၃. ဒေဝသဒ္ဒသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၈၂. တတိယေ ဒေဝေသူတိ ဌပေတွာ အရူပါဝစရဒေဝေ စေဝ အသညဒေဝေ စ တဒညေသု ဥပပတ္တိဒေဝေသု. ဒေဝသဒ္ဒါတိ ဒေဝါနံ ပီတိသမုဒါဟာရသဒ္ဒါ. နိစ္ဆရန္တီတိ အညမညံ အာလာပသလ္လာပဝသေန ပဝတ္တန္တိ. သမယာ သမယံ ဥပါဒါယာတိ သမယတော သမယံ ပဋိစ္စ. ဣဒံ ဝုတ္တံ ဟောတိ – ယသ္မိံ ကာလေ ဌိတာ တေ ဒေဝါ တံ ကာလံ အာဂမ္မ နံ ပဿိဿန္တိ၊ တတော တံ သမယံ သမ္ပတ္တံ အာဂမ္မာတိ. ‘‘သမယံ သမယံ ဥပါဒါယာ’’တိ စ ကေစိ ပဌန္တိ၊ တေသံ တံ တံ သမယံ ပဋိစ္စာတိ အတ္ထော. ယသ္မိံ သမယေတိ ယဒါ ‘‘အဋ္ဌိကင်္ကလူပမာ ကာမာ’’တိအာဒိနာ (မ. နိ. ၁.၂၃၄၊ ပါစိ. ၄၁၇)၊ ‘‘သမ္ဗာဓော ဃရာဝါသော’’တိအာဒိနာ (ဒီ. နိ. ၁.၁၉၁၊ သံ. နိ. ၂.၁၅၄) စ ကာမေသု ဃရာဝါသေ စ အာဒီနဝါ၊ တပ္ပဋိပက္ခတော နေက္ခမ္မေ အာနိသံသာ စ သုဒိဋ္ဌာ ဟောန္တိ၊ တသ္မိံ သမယေ. တဒါ ဟိဿ ဧကန္တေန ပဗ္ဗဇ္ဇာယ စိတ္တံ နမတိ. အရိယသာဝကောတိ အရိယဿ ဗုဒ္ဓဿ ဘဂဝတော သာဝကော၊ သာဝကဘာဝံ ဥပဂန္တုကာမော၊ အရိယသာဝကော ဝါ အဝဿံဘာဝီ. အန္တိမဘဝိကံ သာဝကဗောဓိသတ္တံ သန္ဓာယ အယမာရမ္ဘော. ကေသမဿုံ ဩဟာရေတွာတိ ကေသေ စ မဿုဉ္စ ဩဟာရေတွာ အပနေတွာ. ကာသာယာနိ ဝတ္ထာနိ အစ္ဆာဒေတွာတိ ကသာယေန ရတ္တတာယ ကာသာယာနိ ဗြဟ္မစရိယံ စရန္တာနံ အနုစ္ဆဝိကာနိ ဝတ္ထာနိ နိဝါသေတွာ စေဝ ပါရုပိတွာ စ. အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇ္ဇာယ စေတေတီတိ အဂါရသ္မာ ဃရာ နိက္ခမိတွာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇ္ဇံ ပဗ္ဗဇေယျန္တိ ပဗ္ဗဇ္ဇာယ စေတေတိ ပကပ္ပေတိ၊ ပဗ္ဗဇတီတိ အတ္ထော. ဧတ္ထ စ ယသ္မာ အဂါရဿ ဟိတံ ကသိဝဏိဇ္ဇာဒိကမ္မံ အဂါရိယန္တိ ဝုစ္စတိ၊ တဉ္စ ပဗ္ဗဇ္ဇာယ နတ္ထိ၊ တသ္မာ ပဗ္ဗဇ္ဇာ အနဂါရိယန္တိ ဉာတဗ္ဗာ.

