၉. နဝကနိပါတော

[၄၂၇] ၁. ဂိဇ္ဈဇာတကဝဏ္ဏနာ

ပရိသင်္ကုပထော နာမာတိ ဣဒံ သတ္ထာ ဇေတဝနေ ဝိဟရန္တော ဧကံ ဒုဗ္ဗစဘိက္ခုံ အာရဗ္ဘ ကထေသိ. သော ကိရ ဧကော ကုလပုတ္တော နိယျာနိကသာသနေ ပဗ္ဗဇိတွာပိ အတ္ထကာမေဟိ အာစရိယုပဇ္ဈာယေဟိ စေဝ သဗြဟ္မစာရီဟိ စ ‘‘ဧဝံ တေ အဘိက္ကမိတဗ္ဗံ၊ ဧဝံ ပဋိက္ကမိတဗ္ဗံ၊ ဧဝံ အာလောကိတဗ္ဗံ၊ ဧဝံ ဝိလောကိတဗ္ဗံ၊ ဧဝံ သမိဉ္ဇိတဗ္ဗံ၊ ဧဝံ ပသာရိတဗ္ဗံ၊ ဧဝံ နိဝါသေတဗ္ဗံ၊ ဧဝံ ပါရုပိတဗ္ဗံ၊ ဧဝံ ပတ္တော ဂဟေတဗ္ဗော၊ ယာပနမတ္တံ ဘတ္တံ ဂဟေတွာ ပစ္စဝေက္ခိတွာဝ ပရိဘုဉ္ဇိတဗ္ဗံ၊ ဣန္ဒြိယေသု ဂုတ္တဒွါရေန ဘောဇနေ မတ္တညုနာ ဇာဂရိယမနုယုတ္တေန ဘဝိတဗ္ဗံ၊ ဣဒံ အာဂန္တုကဝတ္တံ နာမ ဇာနိတဗ္ဗံ၊ ဣဒံ ဂမိကဝတ္တံ နာမ၊ ဣမာနိ စုဒ္ဒသ ခန္ဓကဝတ္တာနိ၊ အသီတိ မဟာဝတ္တာနိ. တတ္ထ တေ သမ္မာ ဝတ္တိတဗ္ဗံ၊ ဣမေ တေရသ ဓုတင်္ဂဂုဏာ နာမ၊ ဧတေ သမာဒါယ ဝတ္တိတဗ္ဗ’’န္တိ ဩဝဒိယမာနော ဒုဗ္ဗစော အဟောသိ အက္ခမော အပ္ပဒက္ခိဏဂ္ဂါဟီ အနုသာသနိံ. ‘‘အဟံ တုမှေ န ဝဒါမိ၊ တုမှေ ပန မံ ကသ္မာ ဝဒထ၊ အဟမေဝ အတ္တနော အတ္ထံ ဝါ အနတ္ထံ ဝါ ဇာနိဿာမီ’’တိ အတ္တာနံ အဝစနီယံ အကာသိ. အထဿ ဒုဗ္ဗစဘာဝံ ဉတွာ ဘိက္ခူ ဓမ္မသဘာယံ အဂုဏကထံ ကထေန္တာ နိသီဒိံသု. သတ္ထာ အာဂန္တွာ ‘‘ကာယ နုတ္ထ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဧတရဟိ ကထာယ သန္နိသိန္နာ’’တိ ပုစ္ဆိတွာ ‘‘ဣမာယ နာမာ’’တိ ဝုတ္တေ တံ ဘိက္ခုံ ပက္ကောသာပေတွာ ‘‘သစ္စံ ကိရ တွံ ဘိက္ခု ဒုဗ္ဗစောသီ’’တိ ပုစ္ဆိတွာ ‘‘သစ္စ’’န္တိ ဝုတ္တေ ‘‘ကသ္မာ ဘိက္ခု ဧဝရူပေ နိယျာနိကသာသနေ ပဗ္ဗဇိတွာ အတ္ထကာမာနံ ဝစနံ န ကရောသိ၊ ပုဗ္ဗေပိ တွံ ပဏ္ဍိတာနံ ဝစနံ အကတွာ ဝေရမ္ဘဝါတမုခေ စုဏ္ဏဝိစုဏ္ဏော ဇာတော’’တိ ဝတွာ အတီတံ အာဟရိ.

အတီတေ ဂိဇ္ဈကူဋေ ပဗ္ဗတေ ဗောဓိသတ္တော ဂိဇ္ဈယောနိယံ နိဗ္ဗတ္တိ. ပုတ္တော ပနဿ သုပတ္တော နာမ ဂိဇ္ဈရာဇာ အနေကသဟဿဂိဇ္ဈပရိဝါရော ထာမသမ္ပန္နော အဟောသိ. သော မာတာပိတရော ပေါသေသိ၊ ထာမသမ္ပန္နတ္တာ ပန အတိဒူရံ ဥပ္ပတတိ. အထ နံ ပိတာ ‘‘တာတ၊ ဧတ္တကံ နာမ ဌာနံ အတိက္ကမိတွာ န ဂန္တဗ္ဗ’’န္တိ ဩဝဒိ. သော ‘‘သာဓူ’’တိ ဝတွာပိ ဧကဒိဝသံ ပန ဝုဋ္ဌေ ဒေဝေ ဂိဇ္ဈေဟိ သဒ္ဓိံ ဥပ္ပတိတွာ သေသေ ဩဟာယ အတိဘူမိံ ဂန္တွာ ဝေရမ္ဘဝါတမုခံ ပတွာ စုဏ္ဏဝိစုဏ္ဏဘာဝံ ပါပုဏိ. သတ္ထာ တမတ္ထံ ဒဿေန္တော အဘိသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဟုတွာ ဣမာ ဂါထာ အဘာသိ –

၁. ‘‘ပရိသင်္ကုပထော နာမ၊ ဂိဇ္ဈပန္ထော သနန္တနော၊

တတြာသိ မာတာပိတရော၊ ဂိဇ္ဈော ပေါသေသိ ဇိဏ္ဏကေ၊

တေသံ အဇဂရမေဒံ၊ အစ္စဟာသိ ဗဟုတ္တသော.

၂. ‘‘ပိတာ စ ပုတ္တံ အဝစ၊ ဇာနံ ဥစ္စံ ပပါတိနံ၊

သုပတ္တံ ထာမသမ္ပန္နံ၊ တေဇဿိံ ဒူရဂါမိနံ.

၃. ‘‘ပရိပ္လဝန္တံ ပထဝိံ၊ ယဒါ တာတ ဝိဇာနဟိ၊

သာဂရေန ပရိက္ခိတ္တံ၊ စက္ကံဝ ပရိမဏ္ဍလံ၊

တတော တာတ နိဝတ္တဿု၊ မာဿု ဧတ္တော ပရံ ဂမိ.

၄. ‘‘ဥဒပတ္တောသိ ဝေဂေန၊ ဗလီ ပက္ခီ ဒိဇုတ္တမော၊

ဩလောကယန္တော ဝက္ကင်္ဂေါ၊ ပဗ္ဗတာနိ ဝနာနိ စ.

၅. ‘‘အဒ္ဒဿ ပထဝိံ ဂိဇ္ဈော၊ ယထာသာသိ ပိတုဿုတံ၊

သာဂရေန ပရိက္ခိတ္တံ၊ စက္ကံဝ ပရိမဏ္ဍလံ.

၆. ‘‘တဉ္စ သော သမတိက္ကမ္မ၊ ပရမေဝစ္စဝတ္တထ၊

တဉ္စ ဝါတသိခါ တိက္ခာ၊ အစ္စဟာသိ ဗလိံ ဒိဇံ.

၇. ‘‘နာသက္ခာတိဂတော ပေါသော၊ ပုနဒေဝ နိဝတ္တိတုံ၊

ဒိဇော ဗျသနမာပါဒိ၊ ဝေရမ္ဘာနံ ဝသံ ဂတော.

၈. ‘‘တဿ ပုတ္တာ စ ဒါရာ စ၊ ယေ စညေ အနုဇီဝိနော၊

သဗ္ဗေ ဗျသနမာပါဒုံ၊ အနောဝါဒကရေ ဒိဇေ.

၉. ‘‘ဧဝမ္ပိ ဣဓ ဝုဍ္ဎာနံ၊ ယော ဝါကျံ နာဝဗုဇ္ဈတိ၊

အတိသီမစရော ဒိတ္တော၊ ဂိဇ္ဈောဝါတီတသာသနော၊

သ ဝေ ဗျသနံ ပပ္ပေါတိ၊ အကတွာ ဝုဍ္ဎသာသန’’န္တိ.

