၁. အတ္တနောပုဗ္ဗကမ္မဝတ္ထု

မတ္တာသုခပရိစ္စာဂါတိ ဣမံ ဓမ္မဒေသနံ သတ္ထာ ဝေဠုဝနေ ဝိဟရန္တော အတ္တနော ပုဗ္ဗကမ္မံ အာရဗ္ဘ ကထေသိ.

ဧကသ္မိဉှိ သမယေ ဝေသာလီ ဣဒ္ဓါ အဟောသိ ဖီတာ ဗဟုဇနာ အာကိဏ္ဏမနုဿာ. တတ္ထ ဟိ ဝါရေန ဝါရေန ရဇ္ဇံ ကာရေန္တာနံ ခတ္တိယာနံယေဝ သတ္တသတာဓိကာနိ သတ္တသဟဿာနိ သတ္တ စ ခတ္တိယာ အဟေသုံ. တေသံ ဝသနတ္ထာယ တတ္တကာယေဝ ပါသာဒါ တတ္တကာနေဝ ကူဋာဂါရာနိ ဥယျာနေ ဝိဟာရတ္ထာယ တတ္တကာယေဝ အာရာမာ စ ပေါက္ခရဏိယော စ အဟေသုံ. သာ အပရေန သမယေန ဒုဗ္ဘိက္ခာ အဟောသိ ဒုဿဿာ. တတ္ထ ဆာတကဘယေန ပဌမံ ဒုဂ္ဂတမနုဿာ ကာလမကံသု. တေသံ တေသံ တတ္ထ တတ္ထ ဆဍ္ဍိတာနံ ကုဏပါနံ ဂန္ဓေန အမနုဿာ နဂရံ ပဝိသိံသု. အမနုဿူပဒ္ဒဝေန ဗဟုတရာ ကာလမကံသု. တေသံ ကုဏပဂန္ဓပဋိက္ကူလတာယ သတ္တာနံ အဟိဝါတရောဂေါ ဥပ္ပဇ္ဇိ. ဧဝံ ဒုဗ္ဘိက္ခဘယံ အမနုဿဘယံ ရောဂဘယန္တိ တီဏိ ဘယာနိ ဥပ္ပဇ္ဇိံသု.

နဂရဝါသိနော သန္နိပတိတွာ ရာဇာနံ အာဟံသု – ‘‘မဟာရာဇ၊ ဣမသ္မိံ နဂရေ တီဏိ ဘယာနိ ဥပ္ပန္နာနိ၊ ဣတော ပုဗ္ဗေ ယာဝ သတ္တမာ ရာဇပရိဝဋ္ဋာ ဧဝရူပံ ဘယံ နာမ န ဥပ္ပန္နပုဗ္ဗံ. အဓမ္မိကရာဇူနဉှိ ကာလေ ဧဝရူပံ ဘယံ ဥပ္ပဇ္ဇတီ’’တိ. ရာဇာ သန္ထာဂါရေ သဗ္ဗေသံ သန္နိပါတံ ကာရေတွာ ‘‘သစေ မေ အဓမ္မိကဘာဝေါ အတ္ထိ၊ တံ ဝိစိနထာ’’တိ အာဟ. ဝေသာလိဝါသိနော သဗ္ဗံ ပဝေဏိ ဝိစိနန္တာ ရညော ကဉ္စိ ဒေါသံ အဒိသွာ၊ ‘‘မဟာရာဇ၊ နတ္ထိ တေ ဒေါသော’’တိ ဝတွာ ‘‘ကထံ နု ခေါ ဣဒံ အမှာကံ ဘယံ ဝူပသမံ ဂစ္ဆေယျာ’’တိ မန္တယိံသု. တတ္ထ ဧကစ္စေဟိ ‘‘ဗလိကမ္မေန အာယာစနာယ မင်္ဂလကိရိယာယာ’’တိ ဝုတ္တေ သဗ္ဗမ္ပိ တံ ဝိဓိံ ကတွာ ပဋိဗာဟိတုံ နာသက္ခိံသု. အထညေ ဧဝမာဟံသု – ‘‘ဆ သတ္ထာရော မဟာနုဘာဝါ၊ တေသု ဣဓာဂတမတ္တေသု ဘယံ ဝူပသမေယျာ’’တိ. အပရေ ‘‘သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ လောကေ ဥပ္ပန္နော. သော ဟိ ဘဂဝါ သဗ္ဗသတ္တဟိတာယ ဓမ္မံ ဒေသေတိ၊ မဟိဒ္ဓိကော မဟာနုဘာဝေါ. တသ္မိံ ဣဓ အာဂတေ ဣမာနိ ဘယာနိ ဝူပသမေယျု’’န္တိ အာဟံသု. တေသံ ဝစနံ သဗ္ဗေပိ အဘိနန္ဒိတွာ ‘‘ကဟံ နု ခေါ သော ဘဂဝါ ဧတရဟိ ဝိဟရတီ’’တိ အာဟံသု. တဒါ ပန သတ္ထာ ဥပကဋ္ဌာယ ဝဿူပနာယိကာယ ရညော ဗိမ္ဗိသာရဿ ပဋိညံ ဒတွာ ဝေဠုဝနေ ဝိဟရတိ. တေန စ သမယေန ဗိမ္ဗိသာရသမာဂမေ ဗိမ္ဗိသာရေန သဒ္ဓိံ သောတာပတ္တိဖလံ ပတ္တော မဟာလိ နာမ လိစ္ဆဝီ တဿံ ပရိသာယံ နိသိန္နော ဟောတိ.