မာရေနာတိ ကိလေသမာရေန. သင်္ဂါမာယ စေတေတီတိ ယုဇ္ဈနတ္ထာယ စိတ္တံ ဥပ္ပါဒေတိ၊ မာရံ အဘိဝိဇေတုံ သန္နယှတိ. ယသ္မာ ပန ဧဝရူပဿ ပဋိပဇ္ဇနကပုဂ္ဂလဿ ဒေဝပုတ္တမာရောပိ အန္တရာယာယ ဥပက္ကမတိ၊ တသ္မာ တဿပိ ဝသေန မာရေနာတိ ဧတ္ထ ဒေဝပုတ္တမာရေနာတိပိ အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော. တဿာပိ အယံ ဣစ္ဆာဝိဃာတံ ကရိဿတေဝါတိ. ယသ္မာ ပန ပဗ္ဗဇိတဒိဝသတော ပဋ္ဌာယ ခုရဂ္ဂတော ဝါ ပဋ္ဌာယ သီလာနိ သမာဒိယန္တော ပရိသောဓေန္တော သမထဝိပဿနာသု ကမ္မံ ကရောန္တော ယထာရဟံ တဒင်္ဂပ္ပဟာနဝိက္ခမ္ဘနပ္ပဟာနာနံ ဝသေန ကိလေသမာရံ ပရိပါတေတိ နာမ၊ န ယုဇ္ဈတိ နာမ သမ္ပဟာရဿ အဘာဝတော၊ တသ္မာ ဝုတ္တံ ‘‘မာရေန သဒ္ဓိံ သင်္ဂါမာယ စေတေတီ’’တိ.

သတ္တန္နန္တိ ကောဋ္ဌာသတော သတ္တန္နံ၊ ပဘေဒတော ပန တေ သတ္တတိံသ ဟောန္တိ. ကထံ? စတ္တာရော သတိပဋ္ဌာနာ၊ စတ္တာရော သမ္မပ္ပဓာနာ၊ စတ္တာရော ဣဒ္ဓိပါဒါ၊ ပဉ္စိန္ဒြိယာနိ၊ ပဉ္စ ဗလာနိ၊ သတ္တ ဗောဇ္ဈင်္ဂါ၊ အရိယော အဋ္ဌင်္ဂိကော မဂ္ဂေါတိ. ဧဝံ ပဘေဒတော သတ္တတိံသဝိဓာပိ သတိပဋ္ဌာနာဒိကောဋ္ဌာသတော သတ္တေဝ ဟောန္တီတိ ဝုတ္တံ ‘‘သတ္တန္န’’န္တိ. ဗောဓိပက္ခိယာနန္တိ ဗုဇ္ဈနဋ္ဌေန ဗောဓီတိ လဒ္ဓနာမဿ အရိယပုဂ္ဂလဿ မဂ္ဂဉာဏဿေဝ ဝါ ပက္ခေ ဘဝါနံ ဗောဓိပက္ခိယာနံ၊ ဗောဓိကောဋ္ဌာသိယာနန္တိ အတ္ထော. ‘‘ဗောဓိပက္ခိကာန’’န္တိပိ ပါဌော၊ ဗောဓိပက္ခဝန္တာနံ၊ ဗောဓိပက္ခေ ဝါ နိယုတ္တာနန္တိ အတ္ထော. ဘာဝနာနုယောဂမနုယုတ္တောတိ ဝိပဿနံ ဥဿုက္ကာပေတွာ အရိယမဂ္ဂဘာဝနာနုယောဂမနုယုတ္တော. ဝိပဿနာက္ခဏေ ဟိ သတိပဋ္ဌာနာဒယော ပရိယာယေန ဗောဓိပက္ခိယာ နာမ၊ မဂ္ဂက္ခဏေယေဝ ပန တေ နိပ္ပရိယာယေန ဗောဓိပက္ခိယာ နာမ ဟောန္တိ.

အာသဝါနံ ခယာတိ ကာမာသဝါဒီနံ သဗ္ဗေသံ အာသဝါနံ ခယာ. အာသဝေသု ဟိ ခီဏေသု သဗ္ဗေ ကိလေသာ ခီဏာယေဝ ဟောန္တိ. တေန အရဟတ္တမဂ္ဂေါ ဝုတ္တော ဟောတိ. အနာသဝန္တိ အာသဝဝိရဟိတံ. စေတောဝိမုတ္တိံ ပညာဝိမုတ္တိန္တိ ဧတ္ထ စေတောဝစနေန အရဟတ္တဖလသမာဓိ၊ ပညာဝစနေန တံသမ္ပယုတ္တာ စ ပညာ ဝုတ္တာ. တတ္ထ သမာဓိ ရာဂတော ဝိမုတ္တတ္တာ စေတောဝိမုတ္တိ၊ ပညာ အဝိဇ္ဇာယ ဝိမုတ္တတ္တာ ပညာဝိမုတ္တီတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ဝုတ္တဉှေတံ ဘဂဝတာ –

‘‘ယော ဟိဿ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သမာဓိ၊ တဒဿ သမာဓိန္ဒြိယံ. ယာ ဟိဿ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပညာ၊ တဒဿ ပညိန္ဒြိယံ. ဣတိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ရာဂဝိရာဂါ စေတောဝိမုတ္တိ၊ အဝိဇ္ဇာဝိရာဂါ ပညာဝိမုတ္တီ’’တိ (သံ. နိ. ၅.၅၁၆).

