၁. မဏိကုဏ္ဍလဝဂ္ဂေါ

[၃၅၁] ၁. မဏိကုဏ္ဍလဇာတကဝဏ္ဏနာ

ဇီနော ရထဿံ မဏိကုဏ္ဍလေ စာတိ ဣဒံ သတ္ထာ ဇေတဝနေ ဝိဟရန္တော ကောသလရညော အန္တေပုရေ သဗ္ဗတ္ထသာဓကံ ပဒုဋ္ဌာမစ္စံ အာရဗ္ဘ ကထေသိ. ဝတ္ထု ဟေဋ္ဌာ ဝိတ္ထာရိတမေဝ. ဣဓ ပန ဗောဓိသတ္တော ဗာရာဏသိရာဇာ အဟောသိ. ပဒုဋ္ဌာမစ္စော ကောသလရာဇာနံ အာနေတွာ ကာသိရဇ္ဇံ ဂါဟာပေတွာ ဗာရာဏသိရာဇာနံ ဗန္ဓာပေတွာ ဗန္ဓနာဂါရေ ပက္ခိပါပေသိ. ရာဇာ ဈာနံ ဥပ္ပါဒေတွာ အာကာသေ ပလ္လင်္ကေန နိသီဒိ၊ စောရရညော သရီရေ ဍာဟော ဥပ္ပဇ္ဇိ. သော ဗာရာဏသိရာဇာနံ ဥပသင်္ကမိတွာ ပဌမံ ဂါထမာဟ –

၁. ‘‘ဇီနော ရထဿံ မဏိကုဏ္ဍလေ စ၊ ပုတ္တေ စ ဒါရေ စ တထေဝ ဇီနော၊

သဗ္ဗေသု ဘောဂေသု အသေသကေသု၊ ကသ္မာ န သန္တပ္ပသိ သောကကာလေ’’တိ.

တတ္ထ ဇီနော ရထဿံ မဏိကုဏ္ဍလေ စာတိ မဟာရာဇ၊ တွံ ရထဉ္စ အဿဉ္စ မဏိကုဏ္ဍလာနိ စ ဇီနော၊ ‘‘ဇီနော ရထဿေ စ မဏိကုဏ္ဍလေ စာ’’တိပိ ပါဌော. အသေသကေသူတိ နိဿေသကေသု.

တံ သုတွာ ဗောဓိသတ္တော ဣမာ ဒွေ ဂါထာ အဘာသိ –

၂. ‘‘ပုဗ္ဗေဝ မစ္စံ ဝိဇဟန္တိ ဘောဂါ၊ မစ္စော ဝါ တေ ပုဗ္ဗတရံ ဇဟာတိ၊

အသဿတာ ဘောဂိနော ကာမကာမိ၊ တသ္မာ န သောစာမဟံ သောကကာလေ.

၃. ‘‘ဥဒေတိ အာပူရတိ ဝေတိ စန္ဒော၊ အတ္ထံ တပေတွာန ပလေတိ သူရိယော၊

ဝိဒိတာ မယာ သတ္တုက လောကဓမ္မာ၊ တသ္မာ န သောစာမဟံ သောကကာလေ’’တိ.

တတ္ထ ပုဗ္ဗေဝ မစ္စန္တိ မစ္စံ ဝါ ဘောဂါ ပုဗ္ဗေဝ ပဌမတရညေဝ ဝိဇဟန္တိ၊ မစ္စော ဝါ တေ ဘောဂေ ပုဗ္ဗတရံ ဇဟာတိ. ကာမကာမီတိ စောရရာဇာနံ အာလပတိ. အမ္ဘော၊ ကာမေ ကာမယမာန ကာမကာမိ ဘောဂိနော နာမ လောကေ အသဿတာ၊ ဘောဂေသု ဝါ နဋ္ဌေသု ဇီဝမာနာဝ အဘောဂိနော ဟောန္တိ၊ ဘောဂေ ဝါ ပဟာယ သယံ နဿန္တိ၊ တသ္မာ အဟံ မဟာဇနဿ သောကကာလေပိ န သောစာမီတိ အတ္ထော. ဝိဒိတာ မယာ သတ္တုက လောကဓမ္မာတိ စောရရာဇာနံ အာလပတိ. အမ္ဘော၊ သတ္တုက၊ မယာ လာဘော အလာဘော ယသော အယသောတိအာဒယော လောကဓမ္မာ ဝိဒိတာ. ယထေဝ ဟိ စန္ဒော ဥဒေတိ စ ပူရတိ စ ပုန စ ခီယတိ၊ ယထာ စ သူရိယော အန္ဓကာရံ ဝိဓမန္တော မဟန္တံ အာလောကံ တပေတွာန ပုန သာယံ အတ္ထံ ပလေတိ အတ္ထံ ဂစ္ဆတိ န ဒိဿတိ၊ ဧဝမေဝ ဘောဂါ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ စ နဿန္တိ စ၊ တတ္ထ ကိံ သောကေန၊ တသ္မာ န သောစာမီတိ အတ္ထော.

ဧဝံ မဟာသတ္တော စောရရညော ဓမ္မံ ဒေသေတွာ ဣဒါနိ တမေဝ စောရံ ဂရဟန္တော အာဟ –

၄. ‘‘အလသော ဂိဟီ ကာမဘောဂီ န သာဓု၊ အသညတော ပဗ္ဗဇိတော န သာဓု၊

ရာဇာ န သာဓု အနိသမ္မကာရီ၊ ယော ပဏ္ဍိတော ကောဓနော တံ န သာဓု.

၅. ‘‘နိသမ္မ ခတ္တိယော ကယိရာ၊ နာနိသမ္မ ဒိသမ္ပတိ၊

နိသမ္မကာရိနော ရာဇ၊ ယသော ကိတ္တိ စ ဝဍ္ဎတီ’’တိ.

ဣမာ ပန ဒွေ ဂါထာ ဟေဋ္ဌာ ဝိတ္ထာရိတာယေဝ. စောရရာဇာ ဗောဓိသတ္တံ ခမာပေတွာ ရဇ္ဇံ ပဋိစ္ဆာပေတွာ အတ္တနော ဇနပဒမေဝ ဂတော.

သတ္ထာ ဣမံ ဓမ္မဒေသနံ အာဟရိတွာ ဇာတကံ သမောဓာနေသိ – ‘‘တဒါ ကောသလရာဇာ အာနန္ဒော အဟောသိ၊ ဗာရာဏသိရာဇာ ပန အဟမေဝ အဟောသိ’’န္တိ.

မဏိကုဏ္ဍလဇာတကဝဏ္ဏနာ ပဌမာ.

[၃၅၂] ၂. သုဇာတဇာတကဝဏ္ဏနာ

ကိံ နု သန္တရမာနောဝါတိ ဣဒံ သတ္ထာ ဇေတဝနေ ဝိဟရန္တော မတပိတိကံ ကုဋုမ္ဗိကံ အာရဗ္ဘ ကထေသိ. သော ကိရ ပိတရိ မတေ ပရိဒေဝမာနော ဝိစရတိ၊ သောကံ ဝိနောဒေတုံ န သက္ကောတိ. အထ သတ္ထာ တဿ သောတာပတ္တိဖလူပနိဿယံ ဒိသွာ သာဝတ္ထိံ ပိဏ္ဍာယ စရိတွာ ပစ္ဆာသမဏံ အာဒါယ တဿ ဂေဟံ ဂန္တွာ ပညတ္တာသနေ နိသိန္နော တံ ဝန္ဒိတွာ နိသိန္နံ ‘‘ကိံ၊ ဥပါသက၊ သောစသီ’’တိ ဝတွာ ‘‘အာမ၊ ဘန္တေ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘အာဝုသော၊ ပေါရာဏကပဏ္ဍိတာ ပဏ္ဍိတာနံ ဝစနံ သုတွာ ပိတရိ ကာလကတေ န သောစိံသူ’’တိ ဝတွာ တေန ယာစိတော အတီတံ အာဟရိ.

အတီတေ ဗာရာဏသိယံ ဗြဟ္မဒတ္တေ ရဇ္ဇံ ကာရေန္တေ ဗောဓိသတ္တော ကုဋုမ္ဗိကဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တိ၊ ‘‘သုဇာတကုမာရော’’တိဿ နာမံ ကရိံသု. တဿ ဝယပ္ပတ္တဿ ပိတာမဟော ကာလမကာသိ. အထဿ ပိတာ ပိတု ကာလကိရိယတော ပဋ္ဌာယ သောကသမပ္ပိတော အာဠာဟနံ ဂန္တွာ အာဠာဟနတော အဋ္ဌီနိ အာဟရိတွာ အတ္တနော အာရာမေ မတ္တိကာထူပံ ကတွာ တာနိ တတ္ထ နိဒဟိတွာ ဂတဂတဝေလာယ ထူပံ ပုပ္ဖေဟိ ပူဇေတွာ စေတိယံ အာဝိဇ္ဈန္တော ပရိဒေဝတိ၊ နေဝ နှာယတိ န လိမ္ပတိ န ဘုဉ္ဇတိ န ကမ္မန္တေ ဝိစာရေတိ. တံ ဒိသွာ ဗောဓိသတ္တော ‘‘ပိတာ မေ အယျကဿ မတကာလတော ပဋ္ဌာယ သောကာဘိဘူတော စရတိ၊ ဌပေတွာ ပန မံ အညော ဧတံ သညာပေတုံ န သက္ကောတိ၊ ဧကေန နံ ဥပါယေန နိဿောကံ ကရိဿာမီ’’တိ ဗဟိဂါမေ ဧကံ မတဂေါဏံ ဒိသွာ တိဏဉ္စ ပါနီယဉ္စ အာဟရိတွာ တဿ ပုရတော ဌပေတွာ ‘‘ခါဒ၊ ခါဒ၊ ပိဝ၊ ပိဝါ’’တိ အာဟ. အာဂတာဂတာ နံ ဒိသွာ ‘‘သမ္မ သုဇာတ၊ ကိံ ဥမ္မတ္တကောသိ၊ မတဂေါဏဿ တိဏောဒကံ ဒေသီ’’တိ ဝဒန္တိ. သော န ကိဉ္စိ ပဋိဝဒတိ. အထဿ ပိတု သန္တိကံ ဂန္တွာ ‘‘ပုတ္တော တေ ဥမ္မတ္တကော ဇာတော၊ မတဂေါဏဿ တိဏောဒကံ ဒေတီ’’တိ အာဟံသု. တံ သုတွာ ကုဋုမ္ဗိကဿ ပိတုသောကော အပဂတော၊ ပုတ္တသောကော ပတိဋ္ဌိတော. သော ဝေဂေနာဂန္တွာ ‘‘နနု တွံ၊ တာတ သုဇာတ၊ ပဏ္ဍိတောသိ၊ ကိံကာရဏာ မတဂေါဏဿ တိဏောဒကံ ဒေသီ’’တိ ဝတွာ ဒွေ ဂါထာ အဘာသိ –

၆. ‘‘ကိံ နု သန္တရမာနောဝ၊ လာယိတွာ ဟရိတံ တိဏံ၊

ခါဒ ခါဒါတိ လပသိ၊ ဂတသတ္တံ ဇရဂ္ဂဝံ.

