ္တိယ၊ အယမေဝ ဝါ ပါဌော. ဌိတမရိယဝတ္တီတိ ဌိတအရိယဝတ္တိ၊ အရိယဝတ္တိ နာမ ဒသရာဇဓမ္မသင်္ခါတံ ပေါရာဏရာဇဝတ္တံ၊ တတ္ထ ပတိဋ္ဌိတတ္တာ ဌိတရာဇဓမ္မော ဟုတွာတိ အတ္ထော. အနုပ္ပီဠ ပသာသ မေဒိနိန္တိ အနုပ္ပီဠံ ပသာသ မေဒိနိဉ္စ၊ အယမေဝ ဝါ ပါဌော. သုနီတေနာတိ သုနယေန သုဋ္ဌု ကာရဏေန. ဓမ္မေနာတိ ဒသကုသလကမ္မပထဓမ္မေန. ဉာယေနာတိ ပုရိမပဒဿေဝ ဝေဝစနံ. ဥပါယသောတိ ဥပါယကောသလ္လေန. နယန္တိ နယန္တော ရဇ္ဇံ အနုသာသန္တော ဓမ္မိကရာဇာ. နိဗ္ဗာပယေတိ ဣမာယ ပဋိပတ္တိယာ ကာယိကစေတသိကဒုက္ခံ ဒရထံ အပနေန္တော ကာယိကစေတသိကဒုက္ခသင်္ခုဘိတမ္ပိ မဟာဇနံ မဟာမေဃော သလိလေန မေဒိနိံ ဝိယ နိဗ္ဗာပေယျ၊ တွမ္ပိ တထေဝ နိဗ္ဗာပေဟီတိ ဒဿေန္တော ဧဝမာဟ.

သတ္ထာ ကောသလရညော ဩဝါဒဝသေန ဣမံ ဓမ္မဒေသနံ အာဟရိတွာ ဇာတကံ သမောဓာနေသိ – ‘‘တဒါ ပစ္စေကဗုဒ္ဓေါ ပရိနိဗ္ဗုတော၊ သုမင်္ဂလော အာနန္ဒော အဟောသိ၊ ရာဇာ ပန အဟမေဝ အဟောသိ’’န္တိ.

သုမင်္ဂလဇာတကဝဏ္ဏနာ စတုတ္ထာ.

[၄၂၁] ၅. ဂင်္ဂမာလဇာတကဝဏ္ဏနာ

အင်္ဂါရဇာတာတိ ဣဒံ သတ္ထာ ဇေတဝနေ ဝိဟရန္တော ဥပေါသထကမ္မံ အာရဗ္ဘ ကထေသိ. ဧကဒိဝသဉှိ သတ္ထာ ဥပေါသထိကေ ဥပါသကေ အာမန္တေတွာ ‘‘ဥပါသကာ သာဓုရူပံ ဝေါ ကတံ ဥပေါသထံ ဥပဝသန္တေဟိ၊ ဒါနံ ဒါတဗ္ဗံ၊ သီလံ ရက္ခိတဗ္ဗံ၊ ကောဓော န ကာတဗ္ဗော၊ မေတ္တာ ဘာဝေတဗ္ဗာ၊ ဥပေါသထဝါသော ဝသိတဗ္ဗော၊ ပေါရာဏကပဏ္ဍိတာ ဟိ ဧကံ ဥပဍ္ဎုပေါသထကမ္မံ နိဿာယ မဟာယသံ လဘိံသူ’’တိ ဝတွာ တေဟိ ယာစိတော အတီတံ အာဟရိ.