တတ္ထ ပရိသင်္ကုပထောတိ သင်္ကုပထော. မနုဿာ ဟိရညသုဝဏ္ဏတ္ထာယ ဂစ္ဆန္တာ တသ္မိံ ပဒေသေ ခါဏုကေ ကောဋ္ဋေတွာ တေသု ရဇ္ဇုယော ဗန္ဓိတွာ ဂစ္ဆန္တိ၊ တေန သော ဂိဇ္ဈပဗ္ဗတေ ဇင်္ဃမဂ္ဂေါ ‘‘သင်္ကုပထော’’တိ ဝုစ္စတိ. ဂိဇ္ဈပန္ထောတိ ဂိဇ္ဈပဗ္ဗတမတ္ထကေ မဟာမဂ္ဂေါ. သနန္တနောတိ ပေါရာဏော. တတြာသီတိ တသ္မိံ ဂိဇ္ဈပဗ္ဗတမတ္ထကေ သင်္ကုပထေ ဧကော ဂိဇ္ဈော အာသိ၊ သော ဇိဏ္ဏကေ မာတာပိတရော ပေါသေသိ. အဇဂရမေဒန္တိ အဇဂရာနံ မေဒံ. အစ္စဟာသီတိ အတိဝိယ အာဟရိ. ဗဟုတ္တသောတိ ဗဟုသော. ဇာနံ ဥစ္စံ ပပါတိနန္တိ ‘‘ပုတ္တော တေ အတိဥစ္စံ ဌာနံ လင်္ဃတီ’’တိ သုတွာ ‘‘ဥစ္စေ ပပါတီ အယ’’န္တိ ဇာနန္တော. တေဇဿိန္တိ ပုရိသတေဇသမ္ပန္နံ. ဒူရဂါမိနန္တိ တေနေဝ တေဇေန ဒူရဂါမိံ. ပရိပ္လဝန္တန္တိ ဥပ္ပလပတ္တံ ဝိယ ဥဒကေ ဥပ္လဝမာနံ. ဝိဇာနဟီတိ ဝိဇာနာသိ. စက္ကံဝ ပရိမဏ္ဍလန္တိ ယသ္မိံ တေ ပဒေသေ ဌိတဿ သမုဒ္ဒေန ပရိစ္ဆိန္နော ဇမ္ဗုဒီပေါ စက္ကမဏ္ဍလံဝ ပညာယတိ၊ တတော တာတ နိဝတ္တာဟီတိ ဩဝဒန္တော ဧဝမာဟ.

ဥဒပတ္တောသီတိ ပိတု ဩဝါဒံ အကတွာ ဧကဒိဝသံ ဂိဇ္ဈေဟိ သဒ္ဓိံ ဥပ္ပတိတော တေ ဩဟာယ ပိတရာ ကထိတဋ္ဌာနံ အဂမာသိ. ဩလောကယန္တောတိ တံ ဌာနံ ပတွာ ဟေဋ္ဌာ ဩလောကေန္တော. ဝက္ကင်္ဂေါတိ ဝင်္ကဂီဝေါ. ယထာသာသိ ပိတုဿုတန္တိ ယထာဿ ပိတု သန္တိကာ သုတံ အာသိ၊ တထေဝ အဒ္ဒသ၊ ‘‘ယထာဿာသီ’’တိပိ ပါဌော. ပရမေဝစ္စဝတ္တထာတိ ပိတရာ အက္ခာတဋ္ဌာနတော ပရံ အတိဝတ္တောဝ. တဉ္စ ဝါတသိခါ တိက္ခာတိ တံ အနောဝါဒကံ ဗလိမ္ပိ သမာနံ ဒိဇံ တိခိဏဝေရမ္ဘဝါတသိခါ အစ္စဟာသိ အတိဟရိ၊ စုဏ္ဏဝိစုဏ္ဏံ အကာသိ. နာသက္ခာတိဂတောတိ နာသက္ခိ အတိဂတော. ပေါသောတိ သတ္တော. အနောဝါဒကရေတိ တသ္မိံ ဒိဇေ ပဏ္ဍိတာနံ ဩဝါဒံ အကရောန္တေ သဗ္ဗေပိ တေ မဟာဒုက္ခံ ပါပုဏိံသု. အကတွာ ဝုဍ္ဎသာသနန္တိ ဝုဍ္ဎာနံ ဟိတကာမာနံ ဝစနံ အကတွာ ဧဝမေဝ ဗျသနံ မဟာဒုက္ခံ ပါပုဏာတိ. တသ္မာ တွံ ဘိက္ခု မာ ဂိဇ္ဈသဒိသော ဘဝ၊ အတ္ထကာမာနံ ဝစနံ ကရောဟီတိ. သော သတ္ထာရာ ဧဝံ ဩဝဒိတော တတော ပဋ္ဌာယ သုဝစော အဟောသိ.

သတ္ထာ ဣမံ ဓမ္မဒေသနံ အာဟရိတွာ ဇာတကံ သမောဓာနေသိ – ‘‘တဒါ ဒုဗ္ဗစဂိဇ္ဈော ဧတရဟိ ဒုဗ္ဗစဘိက္ခု အဟောသိ၊ ဂိဇ္ဈပိတာ ပန အဟမေဝ အဟောသိ’’န္တိ.

ဂိဇ္ဈဇာတကဝဏ္ဏနာ ပဌမာ.

[၄၂၈] ၂. ကောသမ္ဗိယဇာတကဝဏ္ဏနာ

ပုထုသဒ္ဒေါတိ ဣဒံ သတ္ထာ ကောသမ္ဗိံ နိဿာယ ဃောသိတာရာမေ ဝိဟရန္တော ကောသမ္ဗိယံ ဘဏ္ဍနကာရကေ ဘိက္ခူ အာရဗ္ဘ ကထေသိ. ဝတ္ထု ကောသမ္ဗကက္ခန္ဓကေ (မဟာဝ. ၄၅၁ အာဒယော) အာဂတမေဝ၊ အယံ ပနေတ္ထ သင်္ခေပေါ. တဒါ ကိရ ဒွေ ဘိက္ခူ ဧကသ္မိံ အာဝါသေ ဝသိံသု ဝိနယဓရော စ သုတ္တန္တိကော စ. တေသု သုတ္တန္တိကော ဧကဒိဝသံ သရီရဝလဉ္ဇံ ကတွာ ဥဒကကောဋ္ဌကေ အာစမနဥဒကာဝသေသံ ဘာဇနေ ဌပေတွာ နိက္ခမိ. ပစ္ဆာ ဝိနယဓရော တတ္ထ ပဝိဋ္ဌော တံ ဥဒကံ ဒိသွာ နိက္ခမိတွာ ဣတရံ ပုစ္ဆိ ‘‘အာဝုသော၊ တယာ ဥဒကံ ဌပိတ’’န္တိ. ‘‘အာမာဝုသော’’တိ. ‘‘ကိံ ပနေတ္ထ အာပတ္တိဘာဝံ န ဇာနာသီ’’တိ? ‘‘အာမာဝုသော န ဇာနာမီ’’တိ. ‘‘ဟောတိ၊ အာဝုသော၊ ဧတ္ထ အာပတ္တီ’’တိ? ‘‘တေန ဟိ ပဋိကရိဿာမိ န’’န္တိ. ‘‘သစေ ပန တေ၊ အာဝုသော၊ အသဉ္စိစ္စ အသတိယာ ကတံ၊ နတ္ထိ အာပတ္တီ’’တိ. သော တဿာ အာပတ္တိယာ အနာပတ္တိဒိဋ္ဌိ အဟောသိ. ဝိနယဓရောပိ အတ္တနော နိဿိတကာနံ ‘‘အယံ သုတ္တန္တိကော အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇမာနောပိ န ဇာနာတီ’’တိ အာရောစေသိ. တေ တဿ နိဿိတကေ ဒိသွာ ‘‘တုမှာကံ ဥပဇ္ဈာယော အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇိတွာပိ အာပတ္တိဘာဝံ န ဇာနာတီ’’တိ အာဟံသု. တေ ဂန္တွာ အတ္တနော ဥပဇ္ဈာယဿ အာရောစေသုံ. သော ဧဝမာဟ – ‘‘အယံ ဝိနယဓရော ပုဗ္ဗေ ‘အနာပတ္တီ’တိ ဝတွာ ဣဒါနိ ‘အာပတ္တီ’တိ ဝဒတိ၊ မုသာဝါဒီ ဧသော’’တိ. တေ ဂန္တွာ ‘‘တုမှာကံ ဥပဇ္ဈာယော မုသာဝါဒီ’’တိ ဧဝံ အညမညံ ကလဟံ ဝဍ္ဎယိံသု. တတော ဝိနယဓရော ဩကာသံ လဘိတွာ တဿ အာပတ္တိယာ အဒဿနေန ဥက္ခေပနီယကမ္မံ အကာသိ. တတော ပဋ္ဌာယ တေသံ ပစ္စယဒါယကာ ဥပါသကာပိ ဒွေ ကောဋ္ဌာသာ အဟေသုံ. ဩဝါဒပဋိဂ္ဂါဟိကာ ဘိက္ခုနိယောပိ အာရက္ခဒေဝတာပိ ဒွေ ကောဋ္ဌာသာ အဟေသုံ. တာသံ သန္ဒိဋ္ဌသမ္ဘတ္တာ အာကာသဋ္ဌဒေဝတာပိ ယာဝ ဗြဟ္မလောကာ သဗ္ဗေ ပုထုဇ္ဇနာ ဒွေ ပက္ခာ အဟေသုံ. ယာဝ အကနိဋ္ဌဘဝနာ ပန ဣဒံ ကောလာဟလံ အဂမာသိ.