အပိစေတ္ထ သမထဖလံ စေတောဝိမုတ္တိ၊ ဝိပဿနာဖလံ ပညာဝိမုတ္တီတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေတိ ဣမသ္မိံယေဝ အတ္တဘာဝေ. သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာတိ အတ္တနာယေဝ အဘိဝိသိဋ္ဌာယ ပညာယ ပစ္စက္ခံ ကတွာ အပရပ္ပစ္စယေန ဉတွာ. ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတီတိ ပါပုဏိတွာ သမ္ပာဒေတွာ ဝိဟရတိ. တမေဝ သင်္ဂါမသီသံ အဘိဝိဇိယ အဇ္ဈာဝသတီတိ မာရံ အဘိဝိဇိနိတွာ ဝိဇိတဝိဇယတ္တာ တေန ကတသင်္ဂါမသင်္ခါတဿ အရိယမဂ္ဂဿ သီသဘူတံ အရဟတ္တဖလသမာပတ္တိဣဿရိယဋ္ဌာနံ၊ အဘိဘဝန္တော အာဝသတိ၊ သမာပဇ္ဇတိ ဣစ္စေဝ အတ္ထော. ဣမေ စ ဒေဝသဒ္ဒါ ဒိဋ္ဌသစ္စေသု ဒေဝေသု ပဝတ္တန္တိ၊ ဝိသေသတော သုဒ္ဓါဝါသဒေဝေသူတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

ဂါထာသု မဟန္တန္တိ သီလာဒိဂုဏမဟတ္တေန မဟန္တံ. ဝီတသာရဒန္တိ သာရဇ္ဇကရာနံ ကိလေသာနံ အဘာဝေန ဝိဂတသာရဇ္ဇံ အပဂတမင်္ကုဘာဝံ. ပုရိသာဇညာတိ အဿာဒီသု အဿာဇာနီယာဒယော ဝိယ ပုရိသေသု အာဇာနီယဘူတာ ဥတ္တမပုရိသာ. ဒုဇ္ဇယမဇ္ဈဘူတိ ပစုရဇနေဟိ ဇေတုံ အသက္ကုဏေယျံ ကိလေသဝါဟိနိံ အဘိဘဝိ အဇ္ဈောတ္ထရိ. ‘‘အဇ္ဇယီ’’တိပိ ပဌန္တိ၊ အဇိနီတိ အတ္ထော. ဇေတွာန မစ္စုနော သေနံ၊ ဝိမောက္ခေန အနာဝရန္တိ လောကတ္တယာဘိဗျာပနတော ဒိယဍ္ဎသဟဿာဒိဝိဘာဂတော စ ဝိပုလတ္တာ အညေဟိ အာဝရိတုံ ပဋိသေဓေတုံ အသက္ကုဏေယျတ္တာ စ အနာဝရံ၊ မစ္စုနော မာရဿ သေနံ ဝိမောက္ခေန အရိယမဂ္ဂေန ဇေတွာ ယော တွံ ဒုဇ္ဇယံ အဇယိ၊ တဿ နမော၊ တေ ပုရိသာဇညာတိ သမ္ဗန္ဓော.

ဣတီတိ ဝုတ္တပ္ပကာရေန. ဟိ-ဣတိ နိပါတမတ္တံ. ဧတံ ပတ္တမာနသံ အဓိဂတာရဟတ္တံ ခီဏာသဝံ ဒေဝတာနမဿန္တီတိ ဝုတ္တမေဝတ္ထံ နိဂမနဝသေန ဒဿေတိ. အထ ဝါ ဣတီတိ ဣမိနာ ကာရဏေန. ကိံ ပန ဧတံ ကာရဏံ? နမုစိသေနာဝိဇယေန ပတ္တမာနသတ္တံ. ဣမိနာ ကာရဏေန တံ ဒေဝတာ နမဿန္တီတိ အတ္ထော. ဣဒါနိ တံ ကာရဏံ ဖလတော ဒဿေတုံ ‘‘တဉှိ တဿ န ပဿန္တိ၊ ယေန မစ္စုဝသံ ဝဇေ’’တိ ဝုတ္တံ. တဿတ္ထော – ယသ္မာ တဿ ပုရိသာဇညဿ ပဏိဓာယ ဂဝေသန္တာပိ ဒေဝါ အဏုမတ္တမ္ပိ တံ ကာရဏံ န ပဿန္တိ၊ ယေန သော မစ္စုနော မရဏဿ ဝသံ ဝဇေ ဥပဂစ္ဆေယျ. တသ္မာ တံ ဝိသုဒ္ဓိဒေဝါ နမဿန္တီတိ.

တတိယသုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.