၇. ‘‘န ဟိ အန္နေန ပါနေန၊ မတော ဂေါဏော သမုဋ္ဌဟေ၊

တွဉ္စ တုစ္ဆံ ဝိလပသိ၊ ယထာ တံ ဒုမ္မတီ တထာ’’တိ.

တတ္ထ သန္တရမာနောဝါတိ တုရိတော ဝိယ ဟုတွာ. လာယိတွာတိ လုနိတွာ. လပသီတိ ဝိလပသိ. ဂတသတ္တံ ဇရဂ္ဂဝန္တိ ဝိဂတဇီဝိတံ ဇိဏ္ဏဂေါဏံ. ယထာ တန္တိ ဧတ္ထ တန္တိ နိပါတမတ္တံ၊ ယထာ ဒုမ္မတိ အပ္ပပညော ဝိလပေယျ၊ တထာ တွံ တုစ္ဆံ ဝိလပသီတိ.

တတော ဗောဓိသတ္တော ဒွေ ဂါထာ အဘာသိ –

၈. ‘‘တထေဝ တိဋ္ဌတိ သီသံ၊ ဟတ္ထပါဒါ စ ဝါလဓိ၊

သောတာ တထေဝ တိဋ္ဌန္တိ၊ မညေ ဂေါဏော သမုဋ္ဌဟေ.

၉. ‘‘နေဝယျကဿ သီသဉ္စ၊ ဟတ္ထပါဒါ စ ဒိဿရေ၊

ရုဒံ မတ္တိကထူပသ္မိံ၊ နနု တွညေဝ ဒုမ္မတီ’’တိ.

တတ္ထ တထေဝါတိ ယထာ ပုဗ္ဗေ ဌိတံ၊ တထေဝ တိဋ္ဌတိ. မညေတိ ဧတေသံ သီသာဒီနံ တထေဝ ဌိတတ္တာ အယံ ဂေါဏော သမုဋ္ဌဟေယျာတိ မညာမိ. နေဝယျကဿ သီသဉ္စာတိ အယျကဿ ပန သီသဉ္စ ဟတ္ထပါဒါ စ န ဒိဿန္တိ. ‘‘ပိဋ္ဌိပါဒါ န ဒိဿရေ’’တိပိ ပါဌော. နနု တွညေဝ ဒုမ္မတီတိ အဟံ တာဝ သီသာဒီနိ ပဿန္တော ဧဝံ ကရောမိ၊ တွံ ပန န ကိဉ္စိ ပဿသိ၊ ဈာပိတဋ္ဌာနတော အဋ္ဌီနိ အာဟရိတွာ မတ္တိကာထူပံ ကတွာ ပရိဒေဝသိ. ဣတိ မံ ပဋိစ္စ သတဂုဏေန သဟဿဂုဏေန သတသဟဿဂုဏေန နနု တွညေဝ ဒုမ္မတိ. ဘိဇ္ဇနဓမ္မာ နာမ သင်္ခါရာ ဘိဇ္ဇန္တိ၊ တတ္ထ ကာ ပရိဒေဝနာတိ.

တံ သုတွာ ဗောဓိသတ္တဿ ပိတာ ‘‘မမ ပုတ္တော ပဏ္ဍိတော ဣဓလောကပရလောကကိစ္စံ ဇာနာတိ၊ မမ သညာပနတ္ထာယ ဧတံ ကမ္မံ အကာသီ’’တိ စိန္တေတွာ ‘‘တာတ သုဇာတပဏ္ဍိတ၊ ‘သဗ္ဗေ သင်္ခါရာ အနိစ္စာ’တိ မေ ဉာတာ၊ ဣတော ပဋ္ဌာယ န သောစိဿာမိ၊ ပိတုသောကဟရဏကပုတ္တေန နာမ တာဒိသေန ဘဝိတဗ္ဗ’’န္တိ ဝတွာ ပုတ္တဿ ထုတိံ ကရောန္တော အာဟ –

၁၀. ‘‘အာဒိတ္တံ ဝတ မံ သန္တံ၊ ဃတသိတ္တံဝ ပါဝကံ၊

ဝါရိနာ ဝိယ ဩသိဉ္စံ၊ သဗ္ဗံ နိဗ္ဗာပယေ ဒရံ.

၁၁. ‘‘အဗ္ဗဟီ ဝတ မေ သလ္လံ၊ ယမာသိ ဟဒယဿိတံ၊

ယော မေ သောကပရေတဿ၊ ပိတုသောကံ အပါနုဒိ.

၁၂. ‘‘သောဟံ အဗ္ဗူဠှသလ္လောသ္မိ၊ ဝီတသောကော အနာဝိလော၊

န သောစာမိ န ရောဒါမိ၊ တဝ သုတွာန မာဏဝ.

၁၃. ‘‘ဧဝံ ကရောန္တိ သပ္ပညာ၊ ယေ ဟောန္တိ အနုကမ္ပကာ၊

ဝိနိဝတ္တေန္တိ သောကမှာ၊ သုဇာတော ပိတရံ ယထာ’’တိ.

တတ္ထ နိဗ္ဗာပယေတိ နိဗ္ဗာပယိ. ဒရန္တိ သောကဒရထံ. သုဇာတော ပိတရံ ယထာတိ ယထာ မမ ပုတ္တော သုဇာတော မံ ပိတရံ သမာနံ အတ္တနော သပ္ပညတာယ သောကမှာ ဝိနိဝတ္တယိ၊ ဧဝံ အညေပိ သပ္ပညာ သောကမှာ ဝိနိဝတ္တယန္တီတိ.

သတ္ထာ ဣမံ ဓမ္မဒေသနံ အာဟရိတွာ သစ္စာနိ ပကာသေတွာ ဇာတကံ သမောဓာနေသိ၊ သစ္စပရိယောသာနေ ကုဋုမ္ဗိကော သောတာပတ္တိဖလေ ပတိဋ္ဌဟိ. တဒါ သုဇာတော အဟမေဝ အဟောသိန္တိ.

သုဇာတဇာတကဝဏ္ဏနာ ဒုတိယာ.

[၃၅၃] ၃. ဝေနသာခဇာတကဝဏ္ဏနာ

နယိဒံ နိစ္စံ ဘဝိတဗ္ဗန္တိ ဣဒံ သတ္ထာ ဘဂ္ဂေသု သံသုမာရဂိရံ နိဿာယ ဘေသကဠာဝနေ ဝိဟရန္တော ဗောဓိရာဇကုမာရံ အာရဗ္ဘ ကထေသိ. ဗောဓိရာဇကုမာရော နာမ ဥဒေနဿ ရညော ပုတ္တော တသ္မိံ ကာလေ သံသုမာရဂိရေ ဝသန္တော ဧကံ ပရိယောဒါတသိပ္ပံ ဝဍ္ဎကိံ ပက္ကောသာပေတွာ အညေဟိ ရာဇူဟိ အသဒိသံ ကတွာ ကောကနဒံ နာမ ပါသာဒံ ကာရာပေသိ. ကာရာပေတွာ စ ပန ‘‘အယံ ဝဍ္ဎကီ အညဿပိ ရညော ဧဝရူပံ ပါသာဒံ ကရေယျာ’’တိ မစ္ဆရာယန္တော တဿ အက္ခီနိ ဥပ္ပါဋာပေသိ. တေနဿ အက္ခီနံ ဥပ္ပါဋိတဘာဝေါ ဘိက္ခုသံဃေ ပါကဋော ဇာတော. တသ္မာ ဘိက္ခူ ဓမ္မသဘာယံ ကထံ သမုဋ္ဌာပေသုံ ‘‘အာဝုသော၊ ဗောဓိရာဇကုမာရော ကိရ တထာရူပဿ ဝဍ္ဎကိနော အက္ခီနိ ဥပ္ပါဋာပေသိ၊ အဟော ကက္ခဠော ဖရုသော သာဟသိကော’’တိ. သတ္ထာ အာဂန္တွာ ‘‘ကာယ နုတ္ထ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဧတရဟိ ကထာယ သန္နိသိန္နာ’’တိ ပုစ္ဆိတွာ ‘‘ဣမာယ နာမာ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘န၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဣဒါနေဝ၊ ပုဗ္ဗေပေသ ကက္ခဠော ဖရုသော သာဟသိကောဝ. န ကေဝလဉ္စ ဣဒါနေဝ၊ ပုဗ္ဗေပေသ ခတ္တိယသဟဿာနံ အက္ခီနိ ဥပ္ပါဋာပေတွာ မာရေတွာ တေသံ မံသေန ဗလိကမ္မံ ကာရေသီ’’တိ ဝတွာ အတီတံ အာဟရိ.