အထေကော ဘိက္ခု တထာဂတံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဥက္ခေပကာနံ ‘‘ဓမ္မိကေနေဝ ကမ္မေန အယံ ဥက္ခိတ္တော၊ ဥက္ခိတ္တာနုဝတ္တကာနံ အဓမ္မိကေန ကမ္မေန ဥက္ခိတ္တော’’တိ လဒ္ဓိံ၊ ဥက္ခေပကေဟိ ဝါရိယမာနာနမ္ပိ တေသံ တံ အနုပရိဝါရေတွာ စရဏဘာဝဉ္စ သတ္ထု အာရောစေသိ. ဘဂဝါ ‘‘သမဂ္ဂါ ကိရ ဟောန္တူ’’တိ ဒွေ ဝါရေ ပေသေတွာ ‘‘န ဣစ္ဆန္တိ ဘန္တေ သမဂ္ဂါ ဘဝိတု’’န္တိ သုတွာ တတိယဝါရေ ‘‘ဘိန္နော ဘိက္ခုသံဃော’’တိ တေသံ သန္တိကံ ဂန္တွာ ဥက္ခေပကာနံ ဥက္ခေပနေ၊ ဣတရေသဉ္စ အသဉ္စိစ္စ အာပတ္တိယာ အဒဿနေ အာဒီနဝံ ဝတွာ ပက္ကာမိ. ပုန တေသံ တတ္ထေဝ ဧကသီမာယံ ဥပေါသထာဒီနိ ကာရေတွာ ဘတ္တဂ္ဂါဒီသု ဘဏ္ဍနဇာတာနံ ‘‘အာသနန္တရိကာယ နိသီဒိတဗ္ဗ’’န္တိ ဘတ္တဂ္ဂေ ဝတ္တံ ပညာပေတွာ ‘‘ဣဒါနိပိ ဘဏ္ဍနဇာတာ ဝိဟရန္တီ’’တိ သုတွာ တတ္ထ ဂန္တွာ ‘‘အလံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ မာ ဘဏ္ဍန’’န္တိအာဒီနိ ဝတွာ အညတရေန ဘိက္ခုနာ ဓမ္မဝါဒိနာ ဘဂဝတော ဝိဟေသံ အနိစ္ဆန္တေန ‘‘အာဂမေတု၊ ဘန္တေ၊ ဘဂဝါ ဓမ္မသာမိ၊ အပ္ပေါဿုက္ကော ဘန္တေ၊ ဘဂဝါ ဒိဋ္ဌဓမ္မသုခဝိဟာရံ အနုယုတ္တော ဝိဟရတု၊ မယံ တေန ဘဏ္ဍနေန ကလဟေန ဝိဂ္ဂဟေန ဝိဝါဒေန ပညာယိဿာမာ’’တိ ဝုတ္တေ –

ဘူတပုဗ္ဗံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဗာရာဏသိယံ ဗြဟ္မဒတ္တော နာမ ကာသိရာဇာ အဟောသီတိ ဗြဟ္မဒတ္တေန ဒီဃီတိဿ ကောသလရညော ရဇ္ဇံ အစ္ဆန္ဒိတွာ အညာတကဝေသေန ဝသန္တဿ မာရိတဘာဝဉ္စေဝ ဒီဃာဝုကုမာရေန အတ္တနော ဇီဝိတေ ဒိန္နေ တတော ပဋ္ဌာယ တေသံ သမဂ္ဂဘာဝဉ္စ ကထေတွာ ‘‘တေသဉှိ နာမ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ရာဇူနံ အာဒိန္နဒဏ္ဍာနံ အာဒိန္နသတ္ထာနံ ဧဝရူပံ ခန္တိသောရစ္စံ ဘဝိဿတိ. ဣဓ ခေါ တံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သောဘေထ၊ ယံ တုမှေ ဧဝံ သွာက္ခာတေ ဓမ္မဝိနယေ ပဗ္ဗဇိတာ သမာနာ ခမာ စ ဘဝေယျာထ သောရတာ စာ’’တိ ဩဝဒိတွာ ဒုတိယမ္ပိ တတိယမ္ပိ ‘‘အလံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ မာ ဘဏ္ဍန’’န္တိ ဝါရေတွာ အနောရမန္တေ ဒိသွာ ‘‘ပရိယာဒိဏ္ဏရူပါ ခေါ ဣမေ မောဃပုရိသာ၊ န ယိမေ သုကရာ သညာပေတု’’န္တိ ပက္ကမိတွာ ပုနဒိဝသေ ပိဏ္ဍပါတပဋိက္ကန္တော ဂန္ဓကုဋိယာ ထောကံ ဝိဿမိတွာ သေနာသနံ သံသာမေတွာ အတ္တနော ပတ္တစီဝရမာဒါယ သံဃမဇ္ဈေ အာကာသေ ဌတွာ ဣမာ ဂါထာ အဘာသိ –

၁၀. ‘‘ပုထုသဒ္ဒေါ သမဇနော၊ န ဗာလော ကောစိ မညထ၊

သံဃသ္မိံ ဘိဇ္ဇမာနသ္မိံ၊ နာညံ ဘိယျော အမညရုံ.

၁၁. ‘‘ပရိမုဋ္ဌာ ပဏ္ဍိတာဘာသာ၊ ဝါစာဂေါစရဘာဏိနော၊

ယာဝိစ္ဆန္တိ မုခါယာမံ၊ ယေန နီတာ န တံ ဝိဒူ.

၁၂. ‘‘အက္ကောစ္ဆိ မံ အဝဓိ မံ၊ အဇိနိ မံ အဟာသိ မေ၊

ယေ စ တံ ဥပနယှန္တိ၊ ဝေရံ တေသံ န သမ္မတိ.

၁၃. ‘‘အက္ကောစ္ဆိ မံ အဝဓိ မံ၊ အဇိနိ မံ အဟာသိ မေ၊

ယေ စ တံ နုပနယှန္တိ၊ ဝေရံ တေသူပသမ္မတိ.

၁၄. ‘‘န ဟိ ဝေရေန ဝေရာနိ၊ သမ္မန္တီဓ ကုဒါစနံ၊

အဝေရေန စ သမ္မန္တိ၊ ဧသ ဓမ္မော သနန္တနော.

၁၅. ‘‘ပရေ စ န ဝိဇာနန္တိ၊ မယမေတ္ထ ယမာမသေ၊

ယေ စ တတ္ထ ဝိဇာနန္တိ၊ တတော သမ္မန္တိ မေဓဂါ.

၁၆. ‘‘အဋ္ဌိစ္ဆိန္နာ ပါဏဟရာ၊ ဂဝါဿဓနဟာရိနော၊

ရဋ္ဌံ ဝိလုမ္ပမာနာနံ၊ တေသမ္ပိ ဟောတိ သင်္ဂတိ၊

ကသ္မာ တုမှာက နော သိယာ.

၁၇. ‘‘သစေ လဘေထ နိပကံ သဟာယံ၊ သဒ္ဓိံစရံ သာဓုဝိဟာရိဓီရံ၊

အဘိဘုယျ သဗ္ဗာနိ ပရိဿယာနိ၊ စရေယျ တေနတ္တမနော သတီမာ.

၁၈. ‘‘နော စေ လဘေထ နိပကံ သဟာယံ၊ သဒ္ဓိံစရံ သာဓုဝိဟာရိဓီရံ၊

ရာဇာဝ ရဋ္ဌံ ဝိဇိတံ ပဟာယ၊ ဧကော စရေ မာတင်္ဂရညေဝ နာဂေါ.

၁၉. ‘‘ဧကဿ စရိတံ သေယျော၊ နတ္ထိ ဗာလေ သဟာယတာ၊

ဧကော စရေ န ပါပါနိ ကယိရာ၊ အပ္ပေါဿုက္ကော မာတင်္ဂရညေဝ နာဂေါ’’တိ.

တတ္ထ ပုထု မဟာသဒ္ဒေါ အဿာတိ ပုထုသဒ္ဒေါ. သမဇနောတိ သမာနော ဧကသဒိသော ဇနော၊ သဗ္ဗောဝါယံ ဘဏ္ဍနကာရကဇနော သမန္တတော သဒ္ဒနိစ္ဆာရဏေန ပုထုသဒ္ဒေါ စေဝ သဒိသော စာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. န ဗာလော ကောစိ မညထာတိ တတ္ထ ကောစိ ဧကောပိ ‘‘အဟံ ဗာလော’’တိ န မညိတ္ထ၊ သဗ္ဗေ ပဏ္ဍိတမာနိနော၊ သဗ္ဗောဝါယံ ဘဏ္ဍနကာရကော ဇနောယေဝ. နာညံ ဘိယျော အမညရုန္တိ ကောစိ ဧကောပိ ‘‘အဟံ ဗာလော’’တိ န မညိတ္ထ၊ ဘိယျော စ သံဃသ္မိံ ဘိဇ္ဇမာနေ အညမ္ပိ ဧကံ ‘‘မယှံ ကာရဏာ သံဃော ဘိဇ္ဇတီ’’တိ ဣဒံ ကာရဏံ န မညိတ္ထာတိ အတ္ထော.

ပရိမုဋ္ဌာတိ မုဋ္ဌဿတိနော. ပဏ္ဍိတာဘာသာတိ အတ္တနော ပဏ္ဍိတမာနေန ပဏ္ဍိတသဒိသာ. ဝါစာဂေါစရဘာဏိနောတိ ရာ-ကာရဿ ရဿာဒေသော ကတော၊ ဝါစာဂေါစရာ စ န သတိပဋ္ဌာနာဒိအရိယဓမ္မဂေါစရာ၊ ဘာဏိနော စ. ကထံ ဘာဏိနော? ယာဝိစ္ဆန္တိ မုခါယာမန္တိ၊ ယာဝ မုခံ ပသာရေတုံ ဣစ္ဆန္တိ၊ တာဝ ပသာရေတွာ အဂ္ဂပါဒေဟိ ဌတွာ ဘာဏိနော၊ ဧကောပိ သံဃဂါရဝေန မုခသင်္ကောစနံ န ကရောတီတိ အတ္ထော. ယေန နီတာတိ ယေန ဘဏ္ဍနေန ဣမံ နိလ္လဇ္ဇဘာဝံ နီတာ. န တံ ဝိဒူတိ ဧဝံ ‘‘အာဒီနဝံ ဣဒ’’န္တိ တံ န ဇာနန္တိ.