ဝေသာလိဝါသိနော မဟန္တံ ပဏ္ဏာကာရံ သဇ္ဇေတွာ ရာဇာနံ ဗိမ္ဗိသာရံ သညာပေတွာ ‘‘သတ္ထာရံ ဣဓာနေထာ’’တိ မဟာလိဉ္စေဝ လိစ္ဆဝိံ ပုရောဟိတပုတ္တဉ္စ ပဟိဏိံသု. တေ ဂန္တွာ ရညော ပဏ္ဏာကာရံ ဒတွာ တံ ပဝတ္တိံ နိဝေဒေတွာ၊ ‘‘မဟာရာဇ၊ သတ္ထာရံ အမှာကံ နဂရံ ပေသေထာ’’တိ ယာစိံသု. ရာဇာ ‘‘တုမှေဝ ဇာနာထာ’’တိ န သမ္ပဋိစ္ဆိ. တေ ဘဂဝန္တံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဝန္ဒိတွာ ယာစိံသု – ‘‘ဘန္တေ၊ ဝေသာလိယံ တီဏိ ဘယာနိ ဥပ္ပန္နာနိ၊ တာနိ တုမှေသု အာဂတေသု ဝူပသမိဿန္တိ၊ ဧထ၊ ဘန္တေ၊ ဂစ္ဆာမာ’’တိ. သတ္ထာ တေသံ ဝစနံ သုတွာ အာဝဇ္ဇေန္တော ‘‘ဝေသာလိယံ ရတနသုတ္တေ (ခု. ပါ. ၆.၁ အာဒယော၊ သု. နိ. ၂၂၄ အာဒယော) ဝုတ္တေ သာ ရက္ခာ စက္ကဝါဠာနံ ကောဋိသတသဟဿံ ဖရိဿတိ၊ သုတ္တပရိယောသာနေ စတုရာသီတိယာ ပါဏသဟဿာနံ ဓမ္မာဘိသမယော ဘဝိဿတိ၊ တာနိ စ ဘယာနိ ဝူပသမိဿန္တီ’’တိ ဉတွာ တေသံ ဝစနံ သမ္ပဋိစ္ဆိ.

