၃. ဥဘယတ္ထသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၂၃. တတိယေ ဘာဝိတောတိ ဥပ္ပါဒိတော စ ဝဍ္ဎိတော စ. ဗဟုလီကတောတိ ပုနပ္ပုနံ ကတော. အတ္ထောတိ ဟိတံ. တဉှိ အရဏီယတော ဥပဂန္တဗ္ဗတော အတ္ထောတိ ဝုစ္စတိ. သမဓိဂယှ တိဋ္ဌတီတိ သမ္မာ ပရိဂ္ဂဟေတွာ အဝိဇဟိတွာ ဝတ္တတိ. ဒိဋ္ဌဓမ္မိကန္တိ ဒိဋ္ဌဓမ္မော ဝုစ္စတိ ပစ္စက္ခဘူတော အတ္တဘာဝေါ၊ ဒိဋ္ဌဓမ္မေ ဘဝံ ဒိဋ္ဌဓမ္မိကံ၊ ဣဓလောကပရိယာပန္နန္တိ အတ္ထော. သမ္ပရာယိကန္တိ ဓမ္မဝသေန သမ္ပရေတဗ္ဗတော သမ္ပရာယော၊ ပရလောကော၊ သမ္ပရာယေ ဘဝံ သမ္ပရာယိကံ၊ ပရလောကပရိယာပန္နန္တိ ဝုတ္တံ ဟောတိ.

ကော ပနေသ ဒိဋ္ဌဓမ္မိကော နာမ အတ္ထော၊ ကော ဝါ သမ္ပရာယိကောတိ? သင်္ခေပေန တာဝ ယံ ဣဓလောကသုခံ၊ ယဉ္စေတရဟိ ဣဓလောကသုခါဝဟံ၊ အယံ ဒိဋ္ဌဓမ္မိကော အတ္ထော. သေယျထိဒံ – ဂဟဋ္ဌာနံ တာဝ ဣဓ ယံ ကိဉ္စိ ဝိတ္တူပကရဏံ၊ အနာကုလကမ္မန္တတာ၊ အာရောဂျသံဝိဓာနံ၊ ဝတ္ထုဝိသဒကိရိယာယောဂဝိဟိတာနိ သိပ္ပါယတနဝိဇ္ဇာဋ္ဌာနာနိ သင်္ဂဟိတပရိဇနတာတိ ဧဝမာဒိ. ပဗ္ဗဇိတာနံ ပန ယေ ဣမေ ဇီဝိတပရိက္ခာရာ စီဝရပိဏ္ဍပါတသေနာသနဂိလာနပ္ပစ္စယဘေသဇ္ဇပရိက္ခာရာ. တေသံ အကိစ္ဆလာဘော၊ တတ္ထ စ သင်္ခါယ ပဋိသေဝနာ၊ သင်္ခါယ ပရိဝဇ္ဇနာ၊ ဝတ္ထုဝိသဒကိရိယာ၊ အပ္ပိစ္ဆတာ၊ သန္တုဋ္ဌိ၊ ပဝိဝေကော၊ အသံသဂ္ဂေါတိ ဧဝမာဒိ. ပတိရူပဒေသဝါသသပ္ပုရိသူပနိဿယသဒ္ဓမ္မဿဝနယောနိသောမနသိကာရာဒယော ပန ဥဘယေသံ သာဓာရဏာ ဥဘယာနုရူပါ စာတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ.

အပ္ပမာဒေါတိ ဧတ္ထ အပ္ပမာဒေါ ပမာဒပ္ပဋိပက္ခတော ဝေဒိတဗ္ဗော. ကော ပနေသ ပမာဒေါ နာမ? ပမဇ္ဇနာကာရော. ဝုတ္တံ ဟေတံ –