ယေ စ တံ ဥပနယှန္တီတိ တံ ‘‘အက္ကောစ္ဆိ မ’’န္တိအာဒိကံ အာကာရံ ယေ ဥပနယှန္တိ. သနန္တနောတိ ပေါရာဏော. ပရေတိ ပဏ္ဍိတေ ဌပေတွာ တတော အညေ ဘဏ္ဍနကာရကာ ပရေ နာမ. တေ ဧတ္ထ သံဃမဇ္ဈေ ကောလာဟလံ ကရောန္တာ ‘‘မယံ ယမာမသေ ဥပယမာမ နဿာမ၊ သတတံ သမိတံ မစ္စုသန္တိကံ ဂစ္ဆာမာ’’တိ န ဇာနန္တိ. ယေ စ တတ္ထ ဝိဇာနန္တီတိ ယေ တတ္ထ ပဏ္ဍိတာ ‘‘မယံ မစ္စုသမီပံ ဂစ္ဆာမာ’’တိ ဝိဇာနန္တိ. တတော သမ္မန္တိ မေဓဂါတိ ဘိက္ခဝေ၊ ဧဝဉှိ တေ ဇာနန္တာ ယောနိသောမနသိကာရံ ဥပ္ပါဒေတွာ မေဓဂါနံ ကလဟာနံ ဝူပသမာယ ပဋိပဇ္ဇန္တိ.

အဋ္ဌိစ္ဆိန္နာတိ အယံ ဂါထာ ဗြဟ္မဒတ္တဉ္စ ဒီဃာဝုကုမာရဉ္စ သန္ဓာယ ဝုတ္တာ. တေသမ္ပိ ဟောတိ သင်္ဂတိ. ကသ္မာ တုမှာကံ န ဟောတိ? ယေသံ ဝေါ နေဝ မာတာပိတူနံ အဋ္ဌီနိ ဆိန္နာနိ၊ န ပါဏာ ဟဋာ၊ န ဂဝါဿဓနာနိ ဟဋာနိ. ဣဒံ ဝုတ္တံ ဟောတိ – ဘိက္ခဝေ၊ တေသဉှိ နာမ အာဒိန္နဒဏ္ဍာနံ အာဒိန္နသတ္ထာနံ ရာဇူနံ ဧဝရူပါ သင်္ဂတိ သမာဂမော အာဝါဟဝိဝါဟသမ္ဗန္ဓံ ကတွာ ဧကတော ပါနဘောဇနံ ဟောတိ၊ တုမှေ ဧဝရူပေ သာသနေ ပဗ္ဗဇိတွာ အတ္တနော ဝေရမတ္တမ္ပိ ဇဟိတုံ န သက္ကောထ၊ ကော တုမှာကံ ဘိက္ခုဘာဝေါတိ.

သစေ လဘေထာတိအာဒိဂါထာယော ပဏ္ဍိတသဟာယဿ စ ဗာလသဟာယဿ စ ဝဏ္ဏာဝဏ္ဏဒီပနတ္ထံ ဝုတ္တာ. အဘိဘုယျ သဗ္ဗာနိ ပရိဿယာနီတိ သဗ္ဗေ ပါကဋပရိဿယေ စ ပဋိစ္ဆန္နပရိဿယေ စ အဘိဘဝိတွာ တေန သဒ္ဓိံ အတ္တမနော သတိမာ စရေယျ. ရာဇာဝ ရဋ္ဌံ ဝိဇိတံ ပဟာယာတိ ယထာ အတ္တနော ဝိဇိတံ ရဋ္ဌံ မဟာဇနကရာဇာ စ အရိန္ဒမရာဇာ စ ပဟာယ ဧကကောဝ စရိံသု၊ ဧဝံ စရေယျာတိ အတ္ထော. မာတင်္ဂရညေဝ နာဂေါတိ မာတင်္ဂေါ အရညေ နာဂေါဝ. မာတင်္ဂေါတိ ဟတ္ထီ ဝုစ္စတိ၊ နာဂေါတိ မဟန္တာဓိဝစနမေတံ. ယထာ ဟိ မာတုပေါသကော မာတင်္ဂနာဂေါ အရညေ ဧကကော စရိ၊ န စ ပါပါနိ အကာသိ၊ ယထာ စ သီလဝဟတ္ထိနာဂေါ. ယထာ စ ပါလိလေယျကော၊ ဧဝံ ဧကော စရေ၊ န စ ပါပါနိ ကယိရာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ.

သတ္ထာ ဧဝံ ကထေတွာပိ တေ ဘိက္ခူ သမဂ္ဂေ ကာတုံ အသက္ကောန္တော ဗာလကလောဏကဂါမံ ဂန္တွာ ဘဂုတ္ထေရဿ ဧကီဘာဝေ အာနိသံသံ ကထေတွာ တတော တိဏ္ဏံ ကုလပုတ္တာနံ ဝသနဋ္ဌာနံ ဂန္တွာ တေသံ သာမဂ္ဂိဝါသေ အာနိသံသံ ကထေတွာ တတော ပါလိလေယျကဝနသဏ္ဍံ ဂန္တွာ တတ္ထ တေမာသံ ဝသိတွာ ပုန ကောသမ္ဗိံ အဂန္တွာ သာဝတ္ထိမေဝ အဂမာသိ. ကောသမ္ဗိဝါသိနောပိ ဥပါသကာ ‘‘ဣမေ ခေါ အယျာ၊ ကောသမ္ဗကာ ဘိက္ခူ ဗဟုနော အမှာကံ အနတ္ထဿ ကာရကာ၊ ဣမေဟိ ဥဗ္ဗာဠှော ဘဂဝါ ပက္ကန္တော၊ ဣမေသံ နေဝ အဘိဝါဒနာဒီနိ ကရိဿာမ၊ န ဥပဂတာနံ ပိဏ္ဍပါတံ ဒဿာမ၊ ဧဝံ ဣမေ ပက္ကမိဿန္တိ ဝါ ဝေရံ ဝိရမိဿန္တိ ဝါ ဘဂဝန္တံ ဝါ ပသာဒေဿန္တီ’’တိ သမ္မန္တယိတွာ တထေဝ အကံသု. တေ တေန ဒဏ္ဍကမ္မေန ပီဠိတာ သာဝတ္ထိံ ဂန္တွာ ဘဂဝန္တံ ခမာပေသုံ.

သတ္ထာ ဣမံ ဓမ္မဒေသနံ အာဟရိတွာ ဇာတကံ သမောဓာနေသိ – ‘‘ပိတာ သုဒ္ဓေါဒနမဟာရာဇာ အဟောသိ၊ မာတာ မဟာမာယာ၊ ဒီဃာဝုကုမာရော ပန အဟမေဝ အဟောသိ’’န္တိ.

ကောသမ္ဗိယဇာတကဝဏ္ဏနာ ဒုတိယာ.

[၄၂၉] ၃. မဟာသုဝဇာတကဝဏ္ဏနာ

ဒုမော ယဒါ ဟောတီတိ ဣဒံ သတ္ထာ ဇေတဝနေ ဝိဟရန္တော အညတရံ ဘိက္ခုံ အာရဗ္ဘ ကထေသိ. သော ကိရ သတ္ထု သန္တိကေ ကမ္မဋ္ဌာနံ ဂဟေတွာ ကောသလဇနပဒေ အညတရံ ပစ္စန္တဂါမံ ဥပနိဿာယ အရညေ ဝိဟာသိ. မနုဿာ တဿ ရတ္တိဋ္ဌာနဒိဝါဋ္ဌာနာနိ သမ္ပာဒေတွာ ဂမနာဂမနသမ္ပန္နေ ဌာနေ သေနာသနံ ကတွာ သက္ကစ္စံ ဥပဋ္ဌဟိံသု. တဿ ဝဿူပဂတဿ ပဌမမာသေယေဝ သော ဂါမော ဈာယိ၊ မနုဿာနံ ဗီဇမတ္တမ္ပိ အဝသိဋ္ဌံ နာဟောသိ. တေ တဿ ပဏီတံ ပိဏ္ဍပါတံ ဒါတုံ နာသက္ခိံသု. သော သပ္ပါယသေနာသနေပိ ပိဏ္ဍပါတေန ကိလမန္တော မဂ္ဂံ ဝါ ဖလံ ဝါ နိဗ္ဗတ္တေတုံ နာသက္ခိ. အထ နံ တေမာသစ္စယေန သတ္ထာရံ ဝန္ဒိတုံ အာဂတံ သတ္ထာ ပဋိသန္ထာရံ ကတွာ ‘‘ကစ္စိ ဘိက္ခု ပိဏ္ဍပါတေန န ကိလမန္တောသိ၊ သေနာသနသပ္ပါယဉ္စ အဟောသီ’’တိ ပုစ္ဆိ. သော တမတ္ထံ အာရောစေသိ. သတ္ထာ ‘‘တဿ သေနာသနံ သပ္ပါယ’’န္တိ ဉတွာ ‘‘ဘိက္ခု သမဏေန နာမ သေနာသနသပ္ပါယေ သတိ လောလုပ္ပစာရံ ပဟာယ ကိဉ္စိဒေဝ ယထာလဒ္ဓံ ပရိဘုဉ္ဇိတွာ သန္တုဋ္ဌေန သမဏဓမ္မံ ကာတုံ ဝဋ္ဋတိ. ပေါရာဏကပဏ္ဍိတာ တိရစ္ဆာနယောနိယံ နိဗ္ဗတ္တိတွာ အတ္တနော နိဝါသသုက္ခရုက္ခေ စုဏ္ဏံ ခါဒန္တာပိ လောလုပ္ပစာရံ ပဟာယ သန္တုဋ္ဌာ မိတ္တဓမ္မံ အဘိန္ဒိတွာ အညတ္ထ န ဂမိံသု၊ တွံ ပန ကသ္မာ ‘ပိဏ္ဍပါတော ပရိတ္တော လူခေါ’တိ သပ္ပါယသေနာသနံ ပရိစ္စဇီ’’တိ ဝတွာ တေန ယာစိတော အတီတံ အာဟရိ.