ရာဇာ ဗိမ္ဗိသာရော ‘‘သတ္ထာရာ ကိရ ဝေသာလိဂမနံ သမ္ပဋိစ္ဆိတ’’န္တိ သုတွာ နဂရေ ဃောသနံ ကာရေတွာ သတ္ထာရံ ဥပသင်္ကမိတွာ ‘‘ကိံ၊ ဘန္တေ၊ ဝေသာလိဂမနံ သမ္ပဋိစ္ဆိတ’’န္တိ ပုစ္ဆိတွာ ‘‘အာမ၊ မဟာရာဇာ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘တေန ဟိ၊ ဘန္တေ၊ အာဂမေထ၊ တာဝ မဂ္ဂံ ပဋိယာဒေဿာမီ’’တိ ဝတွာ ရာဇဂဟဿ စ ဂင်္ဂါယ စ အန္တရေ ပဉ္စယောဇနဘူမိံ သမံ ကာရေတွာ ယောဇနေ ယောဇနေ ဝိဟာရံ ပတိဋ္ဌာပေတွာ သတ္ထု ဂမနကာလံ အာရောစေသိ. သတ္ထာ ပဉ္စဟိ ဘိက္ခုသတေဟိ သဒ္ဓိံ မဂ္ဂံ ပဋိပဇ္ဇိ. ရာဇာ ယောဇနန္တရေ ဇဏ္ဏုမတ္တေန ဩဓိနာ ပဉ္စဝဏ္ဏာနိ ပုပ္ဖါနိ ဩကိရာပေတွာ ဓဇပဋာကကဒလီအာဒီနိ ဥဿာပေတွာ ဘဂဝတော ဆတ္တာတိဆတ္တံ ကတွာ ဒွေ သေတစ္ဆတ္တာနိ ဧကမေကဿ ဘိက္ခုနော ဧကမေကံ သေတစ္ဆတ္တံ ဥပရိ ဓာရေတွာ သပရိဝါရော ပုပ္ဖဂန္ဓာဒီဟိ ပူဇံ ကရောန္တော သတ္ထာရံ ဧကေကသ္မိံ ဝိဟာရေ ဝသာပေတွာ မဟာဒါနာဒီနိ ဒတွာ ပဉ္စဟိ ဒိဝသေဟိ ဂင်္ဂါတီရံ ပါပေတွာ တတ္ထ နာဝံ အလင်္ကရောန္တော ဝေသာလိကာနံ သာသနံ ပေသေသိ – ‘‘မဂ္ဂံ ပဋိယာဒေတွာ သတ္ထု ပစ္စုဂ္ဂမနံ ကရောန္တူ’’တိ. တေ ‘‘ဒိဂုဏံ ပူဇံ ကရိဿာမာ’’တိ ဝေသာလိယာ စ ဂင်္ဂါယ စ အန္တရေ တိယောဇနဘူမိံ သမံ ကာရေတွာ ဘဂဝတော စတူဟိ သေတစ္ဆတ္တေဟိ ဧကမေကဿ ဘိက္ခုနော ဒွီဟိ ဒွီဟိ သေတစ္ဆတ္တေဟိ ဆတ္တာတိဆတ္တာနိ သဇ္ဇေတွာ ပူဇံ ကုရုမာနာ အာဂန္တွာ ဂင်္ဂါတီရေ အဋ္ဌံသု. ဗိမ္ဗိသာရော ဒွေ နာဝါ သင်္ဃာဋေတွာ မဏ္ဍပံ ကာရေတွာ ပုပ္ဖဒါမာဒီဟိ အလင်္ကာရာပေတွာ သဗ္ဗရတနမယံ ဗုဒ္ဓါသနံ ပညာပေသိ. ဘဂဝါ တသ္မိံ နိသီဒိ. ဘိက္ခူပိ နာဝံ အဘိရုဟိတွာ ဘဂဝန္တံ ပရိဝါရေတွာ နိသီဒိံသု. ရာဇာ အနုဂစ္ဆန္တော ဂလပ္ပမာဏံ ဥဒကံ ဩတရိတွာ ‘‘ယာဝ၊ ဘန္တေ၊ ဘဂဝါ အာဂစ္ဆတိ၊ တာဝါဟံ ဣဓေဝ ဂင်္ဂါတီရေ ဝသိဿာမီ’’တိ ဝတွာ နာဝံ ဥယျောဇေတွာ နိဝတ္တိ. သတ္ထာ ယောဇနမတ္တံ အဒ္ဓါနံ ဂင်္ဂါယ ဂန္တွာ ဝေသာလိကာနံ သီမံ ပါပုဏိ.

လိစ္ဆဝီရာဇာနော သတ္ထာရံ ပစ္စုဂ္ဂန္တွာ ဂလပ္ပမာဏံ ဥဒကံ ဩတရိတွာ နာဝံ တီရံ ဥပနေတွာ သတ္ထာရံ နာဝါတော ဩတာရယိံသု. သတ္ထာရာ ဩတရိတွာ တီရေ အက္ကန္တမတ္တေယေဝ မဟာမေဃော ဥဋ္ဌဟိတွာ ပေါက္ခရဝဿံ ဝဿိ. သဗ္ဗတ္ထ ဇဏ္ဏုပ္ပမာဏဦရုပ္ပမာဏကဋိပ္ပမာဏာဒီနိ ဥဒကာနိ သန္ဒန္တာနိ သဗ္ဗကုဏပါနိ ဂင်္ဂံ ပဝေသယိံသု၊ ပရိသုဒ္ဓေါ ဘူမိဘာဂေါ အဟောသိ. လိစ္ဆဝီရာဇာနော သတ္ထာရံ ယောဇနေ ယောဇနေ ဝသာပေတွာ မဟာဒါနံ ဒတွာ ဒိဂုဏံ ပူဇံ ကရောန္တာ တီဟိ ဒိဝသေဟိ ဝေသာလိံ နယိံသု. သက္ကော ဒေဝရာဇာ ဒေဝဂဏပရိဝုတော အာဂမာသိ၊ မဟေသက္ခာနံ ဒေဝါနံ သန္နိပါတေန အမနုဿာ ယေဘုယျေန ပလာယိံသု. သတ္ထာ သာယံ နဂရဒွါရေ ဌတွာ အာနန္ဒတ္ထေရံ အာမန္တေသိ – ‘‘ဣမံ၊ အာနန္ဒ၊ ရတနသုတ္တံ ဥဂ္ဂဏှိတွာ လိစ္ဆဝီကုမာရေဟိ သဒ္ဓိံ ဝိစရန္တော ဝေသာလိယာ တိဏ္ဏံ ပါကာရာနံ အန္တရေ ပရိတ္တံ ကရောဟီ’’တိ.