အတီတေ ဗာရာဏသိယံ ဗြဟ္မဒတ္တေ ရဇ္ဇံ ကာရေန္တေ ဗောဓိသတ္တော တက္ကသိလာယံ ဒိသာပါမောက္ခော အာစရိယော အဟောသိ. ဇမ္ဗုဒီပတလေ ခတ္တိယမာဏဝါ ဗြာဟ္မဏမာဏဝါ စ တဿေဝ သန္တိကေ သိပ္ပံ ဥဂ္ဂဏှိံသု. ဗာရာဏသိရညော ပုတ္တော ဗြဟ္မဒတ္တကုမာရော နာမ တဿ သန္တိကေ တယော ဝေဒေ ဥဂ္ဂဏှိ. သော ပန ပကတိယာပိ ကက္ခဠော ဖရုသော သာဟသိကော အဟောသိ. ဗောဓိသတ္တော အင်္ဂဝိဇ္ဇာဝသေန တဿ ကက္ခဠဖရုသသာဟသိကဘာဝံ ဉတွာ ‘‘တာတ၊ တွံ ကက္ခဠော ဖရုသော သာဟသိကော၊ ဖရုသေန နာမ လဒ္ဓံ ဣဿရိယံ အစိရဋ္ဌိတိကံ ဟောတိ၊ သော ဣဿရိယေ ဝိနဋ္ဌေ ဘိန္နနာဝေါ ဝိယ သမုဒ္ဒေ ပတိဋ္ဌံ န လဘတိ၊ တသ္မာ မာ ဧဝရူပေါ အဟောသီ’’တိ တံ ဩဝဒန္တော ဒွေ ဂါထာ အဘာသိ –

၁၄. ‘‘နယိဒံ နိစ္စံ ဘဝိတဗ္ဗံ ဗြဟ္မဒတ္တ၊ ခေမံ သုဘိက္ခံ သုခတာ စ ကာယေ၊

အတ္ထစ္စယေ မာ အဟု သမ္ပမူဠှော၊ ဘိန္နပ္လဝေါ သာဂရဿေဝ မဇ္ဈေ.

၁၅. ‘‘ယာနိ ကရောတိ ပုရိသော၊ တာနိ အတ္တနိ ပဿတိ၊

ကလျာဏကာရီ ကလျာဏံ၊ ပါပကာရီ စ ပါပကံ၊

ယာဒိသံ ဝပတေ ဗီဇံ၊ တာဒိသံ ဟရတေ ဖလ’’န္တိ.

တတ္ထ သုခတာ စ ကာယေတိ တာတ ဗြဟ္မဒတ္တ၊ ယဒေတံ ခေမံ ဝါ သုဘိက္ခံ ဝါ ယာ ဝါ ဧသာ သုခတာ ကာယေ၊ ဣဒံ သဗ္ဗံ ဣမေသံ သတ္တာနံ နိစ္စံ သဗ္ဗကာလမေဝ န ဘဝတိ၊ ဣဒံ ပန အနိစ္စံ ဟုတွာ အဘာဝဓမ္မံ. အတ္ထစ္စယေတိ သော တွံ အနိစ္စတာဝသေန ဣဿရိယေ ဝိဂတေ အတ္တနော အတ္ထဿ အစ္စယေ ယထာ နာမ ဘိန္နပ္လဝေါ ဘိန္နနာဝေါ မနုဿော သာဂရမဇ္ဈေ ပတိဋ္ဌံ အလဘန္တော သမ္ပမူဠှော ဟောတိ၊ ဧဝံ မာ အဟု သမ္ပမူဠှော. တာနိ အတ္တနိ ပဿတီတိ တေသံ ကမ္မာနံ ဝိပါကံ ဝိန္ဒန္တော တာနိ အတ္တနိ ပဿတိ နာမ.

သော အာစရိယံ ဝန္ဒိတွာ ဗာရာဏသိံ ဂန္တွာ ပိတု သိပ္ပံ ဒဿေတွာ ဩပရဇ္ဇေ ပတိဋ္ဌာယ ပိတု အစ္စယေန ရဇ္ဇံ ပါပုဏိ. တဿ ပိင်္ဂိယော နာမ ပုရောဟိတော အဟောသိ ကက္ခဠော ဖရုသော သာဟသိကော. သော ယသလောဘေန စိန္တေသိ ‘‘ယံနူနာဟံ ဣမိနာ ရညာ သကလဇမ္ဗုဒီပေ သဗ္ဗေ ရာဇာနော ဂါဟာပေယျံ၊ ဧဝမေသ ဧကရာဇာ ဘဝိဿတိ၊ အဟမ္ပိ ဧကပုရောဟိတော ဘဝိဿာမီ’’တိ. သော တံ ရာဇာနံ အတ္တနော ကထံ ဂါဟာပေသိ. ရာဇာ မဟတိယာ သေနာယ နဂရာ နိက္ခမိတွာ ဧကဿ ရညော နဂရံ ရုန္ဓိတွာ တံ ရာဇာနံ ဂဏှိ. ဧတေနုပါယေန သကလဇမ္ဗုဒီပေ ရဇ္ဇံ ဂဟေတွာ ရာဇသဟဿပရိဝုတော ‘‘တက္ကသိလာယံ ရဇ္ဇံ ဂဏှိဿာမီ’’တိ အဂမာသိ. ဗောဓိသတ္တော နဂရံ ပဋိသင်္ခရိတွာ ပရေဟိ အပ္ပဓံသိယံ အကာသိ.

ဗာရာဏသိရာဇာ ဂင်္ဂါနဒီတီရေ မဟတော နိဂြောဓရုက္ခဿ မူလေ သာဏိံ ပရိက္ခိပါပေတွာ ဥပရိ ဝိတာနံ ကာရာပေတွာ သယနံ ပညပေတွာ နိဝါသံ ဂဏှိ. သော ဇမ္ဗုဒီပတလေ သဟဿရာဇာနော ဂဟေတွာ ယုဇ္ဈမာနောပိ တက္ကသိလံ ဂဟေတုံ အသက္ကောန္တော အတ္တနော ပုရောဟိတံ ပုစ္ဆိ ‘‘အာစရိယ၊ မယံ ဧတ္တကေဟိ ရာဇူဟိ သဒ္ဓိံ အာဂန္တွာပိ တက္ကသိလံ ဂဟေတုံ န သက္ကောမ၊ ကိံ နု ခေါ ကာတဗ္ဗ’’န္တိ. ‘‘မဟာရာဇ၊ သဟဿရာဇူနံ အက္ခီနိ ဥပ္ပါဋေတွာ မာရေတွာ ကုစ္ဆိံ ဖာလေတွာ ပဉ္စမဓုရမံသံ အာဒါယ ဣမသ္မိံ နိဂြောဓေ အဓိဝတ္ထာယ ဒေဝတာယ ဗလိကမ္မံ ကတွာ အန္တဝဋ္ဋီဟိ ရုက္ခံ ပရိက္ခိပိတွာ လောဟိတပဉ္စင်္ဂုလိကာနိ ကရောမ၊ ဧဝံ နော ခိပ္ပမေဝ ဇယော ဘဝိဿတီ’’တိ. ရာဇာ ‘‘သာဓူ’’တိ ပဋိဿုဏိတွာ အန္တောသာဏိယံ မဟာဗလေ မလ္လေ ဌပေတွာ ဧကမေကံ ရာဇာနံ ပက္ကောသာပေတွာ နိပ္ပီဠနေန ဝိသညံ ကာရေတွာ အက္ခီနိ ဥပ္ပါဋေတွာ မာရေတွာ မံသံ အာဒါယ ကဠေဝရာနိ ဂင်္ဂါယံ ပဝါဟေတွာ ဝုတ္တပ္ပကာရံ ဗလိကမ္မံ ကာရေတွာ ဗလိဘေရိံ အာကောဋာပေတွာ ယုဒ္ဓါယ ဂတော.

အထဿ အဋ္ဋာလကတော ဧကော ယက္ခော အာဂန္တွာ ဒက္ခိဏက္ခိံ ဥပ္ပါဋေတွာ အဂမာသိ၊ အထဿ မဟတီ ဝေဒနာ ဥပ္ပဇ္ဇိ. သော ဝေဒနာပ္ပတ္တော အာဂန္တွာ နိဂြောဓရုက္ခမူလေ ပညတ္တာသနေ ဥတ္တာနကော နိပဇ္ဇိ. တသ္မိံ ခဏေ ဧကော ဂိဇ္ဈော ဧကံ တိခိဏကောဋိကံ အဋ္ဌိံ ဂဟေတွာ ရုက္ခဂ္ဂေ နိသိန္နော မံသံ ခါဒိတွာ အဋ္ဌိံ ဝိဿဇ္ဇေသိ၊ အဋ္ဌိကောဋိ အာဂန္တွာ ရညော ဝါမက္ခိမှိ အယသူလံ ဝိယ ပတိတွာ အက္ခိံ ဘိန္ဒိ. တသ္မိံ ခဏေ ဗောဓိသတ္တဿ ဝစနံ သလ္လက္ခေသိ. သော ‘‘အမှာကံ အာစရိယော ‘ဣမေ သတ္တာ ဗီဇာနုရူပံ ဖလံ ဝိယ ကမ္မာနုရူပံ ဝိပါကံ အနုဘောန္တီ’တိ ကထေန္တော ဣဒံ ဒိသွာ ကထေသိ မညေ’’တိ ဝတွာ ဝိလပန္တော ဒွေ ဂါထာ အဘာသိ –

၁၆. ‘‘ဣဒံ တဒါစရိယဝစော၊ ပါရာသရိယော ယဒဗြဝိ၊

‘မာ သု တွံ အကရိ ပါပံ၊ ယံ တွံ ပစ္ဆာ ကတံ တပေ’.

၁၇. ‘‘အယမေဝ သော ပိင်္ဂိယ ဝေနသာခေါ၊ ယမှိ ဃာတယိံ ခတ္တိယာနံ သဟဿံ၊

အလင်္ကတေ စန္ဒနသာရာနုလိတ္တေ၊ တမေဝ ဒုက္ခံ ပစ္စာဂတံ မမ’’န္တိ.