အတီတေ ဗာရာဏသိယံ ဗြဟ္မဒတ္တေ ရဇ္ဇံ ကာရေန္တေ တသ္မိံ နဂရေ သုစိပရိဝါရော နာမ သေဋ္ဌိ အဟောသိ အသီတိကောဋိဓနဝိဘဝေါ ဒါနာဒိပုညာဘိရတော. တဿ ပုတ္တဒါရာပိ ပရိဇနောပိ အန္တမသော တသ္မိံ ဃရေ ဝစ္ဆပါလကာပိ သဗ္ဗေ မာသဿ ဆ ဒိဝသေ ဥပေါသထံ ဥပဝသန္တိ. တဒါ ဗောဓိသတ္တော ဧကသ္မိံ ဒလိဒ္ဒကုလေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဘတိံ ကတွာ ကိစ္ဆေန ဇီဝတိ. သော ‘‘ဘတိံ ကရိဿာမီ’’တိ တဿ ဂေဟံ ဂန္တွာ ဝန္ဒိတွာ ဧကမန္တံ ဌိတော ‘‘ကိံ အာဂတောသီ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘တုမှာကံ ဂေဟေ ဘတိယာ ကမ္မကရဏတ္ထ’’န္တိ အာဟ. သေဋ္ဌိ အညေသံ ဘတိကာနံ အာဂတဒိဝသေယေဝ ‘‘ဣမသ္မိံ ဂေဟေ ကမ္မံ ကရောန္တာ သီလံ ရက္ခန္တိ၊ သီလံ ရက္ခိတုံ သက္ကောန္တာ ကမ္မံ ကရောထာ’’တိ ဝဒတိ၊ ဗောဓိသတ္တဿ ပန သီလရက္ခဏအာစိက္ခဏေ သညံ အကတွာ ‘‘သာဓု၊ တာတ၊ အတ္တနော ဘတိံ ဇာနိတွာ ကမ္မံ ကရောဟီ’’တိ အာဟ. သော တတော ပဋ္ဌာယ သုဝစော ဟုတွာ ဥရံ ဒတွာ အတ္တနော ကိလမထံ အဂဏေတွာ တဿ သဗ္ဗကိစ္စာနိ ကရောတိ၊ ပါတောဝ ကမ္မန္တံ ဂန္တွာ သာယံ အာဂစ္ဆတိ.

အထေကဒိဝသံ နဂရေ ဆဏံ ဃောသေသုံ. မဟာသေဋ္ဌိ ဒါသိံ အာမန္တေတွာ ‘‘အဇ္ဇုပေါသထဒိဝသော၊ ဂေဟေ ကမ္မကရာနံ ပါတောဝ ဘတ္တံ ပစိတွာ ဒေဟိ၊ ကာလဿေဝ ဘုဉ္ဇိတွာ ဥပေါသထိကာ ဘဝိဿန္တီ’’တိ အာဟ. ဗောဓိသတ္တော ကာလဿေဝ ဥဋ္ဌာယ ကမ္မန္တံ အဂမာသိ၊ ‘‘အဇ္ဇုပေါသထိကော ဘဝေယျာသီ’’တိ တဿ ကောစိ နာရောစေသိ. သေသကမ္မကရာ ပါတောဝ ဘုဉ္ဇိတွာ ဥပေါသထိကာဝ အဟေသုံ. သေဋ္ဌိပိ သပုတ္တဒါရော သပရိဇနော ဥပေါသထံ အဓိဋ္ဌဟိ၊ သဗ္ဗေပိ ဥပေါသထိကာ အတ္တနော အတ္တနော ဝသနဋ္ဌာနံ ဂန္တွာ သီလံ အာဝဇ္ဇေန္တာ နိသီဒိံသု. ဗောဓိသတ္တော သကလဒိဝသံ ကမ္မံ ကတွာ သူရိယတ္ထင်္ဂမနဝေလာယ အာဂတော. အထဿ ဘတ္တကာရိကာ ဟတ္ထဓောဝနံ ဒတွာ ပါတိယံ ဘတ္တံ ဝဍ္ဎေတွာ ဥပနာမေသိ. ဗောဓိသတ္တော ‘‘အညေသု ဒိဝသေသု ဣမာယ ဝေလာယ မဟာသဒ္ဒေါ ဟောတိ၊ အဇ္ဇ ကဟံ ဂတာ’’တိ ပုစ္ဆိ. ‘‘သဗ္ဗေ ဥပေါသထံ သမာဒိယိတွာ အတ္တနော အတ္တနော ဝသနဋ္ဌာနာနိ ဂတာ’’တိ. တံ သုတွာ ဗောဓိသတ္တော စိန္တေသိ ‘‘ဧတ္တကာနံ သီလဝန္တာနံ အန္တရေ အဟံ ဧကော ဒုဿီလော ဟုတွာ န ဝသိဿာမိ၊ ဣဒါနိ ဥပေါသထင်္ဂေသု အဓိဋ္ဌိတေသု ဟောတိ နု ခေါ ဥပေါသထကမ္မံ၊ နော’’တိ. သော ဂန္တွာ သေဋ္ဌိံ ပုစ္ဆိ. အထ နံ သေဋ္ဌိ ‘‘တာတ ပါတောဝ အနဓိဋ္ဌိတတ္တာ သကလံ ဥပေါသထကမ္မံ န ဟောတိ၊ ဥပဍ္ဎုပေါသထကမ္မံ ပန ဟောတီ’’တိ အာဟ.