ထေရော သတ္ထာရာ ဒိန္နံ ရတနသုတ္တံ ဥဂ္ဂဏှိတွာ သတ္ထု သေလမယပတ္တေန ဥဒကံ အာဒါယ နဂရဒွါရေ ဌိတော ပဏိဓာနတော ပဋ္ဌာယ တထာဂတဿ ဒသ ပါရမိယော ဒသ ဥပပါရမိယော ဒသ ပရမတ္ထပါရမိယောတိ သမတိံသ ပါရမိယော ပဉ္စ မဟာပရိစ္စာဂေ လောကတ္ထစရိယာ ဉာတတ္ထစရိယာ ဗုဒ္ဓတ္ထစရိယာတိ တိဿော စရိယာယော ပစ္ဆိမဘဝေ ဂဗ္ဘဝေါက္ကန္တိံ ဇာတိံ အဘိနိက္ခမနံ ပဓာနစရိယံ ဗောဓိပလ္လင်္ကေ မာရဝိဇယံ သဗ္ဗညုတညာဏပဋိဝေဓံ ဓမ္မစက္ကပဝတ္တနံ နဝလောကုတ္တရဓမ္မေတိ သဗ္ဗေပိမေ ဗုဒ္ဓဂုဏေ အာဝဇ္ဇေတွာ နဂရံ ပဝိသိတွာ တိယာမရတ္တိံ တီသု ပါကာရန္တရေသု ပရိတ္တံ ကရောန္တော ဝိစရိ. တေန ‘‘ယံကိဉ္စီ’’တိ ဝုတ္တမတ္တေယေဝ ဥဒ္ဓံ ခိတ္တဥဒကံ အမနုဿာနံ ဥပရိ ပတိ. ‘‘ယာနီဓ ဘူတာနီ’’တိ ဂါထာကထနတော ပဋ္ဌာယ ရဇတဝဋံသကာ ဝိယ ဥဒကဗိန္ဒူနိ အာကာသေန ဂန္တွာ ဂိလာနမနုဿာနံ ဥပရိ ပတိံသု. တာဝဒေဝ ဝူပသန္တရောဂါ မနုဿာ ဥဋ္ဌာယုဋ္ဌာယ ထေရံ ပရိဝါရေသုံ. ‘‘ယံကိဉ္စီ’’တိ ဝုတ္တပဒတော ပဋ္ဌာယ ပန ဥဒကဖုသိတေဟိ ဖုဋ္ဌဖုဋ္ဌာ သဗ္ဗေ အပလာယန္တာ သင်္ကာရကူဋဘိတ္တိပဒေသာဒိနိဿိတာ အမနုဿာ တေန တေန ဒွါရေန ပလာယိံသု. ဒွါရာနိ အနောကာသာနိ အဟေသုံ. တေ ဩကာသံ အလဘန္တာ ပါကာရံ ဘိန္ဒိတွာပိ ပလာယိံသု.

မဟာဇနော နဂရမဇ္ဈေ သန္ထာဂါရံ သဗ္ဗဂန္ဓေဟိ ဥပလိမ္ပေတွာ ဥပရိ သုဝဏ္ဏတာရကာဒိဝိစိတ္တံ ဝိတာနံ ဗန္ဓိတွာ ဗုဒ္ဓါသနံ ပညာပေတွာ သတ္ထာရံ အာနေသိ. သတ္ထာ ပညတ္တေ အာသနေ နိသီဒိ. ဘိက္ခုသံဃောပိ လိစ္ဆဝီဂဏောပိ သတ္ထာရံ ပရိဝါရေတွာ နိသီဒိ. သက္ကော ဒေဝရာဇာ ဒေဝဂဏပရိဝုတော ပတိရူပေ ဩကာသေ အဋ္ဌာသိ. ထေရောပိ သကလနဂရံ အနုဝိစရိတွာ ဝူပသန္တရောဂေန မဟာဇနေန သဒ္ဓိံ အာဂန္တွာ သတ္ထာရံ ဝန္ဒိတွာ နိသီဒိ. သတ္ထာ ပရိသံ ဩလောကေတွာ တဒေဝ ရတနသုတ္တံ အဘာသိ. ဒေသနာဝသာနေ စတုရာသီတိယာ ပါဏသဟဿာနံ ဓမ္မာဘိသမယော အဟောသိ. ဧဝံ ပုနဒိဝသေပီတိ သတ္တာဟံ တဒေဝ ရတနသုတ္တံ ဒေသေတွာ သဗ္ဗဘယာနံ ဝူပသန္တဘာဝံ ဉတွာ လိစ္ဆဝီဂဏံ အာမန္တေတွာ ဝေသာလိတော နိက္ခမိ. လိစ္ဆဝီရာဇာနော ဒိဂုဏံ သက္ကာရံ ကရောန္တာ ပုန တီဟိ ဒိဝသေဟိ သတ္ထာရံ ဂင်္ဂါတီရံ နယိံသု.