အတီတေ ဟိမဝန္တေ ဂင်္ဂါတီရေ ဧကသ္မိံ ဥဒုမ္ဗရဝနေ အနေကသတသဟဿာ သုကာ ဝသိံသု. တတြ ဧကော သုဝရာဇာ အတ္တနော နိဝါသရုက္ခဿ ဖလေသု ခီဏေသု ယဒေဝ အဝသိဋ္ဌံ ဟောတိ အင်္ကုရော ဝါ ပတ္တံ ဝါ တစော ဝါ ပပဋိကာ ဝါ၊ တံ ခါဒိတွာ ဂင်္ဂါယ ပါနီယံ ပိဝိတွာ ပရမပ္ပိစ္ဆသန္တုဋ္ဌော ဟုတွာ အညတ္ထ န ဂစ္ဆတိ. တဿ အပ္ပိစ္ဆသန္တုဋ္ဌဘာဝဂုဏေန သက္ကဿ ဘဝနံ ကမ္ပိ. သက္ကော အာဝဇ္ဇမာနော တံ ဒိသွာ တဿ ဝီမံသနတ္ထံ အတ္တနော အာနုဘာဝေန တံ ရုက္ခံ သုက္ခာပေသိ. ရုက္ခော ခါဏုကမတ္တော ဟုတွာ ဆိဒ္ဒါဝဆိဒ္ဒေါ ဝါတေ ပဟရန္တေ အာကောဋိယမာနော ဝိယ အဋ္ဌာသိ. တဿ ဆိဒ္ဒေဟိ စုဏ္ဏာနိ နိက္ခမန္တိ. သုဝရာဇာ တာနိ စုဏ္ဏာနိ ခါဒိတွာ ဂင်္ဂါယ ပါနီယံ ပိဝိတွာ အညတ္ထ အဂန္တွာ ဝါတာတပံ အဂဏေတွာ ဥဒုမ္ဗရခါဏုကေ နိသီဒိ. သက္ကော တဿ ပရမပ္ပိစ္ဆဘာဝံ ဉတွာ ‘‘မိတ္တဓမ္မဂုဏံ ကထာပေတွာ ဝရမဿ ဒတွာ ဥဒုမ္ဗရံ အမတဖလံ ကရိတွာ အာဂမိဿာမီ’’တိ ဧကော ဟံသရာဇာ ဟုတွာ သုဇံ အသုရကညံ ပုရတော ကတွာ တံ ဥဒုမ္ဗရဝနံ ဂန္တွာ အဝိဒူရေ ဧကရုက္ခဿ သာခါယ နိသီဒိတွာ တေန သဒ္ဓိံ ကထံ သမုဋ္ဌာပေန္တော ပဌမံ ဂါထမာဟ –

၂၀. ‘‘ဒုမော ယဒါ ဟောတိ ဖလူပပန္နော၊ ဘုဉ္ဇန္တိ နံ ဝိဟင်္ဂမာ သမ္ပတန္တာ၊

ခီဏန္တိ ဉတွာန ဒုမံ ဖလစ္စယေ၊ ဒိသောဒိသံ ယန္တိ တတော ဝိဟင်္ဂမာ’’တိ.

တဿတ္ထော – သုဝရာဇ၊ ရုက္ခော နာမ ယဒါ ဖလသမ္ပန္နော ဟောတိ၊ တဒါ တံ သာခတော သာခံ သမ္ပတန္တာဝ ဝိဟင်္ဂမာ ဘုဉ္ဇန္တိ၊ တံ ပန ခီဏံ ဉတွာ ဖလာနံ အစ္စယေန တတော ရုက္ခတော ဒိသောဒိသံ ဝိဟင်္ဂမာ ဂစ္ဆန္တီတိ.

ဧဝဉ္စ ပန ဝတွာ တတော နံ ဥယျောဇေတုံ ဒုတိယံ ဂါထမာဟ –

၂၁. ‘‘စရ စာရိကံ လောဟိတတုဏ္ဍ မာ မရိ၊ ကိံ တွံ သုဝ သုက္ခဒုမမှိ ဈာယသိ၊

တဒိင်္ဃ မံ ဗြူဟိ ဝသန္တသန္နိဘ၊ ကသ္မာ သုဝ သုက္ခဒုမံ န ရိဉ္စသီ’’တိ.

တတ္ထ ဈာယသီတိ ကိံကာရဏာ သုက္ခခါဏုမတ္ထကေ ဈာယန္တော ပဇ္ဈာယန္တော တိဋ္ဌသိ. ဣင်္ဃာတိ စောဒနတ္ထေ နိပါတော. ဝသန္တသန္နိဘာတိ ဝသန္တကာလေ ဝနသဏ္ဍော သုဝဂဏသမောကိဏ္ဏော ဝိယ နီလောဘာသော ဟောတိ၊ တေန တံ ‘‘ဝသန္တသန္နိဘာ’’တိ အာလပတိ. န ရိဉ္စသီတိ န ဆဍ္ဍေသိ.

အထ နံ သုဝရာဇာ ‘‘အဟံ ဟံသ အတ္တနော ကတညုကတဝေဒိတာယ ဣမံ ရုက္ခံ န ဇဟာမီ’’တိ ဝတွာ ဒွေ ဂါထာ အဘာသိ –

၂၂. ‘‘ယေ ဝေ သခီနံ သခါရော ဘဝန္တိ၊ ပါဏစ္စယေ ဒုက္ခသုခေသု ဟံသ၊

ခီဏံ အခီဏမ္ပိ န တံ ဇဟန္တိ၊ သန္တော သတံ ဓမ္မမနုဿရန္တာ.

၂၃. ‘‘သောဟံ သတံ အညတရောသ္မိ ဟံသ၊ ဉာတီ စ မေ ဟောတိ သခါ စ ရုက္ခော၊

တံ နုဿဟေ ဇီဝိကတ္ထော ပဟာတုံ၊ ခီဏန္တိ ဉတွာန န ဟေသ ဓမ္မော’’တိ.

တတ္ထ ယေ ဝေ သခီနံ သခါရော ဘဝန္တီတိ ယေ သဟာယာနံ သဟာယာ ဟောန္တိ. ခီဏံ အခီဏမ္ပီတိ ပဏ္ဍိတာ နာမ အတ္တနော သဟာယံ ဘောဂပရိက္ခယေန ခီဏမ္ပိ အခီဏမ္ပိ န ဇဟန္တိ. သတံ ဓမ္မမနုဿရန္တာတိ ပဏ္ဍိတာနံ ပဝေဏိံ အနုဿရမာနာ. ဉာတီ စ မေတိ ဟံသရာဇ၊ အယံ ရုက္ခော သမ္ပိယာယနတ္ထေန မယှံ ဉာတိ စ သမာစိဏ္ဏစရဏတာယ သခါ စ. ဇီဝိကတ္ထောတိ တမဟံ ဇီဝိကာယ အတ္ထိကော ဟုတွာ ပဟာတုံ န သက္ကောမိ.

သက္ကော တဿ ဝစနံ သုတွာ တုဋ္ဌော ပသံသိတွာ ဝရံ ဒါတုကာမော ဒွေ ဂါထာ အဘာသိ –

၂၄. ‘‘သာဓု သက္ခိ ကတံ ဟောတိ၊ မေတ္တိ သံသတိ သန္ထဝေါ၊

သစေတံ ဓမ္မံ ရောစေသိ၊ ပါသံသောသိ ဝိဇာနတံ.

၂၅. ‘‘သော တေ သုဝ ဝရံ ဒမ္မိ၊ ပတ္တယာန ဝိဟင်္ဂမ၊

ဝရံ ဝရဿု ဝက္ကင်္ဂ၊ ယံ ကိဉ္စိ မနသိစ္ဆသီ’’တိ.

တတ္ထ သာဓူတိ သမ္ပဟံသနံ. သက္ခိ ကတံ ဟောတိ၊ မေတ္တိ သံသတိ သန္ထဝေါတိ သခိဘာဝေါ စ မေတ္တိ စ ပရိသမဇ္ဈေ သန္ထဝေါ စာတိ တယာ မိတ္တံ ကတံ သာဓု ဟောတိ လဒ္ဓကံ ဘဒ္ဒကမေဝ. သစေတံ ဓမ္မန္တိ သစေ ဧတံ မိတ္တဓမ္မံ. ဝိဇာနတန္တိ ဧဝံ သန္တေ ဝိညူနံ ပသံသိတဗ္ဗယုတ္တကောသီတိ အတ္ထော. သော တေတိ သော အဟံ တုယှံ. ဝရဿူတိ ဣစ္ဆဿု. ယံ ကိဉ္စိ မနသိစ္ဆသီတိ ယံ ကိဉ္စိ မနသာ ဣစ္ဆသိ၊ သဗ္ဗံ တံ ဝရံ ဒဒါမိ တေတိ.