တတ္ထ ဣဒံ တဒါစရိယဝစောတိ ဣဒံ တံ အာစရိယဿ ဝစနံ. ပါရာသရိယောတိ တံ ဂေါတ္တေန ကိတ္တေတိ. ပစ္ဆာ ကတန္တိ ယံ ပါပံ တယာ ကတံ၊ ပစ္ဆာ တံ တပေယျ ကိလမေယျ၊ တံ မာ ကရီတိ ဩဝါဒံ အဒါသိ၊ အဟံ ပနဿ ဝစနံ န ကရိန္တိ. အယမေဝါတိ နိဂြောဓရုက္ခံ ဒဿေန္တော ဝိလပတိ. ဝေနသာခေါတိ ပတ္ထဋသာခေါ. ယမှိ ဃာတယိန္တိ ယမှိ ရုက္ခေ ခတ္တိယသဟဿံ မာရေသိံ. အလင်္ကတေ စန္ဒနသာရာနုလိတ္တေတိ ရာဇာလင်္ကာရေဟိ အလင်္ကတေ လောဟိတစန္ဒနသာရာနုလိတ္တေ တေ ခတ္တိယေ ယတ္ထာဟံ ဃာတေသိံ၊ အယမေဝ သော ရုက္ခော ဣဒါနိ မယှံ ကိဉ္စိ ပရိတ္တာဏံ ကာတုံ န သက္ကောတီတိ ဒီပေတိ. တမေဝ ဒုက္ခန္တိ ယံ မယာ ပရေသံ အက္ခိဥပ္ပါဋနဒုက္ခံ ကတံ၊ ဣဒံ မေ တထေဝ ပဋိအာဂတံ၊ ဣဒါနိ နော အာစရိယဿ ဝစနံ မတ္ထကံ ပတ္တန္တိ ပရိဒေဝတိ.

သော ဧဝံ ပရိဒေဝမာနော အဂ္ဂမဟေသိံ အနုဿရိတွာ –

၁၈. ‘‘သာမာ စ ခေါ စန္ဒနလိတ္တဂတ္တာ၊ လဋ္ဌီဝ သောဘဉ္ဇနကဿ ဥဂ္ဂတာ၊

အဒိသွာ ကာလံ ကရိဿာမိ ဥဗ္ဗရိံ၊ တံ မေ ဣတော ဒုက္ခတရံ ဘဝိဿတီ’’တိ. –

ဂါထမာဟ –

တဿတ္ထော – မမ ဘရိယာ သုဝဏ္ဏသာမာ ဥဗ္ဗရီ ယထာ နာမ သိဂ္ဂုရုက္ခဿ ဥဇု ဥဂ္ဂတာ သာခါ မန္ဒမာလုတေရိတာ ကမ္ပမာနာ သောဘတိ၊ ဧဝံ ဣတ္ထိဝိလာသံ ကုရုမာနာ သောဘတိ၊ တမဟံ ဣဒါနိ အက္ခီနံ ဘိန္နတ္တာ ဥဗ္ဗရိံ အဒိသွာဝ ကာလံ ကရိဿာမိ၊ တံ မေ တဿာ အဒဿနံ ဣတော မရဏဒုက္ခတောပိ ဒုက္ခတရံ ဘဝိဿတီတိ.

သော ဧဝံ ဝိလပန္တောဝ မရိတွာ နိရယေ နိဗ္ဗတ္တိ. န နံ ဣဿရိယလုဒ္ဓေါ ပုရောဟိတော ပရိတ္တာဏံ ကာတုံ သက္ခိ၊ န အတ္တနော ဣဿရိယံ. တသ္မိံ မတမတ္တေယေဝ ဗလကာယော ဘိဇ္ဇိတွာ ပလာယိ.

သတ္ထာ ဣမံ ဓမ္မဒေသနံ အာဟရိတွာ ဇာတကံ သမောဓာနေသိ – ‘‘တဒါ ဗာရာဏသိရာဇာ ဗောဓိရာဇကုမာရော အဟောသိ၊ ပိင်္ဂိယော ဒေဝဒတ္တော၊ ဒိသာပါမောက္ခာစရိယော ပန အဟမေဝ အဟောသိ’’န္တိ.

ဝေနသာခဇာတကဝဏ္ဏနာ တတိယာ.

[၃၅၄] ၄. ဥရဂဇာတကဝဏ္ဏနာ

ဥရဂေါဝ တစံ ဇိဏ္ဏန္တိ ဣဒံ သတ္ထာ ဇေတဝနေ ဝိဟရန္တော မတပုတ္တကံ ကုဋုမ္ဗိကံ အာရဗ္ဘ ကထေသိ. ဝတ္ထု ပန မတဘရိယမတပိတိကဝတ္ထုသဒိသမေဝ. ဣဓာပိ တထေဝ သတ္ထာ တဿ နိဝေသနံ ဂန္တွာ တံ အာဂန္တွာ ဝန္ဒိတွာ နိသိန္နံ ‘‘ကိံ၊ အာဝုသော၊ သောစသီ’’တိ ပုစ္ဆိတွာ ‘‘အာမ၊ ဘန္တေ၊ ပုတ္တဿ မေ မတကာလတော ပဋ္ဌာယ သောစာမီ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘အာဝုသော၊ ဘိဇ္ဇနဓမ္မံ နာမ ဘိဇ္ဇတိ၊ နဿနဓမ္မံ နာမ နဿတိ၊ တဉ္စ ခေါ န ဧကသ္မိံယေဝ ကုလေ၊ နာပိ ဧကသ္မိညေဝ ဂါမေ၊ အထ ခေါ အပရိမာဏေသု စက္ကဝါဠေသု တီသု ဘဝေသု အမရဏဓမ္မော နာမ နတ္ထိ၊ တဗ္ဘာဝေနေဝ ဌာတုံ သမတ္ထော ဧကသင်္ခါရောပိ သဿတော နာမ နတ္ထိ၊ သဗ္ဗေ သတ္တာ မရဏဓမ္မာ၊ သဗ္ဗေ သင်္ခါရာ ဘိဇ္ဇနဓမ္မာ၊ ပေါရာဏကပဏ္ဍိတာပိ ပုတ္တေ မတေ ‘မရဏဓမ္မံ မတံ၊ နဿနဓမ္မံ နဋ္ဌ’န္တိ န သောစိံသူ’’တိ ဝတွာ တေန ယာစိတော အတီတံ အာဟရိ.

အတီတေ ဗာရာဏသိယံ ဗြဟ္မဒတ္တေ ရဇ္ဇံ ကာရေန္တေ ဗောဓိသတ္တော ဗာရာဏသိယံ ဒွါရဂါမကေ ဗြာဟ္မဏကုလေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ကုဋုမ္ဗံ သဏ္ဌပေတွာ ကသိကမ္မေန ဇီဝိကံ ကပ္ပေသိ. တဿ ပုတ္တော စ ဓီတာ စာတိ ဒွေ ဒါရကာ အဟေသုံ. သော ပုတ္တဿ ဝယပ္ပတ္တဿ သမာနကုလတော ကုမာရိကံ အာဟရိတွာ အဒါသိ၊ ဣတိ တေ ဒါသိယာ သဒ္ဓိံ ဆ ဇနာ အဟေသုံ – ဗောဓိသတ္တော၊ ဘရိယာ၊ ပုတ္တော၊ ဓီတာ၊ သုဏိသာ၊ ဒါသီတိ. တေ သမဂ္ဂါ သမ္မောဒမာနာ ပိယသံဝါသာ အဟေသုံ. ဗောဓိသတ္တော သေသာနံ ပဉ္စန္နံ ဧဝံ ဩဝါဒံ ဒေတိ ‘‘တုမှေ ယထာလဒ္ဓနိယာမေနေဝ ဒါနံ ဒေထ၊ သီလံ ရက္ခထ၊ ဥပေါသထကမ္မံ ကရောထ၊ မရဏဿတိံ ဘာဝေထ၊ တုမှာကံ မရဏဘာဝံ သလ္လက္ခေထ၊ ဣမေသဉှိ သတ္တာနံ မရဏံ ဓုဝံ၊ ဇီဝိတံ အဒ္ဓုဝံ၊ သဗ္ဗေ သင်္ခါရာ အနိစ္စာ ခယဝယဓမ္မိနောဝ၊ ရတ္တိဉ္စ ဒိဝါ စ အပ္ပမတ္တာ ဟောထာ’’တိ. တေ ‘‘သာဓူ’’တိ ဩဝါဒံ သမ္ပဋိစ္ဆိတွာ အပ္ပမတ္တာ မရဏဿတိံ ဘာဝေန္တိ.