ဂင်္ဂါယ နိဗ္ဗတ္တနာဂရာဇာနော စိန္တေသုံ – ‘‘မနုဿာ တထာဂတဿ သက္ကာရံ ကရောန္တိ၊ မယံ ကိံ န ကရောမာ’’တိ. တေ သုဝဏ္ဏရဇတမဏိမယာ နာဝါယော မာပေတွာ သုဝဏ္ဏရဇတမဏိမယေ ပလ္လင်္ကေ ပညာပေတွာ ပဉ္စဝဏ္ဏပဒုမသဉ္ဆန္နံ ဥဒကံ ကရိတွာ၊ ‘‘ဘန္တေ၊ အမှာကမ္ပိ အနုဂ္ဂဟံ ကရောထာ’’တိ အတ္တနော အတ္တနော နာဝံ အဘိရုဟဏတ္ထာယ သတ္ထာရံ ယာစိံသု. ‘‘မနုဿာ စ နာဂါ စ တထာဂတဿ ပူဇံ ကရောန္တိ၊ မယံ ပန ကိံ န ကရောမာ’’တိ ဘူမဋ္ဌကဒေဝေပိ အာဒိံ ကတွာ ယာဝ အကနိဋ္ဌဗြဟ္မလောကာ သဗ္ဗေ ဒေဝါ သက္ကာရံ ကရိံသု. တတ္ထ နာဂါ ယောဇနိကာနိ ဆတ္တာတိဆတ္တာနိ ဥက္ခိပိံသု. ဧဝံ ဟေဋ္ဌာ နာဂါ ဘူမိတလေ ရုက္ခဂစ္ဆပဗ္ဗတာဒီသု ဘူမဋ္ဌကာ ဒေဝတာ၊ အန္တလိက္ခေ အာကာသဋ္ဌဒေဝါတိ နာဂဘဝနံ အာဒိံ ကတွာ စက္ကဝါဠပရိယန္တေန ယာဝ ဗြဟ္မလောကာ ဆတ္တာတိဆတ္တာနိ ဥဿာပိတာနိ အဟေသုံ. ဆတ္တန္တရေသု ဓဇာ၊ ဓဇန္တရေသု ပဋာကာ၊ တေသံ အန္တရန္တရာ ပုပ္ဖဒါမဝါသစုဏ္ဏဓုမာဒီဟိ သက္ကာရော အဟောသိ. သဗ္ဗလင်္ကာရပဋိမဏ္ဍိတာ ဒေဝပုတ္တာ ဆဏဝေသံ ဂဟေတွာ ဥဂ္ဃေါသယမာနာ အာကာသေ ဝိစရိံသု. တယော ဧဝ ကိရ သမာဂမာ မဟန္တာ အဟေသုံ – ယမကပါဋိဟာရိယသမာဂမော ဒေဝေါရောဟဏသမာဂမော အယံ ဂင်္ဂေါရောဟဏသမာဂမောတိ.

ပရတီရေ ဗိမ္ဗိသာရောပိ လိစ္ဆဝီဟိ ကတသက္ကာရတော ဒိဂုဏံ သက္ကာရံ သဇ္ဇေတွာ ဘဂဝတော အာဂမနံ ဥဒိက္ခမာနော အဋ္ဌာသိ. သတ္ထာ ဂင်္ဂါယ ဥဘောသု ပဿေသု ရာဇူနံ မဟန္တံ ပရိစ္စာဂံ ဩလောကေတွာ နာဂါဒီနဉ္စ အဇ္ဈာသယံ ဝိဒိတွာ ဧကေကာယ နာဝါယ ပဉ္စပဉ္စဘိက္ခုသတပရိဝါရံ ဧကေကံ နိမ္မိတဗုဒ္ဓံ မာပေသိ. သော ဧကေကဿ သေတစ္ဆတ္တဿ စေဝ ကပ္ပရုက္ခဿ စ ပုပ္ဖဒါမဿ စ ဟေဋ္ဌာ နာဂဂဏပရိဝုတော နိသိန္နော ဟောတိ. ဘူမဋ္ဌကဒေဝတာဒီသုပိ ဧကေကသ္မိံ ဩကာသေ သပရိဝါရံ ဧကေကံ နိမ္မိတဗုဒ္ဓံ မာပေသိ. ဧဝံ သကလစက္ကဝါဠဂဗ္ဘေ ဧကာလင်္ကာရေ ဧကုဿဝေ ဧကဆဏေယေဝ စ ဇာတေ သတ္ထာ နာဂါနမနုဂ္ဂဟံ ကရောန္တော ဧကံ ရတနနာဝံ အဘိရုဟိ. ဘိက္ခူသုပိ ဧကေကော ဧကေကမေဝ အဘိရုဟိ. နာဂရာဇာနော ဗုဒ္ဓပ္ပမုခံ ဘိက္ခုသံဃံ နာဂဘဝနံ ပဝေသေတွာ သဗ္ဗရတ္တိံ သတ္ထု သန္တိကေ ဓမ္မကထံ သုတွာ ဒုတိယဒိဝသေ ဒိဗ္ဗေန ခါဒနီယေန ဘောဇနီယေန ဗုဒ္ဓပ္ပမုခံ ဘိက္ခုသံဃံ ပရိဝိသိံသု. သတ္ထာ အနုမောဒနံ ကတွာ နာဂဘဝနာ နိက္ခမိတွာ သကလစက္ကဝါဠဒေဝတာဟိ ပူဇိယမာနော ပဉ္စဟိ နာဝါသတေဟိ ဂင်္ဂါနဒိံ အတိက္ကမိ.

