၉. အန္တရာမလသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၈၈. နဝမေ အန္တရာမလာတိ ဧတ္ထ အန္တရာသဒ္ဒေါ –

‘‘နဒီတီရေသု သဏ္ဌာနေ၊ သဘာသု ရထိယာသု စ၊

ဇနာ သင်္ဂမ္မ မန္တေန္တိ၊ မဉ္စ တဉ္စ ကိမန္တရ’’န္တိ. –

အာဒီသု (သံ. နိ. ၁.၂၂၈) ကာရဏေ အာဂတော. ‘‘အဒ္ဒသာ မံ၊ ဘန္တေ၊ အညတရာ ဣတ္ထီ ဝိဇ္ဇန္တရိကာယ ဘာဇနံ ဓောဝန္တီ’’တိအာဒီသု (မ. နိ. ၂.၁၄၉) ခဏေ. ‘‘အပိစာယံ တပေါဒါ ဒွိန္နံ မဟာနိရယာနံ အန္တရိကာယ အာဂစ္ဆတီ’’တိအာဒီသု (ပါရာ. ၂၃၁) ဝိဝရေ.

‘‘ပီတဝတ္ထေ ပီတဓဇေ၊ ပီတာလင်္ကာရဘူသိတေ၊

ပီတန္တရာဟိ ဝဂ္ဂူဟိ၊ အပိဠန္ဓာဝ သောဘသီ’’တိ. –

အာဒီသု (ဝိ. ဝ. ၆၅၈) ဥတ္တရိသာဋကေ. ‘‘ယဿန္တရတော န သန္တိ ကောပါ’’တိအာဒီသု (ဥဒါ. ၂၀) စိတ္တေ. ဣဓာပိ စိတ္တေ ဧဝ ဒဋ္ဌဗ္ဗော. တသ္မာ အန္တရေ စိတ္တေ ဘဝါ အန္တရာ. ယသ္မိံ သန္တာနေ ဥပ္ပန္နာ၊ တဿ မလိနဘာဝကရဏတော မလာ. တတ္ထ မလံ နာမ ဒုဝိဓံ – သရီရမလံ၊ စိတ္တမလန္တိ. တေသု သရီရမလံ သေဒဇလ္လိကာဒိ သရီရေ နိဗ္ဗတ္တံ၊ တတ္ထ လဂ္ဂံ အာဂန္တုကရဇဉ္စ၊ တံ ဥဒကေနပိ နီဟရဏီယံ၊ န တထာ သံကိလေသိကံ. စိတ္တမလံ ပန ရာဂါဒိသံကိလေသိကံ၊ တံ အရိယမဂ္ဂေဟေဝ နီဟရဏီယံ. ဝုတ္တဉှေတံ ပေါရာဏေဟိ –

‘‘ရူပေန သံကိလိဋ္ဌေန၊ သံကိလိဿန္တိ မာဏဝါ၊

ရူပေ သုဒ္ဓေ ဝိသုဇ္ဈန္တိ၊ အနက္ခာတံ မဟေသိနာ.

‘‘စိတ္တေန သံကိလိဋ္ဌေန၊ သံကိလိဿန္တိ မာဏဝါ၊

စိတ္တေ သုဒ္ဓေ ဝိသုဇ္ဈန္တိ၊ ဣတိ ဝုတ္တံ မဟေသိနာ’’တိ. (ဒီ. နိ. အဋ္ဌ. ၂.၃၇၃၊ မ. နိ. အဋ္ဌ. ၁.၁၀၆)၊

တေနာဟ ဘဂဝါ ‘‘စိတ္တသံကိလေသာ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သတ္တာ သံကိလိဿန္တိ၊ စိတ္တဝေါဒါနာ ဝိသုဇ္ဈန္တီ’’တိ (သံ. နိ. ၃.၁၀၀). တသ္မာ ဘဂဝါ ဣဓာပိ စိတ္တမလဝိသောဓနာယ ပဋိပဇ္ဇိတဗ္ဗန္တိ ဒဿေန္တော ‘‘တယောမေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အန္တရာမလာ’’တိ အာဟ.

ယထာ စေတေ လောဘာဒယော သတ္တာနံ စိတ္တေ ဥပ္ပဇ္ဇိတွာ မလိနဘာဝကရာ နာနပ္ပကာရသံကိလေသဝိဓာယကာတိ အန္တရာမလာ၊ ဧဝံ ဧကတော ဘုဉ္ဇိတွာ၊ ဧကတော သယိတွာ၊ ဩတာရဂဝေသီ အမိတ္တသတ္တု ဝိယ စိတ္တေ ဧဝ ဥပ္ပဇ္ဇိတွာ သတ္တာနံ နာနာဝိဓအနတ္ထာဝဟာ၊ နာနပ္ပကာရဒုက္ခနိဗ္ဗတ္တကာတိ ဒဿေန္တော ‘‘အန္တရာအမိတ္တာ’’တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ မိတ္တပဋိပက္ခတော အမိတ္တာ၊ သပတ္တကိစ္စကရဏတော သပတ္တာ၊ ဟိံသနတော ဝဓကာ၊ ဥဇုဝိပစ္စနီကတော ပစ္စတ္ထိကာ.