တံ သုတွာ သုဝရာဇာ ဝရံ ဂဏှန္တော သတ္တမံ ဂါထမာဟ –

၂၆. ‘‘ဝရဉ္စ မေ ဟံသ ဘဝံ ဒဒေယျ၊ အယဉ္စ ရုက္ခော ပုနရာယုံ လဘေထ၊

သော သာခဝါ ဖလိမာ သံဝိရူဠှော၊ မဓုတ္ထိကော တိဋ္ဌတု သောဘမာနော’’တိ.

တတ္ထ သာခဝါတိ သာခသမ္ပန္နော. ဖလိမာတိ ဖလေန ဥပေတော. သံဝိရူဠှောတိ သမန္တတော ဝိရူဠှပတ္တော တရုဏပတ္တသမ္ပန္နော ဟုတွာ. မဓုတ္ထိကောတိ သံဝိဇ္ဇမာနမဓုရဖလေသု ပက္ခိတ္တမဓု ဝိယ မဓုရဖလော ဟုတွာတိ အတ္ထော.

အထဿ သက္ကော ဝရံ ဒဒမာနော အဋ္ဌမံ ဂါထမာဟ –

၂၇. ‘‘တံ ပဿ သမ္မ ဖလိမံ ဥဠာရံ၊ သဟာဝ တေ ဟောတု ဥဒုမ္ဗရေန၊

သော သာခဝါ ဖလိမာ သံဝိရူဠှော၊ မဓုတ္ထိကော တိဋ္ဌတု သောဘမာနော’’တိ.

တတ္ထ သဟာဝ တေ ဟောတု ဥဒုမ္ဗရေနာတိ တဝ ဥဒုမ္ဗရေန သဒ္ဓိံ သဟ ဧကတောဝ ဝါသော ဟောတု.

ဧဝဉ္စ ပန ဝတွာ သက္ကော တံ အတ္တဘာဝံ ဝိဇဟိတွာ အတ္တနော စ သုဇာယ စ အာနုဘာဝံ ဒဿေတွာ ဂင်္ဂါတော ဟတ္ထေန ဥဒကံ ဂဟေတွာ ဥဒုမ္ဗရခါဏုကံ ပဟရိ. တာဝဒေဝ သာခါဝိဋပသစ္ဆန္နော မဓုရဖလော ရုက္ခော ဥဋ္ဌဟိတွာ မုဏ္ဍမဏိပဗ္ဗတော ဝိယ ဝိလာသသမ္ပန္နော အဋ္ဌာသိ. သုဝရာဇာ တံ ဒိသွာ သောမနဿပ္ပတ္တော သက္ကဿ ထုတိံ ကရောန္တော နဝမံ ဂါထမာဟ –

၂၈. ‘‘ဧဝံ သက္က သုခီ ဟောဟိ၊ သဟ သဗ္ဗေဟိ ဉာတိဘိ၊

ယထာဟမဇ္ဇ သုခိတော၊ ဒိသွာန သဖလံ ဒုမ’’န္တိ.

သက္ကောပိ တဿ ဝရံ ဒတွာ ဥဒုမ္ဗရံ အမတဖလံ ကတွာ သဒ္ဓိံ သုဇာယ အတ္တနော ဌာနမေဝ ဂတော. တမတ္ထံ ဒီပယမာနာ ဩသာနေ အဘိသမ္ဗုဒ္ဓဂါထာ ဌပိတာ –

၂၉. ‘‘သုဝဿ စ ဝရံ ဒတွာ၊ ကတွာန သဖလံ ဒုမံ၊

ပက္ကာမိ သဟ ဘရိယာယ၊ ဒေဝါနံ နန္ဒနံ ဝန’’န္တိ.

သတ္ထာ ဣမံ ဓမ္မဒေသနံ အာဟရိတွာ ‘‘ဧဝံ ဘိက္ခု ပေါရာဏကပဏ္ဍိတာ တိရစ္ဆာနယောနိယံ နိဗ္ဗတ္တာပိ အလောလုပ္ပစာရာ အဟေသုံ. တွံ ပန ကသ္မာ ဧဝရူပေ သာသနေ ပဗ္ဗဇိတွာ လောလုပ္ပစာရံ စရသိ၊ ဂစ္ဆ တတ္ထေဝ ဝသာဟီ’’တိ ကမ္မဋ္ဌာနမဿ ကထေတွာ ဇာတကံ သမောဓာနေသိ. သော ဘိက္ခု တတ္ထ ဂန္တွာ ဝိပဿနံ ဝဍ္ဎေန္တော အရဟတ္တံ ပါပုဏိ. တဒါ သက္ကော အနုရုဒ္ဓေါ အဟောသိ၊ သုဝရာဇာ ပန အဟမေဝ အဟောသိန္တိ.

မဟာသုဝဇာတကဝဏ္ဏနာ တတိယာ.

[၄၃၀] ၄. စူဠသုဝဇာတကဝဏ္ဏနာ

သန္တိ ရုက္ခာတိ ဣဒံ သတ္ထာ သာဝတ္ထိယံ ဇေတဝနေ ဝိဟရန္တော ဝေရဉ္ဇကဏ္ဍံ အာရဗ္ဘ ကထေသိ. သတ္ထရိ ဝေရဉ္ဇာယံ ဝဿံ ဝသိတွာ အနုပုဗ္ဗေန သာဝတ္ထိံ အနုပ္ပတ္တေ ဘိက္ခူ ဓမ္မသဘာယံ ကထံ သမုဋ္ဌာပေသုံ ‘‘အာဝုသော၊ တထာဂတော ခတ္တိယသုခုမာလော ဗုဒ္ဓသုခုမာလော မဟန္တေန ဣဒ္ဓါနုဘာဝေန သမန္နာဂတောပိ ဝေရဉ္ဇဗြာဟ္မဏေန နိမန္တိတော တေမာသံ ဝသန္တော မာရာဝဋ္ဋနဝသေန တဿ သန္တိကာ ဧကဒိဝသမ္ပိ ဘိက္ခံ အလဘိတွာ လောလုပ္ပစာရံ ပဟာယ တေမာသံ ပတ္ထပုလကပိဋ္ဌောဒကေန ယာပေန္တော အညတ္ထ န အဂမာသိ၊ အဟော တထာဂတာနံ အပ္ပိစ္ဆသန္တုဋ္ဌဘာဝေါ’’တိ. သတ္ထာ အာဂန္တွာ ‘‘ကာယ နုတ္ထ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဧတရဟိ ကထာယ သန္နိသိန္နာ’’တိ ပုစ္ဆိတွာ ‘‘ဣမာယ နာမာ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘အနစ္ဆရိယံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ တထာဂတဿ ဣဒါနိ လောလုပ္ပစာရပ္ပဟာနံ၊ ပုဗ္ဗေပိ တိရစ္ဆာနယောနိယံ နိဗ္ဗတ္တောပိ လောလုပ္ပစာရံ ပဟာသိ’’န္တိ ဝတွာ အတီတံ အာဟရိ. သဗ္ဗမ္ပိ ဝတ္ထု ပုရိမနယေနေဝ ဝိတ္ထာရေတဗ္ဗံ.

၃၀. ‘‘သန္တိ ရုက္ခာ ဟရိပတ္တာ၊ ဒုမာ နေကဖလာ ဗဟူ၊

ကသ္မာ နု သုက္ခေ ကောဠာပေ၊ သုဝဿ နိရတော မနော.

၃၁. ‘‘ဖလဿ ဥပဘုဉ္ဇိမှာ၊ နေကဝဿဂဏေ ဗဟူ၊

အဖလမ္ပိ ဝိဒိတွာန၊ သာဝ မေတ္တိ ယထာ ပုရေ.

၃၂. ‘‘သုက္ခဉ္စ ရုက္ခံ ကောဠာပံ၊ ဩပတ္တမဖလံ ဒုမံ၊

ဩဟာယ သကုဏာ ယန္တိ၊ ကိံ ဒေါသံ ပဿသေ ဒိဇ.

၃၃. ‘‘ယေ ဖလတ္ထာ သမ္ဘဇန္တိ၊ အဖလောတိ ဇဟန္တိ နံ၊

အတ္တတ္ထပညာ ဒုမ္မေဓာ၊ တေ ဟောန္တိ ပက္ခပါတိနော.

၃၄. ‘‘သာဓု သက္ခိ ကတံ ဟောတိ၊ မေတ္တိ သံသတိ သန္ထဝေါ၊

သစေတံ ဓမ္မံ ရောစေသိ၊ ပါသံသောသိ ဝိဇာနတံ.

၃၅. ‘‘သော တေ သုဝ ဝရံ ဒမ္မိ၊ ပတ္တယာန ဝိဟင်္ဂမ၊

ဝရံ ဝရဿု ဝက္ကင်္ဂ၊ ယံ ကိဉ္စိ မနသိစ္ဆသိ.

၃၆. ‘‘အပိ နာမ နံ ပဿေယျံ၊ သပတ္တံ သဖလံ ဒုမံ၊

ဒလိဒ္ဒေါဝ နိဓိံ လဒ္ဓါ၊ နန္ဒေယျာဟံ ပုနပ္ပုနံ.

၃၇. ‘‘တတော အမတမာဒါယ၊ အဘိသိဉ္စိ မဟီရုဟံ၊

တဿ သာခါ ဝိရူဟိံသု၊ သီတစ္ဆာယာ မနောရမာ.