ရာဇာ ပစ္စုဂ္ဂန္တွာ သတ္ထာရံ နာဝါတော ဩတာရေတွာ အာဂမနကာလေ လိစ္ဆဝီတိ ကတသက္ကာရတော ဒိဂုဏံ သက္ကာရံ ကတွာ ပုရိမနယေနေဝ ပဉ္စဟိ ဒိဝသေဟိ ရာဇဂဟံ အဘိနေသိ. ဒုတိယဒိဝသေ ဘိက္ခူ ပိဏ္ဍပါတပဋိက္ကန္တာ သာယနှသမယေ ဓမ္မသဘာယံ သန္နိသိန္နာ ကထံ သမုဋ္ဌာပေသုံ – ‘‘အဟော ဗုဒ္ဓါနံ မဟာနုဘာဝေါ၊ အဟော သတ္ထရိ ဒေဝမနုဿာနံ ပသာဒေါ၊ ဂင်္ဂါယ နာမ ဩရတော စ ပါရတော စ အဋ္ဌယောဇနေ မဂ္ဂေ ဗုဒ္ဓဂတေန ပသာဒေန ရာဇူဟိ သမတလံ ဘူမိံ ကတွာ ဝါလုကာ ဩကိဏ္ဏာ၊ ဇဏ္ဏုမတ္တေန ဩဓိနာ နာနာဝဏ္ဏာနိ ပုပ္ဖါနိ သန္ထတာနိ၊ ဂင်္ဂါယ ဥဒကံ နာဂါနုဘာဝေန ပဉ္စဝဏ္ဏေဟိ ပဒုမေဟိ သဉ္ဆန္နံ၊ ယာဝ အကနိဋ္ဌဘဝနာ ဆတ္တာတိဆတ္တာနိ ဥဿာပိတာနိ၊ သကလစက္ကဝါဠဂဗ္ဘံ ဧကာလင်္ကာရံ ဧကုဿဝံ ဝိယ ဇာတ’’န္တိ. သတ္ထာ အာဂန္တွာ ‘‘ကာယ နုတ္ထ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဧတရဟိ ကထာယ သန္နိသိန္နာ’’တိ ပုစ္ဆိတွာ ‘‘ဣမာယ နာမာ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘န၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဧသ ပူဇာသက္ကာရော မယှံ ဗုဒ္ဓါနုဘာဝေန နိဗ္ဗတ္တော၊ န နာဂဒေဝဗြဟ္မာနုဘာဝေန. အတီတေ ပန အပ္ပမတ္တကပရိစ္စာဂါနုဘာဝေန နိဗ္ဗတ္တော’’တိ ဝတွာ ဘိက္ခူဟိ ယာစိတော အတီတံ အာဟရိ.

အတီတေ တက္ကသိလာယံ သင်္ခေါ နာမ ဗြာဟ္မဏော အဟောသိ. တဿ ပုတ္တော သုသီမော နာမ မာဏဝေါ သောဠသဝဿုဒ္ဒေသိကော ဧကဒိဝသံ ပိတရံ ဥပသင်္ကမိတွာ အာဟ – ‘‘ဣစ္ဆာမဟံ၊ တာတ၊ ဗာရာဏသိံ ဂန္တွာ မန္တေ အဇ္ဈာယိတု’’န္တိ. အထ နံ ပိတာ အာဟ – ‘‘တေန ဟိ၊ တာတ၊ အသုကော နာမ ဗြာဟ္မဏော မမ သဟာယကော၊ တဿ သန္တိကံ ဂန္တွာ အဓီယဿူ’’တိ. သော ‘‘သာဓူ’’တိ ပဋိဿုဏိတွာ အနုပုဗ္ဗေန ဗာရာဏသိံ ဂန္တွာ တံ ဗြာဟ္မဏံ ဥပသင်္ကမိတွာ ပိတရာ ပဟိတဘာဝမာစိက္ခိ. အထ နံ သော ‘‘သဟာယကဿ မေ ပုတ္တော’’တိ သမ္ပဋိစ္ဆိတွာ ပဋိပဿဒ္ဓဒရထံ ဘဒ္ဒကေန ဒိဝသေန မန္တေ ဝါစေတုမာရဘိ. သော လဟုဉ္စ ဂဏှန္တော ဗဟုဉ္စ ဂဏှန္တော အတ္တနော ဥဂ္ဂဟိတုဂ္ဂဟိတံ သုဝဏ္ဏဘာဇနေ ပက္ခိတ္တသီဟတေလမိဝ အဝိနဿမာနံ ဓာရေန္တော န စိရဿေဝ အာစရိယဿ သမ္မုခတော ဥဂ္ဂဏှိတဗ္ဗံ သဗ္ဗံ ဥဂ္ဂဏှိတွာ သဇ္ဈာယံ ကရောန္တော အတ္တနော ဥဂ္ဂဟိတသိပ္ပဿ အာဒိမဇ္ဈမေဝ ပဿတိ၊ နော ပရိယောသာနံ.