အထေကဒိဝသံ ဗောဓိသတ္တော ပုတ္တေန သဒ္ဓိံ ခေတ္တံ ဂန္တွာ ကသတိ. ပုတ္တော ကစဝရံ သင်္ကဍ္ဎိတွာ ဈာပေတိ. တဿာဝိဒူရေ ဧကသ္မိံ ဝမ္မိကေ အာသီဝိသော အတ္ထိ. ဓူမော တဿ အက္ခီနိ ပဟရိ. သော ကုဒ္ဓေါ နိက္ခမိတွာ ‘‘ဣမံ နိဿာယ မယှံ ဘယ’’န္တိ စတဿော ဒါဌာ နိမုဇ္ဇာပေန္တော တံ ဍံသိ၊ သော ပရိဝတ္တိတွာ ပတိတော. ဗောဓိသတ္တော ပရိဝတ္တိတွာ တံ ပတိတံ ဒိသွာ ဂေါဏေ ဌပေတွာ ဂန္တွာ တဿ မတဘာဝံ ဉတွာ တံ ဥက္ခိပိတွာ ဧကသ္မိံ ရုက္ခမူလေ နိပဇ္ဇာပေတွာ ပါရုပိတွာ နေဝ ရောဒိ န ပရိဒေဝိ – ‘‘ဘိဇ္ဇနဓမ္မံ ပန ဘိန္နံ၊ မရဏဓမ္မံ မတံ၊ သဗ္ဗေ သင်္ခါရာ အနိစ္စာ မရဏနိပ္ဖတ္တိကာ’’တိ အနိစ္စဘာဝမေဝ သလ္လက္ခေတွာ ကသိ. သော ခေတ္တသမီပေန ဂစ္ဆန္တံ ဧကံ ပဋိဝိဿကံ ပုရိသံ ဒိသွာ ‘‘တာတ၊ ဂေဟံ ဂစ္ဆသီ’’တိ ပုစ္ဆိတွာ ‘‘အာမာ’’တိ ဝုတ္တေ တေန ဟိ အမှာကမ္ပိ ဃရံ ဂန္တွာ ဗြာဟ္မဏိံ ဝဒေယျာသိ ‘‘အဇ္ဇ ကိရ ပုဗ္ဗေ ဝိယ ဒွိန္နံ ဘတ္တံ အနာဟရိတွာ ဧကဿေဝါဟာရံ အာဟရေယျာထ၊ ပုဗ္ဗေ စ ဧကိကာဝ ဒါသီ အာဟာရံ အာဟရတိ၊ အဇ္ဇ ပန စတ္တာရောပိ ဇနာ သုဒ္ဓဝတ္ထနိဝတ္ထာ ဂန္ဓပုပ္ဖဟတ္ထာ အာဂစ္ဆေယျာထာ’’တိ. သော ‘‘သာဓူ’’တိ ဂန္တွာ ဗြာဟ္မဏိယာ တထေဝ ကထေသိ. ကေန တေ၊ တာတ၊ ဣမံ သာသနံ ဒိန္နန္တိ. ဗြာဟ္မဏေန၊ အယျေတိ. သာ ‘‘ပုတ္တော မေ မတော’’တိ အညာသိ၊ ကမ္ပနမတ္တမ္ပိဿာ နာဟောသိ. ဧဝံ သုဘာဝိတစိတ္တာ သုဒ္ဓဝတ္ထနိဝတ္ထာ ဂန္ဓပုပ္ဖဟတ္ထာ ဒါသိံ ပန အာဟာရံ အာဟရာပေတွာ သေသေဟိ သဒ္ဓိံ ခေတ္တံ အဂမာသိ. ဧကဿပိ ရောဒိတံ ဝါ ပရိဒေဝိတံ ဝါ နာဟောသိ.

ဗောဓိသတ္တော ပုတ္တဿ နိပန္နဆာယာယမေဝ နိသီဒိတွာ ဘုဉ္ဇိ. ဘုတ္တာဝသာနေ သဗ္ဗေပိ ဒါရူနိ ဥဒ္ဓရိတွာ တံ စိတကံ အာရောပေတွာ ဂန္ဓပုပ္ဖေဟိ ပူဇေတွာ ဈာပေသုံ. ဧကဿ စ ဧကဗိန္ဒုပိ အဿု နာဟောသိ၊ သဗ္ဗေပိ သုဘာဝိတမရဏဿတိနော ဟောန္တိ. တေသံ သီလတေဇေန သက္ကဿ အာသနံ ဥဏှာကာရံ ဒဿေသိ. သော ‘‘ကော နု ခေါ မံ ဌာနာ စာဝေတုကာမော’’တိ ဥပဓာရေန္တော တေသံ ဂုဏတေဇေန ဥဏှဘာဝံ ဉတွာ ပသန္နမာနသော ဟုတွာ ‘‘မယာ ဧတေသံ သန္တိကံ ဂန္တွာ သီဟနာဒံ နဒါပေတွာ သီဟနာဒပရိယောသာနေ ဧတေသံ နိဝေသနံ သတ္တရတနပရိပုဏ္ဏံ ကတွာ အာဂန္တုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ ဝေဂေန တတ္ထ ဂန္တွာ အာဠာဟနပဿေ ဌိတော ‘‘တာတ၊ ကိံ ကရောထာ’’တိ အာဟ. ‘‘ဧကံ မနုဿံ ဈာပေမ၊ သာမီ’’တိ. ‘‘န တုမှေ မနုဿံ ဈာပေဿထ၊ ဧကံ ပန မိဂံ မာရေတွာ ပစထ မညေ’’တိ. ‘‘နတ္ထေတံ သာမိ၊ မနုဿမေဝ ဈာပေမာ’’တိ. ‘‘တေန ဟိ ဝေရိမနုဿော ဝေါ ဘဝိဿတီ’’တိ. အထ နံ ဗောဓိသတ္တော ‘‘ဩရသပုတ္တော နော သာမိ၊ န ဝေရိကော’’တိ အာဟ. ‘‘တေန ဟိ ဝေါ အပ္ပိယပုတ္တော ဘဝိဿတီ’’တိ? ‘‘အတိဝိယ ပိယပုတ္တော၊ သာမီ’’တိ. ‘‘အထ ကသ္မာ န ရောဒသီ’’တိ? သော အရောဒနကာရဏံ ကထေန္တော ပဌမံ ဂါထမာဟ –

၁၉. ‘‘ဥရဂေါဝ တစံ ဇိဏ္ဏံ၊ ဟိတွာ ဂစ္ဆတိ သံ တနုံ၊

ဧဝံ သရီရေ နိဗ္ဘောဂေ၊ ပေတေ ကာလကတေ သတိ.

၂၀. ‘‘ဍယှမာနော န ဇာနာတိ၊ ဉာတီနံ ပရိဒေဝိတံ၊

တသ္မာ ဧတံ န သောစာမိ၊ ဂတော သော တဿ ယာ ဂတီ’’တိ.

တတ္ထ သံ တနုန္တိ အတ္တနော သရီရံ. နိဗ္ဘောဂေတိ ဇီဝိတိန္ဒြိယဿ အဘာဝေန ဘောဂရဟိတေ. ပေတေတိ ပရလောကံ ပဋိဂတေ. ကာလကတေတိ ကတကာလေ၊ မတေတိ အတ္ထော. ဣဒံ ဝုတ္တံ ဟောတိ – သာမိ၊ မမ ပုတ္တော ယထာ နာမ ဥရဂေါ ဇိဏ္ဏတစံ နိစ္ဆိန္ဒိတွာ အနောလောကေတွာ အနပေက္ခော ဆဍ္ဍေတွာ ဂစ္ဆေယျ၊ ဧဝံ အတ္တနော သရီရံ ဆဍ္ဍေတွာ ဂစ္ဆတိ၊ တဿ ဇီဝိတိန္ဒြိယရဟိတေ သရီရေ ဧဝံ နိဗ္ဘောဂေ တသ္မိဉ္စ မေ ပုတ္တေ ပေတေ ပုန ပဋိဂတေ မရဏကာလံ ကတွာ ဌိတေ သတိ ကော ကာရုညေန ဝါ ပရိဒေဝေန ဝါ အတ္ထော. အယဉှိ ယထာ သူလေဟိ ဝိဇ္ဈိတွာ ဍယှမာနော သုခဒုက္ခံ န ဇာနာတိ၊ ဧဝံ ဉာတီနံ ပရိဒေဝိတမ္ပိ န ဇာနာတိ၊ တေန ကာရဏေနာဟံ ဧတံ န သောစာမိ. ယာ တဿ အတ္တနော ဂတိ၊ တံ သော ဂတောတိ.

သက္ကော ဗောဓိသတ္တဿ ဝစနံ သုတွာ ဗြာဟ္မဏိံ ပုစ္ဆိ ‘‘အမ္မ၊ တုယှံ သော ကိံ ဟောတီ’’တိ? ‘‘ဒသ မာသေ ကုစ္ဆိနာ ပရိဟရိတွာ ထညံ ပါယေတွာ ဟတ္ထပါဒေ သဏ္ဌပေတွာ ဝဍ္ဎိတပုတ္တော မေ၊ သာမီ’’တိ. ‘‘အမ္မ၊ ပိတာ တာဝ ပုရိသဘာဝေန မာ ရောဒတု၊ မာတု ဟဒယံ ပန မုဒုကံ ဟောတိ၊ တွံ ကသ္မာ န ရောဒသီ’’တိ? သာ အရောဒနကာရဏံ ကထေန္တီ –

၂၁. ‘‘အနဝှိတော တတော အာဂါ၊ အနနုညာတော ဣတော ဂတော၊

ယထာဂတော တထာ ဂတော၊ တတ္ထ ကာ ပရိဒေဝနာ.

၂၂. ‘‘ဍယှမာနော န ဇာနာတိ၊ ဉာတီနံ ပရိဒေဝိတံ၊

တသ္မာ ဧတံ န သောစာမိ၊ ဂတော သော တဿ ယာ ဂတီ’’တိ. – ဂါထာဒွယမာဟ –

တတ္ထ အနဝှိတောတိ အယံ တာတ မယာ ပရလောကတော အနဝှိတော အယာစိတော. အာဂါတိ အမှာကံ ဂေဟံ အာဂတော. ဣတောတိ ဣတော မနုဿလောကတော ဂစ္ဆန္တောပိ မယာ အနနုညာတောဝ ဂတော. ယထာဂတောတိ အာဂစ္ဆန္တောပိ ယထာ အတ္တနောဝ ရုစိယာ အာဂတော၊ ဂစ္ဆန္တောပိ တထေဝ ဂတော. တတ္ထာတိ တသ္မိံ တဿ ဣတော ဂမနေ ကာ ပရိဒေဝနာ. ဍယှမာနောတိ ဂါထာ ဝုတ္တနယေန ဝေဒိတဗ္ဗာ.

သက္ကော ဗြာဟ္မဏိယာ ကထံ သုတွာ တဿ ဘဂိနိံ ပုစ္ဆိ ‘‘အမ္မ၊ တုယှံ သော ကိံ ဟောတီ’’တိ? ‘‘ဘာတာ မေ၊ သာမီ’’တိ. ‘‘အမ္မ၊ ဘဂိနိယော နာမ ဘာတူသု သိနေဟာ ဟောန္တိ၊ တွံ ကသ္မာ န ရောဒသီ’’တိ? သာ အရောဒနကာရဏံ ကထေန္တီ –

၂၃. ‘‘သစေ ရောဒေ ကိသာ အဿံ၊ တဿာ မေ ကိံ ဖလံ သိယာ၊

ဉာတိမိတ္တသုဟဇ္ဇာနံ၊ ဘိယျော နော အရတီ သိယာ.

