၃၀. စန္ဒာဘတ္ထေရဝတ္ထု

စန္ဒံ ဝါတိ ဣမံ ဓမ္မဒေသနံ သတ္ထာ ဇေတဝနေ ဝိဟရန္တော စန္ဒာဘတ္ထေရံ အာရဗ္ဘ ကထေသိ.

တတြာယံ အနုပုဗ္ဗီ ကထာ – အတီတေ ဧကော ဗာရာဏသိဝါသီ ဝါဏိဇော ‘‘ပစ္စန္တံ ဂန္တွာ စန္ဒနံ အာဟရိဿာမီ’’တိ ဗဟူနိ ဝတ္ထာဘရဏာဒီနိ ဂဟေတွာ ပဉ္စဟိ သကဋသတေဟိ ပစ္စန္တံ ဂန္တွာ ဂါမဒွါရေ နိဝါသံ ဂဟေတွာ အဋဝိယံ ဂေါပါလဒါရကေ ပုစ္ဆိ – ‘‘ဣမသ္မိံ ဂါမေ ပဗ္ဗတပါဒကမ္မိကော ကောစိ မနုဿော အတ္ထီ’’တိ? ‘‘အာမ၊ အတ္ထီ’’တိ. ‘‘ကော နာမေသော’’တိ? ‘‘အသုကော နာမာ’’တိ. ‘‘ဘရိယာယ ပနဿ ပုတ္တာနံ ဝါ ကိံနာမ’’န္တိ? ‘‘ဣဒဉ္စိဒဉ္စာ’’တိ. ‘‘ကဟံ ပနဿ ဌာနေ ဂေဟ’’န္တိ? ‘‘အသုကဋ္ဌာနေ နာမာ’’တိ. သော တေဟိ ဒိန္နသညာယ သုခယာနကေ နိသီဒိတွာ တဿ ဂေဟဒွါရံ ဂန္တွာ ယာနာ ဩရုယှ ဂေဟံ ပဝိသိတွာ ‘‘အသုကနာမေ’’တိ တံ ဣတ္ထိံ ပက္ကောသိ. သာ ‘‘ဧကော နော ဉာတကော ဘဝိဿတီ’’တိ ဝေဂေနာဂန္တွာ အာသနံ ပညာပေသိ. သော တတ္ထ နိသီဒိတွာ နာမံ ဝတွာ ‘‘မမ သဟာယော ကဟ’’န္တိ ပုစ္ဆိ. ‘‘အရညံ ဂတော၊ သာမီ’’တိ. ‘‘မမ ပုတ္တော အသုကော နာမ၊ မမ ဓီတာ အသုကာ နာမ ကဟ’’န္တိ သဗ္ဗေသံ နာမံ ကိတ္တေန္တောဝ ပုစ္ဆိတွာ ‘‘ဣမာနိ နေသံ ဝတ္ထာဘရဏာနိ ဒဒေယျာသိ၊ သဟာယဿာပိ မေ အဋဝိတော အာဂတကာလေ ဣဒံ ဝတ္ထာဘရဏံ ဒဒေယျာသီ’’တိ အဒါသိ. သာ တဿ ဥဠာရံ သက္ကာရံ ကတွာ သာမိကဿ အာဂတကာလေ ‘‘သာမိ၊ ဣမိနာ အာဂတကာလတော ပဋ္ဌာယ သဗ္ဗေသံ နာမံ ဝတွာ ဣဒဉ္စိဒဉ္စ ဒိန္န’’န္တိ အာဟ. သောပိဿ ကတ္တဗ္ဗယုတ္တကံ ကရိ.

အထ နံ သာယံ သယနေ နိသိန္နော ပုစ္ဆိ – ‘‘သမ္မ၊ ပဗ္ဗတပါဒေ စရန္တေန တေ ကိံ ဗဟုံ ဒိဋ္ဌပုဗ္ဗ’’န္တိ? ‘‘အညံ န ပဿာမိ၊ ရတ္တသာခါ ပန မေ ဗဟူ ရုက္ခာ ဒိဋ္ဌာ’’တိ. ‘‘ဗဟူ ရုက္ခာ’’တိ? ‘‘အာမ၊ ဗဟူ’’တိ. တေန ဟိ တေ အမှာကံ ဒဿေဟီတိ တေန သဒ္ဓိံ ဂန္တွာ ရတ္တစန္ဒနရုက္ခေ ဆိန္ဒိတွာ ပဉ္စ သကဋသတာနိ ပူရေတွာ အာဂစ္ဆန္တော တံ အာဟ – ‘‘သမ္မ၊ ဗာရာဏသိယံ အသုကဋ္ဌာနေ နာမ မမ ဂေဟံ၊ ကာလေန ကာလံ မမ သန္တိကံ အာဂစ္ဆေယျာသိ၊ အညေန စ မေ ပဏ္ဏာကာရေန အတ္ထော နတ္ထိ၊ ရတ္တသာခရုက္ခေ ဧဝ အာဟရေယျာသီ’’တိ. သော ‘‘သာဓူ’’တိ ဝတွာ ကာလေန ကာလံ တဿ သန္တိကံ အာဂစ္ဆန္တော ရတ္တစန္ဒနမေဝ အာဟရတိ၊ သောပိဿ ဗဟုဓနံ ဒေတိ.