သော အာစရိယံ ဥပသင်္ကမိတွာ ‘‘အဟံ ဣမဿ သိပ္ပဿ အာဒိမဇ္ဈမေဝ ပဿာမိ၊ နော ပရိယောသာန’’န္တိ ဝတွာ အာစရိယေန ‘‘အဟမ္ပိ၊ တာတ၊ န ပဿာမီ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘အထ ကော၊ အာစရိယ၊ ပရိယောသာနံ ဇာနာတီ’’တိ ပုစ္ဆိတွာ ‘‘ဣမေ၊ တာတ၊ ဣသယော ဣသိပတနေ ဝိဟရန္တိ၊ တေ ဇာနေယျုံ၊ တေသံ သန္တိကံ ဥပသင်္ကမိတွာ ပုစ္ဆဿူ’’တိ အာစရိယေန ဝုတ္တေ ပစ္စေကဗုဒ္ဓေ ဥပသင်္ကမိတွာ ပုစ္ဆိ – ‘‘တုမှေ ကိရ ပရိယောသာနံ ဇာနာထာ’’တိ? ‘‘အာမ၊ ဇာနာမာ’’တိ. ‘‘တေန ဟိ မေ အာစိက္ခထာ’’တိ? ‘‘န မယံ အပဗ္ဗဇိတဿ အာစိက္ခာမ. သစေ တေ ပရိယောသာနေနတ္ထော၊ ပဗ္ဗဇဿူ’’တိ. သော ‘‘သာဓူ’’တိ သမ္ပဋိစ္ဆိတွာ တေသံ သန္တိကေ ပဗ္ဗဇိ. အထဿ တေ ‘‘ဣဒံ တာဝ သိက္ခဿူ’’တိ ဝတွာ ‘‘ဧဝံ တေ နိဝါသေတဗ္ဗံ၊ ဧဝံ ပါရုပိတဗ္ဗ’’န္တိအာဒိနာ နယေန အာဘိသမာစာရိကံ အာစိက္ခိံသု. သော တတ္ထ သိက္ခန္တော ဥပနိဿယသမ္ပန္နတ္တာ နစိရဿေဝ ပစ္စေကသမ္ဗောဓိံ အဘိသမ္ဗုဇ္ဈိတွာ သကလဗာရာဏသိနဂရေ ဂဂနတလေ ပုဏ္ဏစန္ဒော ဝိယ ပါကဋော လာဘဂ္ဂယသဂ္ဂပ္ပတ္တော အဟောသိ၊ သော အပ္ပါယုကသံဝတ္တနိကဿ ကမ္မဿ ကတတ္တာ န စိရဿေဝ ပရိနိဗ္ဗာယိ. အထဿ ပစ္စေကဗုဒ္ဓါ စ မဟာဇနော စ သရီရကိစ္စံ ကတွာ ဓာတုယော စ ဂဟေတွာ နဂရဒွါရေ ထူပံ ကာရေသုံ.

သင်္ခေါပိ ဗြာဟ္မဏော ‘‘ပုတ္တော မေ စိရံ ဂတော၊ ပဝတ္တိမဿ ဇာနိဿာမီ’’တိ တံ ဒဋ္ဌုကာမော တက္ကသိလာတော နိက္ခမိတွာ အနုပုဗ္ဗေန ဗာရာဏသိံ ပတွာ မဟာဇနကာယံ သန္နိပတိတံ ဒိသွာ ‘‘အဒ္ဓါ ဣမေသု ဧကောပိ မေ ပုတ္တဿ ပဝတ္တိံ ဇာနိဿတီ’’တိ ဥပသင်္ကမိတွာ ပုစ္ဆိ – ‘‘သုသီမော နာမ မာဏဝေါ ဣဓာဂမိ၊ အပိ နု ခေါ တဿ ပဝတ္တိံ ဇာနာထာ’’တိ? ‘‘အာမ၊ ဗြာဟ္မဏ၊ ဇာနာမ၊ အသုကဿ ဗြာဟ္မဏဿ သန္တိကေ တယော ဝေဒေ သဇ္ဈာယိတွာ ပဗ္ဗဇိတွာ ပစ္စေကသမ္ဗောဓိံ သစ္ဆိကတွာ ပရိနိဗ္ဗုတော၊ အယမဿ ထူပေါ ပတိဋ္ဌာပိတော’’တိ. သော ဘူမိံ ဟတ္ထေန ပဟရိတွာ ရောဒိတွာ ကန္ဒိတွာ တံ စေတိယင်္ဂဏံ ဂန္တွာ တိဏာနိ ဥဒ္ဓရိတွာ ဥတ္တရသာဋကေန ဝါလုကံ အာဟရိတွာ စေတိယင်္ဂဏေ အာကိရိတွာ ကမဏ္ဍလုတော ဥဒကေန ပရိပ္ဖေါသိတွာ ဝနပုပ္ဖေဟိ ပူဇံ ကတွာ သာဋကေန ပဋာကံ အာရောပေတွာ ထူပဿ ဥပရိ အတ္တနော ဆတ္တကံ ဗန္ဓိတွာ ပက္ကာမိ.