၂၄. ဍယှမာနော န ဇာနာတိ၊ ဉာတီနံ ပရိဒေဝိတံ၊

တသ္မာ ဧတံ န သောစာမိ၊ ဂတော သော တဿ ယာ ဂတီ’’တိ. – ဂါထာဒွယမာဟ –

တတ္ထ သစေတိ ယဒိ အဟံ ဘာတရိ မတေ ရောဒေယျံ၊ ကိသသရီရာ အဿံ. ဘာတု ပန မေ တပ္ပစ္စယာ ဝုဍ္ဎိ နာမ နတ္ထီတိ ဒဿေတိ. တဿာ မေတိ တဿာ မယှံ ရောဒန္တိယာ ကိံ ဖလံ ကော အာနိသံသော ဘဝေယျ. မယှံ အဝုဒ္ဓိ ပန ပညာယတီတိ ဒီပေတိ. ဉာတိမိတ္တသုဟဇ္ဇာနန္တိ ဉာတိမိတ္တသုဟဒါနံ. အယမေဝ ဝါ ပါဌော. ဘိယျော နောတိ ယေ အမှာကံ ဉာတီ စ မိတ္တာ စ သုဟဒယာ စ၊ တေသံ အဓိကတရာ အရတိ သိယာ.

သက္ကော ဘဂိနိယာ ကထံ သုတွာ ဘရိယံ ပုစ္ဆိ ‘‘အမ္မ၊ တုယှံ သော ကိံ ဟောတီ’’တိ? ‘‘ပတိ မေ၊ သာမီ’’တိ. ‘‘ဣတ္ထိယော နာမ ပတိမှိ မတေ ဝိဓဝါ ဟောန္တိ အနာထာ၊ တွံ ကသ္မာ န ရောဒသီ’’တိ. သာပိဿ အရောဒနကာရဏံ ကထေန္တီ –

၂၅. ‘‘ယထာပိ ဒါရကော စန္ဒံ၊ ဂစ္ဆန္တမနုရောဒတိ၊

ဧဝံသမ္ပဒမေဝေတံ၊ ယော ပေတမနုသောစတိ.

၂၆. ‘‘ဍယှမာနော န ဇာနာတိ၊ ဉာတီနံ ပရိဒေဝိတံ၊

တသ္မာ ဧတံ န သောစာမိ၊ ဂတော သော တဿ ယာ ဂတီ’’တိ. – ဂါထာဒွယမာဟ –

တဿတ္ထော – ယထာ နာမ ယတ္ထ ကတ္ထစိ ယုတ္တာယုတ္တံ လဗ္ဘနီယာလဗ္ဘနီယံ အဇာနန္တော ဗာလဒါရကော မာတု ဥစ္ဆင်္ဂေ နိသိန္နော ပုဏ္ဏမာသိယံ ပုဏ္ဏံ စန္ဒံ အာကာသေ ဂစ္ဆန္တံ ဒိသွာ ‘‘အမ္မ၊ စန္ဒံ မေ ဒေဟိ၊ အမ္မ၊ စန္ဒံ မေ ဒေဟီ’’တိ ပုနပ္ပုနံ ရောဒတိ၊ ဧဝံသမ္ပဒမေဝေတံ၊ ဧဝံနိပ္ဖတ္တိကမေဝ ဧတံ တဿ ရုဏ္ဏံ ဟောတိ၊ ယော ပေတံ ကာလကတံ အနုသောစတိ. ဣတောပိ စ ဗာလတရံ. ကိံကာရဏာ? သော ဟိ ဝိဇ္ဇမာနစန္ဒံ အနုရောဒတိ၊ မယှံ ပန ပတိ မတော ဧတရဟိ အဝိဇ္ဇမာနော သူလေဟိ ဝိဇ္ဈိတွာ ဍယှမာနောပိ န ကိဉ္စိ ဇာနာတီတိ.

သက္ကော ဘရိယာယ ဝစနံ သုတွာ ဒါသိံ ပုစ္ဆိ ‘‘အမ္မ၊ တုယှံ သော ကိံ ဟောတီ’’တိ? ‘‘အယျော မေ၊ သာမီ’’တိ. ‘‘နနု တွံ ဣမိနာ ပီဠေတွာ ပေါထေတွာ ပရိဘုတ္တာ ဘဝိဿသိ၊ တသ္မာ ‘‘သုမုတ္တာ အဟ’’န္တိ န ရောဒသီ’’တိ. ‘သာမိ၊ မာ ဧဝံ အဝစ၊ န ဧတံ ဧတဿ အနုစ္ဆဝိကံ၊ ခန္တိမေတ္တာနုဒ္ဒယသမ္ပန္နော မေ အယျပုတ္တော၊ ဥရေ သံဝဍ္ဎိတပုတ္တော ဝိယ အဟောသီ’တိ. ‘‘အထ ကသ္မာ န ရောဒသီ’’တိ? သာပိဿ အရောဒနကာရဏံ ကထေန္တီ –

၂၇. ‘‘ယထာပိ ဥဒကကုမ္ဘော၊ ဘိန္နော အပ္ပဋိသန္ဓိယော၊

ဧဝံသမ္ပဒမေဝေတံ၊ ယော ပေတမနုသောစတိ.

၂၈. ‘‘ဍယှမာနော န ဇာနာတိ၊ ဉာတီနံ ပရိဒေဝိတံ၊

တသ္မာ ဧတံ န သောစာမိ၊ ဂတော သော တဿ ယာ ဂတီ’’တိ. – ဂါထာဒွယမာဟ –

တဿတ္ထော – ယထာ နာမ ဥဒကကုမ္ဘော ဥက္ခိပိယမာနော ပတိတွာ သတ္တဓာ ဘိန္နော ပုန တာနိ ကပါလာနိ ပဋိပါဋိယာ ဌပေတွာ သံဝိဒဟိတွာ ပဋိပါကတိကံ ကာတုံ န သက္ကောတိ၊ ယော ပေတမနုသောစတိ၊ တဿပိ ဧတမနုသောစနံ ဧဝံနိပ္ဖတ္တိကမေဝ ဟောတိ၊ မတဿ ပုန ဇီဝါပေတုံ အသက္ကုဏေယျတ္တာ ဣဒ္ဓိမတော ဝါ ဣဒ္ဓါနုဘာဝေန ဘိန္နံ ကုမ္ဘံ သံဝိဒဟိတွာ ဥဒကဿ ပူရေတုံ သက္ကာ ဘဝေယျ၊ ကာလကတော ပန ဣဒ္ဓိဗလေနာပိ န သက္ကာ ပဋိပါကတိတံ ကာတုန္တိ. ဣတရာ ဂါထာ ဝုတ္တတ္ထာယေဝ.

သက္ကော သဗ္ဗေသံ ဓမ္မကထံ သုတွာ ပသီဒိတွာ ‘‘တုမှေဟိ အပ္ပမတ္တေဟိ မရဏဿတိ ဘာဝိတာ၊ တုမှေ ဣတော ပဋ္ဌာယ သဟတ္ထေန ကမ္မံ မာ ကရိတ္ထ၊ အဟံ၊ သက္ကော ဒေဝရာဇာ၊ အဟံ ဝေါ ဂေဟေ သတ္တ ရတနာနိ အပရိမာဏာနိ ကရိဿာမိ၊ တုမှေ ဒါနံ ဒေထ၊ သီလံ ရက္ခထ၊ ဥပေါသထကမ္မံ ကရောထ၊ အပ္ပမတ္တာ ဟောထာ’’တိ တေသံ ဩဝါဒံ ဒတွာ ဂေဟံ အပရိမိတဓနံ ကတွာ ပက္ကာမိ.

သတ္ထာ ဣမံ ဓမ္မဒေသနံ အာဟရိတွာ သစ္စာနိ ပကာသေတွာ ဇာတကံ သမောဓာနေသိ၊ သစ္စပရိယောသာနေ ကုဋုမ္ဗိကော သောတာပတ္တိဖလေ ပတိဋ္ဌဟိ. တဒါ ဒါသီ ခုဇ္ဇုတ္တရာ အဟောသိ၊ ဓီတာ ဥပ္ပလဝဏ္ဏာ၊ ပုတ္တော ရာဟုလော၊ မာတာ ခေမာ၊ ဗြာဟ္မဏော ပန အဟမေဝ အဟောသိန္တိ.

ဥရဂဇာတကဝဏ္ဏနာ စတုတ္ထာ.

[၃၅၅] ၅. ဃဋဇာတကဝဏ္ဏနာ

အညေ သောစန္တိ ရောဒန္တီတိ ဣဒံ သတ္ထာ ဇေတဝနေ ဝိဟရန္တော ကောသလရညော ဧကံ အမစ္စံ အာရဗ္ဘ ကထေသိ. ဝတ္ထု ဟေဋ္ဌာ ကထိတသဒိသမေဝ. ဣဓ ပန ရာဇာ အတ္တနော ဥပကာရဿ အမစ္စဿ မဟန္တံ ယသံ ဒတွာ ပရိဘေဒကာနံ ကထံ ဂဟေတွာ တံ ဗန္ဓာပေတွာ ဗန္ဓနာဂါရေ ပဝေသေသိ. သော တတ္ထ နိသိန္နောဝ သောတာပတ္တိမဂ္ဂံ နိဗ္ဗတ္တေသိ. ရာဇာ တဿ ဂုဏံ သလ္လက္ခေတွာ မောစာပေသိ. သော ဂန္ဓမာလံ အာဒါယ သတ္ထု သန္တိကံ ဂန္တွာ ဝန္ဒိတွာ နိသီဒိ. အထ နံ သတ္ထာ ‘‘အနတ္ထော ကိရ တေ ဥပ္ပန္နော’’တိ ပုစ္ဆိတွာ ‘‘အာမ၊ ဘန္တေ၊ အနတ္ထေန ပန မေ အတ္ထော အာဂတော၊ သောတာပတ္တိမဂ္ဂေါ နိဗ္ဗတ္တော’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘န ခေါ၊ ဥပါသက၊ တွညေဝ အနတ္ထေန အတ္ထံ အာဟရိ၊ ပေါရာဏကပဏ္ဍိတာပိ အာဟရိံသူ’’တိ ဝတွာ တေန ယာစိတော အတီတံ အာဟရိ.