တတ္ထ ဒွီဟိ အာကာရေဟိ လောဘာဒီနံ အမိတ္တာဒိဘာဝေါ ဝေဒိတဗ္ဗော. ဝေရီပုဂ္ဂလော ဟိ အန္တရံ လဘမာနော အတ္တနော ဝေရိဿ သတ္ထေန ဝါ သီသံ ပါတေတိ၊ ဥပါယေန ဝါ မဟန္တံ အနတ္ထံ ဥပ္ပါဒေတိ. ဣမေ စ လောဘာဒယော ပညာသိရပါတနေန ယောနိသမ္ပဋိပါဒနေန စ တာဒိသံ တတော ဗလဝတရံ အနတ္ထံ နိဗ္ဗတ္တေန္တိ. ကထံ? စက္ခုဒွါရသ္မိဉှိ ဣဋ္ဌာဒီသု အာရမ္မဏေသု အာပါထဂတေသု ယထာရဟံ တာနိ အာရဗ္ဘ လောဘာဒယော ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ၊ ဧတ္တာဝတာဿ ပညာသိရံ ပါတိတံ နာမ ဟောတိ. သောတဒွါရာဒီသုပိ ဧသေဝ နယော. ဧဝံ တာဝ ပညာသိရပါတနတော အမိတ္တာဒိသဒိသတာ ဝေဒိတဗ္ဗာ. လောဘာဒယော ပန ကမ္မနိဒါနာ ဟုတွာ အဏ္ဍဇာဒိဘေဒါ စတဿော ယောနိယော ဥပနေန္တိ. တဿ ယောနိဥပဂမနမူလကာနိ ပဉ္စဝီသတိ မဟာဘယာနိ ဒွတ္တိံသ ကမ္မကရဏာနိ စ အာဂတာနေဝ ဟောန္တိ. ဧဝံ ယောနိသမ္ပဋိပါဒနတောပိ နေသံ အမိတ္တာဒိသဒိသတာ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ဣတိ လောဘာဒယော အမိတ္တာဒိသဒိသတာယ စိတ္တသမ္ဘူတတာယ စ ‘‘အန္တရာအမိတ္တာ’’တိအာဒိနာ ဝုတ္တာ. အပိစ အမိတ္တေဟိ ကာတုံ အသက္ကုဏေယျံ လောဘာဒယော ကရောန္တိ၊ အမိတ္တာဒိဘာဝေါ စ လောဘာဒီဟိ ဇာယတီတိ တေသံ အမိတ္တာဒိဘာဝေါ ဝေဒိတဗ္ဗော. ဝုတ္တဉှေတံ –

‘‘ဒိသော ဒိသံ ယန္တံ ကယိရာ၊ ဝေရီ ဝါ ပန ဝေရိနံ၊

မိစ္ဆာပဏိဟိတံ စိတ္တံ၊ ပါပိယော နံ တတော ကရေ’’တိ. (ဓ. ပ. ၄၂၊ ဥဒါ. ၃၃)၊

ဂါထာသု အတ္တနော ပရေသဉ္စ အနတ္ထံ ဇနေတီတိ အနတ္ထဇနနော. ဝုတ္တဉှေတံ –

‘‘ယဒပိ လုဒ္ဓေါ အဘိသင်္ခရောတိ ကာယေန ဝါစာယ မနသာ တဒပိ အကုသလံ၊ ယဒပိ လုဒ္ဓေါ လောဘေန အဘိဘူတော ပရိယာဒိန္နစိတ္တော ပရဿ အသတာ ဒုက္ခံ ဥပ္ပါဒေတိ ဝဓေန ဝါ ဗန္ဓေန ဝါ ဇာနိယာ ဝါ ဂရဟာယ ဝါ ပဗ္ဗာဇနာယ ဝါ ဗလဝမှိ ဗလတ္ထော ဣတိ၊ တဒပိ အကုသလံ၊ ဣတိဿမေ လောဘဇာ လောဘနိဒါနာ လောဘသမုဒယာ လောဘပစ္စယာ အနေကေ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာ သမ္ဘဝန္တီ’’တိ (အ. နိ. ၃.၇၀).