‘‘တတ္ထ ကတမော ပမာဒေါ? ကာယဒုစ္စရိတေ ဝါ ဝစီဒုစ္စရိတေ ဝါ မနောဒုစ္စရိတေ ဝါ ပဉ္စသု ဝါ ကာမဂုဏေသု စိတ္တဿ ဝေါဿဂ္ဂေါ ဝေါဿဂ္ဂါနုပ္ပါဒနံ ကုသလာနံ ဝါ ဓမ္မာနံ ဘာဝနာယ အသက္ကစ္စကိရိယတာ အသာတစ္စကိရိယတာ အနဋ္ဌိတကိရိယတာ ဩလီနဝုတ္တိတာ နိက္ခိတ္တဆန္ဒတာ နိက္ခိတ္တဓုရတာ အနာသေဝနာ အဘာဝနာ အဗဟုလီကမ္မံ အနဓိဋ္ဌာနံ အနနုယောဂေါပမာဒေါ. ယော ဧဝရူပေါ ပမာဒေါ ပမဇ္ဇနာ ပမဇ္ဇိတတ္တံ. အယံ ဝုစ္စတိ ပမာဒေါ’’တိ (ဝိဘ. ၈၄၆).

တသ္မာ ဝုတ္တပ္ပဋိပက္ခတော အပ္ပမာဒေါ ဝေဒိတဗ္ဗော. အတ္ထတော ဟိ သော သတိယာ အဝိပ္ပဝါသော၊ နိစ္စံ ဥပဋ္ဌိတဿတိယာ ဧတံ နာမံ. အပရေ ပန ‘‘သတိသမ္ပဇညယောဂေန ပဝတ္တာ စတ္တာရော အရူပိနော ခန္ဓာ အပ္ပမာဒေါ’’တိ ဝဒန္တိ.

‘‘ဘာဝိတော ဗဟူလီကတော’’တိ ဝုတ္တံ၊ ကထံ ပနာယံ အပ္ပမာဒေါ ဘာဝေတဗ္ဗောတိ? န အပ္ပမာဒဘာဝနာ နာမ ဝိသုံ ဧကဘာဝနာ အတ္ထိ. ယာ ဟိ ကာစိ ပုညကိရိယာ ကုသလကိရိယာ၊ သဗ္ဗာ သာ အပ္ပမာဒဘာဝနာတွေဝ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ဝိသေသတော ပန ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယံ သရဏဂမနံ ကာယိကဝါစသိကသံဝရဉ္စ ဥပါဒါယ သဗ္ဗာ သီလဘာဝနာ၊ သဗ္ဗာ သမာဓိဘာဝနာ၊ သဗ္ဗာ ပညာဘာဝနာ၊ သဗ္ဗာ ကုသလဘာဝနာ၊ အနဝဇ္ဇဘာဝနာ၊ အပ္ပမာဒဘာဝနာတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ‘‘အပ္ပမာဒေါ’’တိ ဟိ ဣဒံ မဟန္တံ အတ္ထံ ဒီပေတိ၊ မဟန္တံ အတ္ထံ ပရိဂ္ဂဟေတွာ တိဋ္ဌတိ. သကလမ္ပိ တေပိဋကံ ဗုဒ္ဓဝစနံ အာဟရိတွာ အပ္ပမာဒပဒဿ အတ္ထံ ကတွာ ကထေန္တော ဓမ္မကထိကော ‘‘အတိတ္ထေန ပက္ခန္ဒော’’တိ န ဝတ္တဗ္ဗော. ကသ္မာ? အပ္ပမာဒပဒဿ မဟန္တဘာဝတော. တထာ ဟိ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ကုသိနာရာယံ ယမကသာလာနမန္တရေ ပရိနိဗ္ဗာနသမယေ နိပန္နော အဘိသမ္ဗောဓိတော ပဋ္ဌာယ ပဉ္စစတ္တာလီသာယ ဝဿေသု အတ္တနာ ဘာသိတံ ဓမ္မံ ဧကေန ပဒေန သင်္ဂဟေတွာ ဒဿေန္တော – ‘‘အပ္ပမာဒေန သမ္ပာဒေထာ’’တိ ဘိက္ခူနံ ဩဝါဒမဒါသိ. တထာ စ ဝုတ္တံ –

‘‘သေယျထာပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ယာနိ ကာနိစိ ဇင်္ဂလာနံ ပါဏာနံ ပဒဇာတာနိ၊ သဗ္ဗာနိ တာနိ ဟတ္ထိပဒေ သမောဓာနံ ဂစ္ဆန္တိ၊ ဟတ္ထိပဒံ တေသံ အဂ္ဂမက္ခာယတိ ယဒိဒံ မဟန္တဋ္ဌေန၊ ဧဝမေဝ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ယေ ကေစိ ကုသလာ ဓမ္မာ၊ သဗ္ဗေတေ အပ္ပမာဒမူလကာ အပ္ပမာဒသမောသရဏာ၊ အပ္ပမာဒေါ တေသံ ဓမ္မာနံ အဂ္ဂမက္ခာယတီ’’တိ (မ. နိ. ၁.၃၀၀).