အတီတေ ဗာရာဏသိယံ ဗြဟ္မဒတ္တေ ရဇ္ဇံ ကာရေန္တေ ဗောဓိသတ္တော တဿ အဂ္ဂမဟေသိယာ ကုစ္ဆိမှိ နိဗ္ဗတ္တိ၊ ‘‘ဃဋကုမာရော’’တိဿ နာမံ ကရိံသု. သော အပရေန သမယေန တက္ကသိလာယံ ဥဂ္ဂဟိတသိပ္ပေါ ဓမ္မေန ရဇ္ဇံ ကာရေသိ. တဿ အန္တေပုရေ ဧကော အမစ္စော ဒုဗ္ဘိ. သော တံ ပစ္စက္ခတော ဉတွာ ရဋ္ဌာ ပဗ္ဗာဇေသိ. တဒါ သာဝတ္ထိယံ ဓင်္ကရာဇာ နာမ ရဇ္ဇံ ကာရေသိ. သော တဿ သန္တိကံ ဂန္တွာ တံ ဥပဋ္ဌဟိတွာ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တနယေန အတ္တနော ဝစနံ ဂါဟာပေတွာ ဗာရာဏသိရဇ္ဇံ ဂဏှာပေသိ. သောပိ ရဇ္ဇံ ဂဟေတွာ ဗောဓိသတ္တံ သင်္ခလိကာဟိ ဗန္ဓာပေတွာ ဗန္ဓနာဂါရံ ပဝေသေသိ. ဗောဓိသတ္တော ဈာနံ နိဗ္ဗတ္တေတွာ အာကာသေ ပလ္လင်္ကေန နိသီဒိ၊ ဓင်္ကဿ သရီရေ ဍာဟော ဥပ္ပဇ္ဇိ. သော ဂန္တွာ ဗောဓိသတ္တဿ သုဝဏ္ဏာဒါသဖုလ္လပဒုမသဿိရိကံ မုခံ ဒိသွာ ဗောဓိသတ္တံ ပုစ္ဆန္တော ပဌမံ ဂါထမာဟ –

၂၉. ‘‘အညေ သောစန္တိ ရောဒန္တိ၊ အညေ အဿုမုခါ ဇနာ၊

ပသန္နမုခဝဏ္ဏောသိ၊ ကသ္မာ ဃဋ န သောစသီ’’တိ.

တတ္ထ အညေတိ တံ ဌပေတွာ သေသမနုဿာ.

အထဿ ဗောဓိသတ္တော အသောစနကာရဏံ ကထေန္တော စတဿော ဂါထာ အဘာသိ –

၃၀. ‘‘နာဗ္ဘတီတဟရော သောကော၊ နာနာဂတသုခါဝဟော၊

တသ္မာ ဓင်္က န သောစာမိ၊ နတ္ထိ သောကေ ဒုတီယတာ.

၃၁. ‘‘သောစံ ပဏ္ဍု ကိသော ဟောတိ၊ ဘတ္တဉ္စဿ န ရုစ္စတိ၊

အမိတ္တာ သုမနာ ဟောန္တိ၊ သလ္လဝိဒ္ဓဿ ရုပ္ပတော.

၃၂. ‘‘ဂါမေ ဝါ ယဒိ ဝါရညေ၊ နိန္နေ ဝါ ယဒိ ဝါ ထလေ၊

ဌိတံ မံ နာဂမိဿတိ၊ ဧဝံ ဒိဋ္ဌပဒေါ အဟံ.

၃၃. ‘‘ယဿတ္တာ နာလမေကောဝ၊ သဗ္ဗကာမရသာဟရော၊

သဗ္ဗာပိ ပထဝီ တဿ၊ န သုခံ အာဝဟိဿတီ’’တိ.

တတ္ထ နာဗ္ဘတီတဟရောတိ နာဗ္ဘတီတာဟာရော၊ အယမေဝ ဝါ ပါဌော. သောကော နာမ အဗ္ဘတီတံ အတိက္ကန္တံ နိရုဒ္ဓံ အတ္ထင်္ဂတံ ပုန နာဟရတိ. ဒုတီယတာတိ သဟာယတာ. အတီတာဟရဏေန ဝါ အနာဂတာဟရဏေန ဝါ သောကော နာမ ကဿစိ သဟာယော န ဟောတိ၊ တေနာပိ ကာရဏေနာဟံ န သောစာမီတိ ဝဒတိ. သောစန္တိ သောစန္တော. သလ္လဝိဒ္ဓဿ ရုပ္ပတောတိ သောကသလ္လေန ဝိဒ္ဓဿ တေနေဝ ဃဋ္ဋိယမာနဿ ‘‘ဒိဋ္ဌာ ဝတ နော ပစ္စာမိတ္တဿ ပိဋ္ဌီ’’တိ အမိတ္တာ သုမနာ ဟောန္တီတိ အတ္ထော.

ဌိတံ မံ နာဂမိဿတီတိ သမ္မ ဓင်္ကရာဇ၊ ဧတေသု ဂါမာဒီသု ယတ္ထ ကတ္ထစိ ဌိတံ မံ ပဏ္ဍုကိသဘာဝါဒိကံ သောကမူလကံ ဗျသနံ န အာဂမိဿတိ. ဧဝံ ဒိဋ္ဌပဒေါတိ ယထာ တံ ဗျသနံ နာဂစ္ဆတိ၊ ဧဝံ မယာ ဈာနပဒံ ဒိဋ္ဌံ. ‘‘အဋ္ဌလောကဓမ္မပဒ’’န္တိပိ ဝဒန္တိယေဝ. ပါဠိယံ ပန ‘‘န မတ္တံ နာဂမိဿတီ’’တိ လိခိတံ၊ တံ အဋ္ဌကထာယံ နတ္ထိ. ပရိယောသာနဂါထာယ ဣစ္ဆိတပတ္ထိတတ္ထေန ဈာနသုခသင်္ခါတံ သဗ္ဗကာမရသံ အာဟရတီတိ သဗ္ဗကာမရသာဟရော. ဣဒံ ဝုတ္တံ ဟောတိ – ယဿ ရညော ပဟာယ အညသဟာယေ အတ္တာဝ ဧကော သဗ္ဗကာမရသာဟရော နာလံ၊ သဗ္ဗံ ဈာနသုခသင်္ခါတံ ကာမရသံ အာဟရိတုံ အသမတ္ထော၊ တဿ ရညော သဗ္ဗာပိ ပထဝီ န သုခံ အာဝဟိဿတိ. ကာမာတုရဿ ဟိ သုခံ နာမ နတ္ထိ၊ ယော ပန ကိလေသဒရထရဟိတံ ဈာနသုခံ အာဟရိတုံ သမတ္ထော၊ သော ရာဇာ သုခီ ဟောတီတိ. ယော ပနေတာယ ဂါထာယ ‘‘ယဿတ္ထာ နာလမေကော’’တိပိ ပါဌော၊ တဿတ္ထော န ဒိဿတိ.

ဣတိ ဓင်္ကော ဣမာ စတဿော ဂါထာ သုတွာ ဗောဓိသတ္တံ ခမာပေတွာ ရဇ္ဇံ ပဋိစ္ဆာပေတွာ ပက္ကာမိ. ဗောဓိသတ္တောပိ ရဇ္ဇံ အမစ္စာနံ ပဋိနိယျာဒေတွာ ဟိမဝန္တပဒေသံ ဂန္တွာ ဣသိပဗ္ဗဇ္ဇံ ပဗ္ဗဇိတွာ အပရိဟီနဇ္ဈာနော ဗြဟ္မလောကပရာယဏော အဟောသိ.

သတ္ထာ ဣမံ ဓမ္မဒေသနံ အာဟရိတွာ ဇာတကံ သမောဓာနေသိ – ‘‘တဒါ ဓင်္ကရာဇာ အာနန္ဒော အဟောသိ၊ ဃဋရာဇာ ပန အဟမေဝ အဟောသိ’’န္တိ.

ဃဋဇာတကဝဏ္ဏနာ ပဉ္စမာ.

[၃၅၆] ၆. ကောရဏ္ဍိယဇာတကဝဏ္ဏနာ

ဧကော အရညေတိ ဣဒံ သတ္ထာ ဇေတဝနေ ဝိဟရန္တော ဓမ္မသေနာပတိံ အာရဗ္ဘ ကထေသိ. ထေရော ကိရ အာဂတာဂတာနံ ဒုဿီလာနံ မိဂလုဒ္ဒကမစ္ဆဗန္ဓာဒီနံ ဒိဋ္ဌဒိဋ္ဌာနညေဝ ‘‘သီလံ ဂဏှထ၊ သီလံ ဂဏှထာ’’တိ သီလံ ဒေတိ. တေ ထေရေ ဂရုဘာဝေန တဿ ကထံ ဘိန္ဒိတုံ အသက္ကောန္တာ သီလံ ဂဏှန္တိ၊ ဂဟေတွာ စ ပန န ရက္ခန္တိ၊ အတ္တနော အတ္တနော ကမ္မမေဝ ကရောန္တိ. ထေရော သဒ္ဓိဝိဟာရိကေ အာမန္တေတွာ ‘‘အာဝုသော၊ ဣမေ မနုဿာ မမ သန္တိကေ သီလံ ဂဏှိံသု၊ ဂဏှိတွာ စ ပန န ရက္ခန္တီ’’တိ အာဟ. ‘‘ဘန္တေ၊ တုမှေ ဧတေသံ အရုစိယာ သီလံ ဒေထ၊ ဧတေ တုမှာကံ ကထံ ဘိန္ဒိတုံ အသက္ကောန္တာ ဂဏှန္တိ၊ တုမှေ ဣတော ပဋ္ဌာယ ဧဝရူပါနံ သီလံ မာ အဒတ္ထာ’’တိ. ထေရော အနတ္တမနော အဟောသိ. တံ ပဝတ္တိံ သုတွာ ဘိက္ခူ ဓမ္မသဘာယံ ကထံ သမုဋ္ဌာပေသုံ – ‘‘အာဝုသော၊ သာရိပုတ္တတ္ထေရော ကိရ ဒိဋ္ဌဒိဋ္ဌာနညေဝ သီလံ ဒေတီ’’တိ. သတ္ထာ အာဂန္တွာ ‘‘ကာယ နုတ္ထ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဧတရဟိ ကထာယ သန္နိသိန္နာ’’တိ ပုစ္ဆိတွာ ‘‘ဣမာယ နာမာ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘န၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဣဒါနေဝ၊ ပုဗ္ဗေပေသ ဒိဋ္ဌဒိဋ္ဌာနံ အယာစန္တာနညေဝ သီလံ ဒေတီ’’တိ ဝတွာ အတီတံ အာဟရိ.