အပရမ္ပိ ဝုတ္တံ –

‘‘ရတ္တော ခေါ၊ ဗြာဟ္မဏ၊ ရာဂေန အဘိဘူတော ပရိယာဒိန္နစိတ္တော အတ္တဗျာဗာဓာယပိ စေတေတိ၊ ပရဗျာဗာဓာယပိ စေတေတိ၊ ဥဘယဗျာဗာဓာယပိ စေတေတိ၊ စေတသိကမ္ပိ ဒုက္ခံ ဒေါမနဿံ ပဋိသံဝေဒေတီ’’တိအာဒိ (အ. နိ. ၃.၅၄).

စိတ္တပ္ပကောပနောတိ စိတ္တသင်္ခေါဘနော. လောဘော ဟိ လောဘနီယေ ဝတ္ထုသ္မိံ ဥပ္ပဇ္ဇမာနော စိတ္တံ ခေါဘေန္တော ပကောပေန္တော ဝိပရိဏာမေန္တော ဝိကာရံ အာပါဒေန္တော ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ ပသာဒါဒိဝသေန ပဝတ္တိတုံ န ဒေတိ. ဘယမန္တရတော ဇာတံ၊ တံ ဇနော နာဝဗုဇ္ဈတီတိ တံ လောဘသင်္ခါတံ အန္တရတော အဗ္ဘန္တရေ အတ္တနော စိတ္တေယေဝ ဇာတံ အနတ္ထဇနနစိတ္တပ္ပကောပနာဒိံ ဘယံ ဘယဟေတုံ အယံ ဗာလမဟာဇနော နာဝဗုဇ္ဈတိ န ဇာနာတီတိ.

လုဒ္ဓေါ အတ္ထံ န ဇာနာတီတိ အတ္တတ္ထပရတ္ထာဒိဘေဒံ အတ္ထံ ဟိတံ လုဒ္ဓပုဂ္ဂလော ယထာဘူတံ န ဇာနာတိ. ဓမ္မံ န ပဿတီတိ ဒသကုသလကမ္မပထဓမ္မမ္ပိ လုဒ္ဓေါ လောဘေန အဘိဘူတော ပရိယာဒိန္နစိတ္တော န ပဿတိ ပစ္စက္ခတော န ဇာနာတိ၊ ပဂေဝ ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မံ. ဝုတ္တမ္ပိ စေတံ –

‘‘ရတ္တော ခေါ၊ ဗြာဟ္မဏ၊ ရာဂေန အဘိဘူတော ပရိယာဒိန္နစိတ္တော အတ္တတ္ထမ္ပိ ယထာဘူတံ န ပဇာနာတိ၊ ပရတ္ထမ္ပိ ယထာဘူတံ န ပဇာနာတိ၊ ဥဘယတ္ထမ္ပိ ယထာဘူတံ န ပဇာနာတီ’’တိအာဒိ (အ. နိ. ၃.၅၅).

အန္ဓတမန္တိ အန္ဓဘာဝကရံ တမံ. ယန္တိ ယတ္ထ. ဘုမ္မတ္ထေ ဟိ ဧတံ ပစ္စတ္တဝစနံ. ယသ္မိံ ကာလေ လောဘော သဟတေ အဘိဘဝတိ နရံ၊ အန္ဓတမံ တဒါ ဟောတီတိ. ယန္တိ ဝါ ကာရဏဝစနံ. ယသ္မာ လောဘော ဥပ္ပဇ္ဇမာနော နရံ သဟတေ အဘိဘဝတိ၊ တသ္မာ အန္ဓတမံ တဒါ ဟောတီတိ ယောဇနာ၊ ယ-တ-သဒ္ဒါနံ ဧကန္တသမ္ဗန္ဓဘာဝတော. အထ ဝါ ယန္တိ ကိရိယာပရာမသနံ၊ ‘‘လောဘော သဟတေ’’တိ ဧတ္ထ ယဒေတံ လောဘဿ သဟနံ အဘိဘဝနံ ဝုတ္တံ. ဧတံ အန္ဓဘာဝကရဿ တမဿ ဂမနံ ဥပ္ပါဒေါတိ အတ္ထော. အထ ဝါ ယံ နရံ လောဘော သဟတေ အဘိဘဝတိ၊ တဿ အန္ဓတမံ တဒါ ဟောတိ၊ တတော စ လုဒ္ဓေါ အတ္ထံ န ဇာနာတိ၊ လုဒ္ဓေါ ဓမ္မံ န ပဿတီတိ ဧဝမေတ္ထ အတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော.

