၅. ပဓာနကမ္မိကတိဿတ္ထေရဝတ္ထု

ဥဋ္ဌာနကာလမှီတိ ဣမံ ဓမ္မဒေသနံ သတ္ထာ ဇေတဝနေ ဝိဟရန္တော ပဓာနကမ္မိကတိဿတ္ထေရံ အာရဗ္ဘ ကထေသိ.

သာဝတ္ထိဝါသိနော ကိရ ပဉ္စသတာ ကုလပုတ္တာ သတ္ထု သန္တိကေ ပဗ္ဗဇိတွာ ကမ္မဋ္ဌာနံ ဂဟေတွာ အရညံ အဂမံသု. တေသု ဧကော တတ္ထေဝ ဩဟီယိ. အဝသေသာ အရညေ သမဏဓမ္မံ ကရောန္တာ အရဟတ္တံ ပတွာ ‘‘ပဋိလဒ္ဓဂုဏံ သတ္ထု အာရောစေဿာမာ’’တိ ပုန သာဝတ္ထိံ အဂမံသု. တေ သာဝတ္ထိတော ယောဇနမတ္တေ ဧကသ္မိံ ဂါမကေ ပိဏ္ဍာယ စရန္တေ ဒိသွာ ဧကော ဥပါသကော ယာဂုဘတ္တာဒီဟိ ပတိမာနေတွာ အနုမောဒနံ သုတွာ ပုနဒိဝသတ္ထာယပိ နိမန္တေသိ. တေ တဒဟေဝ သာဝတ္ထိံ ဂန္တွာ ပတ္တစီဝရံ ပဋိသာမေတွာ သာယနှသမယေ သတ္ထာရံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဝန္ဒိတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု. သတ္ထာ တေဟိ သဒ္ဓိံ အတိဝိယ တုဋ္ဌိံ ပဝေဒယမာနော ပဋိသန္ထာရံ အကာသိ.

အထ နေသံ တတ္ထ ဩဟီနော သဟာယကဘိက္ခု စိန္တေသိ – ‘‘သတ္ထု ဣမေဟိ သဒ္ဓိံ ပဋိသန္ထာရံ ကရောန္တဿ မုခံ နပ္ပဟောတိ၊ မယှံ ပန မဂ္ဂဖလာဘာဝေန မယာ သဒ္ဓိံ န ကထေတိ၊ အဇ္ဇေဝ အရဟတ္တံ ပတွာ သတ္ထာရံ ဥပသင်္ကမိတွာ မယာ သဒ္ဓိံ ကထာပေဿာမီ’’တိ. တေပိ ဘိက္ခူ၊ ‘‘ဘန္တေ၊ မယံ အာဂမနမဂ္ဂေ ဧကေန ဥပါသကေန သွာတနာယ နိမန္တိတာ၊ တတ္ထ ပါတောဝ ဂမိဿာမာ’’တိ သတ္ထာရံ အပလောကေသုံ. အထ နေသံ သဟာယကော ဘိက္ခု သဗ္ဗရတ္တိံ စင်္ကမန္တော နိဒ္ဒါဝသေန စင်္ကမကောဋိယံ ဧကသ္မိံ ပါသာဏဖလကေ ပတိ၊ ဦရုဋ္ဌိ ဘိဇ္ဇိ. သော မဟာသဒ္ဒေန ဝိရဝိ. တဿ တေ သဟာယကာ ဘိက္ခူ သဒ္ဒံ သဉ္ဇာနိတွာ ဣတော စိတော စ ဥပဓာဝိံသု. တေသံ ဒီပံ ဇာလေတွာ တဿ ကတ္တဗ္ဗကိစ္စံ ကရောန္တာနံယေဝ အရုဏော ဥဋ္ဌဟိ၊ တေ တံ ဂါမံ ဂန္တုံ ဩကာသံ န လဘိံသု. အထ နေ သတ္ထာ အာဟ – ‘‘ကိံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခာစာရဂါမံ န ဂမိတ္ထာ’’တိ. တေ ‘‘အာမ၊ ဘန္တေ’’တိ တံ ပဝတ္တိံ အာရောစေသုံ. သတ္ထာ ‘‘န၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဧသ ဣဒါနေဝ တုမှာကံ လာဘန္တရာယံ ကရောတိ၊ ပုဗ္ဗေပိ အကာသိယေဝါ’’တိ ဝတွာ တေဟိ ယာစိတော အတီတံ အာဟရိတွာ –

‘‘ယော ပုဗ္ဗေ ကရဏီယာနိ၊ ပစ္ဆာ သော ကာတုမိစ္ဆတိ၊

ဝရုဏကဋ္ဌဘဉ္ဇောဝ၊ သ ပစ္ဆာ မနုတပ္ပတီ’’တိ. (ဇာ. ၁.၁.၇၁) –

ဇာတကံ ဝိတ္ထာရေသိ. တဒါ ကိရ တေ ဘိက္ခူ ပဉ္စသတာ မာဏဝကာ အဟေသုံ၊ ကုသီတမာဏဝကော အယံ ဘိက္ခု အဟောသိ၊ အာစရိယော ပန တထာဂတောဝ အဟောသီတိ.

သတ္ထာ ဣမံ ဓမ္မဒေသနံ အာဟရိတွာ၊ ‘‘ဘိက္ခဝေ၊ ယော ဟိ ဥဋ္ဌာနကာလေ ဥဋ္ဌာနံ န ကရောတိ၊ သံသန္နသင်္ကပ္ပေါ ဟောတိ၊ ကုသီတော သော ဈာနာဒိဘေဒံ ဝိသေသံ နာဓိဂစ္ဆတီ’’တိ ဝတွာ ဣမံ ဂါထမာဟ –

၂၈၀. ‘‘ဥဋ္ဌာနကာလမှိ အနုဋ္ဌဟာနော၊

ယုဝါ ဗလီ အာလသိယံ ဥပေတော၊

သံသန္နသင်္ကပ္ပမနော ကုသီတော၊

ပညာယ မဂ္ဂံ အလသော န ဝိန္ဒတီ’’တိ.

တတ္ထ အနုဋ္ဌဟာနောတိ အနုဋ္ဌဟန္တော အဝါယမန္တော. ယုဝါ ဗလီတိ ပဌမယောဗ္ဗနေ ဌိတော ဗလသမ္ပန္နောပိ ဟုတွာ အလသဘာဝေန ဥပေတော ဟောတိ၊ ဘုတွာ သယတိ. သံသန္နသင်္ကပ္ပမနောတိ တီဟိ မိစ္ဆာဝိတက္ကေဟိ သုဋ္ဌု အဝသန္နသမ္မာသင်္ကပ္ပစိတ္တော. ကုသီတောတိ နိဗ္ဗီရိယော. အလသောတိ မဟာအလသော ပညာယ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ အရိယမဂ္ဂံ အပဿန္တော န ဝိန္ဒတိ၊ န ပဋိလဘတီတိ အတ္ထော.

ဒေသနာဝသာနေ ဗဟူ သောတာပတ္တိဖလာဒီနိ ပါပုဏိံသူတိ.

ပဓာနကမ္မိကတိဿတ္ထေရဝတ္ထု ပဉ္စမံ.