၃၈. ‘‘ဧဝံ သက္က သုခီ ဟောဟိ၊ သဟ သဗ္ဗေဟိ ဉာတိဘိ၊

ယထာဟမဇ္ဇ သုခိတော၊ ဒိသွာန သဖလံ ဒုမံ.

၃၉. ‘‘သုဝဿ စ ဝရံ ဒတွာ၊ ကတွာန သဖလံ ဒုမံ၊

ပက္ကာမိ သဟ ဘရိယာယ၊ ဒေဝါနံ နန္ဒနံ ဝန’’န္တိ. –

ပဉှပဋိပဉှာပိ အတ္ထောပိ ပုရိမနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗာ၊ အနုတ္တာနပဒမေဝ ပန ဝဏ္ဏယိဿာမ.

ဟရိပတ္တာတိ နီလပတ္တသစ္ဆန္နာ. ကောဠာပေတိ ဝါတေ ပဟရန္တေ အာကောဋိတသဒ္ဒံ ဝိယ မုဉ္စမာနေ နိဿာရေ. သုဝဿာတိ အာယသ္မတော သုဝရာဇဿ ကသ္မာ ဧဝရူပေ ရုက္ခေ မနော နိရတော. ဖလဿာတိ ဖလံ အဿ ရုက္ခဿ. နေကဝဿဂဏေတိ အနေကဝဿဂဏေ. ဗဟူတိ သမာနေပိ အနေကသတေ န ဒွေ တယော၊ အထ ခေါ ဗဟူဝ. ဝိဒိတွာနာတိ ဟံသရာဇ ဣဒါနိ အမှာကံ ဣမံ ရုက္ခံ အဖလံ ဝိဒိတွာပိ ယထာ ပုရေ ဧတေန သဒ္ဓိံ မေတ္တိ၊ သာဝ မေတ္တိ၊ တဉှိ မယံ န ဘိန္ဒာမ၊ မေတ္တိံ ဘိန္ဒန္တာ ဟိ အနရိယာ အသပ္ပုရိသာ နာမ ဟောန္တီတိ ပကာသေန္တော ဧဝမာဟ.

ဩပတ္တန္တိ အဝပတ္တံ နိပ္ပတ္တံ ပတိတပတ္တံ. ကိံ ဒေါသံ ပဿသေတိ အညေ သကုဏာ ဧတံ ဩဟာယ အညတ္ထ ဂစ္ဆန္တိ၊ တွံ ဧဝံ ဂမနေ ကိံ နာမ ဒေါသံ ပဿသိ. ယေ ဖလတ္ထာတိ ယေ ပက္ခိနော ဖလတ္ထာယ ဖလကာရဏာ သမ္ဘဇန္တိ ဥပဂစ္ဆန္တိ၊ အဖလောတိ ဉတွာ ဧတံ ဇဟန္တိ. အတ္တတ္ထပညာတိ အတ္တနော အတ္ထာယ ပညာ၊ ပရံ အနောလောကေတွာ အတ္တနိယေဝ ဝါ ဌိတာ ဧတေသံ ပညာတိ အတ္တတ္ထပညာ. ပက္ခပါတိနောတိ တေ အတ္တနောယေဝ ဝုဍ္ဎိံ ပစ္စာသီသမာနာ မိတ္တပက္ခံ ပါတေန္တိ နာသေန္တီတိ ပက္ခပါတိနော နာမ ဟောန္တိ. အတ္တပက္ခေယေဝ ဝါ ပတန္တီတိ ပက္ခပါတိနော.

အပိ နာမ နန္တိ ဟံသရာဇ၊ သစေ မေ မနောရထော နိပ္ဖဇ္ဇေယျ၊ တယာ ဒိန္နော ဝရော သမ္ပဇ္ဇေယျ၊ အပိ နာမ အဟံ ဣမံ ရုက္ခံ သပတ္တံ သဖလံ ပုန ပဿေယျံ၊ တတော ဒလိဒ္ဒေါ နိဓိံ လဘိတွာဝ ပုနပ္ပုနံ ဧတံ အဘိနန္ဒေယျံ၊ တံ ဒိသွာဝ ပမောဒေယျံ. အမတမာဒါယာတိ အတ္တနော အာနုဘာဝေန ဌိတော ဂင်္ဂေါဒကံ ဂဟေတွာ အဘိသိဉ္စယီတိ အတ္ထော. ဣမသ္မိံ ဇာတကေ ဣမာယ သဒ္ဓိံ ဒွေ အဘိသမ္ဗုဒ္ဓဂါထာ ဟောန္တိ.

သတ္ထာ ဣမံ ဓမ္မဒေသနံ အာဟရိတွာ ဇာတကံ သမောဓာနေသိ – ‘‘တဒါ သက္ကော အနုရုဒ္ဓေါ အဟောသိ၊ သုဝရာဇာ ပန အဟမေဝ အဟောသိ’’န္တိ.

စူဠသုဝဇာတကဝဏ္ဏနာ စတုတ္ထာ.

[၄၃၁] ၅. ဟရိတစဇာတကဝဏ္ဏနာ

သုတံ မေတံ မဟာဗြဟ္မေတိ ဣဒံ သတ္ထာ ဇေတဝနေ ဝိဟရန္တော ဥက္ကဏ္ဌိတဘိက္ခုံ အာရဗ္ဘ ကထေသိ. တဉှိ ဘိက္ခုံ ဧကံ အလင်္ကတမာတုဂါမံ ဒိသွာ ဥက္ကဏ္ဌိတံ ဒီဃကေသနခလောမံ ဝိဗ္ဘမိတုကာမံ အာစရိယုပဇ္ဈာယေဟိ အရုစိယာ အာနီတံ. သတ္ထာ ‘‘သစ္စံ ကိရ တွံ ဘိက္ခု ဥက္ကဏ္ဌိတောသီ’’တိ ပုစ္ဆိတွာ ‘‘သစ္စံ၊ ဘန္တေ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘ကိံကာရဏာ’’တိ ဝတွာ ‘‘အလင်္ကတမာတုဂါမံ ဒိသွာ ကိလေသဝသေန၊ ဘန္တေ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘ဘိက္ခု ကိလေသော နာမ ဂုဏဝိဒ္ဓံသကော အပ္ပဿာဒေါ နိရယေ နိဗ္ဗတ္တာပေတိ၊ ဧသ ပန ကိလေသော ကိံကာရဏာ တံ န ကိလမေဿတိ? န ဟိ သိနေရုံ ပဟရိတွာ ပဟရဏဝါတော ပုရာဏပဏ္ဏဿ လဇ္ဇတိ၊ ဣမဉှိ ကိလေသံ နိဿာယ ဗောဓိဉာဏဿ အနုပဒံ စရမာနာ ပဉ္စအဘိညအဋ္ဌသမာပတ္တိလာဘိနော ဝိသုဒ္ဓမဟာပုရိသာပိ သတိံ ဥပဋ္ဌပေတုံ အသက္ကောန္တာ ဈာနံ အန္တရဓာပေသု’’န္တိ ဝတွာ အတီတံ အာဟရိ.

အတီတေ ဗာရာဏသိယံ ဗြဟ္မဒတ္တေ ရဇ္ဇံ ကာရေန္တေ ဗောဓိသတ္တော ဧကသ္မိံ နိဂမေ အသီတိကောဋိဝိဘဝေ ဗြာဟ္မဏကုလေ နိဗ္ဗတ္တိ၊ ကဉ္စနဆဝိတာယ ပနဿ ‘‘ဟရိတစကုမာရော’’တိ နာမံ ကရိံသု. သော ဝယပ္ပတ္တော တက္ကသိလံ ဂန္တွာ ဥဂ္ဂဟိတသိပ္ပေါ ကုဋုမ္ဗံ သဏ္ဌပေတွာ မာတာပိတူနံ အစ္စယေန ဓနဝိလောကနံ ကတွာ ‘‘ဓနမေဝ ပညာယတိ၊ ဓနဿ ဥပ္ပါဒကာ န ပညာယန္တိ၊ မယာပိ မရဏမုခေ စုဏ္ဏဝိစုဏ္ဏေန ဘဝိတဗ္ဗ’’န္တိ မရဏဘယဘီတော မဟာဒါနံ ဒတွာ ဟိမဝန္တံ ပဝိသိတွာ ဣသိပဗ္ဗဇ္ဇံ ပဗ္ဗဇိတွာ သတ္တမေ ဒိဝသေ အဘိညာ စ သမာပတ္တိယော စ နိဗ္ဗတ္တေတွာ တတ္ထ စိရံ ဝနမူလဖလာဟာရော ယာပေတွာ လောဏမ္ဗိလသေဝနတ္ထာယ ပဗ္ဗတာ ဩတရိတွာ အနုပုဗ္ဗေန ဗာရာဏသိံ ပတွာ ရာဇုယျာနေ ဝသိတွာ ပုနဒိဝသေ ဗာရာဏသိယံ ဘိက္ခာယ စရန္တော ရာဇဒွါရံ သမ္ပာပုဏိ. ရာဇာ တံ ဒိသွာ ပသန္နစိတ္တော ပက္ကောသာပေတွာ သမုဿိတသေတစ္ဆတ္တေ ရာဇပလ္လင်္ကေ နိသီဒါပေတွာ နာနဂ္ဂရသဘောဇနံ ဘောဇေတွာ အနုမောဒနာဝသာနေ အတိရေကတရံ ပသီဒိတွာ ‘‘ကဟံ၊ ဘန္တေ၊ ဂစ္ဆထာ’’တိ ဝတွာ ‘‘ဝဿာဝါသဋ္ဌာနံ ဥပဓာရေမ၊ မဟာရာဇာ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘သာဓု၊ ဘန္တေ’’တိ ဘုတ္တပါတရာသော တံ အာဒါယ ဥယျာနံ ဂန္တွာ တတ္ထ ရတ္တိဋ္ဌာနဒိဝါဋ္ဌာနာဒီနိ ကာရာပေတွာ ဥယျာနပါလံ ပရိစာရကံ ကတွာ ဒတွာ ဝန္ဒိတွာ နိက္ခမိ. မဟာသတ္တော တတော ပဋ္ဌာယ နိဗဒ္ဓံ ရညော ဂေဟေ ဘုဉ္ဇန္တော ဒွါဒသ ဝဿာနိ တတ္ထ ဝသိ.