ဂါထာသု အပ္ပမာဒံ ပသံသန္တီတိ ဒါနာဒိပုညကိရိယာသု အပ္ပမာဒံ အပ္ပမဇ္ဇနံ ပဏ္ဍိတာ သပ္ပညာ ဗုဒ္ဓါဒယော ပသံသန္တိ၊ ဝဏ္ဏေန္တိ ထောမေန္တိ. ကသ္မာ? ယသ္မာ အပ္ပမတ္တော ဥဘော အတ္ထေ အဓိဂဏှာတိ ပဏ္ဍိတော. ကေ ပန တေ ဥဘော အတ္ထာတိ အာဟ – ‘‘ဒိဋ္ဌေ ဓမ္မေ စ ယော အတ္ထော၊ ယော စတ္ထော သမ္ပရာယိကော’’တိ၊ ဧဝမေတ္ထ ပဒယောဇနာ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ဣဓာပိ ဒိဋ္ဌေ ဓမ္မေ စ ယော အတ္ထောတိ ဂဟဋ္ဌဿ တာဝ ‘‘အနဝဇ္ဇာနိ ကမ္မာနိ၊ အနာကုလာ စ ကမ္မန္တာ’’တိအာဒိနာ နယေန ဝုတ္တော ကသိဂေါရက္ခာဒိဝိဓိနာ လဒ္ဓဗ္ဗော အတ္ထော၊ ပဗ္ဗဇိတဿ ပန အဝိပ္ပဋိသာရာဒိအတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော. ယော စတ္ထော သမ္ပရာယိကောတိ ပန ဥဘယေသမ္ပိ ဓမ္မစရိယာဝ ဝုတ္တာတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. အတ္ထာဘိသမယာတိ ဒုဝိဓဿပိ အတ္ထဿ ဟိတဿ ပဋိလာဘာ၊ လဒ္ဓဗ္ဗေန သမိတိ သင်္ဂတိ သမောဓာနန္တိ သမယော၊ လာဘော. သမယော ဧဝ အဘိသမယော၊ အဘိမုခဘာဝေန ဝါ သမယော အဘိသမယောတိ ဧဝမေတ္ထ အဘိသမယော ဝေဒိတဗ္ဗော. ဓိတိသမ္ပန္နတ္တာ ဓီရော. တတိယေန စေတ္ထ အတ္ထ-သဒ္ဒေန ပရမတ္ထဿ နိဗ္ဗာနဿာပိ သင်္ဂဟော ဝေဒိတဗ္ဗော. သေသံ သုဝိညေယျမေဝ. ဣတိ ဣမသ္မိံ သုတ္တေ ဝဋ္ဋသမ္ပတ္တိ ဧဝ ကထိတာ. ဂါထာယံ ပန ဝိဝဋ္ဋဿပိ သင်္ဂဟော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. တထာ ဟိ ဝုတ္တံ –

‘‘အပ္ပမာဒေါ အမတပဒံ၊ ပမာဒေါ မစ္စုနော ပဒံ၊

အပ္ပမတ္တာ န မီယန္တိ၊ ယေ ပမတ္တာ ယထာ မတာ.

‘‘ဧဝံ ဝိသေသတော ဉတွာ၊ အပ္ပမာဒမှိ ပဏ္ဍိတာ၊

အပ္ပမာဒေ ပမောဒန္တိ၊ အရိယာနံ ဂေါစရေ ရတာ.

‘‘တေ ဈာယိနော သာတတိကာ၊ နိစ္စံ ဒဠှပရက္ကမာ၊

ဖုသန္တိ ဓီရာ နိဗ္ဗာနံ၊ ယောဂက္ခေမံ အနုတ္တရ’’န္တိ. (ဓ. ပ. ၂၁-၂၃)၊

တသ္မာ ‘‘အတ္ထာဘိသမယာ’’တိ ဧတ္ထ လောကုတ္တရတ္ထဝသေနပိ အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော.

တတိယသုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.