တတော အပရေန သမယေန ပရိနိဗ္ဗုတေ ကဿပဒသဗလေ ပတိဋ္ဌိတေ ကဉ္စနထူပေ သော ပုရိသော ဗဟုံ စန္ဒနံ အာဒါယ ဗာရာဏသိံ အဂမာသိ. အထဿ သော သဟာယကော ဝါဏိဇော ဗဟုံ စန္ဒနံ ပိသာပေတွာ ပါတိံ ပူရေတွာ ‘‘ဧဟိ၊ သမ္မ၊ ယာဝ ဘတ္တံ ပစတိ၊ တာဝ စေတိယကရဏဋ္ဌာနံ ဂန္တွာ အာဂမိဿာမာ’’တိ တံ အာဒါယ တတ္ထ ဂန္တွာ စန္ဒနပူဇံ အကာသိ. သောပိဿ ပစ္စန္တဝါသီ သဟာယကော စေတိယကုစ္ဆိယံ စန္ဒနေန စန္ဒမဏ္ဍလံ အကာသိ. ဧတ္တကမေဝဿ ပုဗ္ဗကမ္မံ.

သော တတော စုတော ဒေဝလောကေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဧကံ ဗုဒ္ဓန္တရံ တတ္ထ ခေပေတွာ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပါဒေ ရာဇဂဟနဂရေ ဗြာဟ္မဏမဟာသာလကုလေ နိဗ္ဗတ္တိ. တဿ နာဘိမဏ္ဍလတော စန္ဒမဏ္ဍလသဒိသာ ပဘာ ဥဋ္ဌဟိ၊ တေနဿ စန္ဒာဘောတွေဝ နာမံ ကရိံသု. စေတိယေ ကိရဿ စန္ဒမဏ္ဍလကရဏနိဿန္ဒော ဧသ. ဗြာဟ္မဏာ စိန္တယိံသု – ‘‘သက္ကာ အမှေဟိ ဣမံ ဂဟေတွာ လောကံ ခါဒိတု’’န္တိ. တံ ယာနေ နိသီဒါပေတွာ ‘‘ယော ဣမဿ သရီရံ ဟတ္ထေန ပရာမသတိ၊ သော ဧဝရူပံ နာမ ဣဿရိယသမ္ပတ္တိံ လဘတီ’’တိ ဝတွာ ဝိစရိံသု. သတံ ဝါ သဟဿံ ဝါ ဒဒမာနာ ဧဝ တဿ သရီရံ ဟတ္ထေန ဖုသိတုံ လဘန္တိ. တေ ဧဝံ အနုဝိစရန္တာ သာဝတ္ထိံ အနုပ္ပတ္တာ နဂရဿ စ ဝိဟာရဿ စ အန္တရာ နိဝါသံ ဂဏှိံသု. သာဝတ္ထိယမ္ပိ ပဉ္စကောဋိမတ္တာ အရိယသာဝကာ ပုရေဘတ္တံ ဒါနံ ဒတွာ ပစ္ဆာဘတ္တံ ဂန္ဓမာလဝတ္ထဘေသဇ္ဇာဒိဟတ္ထာ ဓမ္မဿဝနာယ ဂစ္ဆန္တိ. ဗြာဟ္မဏာ တေ ဒိသွာ ‘‘ကဟံ ဂစ္ဆထာ’’တိ ပုစ္ဆိံသု. သတ္ထု သန္တိကံ ဓမ္မဿဝနာယာတိ. ဧထ တတ္ထ ဂန္တွာ ကိံ ကရိဿထ၊ အမှာကံ စန္ဒာဘဿ ဗြာဟ္မဏဿ အာနုဘာဝသဒိသော အာနုဘာဝေါ နတ္ထိ. ဧတဿ ဟိ သရီရံ ဖုသန္တာ ဣဒံ နာမ လဘန္တိ၊ ဧထ ပဿထ နန္တိ. တုမှာကံ စန္ဒာဘဿ ဗြာဟ္မဏဿ ကော အာနုဘာဝေါ နာမ၊ အမှာကံ သတ္ထာယေဝ မဟာနုဘာဝေါတိ. တေ အညမညံ သညာပေတုံ အသက္ကောန္တာ ‘‘ဝိဟာရံ ဂန္တွာ စန္ဒာဘဿ ဝါ အမှာကံ ဝါ သတ္ထု အာနုဘာဝံ ဇာနိဿာမာ’’တိ တံ ဂဟေတွာ ဝိဟာရံ အဂမံသု.