အထေကဒိဝသံ ရာဇာ ပစ္စန္တံ ကုပိတံ ဝူပသမေတုံ ဂစ္ဆန္တော ‘‘အမှာကံ ပုညက္ခေတ္တံ မာ ပမဇ္ဇီ’’တိ မဟာသတ္တံ ဒေဝိယာ နိယျာဒေတွာ အဂမာသိ. တတော ပဋ္ဌာယ သာ မဟာသတ္တံ သဟတ္ထာ ပရိဝိသတိ. အထေကဒိဝသံ သာ ဘောဇနံ သမ္ပာဒေတွာ တသ္မိံ စိရာယမာနေ ဂန္ဓောဒကေန နှတွာ သဏှံ မဋ္ဌသာဋကံ နိဝါသေတွာ သီဟပဉ္ဇရံ ဝိဝရာပေတွာ သရီရေ ဝါတံ ပဟရာပေန္တီ ခုဒ္ဒကမဉ္စကေ နိပဇ္ဇိ. မဟာသတ္တောပိ ဒိဝါတရံ သုနိဝတ္ထော သုပါရုတော ဘိက္ခာဘာဇနံ အာဒါယ အာကာသေနာဂန္တွာ သီဟပဉ္ဇရံ ပါပုဏိ. ဒေဝိယာ တဿ ဝါကစိရသဒ္ဒံ သုတွာ ဝေဂေန ဥဋ္ဌဟန္တိယာ မဋ္ဌသာဋကော ဘဿိ၊ မဟာသတ္တဿ ဝိသဘာဂါရမ္မဏံ စက္ခုံ ပဋိဟညိ. အထဿ အနေကဝဿကောဋိသတသဟဿကာလေ အဗ္ဘန္တရေ နိဝုတ္ထကိလေသော ကရဏ္ဍကေ သယိတအာသီဝိသော ဝိယ ဥဋ္ဌဟိတွာ ဈာနံ အန္တရဓာပေသိ. သော သတိံ ဥပဋ္ဌာပေတုံ အသက္ကောန္တော ဂန္တွာ ဒေဝိံ ဟတ္ထေ ဂဏှိ၊ တာဝဒေဝ သာဏိံ ပရိက္ခိပိံသု. သော တာယ သဒ္ဓိံ လောကဓမ္မံ သေဝိတွာ ဘုဉ္ဇိတွာ ဥယျာနံ ဂန္တွာ တတော ပဋ္ဌာယ ဒေဝသိကံ တထေဝ အကာသိ. တဿ တာယ သဒ္ဓိံ လောကဓမ္မပဋိသေဝနံ သကလနဂရေ ပါကဋံ ဇာတံ. အမစ္စာ ‘‘ဟရိတစတာပသော ဧဝမကာသီ’’တိ ရညော ပဏ္ဏံ ပဟိဏိံသု. ရာဇာ ‘‘မံ ဘိန္ဒိတုကာမာ ဧဝံ ဝဒန္တီ’’တိ အသဒ္ဒဟိတွာ ပစ္စန္တံ ဝူပသမေတွာ ဗာရာဏသိံ ပစ္စာဂန္တွာ နဂရံ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ ဒေဝိယာ သန္တိကံ ဂန္တွာ ‘‘သစ္စံ၊ ကိရ မမ အယျော ဟရိတစတာပသော တယာ သဒ္ဓိံ လောကဓမ္မံ ပဋိသေဝတီ’’တိ ပုစ္ဆိ. ‘‘သစ္စံ၊ ဒေဝါ’’တိ. သော တဿာပိ အသဒ္ဒဟိတွာ ‘‘တမေဝ ပဋိပုစ္ဆိဿာမီ’’တိ ဥယျာနံ ဂန္တွာ ဝန္ဒိတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိတွာ တံ ပုစ္ဆန္တော ပဌမံ ဂါထမာဟ –

၄၀. ‘‘သုတံ မေတံ မဟာဗြဟ္မေ၊ ကာမေ ဘုဉ္ဇတိ ဟာရိတော၊

ကစ္စေတံ ဝစနံ တုစ္ဆံ၊ ကစ္စိ သုဒ္ဓေါ ဣရိယျသီ’’တိ.

တတ္ထ ကစ္စေတန္တိ ကစ္စိ ဧတံ ‘‘ဟာရိတော ကာမေ ပရိဘုဉ္ဇတီ’’တိ အမှေဟိ သုတံ ဝစနံ တုစ္ဆံ အဘူတံ၊ ကစ္စိ တွံ သုဒ္ဓေါ ဣရိယျသိ ဝိဟရသီတိ.

သော စိန္တေသိ – ‘‘အယံ ရာဇာ ‘နာဟံ ပရိဘုဉ္ဇာမီ’တိ ဝုတ္တေပိ မမ သဒ္ဒဟိဿတေဝ၊ ဣမသ္မိံ လောကေ သစ္စသဒိသီ ပတိဋ္ဌာ နာမ နတ္ထိ. ဥဇ္ဈိတသစ္စာ ဟိ ဗောဓိမူလေ နိသီဒိတွာ ဗောဓိံ ပါပုဏိတုံ န သက္ကောန္တိ၊ မယာ သစ္စမေဝ ကထေတုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ. ဗောဓိသတ္တဿ ဟိ ဧကစ္စေသု ဌာနေသု ပါဏာတိပါတောပိ အဒိန္နာဒါနမ္ပိ ကာမေသုမိစ္ဆာစာရောပိ သုရာမေရယမဇ္ဇပါနမ္ပိ ဟောတိယေဝ၊ အတ္ထဘေဒကဝိသံဝါဒနံ ပုရက္ခတွာ မုသာဝါဒေါ နာမ န ဟောတိ၊ တသ္မာ သော သစ္စမေဝ ကထေန္တော ဒုတိယံ ဂါထမာဟ –

၄၁. ‘‘ဧဝမေတံ မဟာရာဇ၊ ယထာ တေ ဝစနံ သုတံ၊

ကုမ္မဂ္ဂံ ပဋိပန္နောသ္မိ၊ မောဟနေယျေသု မုစ္ဆိတော’’တိ.

တတ္ထ မောဟနေယျေသူတိ ကာမဂုဏေသု. ကာမဂုဏေသု ဟိ လောကော မုယှတိ၊ တေ စ လောကံ မောဟယန္တိ၊ တသ္မာ တေ ‘‘မောဟနေယျာ’’တိ ဝုစ္စန္တီတိ.

တံ သုတွာ ရာဇာ တတိယံ ဂါထမာဟ –

၄၂. ‘‘အဒု ပညာ ကိမတ္ထိယာ၊ နိပုဏာ သာဓုစိန္တိနီ၊

ယာယ ဥပ္ပတိတံ ရာဂံ၊ ကိံ မနော န ဝိနောဒယေ’’တိ.

တတ္ထ အဒူတိ နိပါတော. ဣဒံ ဝုတ္တံ ဟောတိ – ဘန္တေ၊ ဂိလာနဿ နာမ ဘေသဇ္ဇံ၊ ပိပါသိတဿ ပါနီယံ ပဋိသရဏံ၊ တုမှာကံ ပနေသာ နိပုဏာ သာဓူနံ အတ္ထာနံ စိန္တိနီ ပညာ ကိမတ္ထိယာ၊ ယာယ ပုန ဥပ္ပတိတံ ရာဂံ ကိံ မနော န ဝိနောဒယေ၊ ကိံ စိတ္တံ ဝိနောဒေတုံ နာသက္ခီတိ.

အထဿ ကိလေသဗလံ ဒဿေန္တော ဟာရိတော စတုတ္ထံ ဂါထမာဟ –

၄၃. ‘‘စတ္တာရောမေ မဟာရာဇ၊ လောကေ အတိဗလာ ဘုသာ၊

ရာဂေါ ဒေါသော မဒေါ မောဟော၊ ယတ္ထ ပညာ န ဂါဓတီ’’တိ.

တတ္ထ ယတ္ထာတိ ယေသု ပရိယုဋ္ဌာနံ ပတ္တေသု မဟောဃေ ပတိတာ ဝိယ ပညာ ဂါဓံ ပတိဋ္ဌံ န လဘတိ.

တံ သုတွာ ရာဇာ ပဉ္စမံ ဂါထမာဟ –

၄၄. ‘‘အရဟာ သီလသမ္ပန္နော၊ သုဒ္ဓေါ စရတိ ဟာရိတော၊

မေဓာဝီ ပဏ္ဍိတော စေဝ၊ ဣတိ နော သမ္မတော ဘဝ’’န္တိ.