ယော စ လောဘံ ပဟန္တွာနာတိ ယော ပုဗ္ဗဘာဂေ တဒင်္ဂဝသေန ဝိက္ခမ္ဘနဝသေန စ ယထာရဟံ သမထဝိပဿနာဟိ လောဘံ ပဇဟိတွာ တထာ ပဇဟနဟေတု လောဘနေယျေ ဒိဗ္ဗေပိ ရူပါဒိကေ ဥပဋ္ဌိတေ န လုဗ္ဘတိ၊ ဗလဝဝိပဿနာနုဘာဝေန လောဘော ပဟီယတေ တမှာတိ တသ္မာ အရိယပုဂ္ဂလာ အရိယမဂ္ဂေန လောဘော ပဟီယတိ ပဇဟီယတိ၊ အစ္စန္တမေဝ ပရိစ္စဇီယတိ. ယထာ ကိံ? ဥဒဗိန္ဒူဝ ပေါက္ခရာတိ ပဒုမိနိပဏ္ဏတော ဥဒကဗိန္ဒု ဝိယ. သေသဂါထာနမ္ပိ ဣမိနာ နယေန အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော.

တထာ ဒေါသဿ –

‘‘ယဒပိ ဒုဋ္ဌော အဘိသင်္ခရောတိ ကာယေန ဝါစာယ မနသာ တဒပိ အကုသလံ၊ ယဒပိ ဒုဋ္ဌော ဒေါသေန အဘိဘူတော ပရိယာဒိန္နစိတ္တော ပရဿ အသတာ ဒုက္ခံ ဥပ္ပါဒေတိ ဝဓေန ဝါ ဗန္ဓေန ဝါ ဇာနိယာ ဝါ ဂရဟာယ ဝါ ပဗ္ဗာဇနာယ ဝါ ဗလဝမှိ ဗလတ္ထော ဣတိ၊ တဒပိ အကုသလံ. ဣတိဿမေ ဒေါသဇာ ဒေါသနိဒါနာ ဒေါသသမုဒယာ ဒေါသပစ္စယာ အနေကေ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာ သမ္ဘဝန္တီ’’တိ (အ. နိ. ၃.၇၀).

တထာ –

‘‘ဒုဋ္ဌော ခေါ၊ ဗြာဟ္မဏ၊ ဒေါသေန အဘိဘူတော ပရိယာဒိန္နစိတ္တော အတ္တဗျာဗာဓာယပိ စေတေတိ၊ ပရဗျာဗာဓာယပိ စေတေတိ၊ ဥဘယဗျာဗာဓာယပိ စေတေတိ စေတသိကမ္ပိ ဒုက္ခံ ဒေါမနဿံ ပဋိသံဝေဒေတီ’’တိ (အ. နိ. ၃.၅၅).

တထာ –

‘‘ဒုဋ္ဌော ခေါ၊ ဗြာဟ္မဏ၊ ဒေါသေန အဘိဘူတော ပရိယာဒိန္နစိတ္တော အတ္တတ္ထမ္ပိ ယထာဘူတံ န ပဇာနာတိ၊ ပရတ္ထမ္ပိ ယထာဘူတံ န ပဇာနာတိ၊ ဥဘယတ္ထမ္ပိ ယထာ ဘူတံ န ပဇာနာတီ’’တိ (အ. နိ. ၃.၅၅) –

အာဒိသုတ္တပဒါနုသာရေန အနတ္ထဇနနတာ အတ္ထဟာနိဟေတုတာ စ ဝေဒိတဗ္ဗာ.

တထာ မောဟဿ ‘‘ယဒပိ မူဠှော အဘိသင်္ခရောတိ ကာယေန ဝါစာယ မနသာ’’တိအာဒိနာ (အ. နိ. ၃.၇၀)၊ ‘‘မူဠှော ခေါ၊ ဗြာဟ္မဏ၊ မောဟေန အဘိဘူတော ပရိယာဒိန္နစိတ္တော အတ္တဗျာဗာဓာယပိ စေတေတီ’’တိအာဒိနာ(အ. နိ. ၃.၅၅)၊ ‘‘အတ္တတ္ထမ္ပိ ယထာဘူတံ န ပဇာနာတီ’’တိအာဒိနာ (အ. နိ. ၃.၅၅) စ အာဂတသုတ္တပဒါနုသာရေန ဝေဒိတဗ္ဗာ.

တာလပက္ကံဝ ဗန္ဓနာတိ တာလဖလံ ဝိယ ဥသုမုပ္ပါဒေန ဝဏ္ဋတော၊ တတိယမဂ္ဂဉာဏုပ္ပါဒေန တဿ စိတ္တတော ဒေါသော ပဟီယတိ၊ ပရိစ္စဇီယတီတိ အတ္ထော. မောဟံ ဝိဟန္တိ သော သဗ္ဗန္တိ သော အရိယပုဂ္ဂလော သဗ္ဗံ အနဝသေသံ မောဟံ စတုတ္ထမဂ္ဂေန ဝိဟန္တိ ဝိဓမတိ သမုစ္ဆိန္ဒတိ. အာဒိစ္စောဝုဒယံ တမန္တိ အာဒိစ္စော ဝိယ ဥဒယံ ဥဂ္ဂစ္ဆန္တော တမံ အန္ဓကာရံ.

နဝမသုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.