သတ္ထာ တသ္မိံ အတ္တနော သန္တိကံ ဥပသင်္ကမန္တေယေဝ စန္ဒာဘာယ အန္တရဓာနံ အကာသိ. သော သတ္ထု သန္တိကေ အင်္ဂါရပစ္ဆိယံ ကာကော ဝိယ အဟောသိ. အထ နံ ဧကမန္တံ နယိံသု၊ အာဘာ ပဋိပါကတိကာ အဟောသိ. ပုန သတ္ထု သန္တိကံ အာနယိံသု၊ အာဘာ တထေဝ အန္တရဓာယိ. ဧဝံ တိက္ခတ္တုံ ဂန္တွာ အန္တရဓာယမာနံ အာဘံ ဒိသွာ စန္ဒာဘော စိန္တေသိ – ‘‘အယံ အာဘာယ အန္တရဓာနမန္တံ ဇာနာတိ မညေ’’တိ. သော သတ္ထာရံ ပုစ္ဆိ – ‘‘ကိံ နု ခေါ အာဘာယ အန္တရဓာနမန္တံ ဇာနာထာ’’တိ? အာမ၊ ဇာနာမီတိ. တေန ဟိ မေ ဒေထာတိ. န သက္ကာ အပဗ္ဗဇိတဿ ဒါတုန္တိ. သော ဗြာဟ္မဏေ အာဟ – ‘‘ဧတသ္မိံ မန္တေ ဂဟိတေ အဟံ သကလဇမ္ဗုဒီပေ ဇေဋ္ဌကော ဘဝိဿာမိ၊ တုမှေ ဧတ္ထေဝ ဟောထ၊ အဟံ ပဗ္ဗဇိတွာ ကတိပါဟေနေဝ မန္တံ ဂဏှိဿာမီ’’တိ. သော သတ္ထာရံ ပဗ္ဗဇ္ဇံ ယာစိတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇိ. အထဿ ဒွတ္တိံသာကာရံ အာစိက္ခိ. သော ‘‘ကိံ ဣဒ’’န္တိ ပုစ္ဆိ. ဣဒံ မန္တဿ ပရိကမ္မံ သဇ္ဈာယိတုံ ဝဋ္ဋတီတိ. ဗြာဟ္မဏာပိ အန္တရန္တရာ အာဂန္တွာ ‘‘ဂဟိတော တေ မန္တော’’တိ ပုစ္ဆန္တိ. န တာဝ ဂဏှာမီတိ. သော ကတိပါဟေနေဝ အရဟတ္တံ ပတွာ ဗြာဟ္မဏေဟိ အာဂန္တွာ ပုစ္ဆိတကာလေ ‘‘ယာထ တုမှေ၊ ဣဒါနာဟံ အနာဂမနဓမ္မော ဇာတော’’တိ အာဟ. ဘိက္ခူ တထာဂတဿ အာရောစေသုံ – ‘‘အယံ၊ ဘန္တေ၊ အဘူတံ ဝတွာ အညံ ဗျာကရောတီ’’တိ. သတ္ထာ ‘‘ခီဏာသဝေါ ဣဒါနိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ မမ ပုတ္တော စန္ဒာဘော၊ ဘူတမေဝေသ ကထေတီ’’တိ ဝတွာ ဣမံ ဂါထမာဟ –

၄၁၃. ‘‘စန္ဒံဝ ဝိမလံ သုဒ္ဓံ၊ ဝိပ္ပသန္နမနာဝိလံ၊

နန္ဒီဘဝပရိက္ခီဏံ၊ တမဟံ ဗြူမိ ဗြာဟ္မဏ’’န္တိ.

တတ္ထ ဝိမလန္တိ အဗ္ဘာဒိမလရဟိတံ. သုဒ္ဓန္တိ နိရုပက္ကိလေသံ. ဝိပ္ပသန္နန္တိ ပသန္နစိတ္တံ. အနာဝိလန္တိ ကိလေသာဝိလတ္တရဟိတံ. နန္ဒီဘဝပရိက္ခီဏန္တိ တီသု ဘဝေသု ပရိက္ခီဏတဏှံ တမဟံ ဗြာဟ္မဏံ ဝဒါမီတိ အတ္ထော.

ဒေသနာဝသာနေ ဗဟူ သောတာပတ္တိဖလာဒီနိ ပါပုဏိံသူတိ.

စန္ဒာဘတ္ထေရဝတ္ထု တိံသတိမံ.