သတ္ထာ ဣဒံ အတီတံ အာဟရိတွာ ‘‘တဒါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အဟံ သင်္ခေါ ဗြာဟ္မဏော အဟောသိံ. မယာ သုသီမဿ ပစ္စေကဗုဒ္ဓဿ စေတိယင်္ဂဏေ တိဏာနိ ဥဒ္ဓဋာနိ၊ တဿ မေ ကမ္မဿ နိဿန္ဒေန အဋ္ဌယောဇနမဂ္ဂံ ဝိဟတခါဏုကကဏ္ဋကံ ကတွာ သုဒ္ဓံ သမတလံ ကရိံသု. မယာ တတ္ထ ဝါလုကာ ဩကိဏ္ဏာ၊ တဿ မေ နိဿန္ဒေန အဋ္ဌယောဇနမဂ္ဂေ ဝါလုကံ ဩကိရိံသု. မယာ တတ္ထ ဝနကုသုမေဟိ ပူဇာ ကတာ၊ တဿ မေ နိဿန္ဒေန အဋ္ဌယောဇနမဂ္ဂေ နာနာဝဏ္ဏာနိ ပုပ္ဖါနိ ဩကိဏ္ဏာနိ၊ ဧကယောဇနဋ္ဌာနေ ဂင်္ဂါယ ဥဒကံ ပဉ္စဝဏ္ဏေဟိ ပဒုမေဟိ သဉ္ဆန္နံ. မယာ တတ္ထ ကမဏ္ဍလုဥဒကေန ဘူမိ ပရိပ္ဖေါသိတာ၊ တဿ မေ နိဿန္ဒေန ဝေသာလိယံ ပေါက္ခရဝဿံ ဝဿိ. မယာ တတ္ထ ပဋာကာ၊ အာရောပိတာ၊ ဆတ္တကဉ္စ ဗဒ္ဓံ၊ တဿ မေ နိဿန္ဒေန ယာဝ အကနိဋ္ဌဘဝနာ ဓဇပဋာကဆတ္တာတိဆတ္တာဒီဟိ သကလစက္ကဝါဠဂဗ္ဘံ ဧကုဿဝံ ဝိယ ဇာတံ. ဣတိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဧသ ပူဇာသက္ကာရော မယှံ နေဝ ဗုဒ္ဓါနုဘာဝေန နိဗ္ဗတ္တော၊ န နာဂဒေဝဗြဟ္မာနုဘာဝေန၊ အတီတေ ပန အပ္ပမတ္တကပရိစ္စာဂါနုဘာဝေနာ’’တိ ဝတွာ ဓမ္မံ ဒေသေန္တော ဣမံ ဂါထမာဟ –

၂၉၀. ‘‘မတ္တာသုခပရိစ္စာဂါ၊ ပဿေ စေ ဝိပုလံ သုခံ၊

စဇေ မတ္တာသုခံ ဓီရော၊ သမ္ပဿံ ဝိပုလံ သုခ’’န္တိ.

တတ္ထ မတ္တာသုခပရိစ္စာဂါတိ မတ္တာသုခန္တိ ပမာဏယုတ္တကံ ပရိတ္တသုခံ ဝုစ္စတိ၊ တဿ ပရိစ္စာဂေန. ဝိပုလံ သုခန္တိ ဥဠာရံ သုခံ နိဗ္ဗာနသုခံ ဝုစ္စတိ၊ တံ စေ ပဿေယျာတိ အတ္ထော. ဣဒံ ဝုတ္တံ ဟောတိ – ဧကဉှိ ဘောဇနပါတိံ သဇ္ဇာပေတွာ ဘုဉ္ဇန္တဿ မတ္တာသုခံ နာမ ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ တံ ပန ပရိစ္စဇိတွာ ဥပေါသထံ ဝါ ကရောန္တဿ ဒါနံ ဝါ ဒဒန္တဿ ဝိပုလံ ဥဠာရံ နိဗ္ဗာနသုခံ နာမ နိဗ္ဗတ္တတိ. တသ္မာ သစေ ဧဝံ တဿ မတ္တာသုခဿ ပရိစ္စာဂါ ဝိပုလံ သုခံ ပဿတိ၊ အထေတံ ဝိပုလံ သုခံ သမ္မာ ပဿန္တော ပဏ္ဍိတော တံ မတ္တာသုခံ စဇေယျာတိ.

ဒေသနာဝသာနေ ဗဟူ သောတာပတ္တိဖလာဒီနိ ပါပုဏိံသူတိ.

အတ္တနောပုဗ္ဗကမ္မဝတ္ထု ပဌမံ.