သော ‘‘ဧတ္တကမ္ပိ ဟောတူ’’တိ သေဋ္ဌိဿ သန္တိကေ သမာဒိန္နသီလော ဟုတွာ ဥပေါသထကမ္မံ အဓိဋ္ဌာယ အတ္တနော ဝသနောကာသံ ပဝိသိတွာ သီလံ အာဝဇ္ဇေန္တော နိပဇ္ဇိ. အထဿ သကလဒိဝသံ နိရာဟာရတာယ ပစ္ဆိမယာမသမနန္တရေ သတ္ထကဝါတာ သမုဋ္ဌဟိံသု. သေဋ္ဌိနာ နာနာဝိဓာနိ ဘေသဇ္ဇာနိ အာဟရိတွာ ‘‘ဘုဉ္ဇာ’’တိ ဝုစ္စမာနောပိ ‘‘ဥပေါသထံ န ဘိန္ဒိဿာမိ၊ ဇီဝိတပရိယန္တိကံ ကတွာ သမာဒိယိ’’န္တိ အာဟ. ဗလဝဝေဒနာ ဥပ္ပဇ္ဇိ၊ အရုဏုဂ္ဂမနဝေလာယ သတိံ ပစ္စုပဋ္ဌာပေတုံ နာသက္ခိ. အထ နံ ‘‘ဣဒါနိ မရိဿတီ’’တိ နီဟရိတွာ ‘‘ဩသာရကေ နိပဇ္ဇာပေသုံ. တသ္မိံ ခဏေ ဗာရာဏသိရာဇာ ရထဝရဂတော မဟန္တေန ပရိဝါရေန နဂရံ ပဒက္ခိဏံ ကရောန္တော တံ ဌာနံ သမ္ပာပုဏိ. ဗောဓိသတ္တော တဿ သိရိံ ဩလောကေတွာ တသ္မိံ လောဘံ ဥပ္ပါဒေတွာ ရဇ္ဇံ ပတ္ထေသိ. သော စဝိတွာ ဥပဍ္ဎုပေါသထကမ္မနိဿန္ဒေန တဿ အဂ္ဂမဟေသိယာ ကုစ္ဆိမှိ ပဋိသန္ဓိံ ဂဏှိ. သာ လဒ္ဓဂဗ္ဘပရိဟာရာ ဒသမာသစ္စယေန ပုတ္တံ ဝိဇာယိ၊ ‘‘ဥဒယကုမာရော’’တိဿ နာမံ အကံသု. သော ဝယပ္ပတ္တော သဗ္ဗသိပ္ပေသု နိပ္ဖတ္တိံ ပါပုဏိ၊ ဇာတိဿရဉာဏေန အတ္တနော ပုဗ္ဗကမ္မံ သရိတွာ ‘‘အပ္ပကဿ ကမ္မဿ ဖလံ မမ ဣဒ’’န္တိ အဘိက္ခဏံ ဥဒါနံ ဥဒါနေသိ. သော ပိတု အစ္စယေန ရဇ္ဇံ ပတွာပိ အတ္တနော မဟန္တံ သိရိဝိဘဝံ ဩလောကေတွာ တဒေဝ ဥဒါနံ ဥဒါနေသိ.