အတီတေ ဗာရာဏသိယံ ဗြဟ္မဒတ္တေ ရဇ္ဇံ ကာရေန္တေ ဗောဓိသတ္တော ဗြာဟ္မဏကုလေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဝယပ္ပတ္တော တက္ကသိလာယံ ဒိသာပါမောက္ခဿ အာစရိယဿ ဇေဋ္ဌန္တေဝါသိကော ကောရဏ္ဍိယော နာမ အဟောသိ. တဒါ သော အာစရိယော ဒိဋ္ဌဒိဋ္ဌာနံ ကေဝဋ္ဋာဒီနံ အယာစန္တာနညေဝ ‘‘သီလံ ဂဏှထ၊ သီလံ ဂဏှထာ’’တိ သီလံ ဒေတိ. တေ ဂဟေတွာပိ န ရက္ခန္တိ အာစရိယော တမတ္ထံ အန္တေဝါသိကာနံ အာရောစေသိ. အန္တေဝါသိကာ ‘‘ဘန္တေ၊ တုမှေ ဧတေသံ အရုစိယာ သီလံ ဒေထ၊ တသ္မာ ဘိန္ဒန္တိ၊ ဣတော ဒါနိ ပဋ္ဌာယ ယာစန္တာနညေဝ ဒဒေယျာထ၊ မာ အယာစန္တာန’’န္တိ ဝဒိံသု. သော ဝိပ္ပဋိသာရီ အဟောသိ၊ ဧဝံ သန္တေပိ ဒိဋ္ဌဒိဋ္ဌာနံ သီလံ ဒေတိယေဝ.

အထေကဒိဝသံ ဧကသ္မာ ဂါမာ မနုဿာ အာဂန္တွာ ဗြာဟ္မဏဝါစနကတ္ထာယ အာစရိယံ နိမန္တယိံသု. သော ကောရဏ္ဍိယမာဏဝံ ပက္ကောသိတွာ ‘‘တာတ၊ အဟံ န ဂစ္ဆာမိ၊ တွံ ဣမေ ပဉ္စသတေ မာဏဝေ ဂဟေတွာ တတ္ထ ဂန္တွာ ဝါစနကာနိ သမ္ပဋိစ္ဆိတွာ အမှာကံ ဒိန္နကောဋ္ဌာသံ အာဟရာ’’တိ ပေသေသိ. သော ဂန္တွာ ပဋိနိဝတ္တန္တော အန္တရာမဂ္ဂေ ဧကံ ကန္ဒရံ ဒိသွာ စိန္တေသိ ‘‘အမှာကံ အာစရိယော ဒိဋ္ဌဒိဋ္ဌာနံ အယာစန္တာနညေဝ သီလံ ဒေတိ၊ ဣတော ဒါနိ ပဋ္ဌာယ ယထာ ယာစန္တာနညေဝ ဒေတိ၊ တထာ နံ ကရိဿာမီ’’တိ. သော တေသု မာဏဝေသု သုခနိသိန္နေသု ဥဋ္ဌာယ မဟန္တံ မဟန္တံ သေလံ ဥက္ခိပိတွာ ကန္ဒရာယံ ခိပိ၊ ပုနပ္ပုနံ ခိပိယေဝ. အထ နံ တေ မာဏဝါ ဥဋ္ဌာယ ‘‘အာစရိယ၊ ကိံ ကရောသီ’’တိ အာဟံသု. သော န ကိဉ္စိ ကထေသိ၊ တေ ဝေဂေန ဂန္တွာ အာစရိယဿ အာရောစေသုံ. အာစရိယော အာဂန္တွာ တေန သဒ္ဓိံ သလ္လပန္တော ပဌမံ ဂါထမာဟ –

၃၄. ‘‘ဧကော အရညေ ဂိရိကန္ဒရာယံ၊ ပဂ္ဂယှ ပဂ္ဂယှ သိလံ ပဝေစ္ဆသိ၊

ပုနပ္ပုနံ သန္တရမာနရူပေါ၊ ကောရဏ္ဍိယ ကော နု တဝ ယိဓတ္ထော’’တိ.

တတ္ထ ကော နု တဝ ယိဓတ္ထောတိ ကော နု တဝ ဣဓ ကန္ဒရာယံ သိလာခိပနေန အတ္ထော.

သော တဿ ဝစနံ သုတွာ အာစရိယံ ပဗောဓေတုကာမော ဒုတိယံ ဂါထမာဟ –

၃၅. ‘‘အဟဉှိမံ သာဂရသေဝိတန္တံ၊ သမံ ကရိဿာမိ ယထာပိ ပါဏိ၊

ဝိကိရိယ သာနူနိ စ ပဗ္ဗတာနိ စ၊ တသ္မာ သိလံ ဒရိယာ ပက္ခိပါမီ’’တိ.

တတ္ထ အဟဉှိမန္တိ အဟဉှိ ဣမံ မဟာပထဝိံ. သာဂရသေဝိတန္တန္တိ သာဂရေဟိ သေဝိတံ စာတုရန္တံ. ယထာပိ ပါဏီတိ ဟတ္ထတလံ ဝိယ သမံ ကရိဿာမိ. ဝိကိရိယာတိ ဝိကိရိတွာ. သာနူနိ စ ပဗ္ဗတာနိ စာတိ ပံသုပဗ္ဗတေ စ သိလာပဗ္ဗတေ စ.

တံ သုတွာ ဗြာဟ္မဏော တတိယံ ဂါထမာဟ –

၃၆. ‘‘နယိမံ မဟိံ အရဟတိ ပါဏိကပ္ပံ၊ သမံ မနုဿော ကရဏာယ မေကော၊

မညာမိမညေဝ ဒရိံ ဇိဂီသံ၊ ကောရဏ္ဍိယ ဟာဟသိ ဇီဝလောက’’န္တိ.

တတ္ထ ကရဏာယ မေကောတိ ကရဏာယ ဧကော ကာတုံ န သက္ကောတီတိ ဒီပေတိ. မညာမိမညေဝ ဒရိံ ဇိဂီသန္တိ အဟံ မညာမိ တိဋ္ဌတု ပထဝီ၊ ဣမညေဝ ဧကံ ဒရိံ ဇိဂီသံ ပူရဏတ္ထာယ ဝါယမန္တော သိလာ ပရိယေသန္တော ဥပါယံ ဝိစိနန္တောဝ တွံ ဣမံ ဇီဝလောကံ ဟာဟသိ ဇဟိဿသိ၊ မရိဿသီတိ အတ္ထော.

တံ သုတွာ မာဏဝေါ စတုတ္ထံ ဂါထမာဟ –

၃၇. ‘‘သစေ အယံ ဘူတဓရံ န သက္ကာ၊ သမံ မနုဿော ကရဏာယ မေကော၊

ဧဝမေဝ တွံ ဗြဟ္မေ ဣမေ မနုဿေ၊ နာနာဒိဋ္ဌိကေ နာနယိဿသိ တေ’’တိ.

တဿတ္ထော – သစေ အယံ ဧကော မနုဿော ဣမံ ဘူတဓရံ ပထဝိံ သမံ ကာတုံ န သက္ကာ န သမတ္ထော၊ ဧဝမေဝ တွံ ဣမေ ဒုဿီလမနုဿေ နာနာဒိဋ္ဌိကေ နာနယိဿသိ၊ တေ ဧဝံ ‘‘သီလံ ဂဏှထ၊ သီလံ ဂဏှထာ’’တိ ဝဒန္တော အတ္တနော ဝသံ န အာနယိဿသိ၊ ပဏ္ဍိတပုရိသာယေဝ ဟိ ပါဏာတိပါတံ ‘‘အကုသလ’’န္တိ ဂရဟန္တိ. သံသာရမောစကာဒယော ပနေတ္ထ ကုသလသညိနော၊ တေ တွံ ကထံ အာနယိဿသိ၊ တသ္မာ ဒိဋ္ဌဒိဋ္ဌာနံ သီလံ အဒတွာ ယာစန္တာနညေဝ ဒေဟီတိ.

တံ သုတွာ အာစရိယော ‘‘ယုတ္တံ ဝဒတိ ကောရဏ္ဍိယော၊ ဣဒါနိ န ဧဝရူပံ ကရိဿာမီ’’တိ အတ္တနော ဝိရဒ္ဓဘာဝံ ဉတွာ ပဉ္စမံ ဂါထမာဟ –

၃၈. ‘‘သံခိတ္တရူပေန ဘဝံ မမတ္ထံ၊ အက္ခာသိ ကောရဏ္ဍိယ ဧဝမေတံ၊

ယထာ န သက္ကာ ပထဝီ သမာယံ၊ ကတ္တုံ မနုဿေန တထာ မနုဿာ’’တိ.