၁၀. မေဏ္ဍကသေဋ္ဌိဝတ္ထု

သုဒဿံ ဝဇ္ဇန္တိ ဣမံ ဓမ္မဒေသနံ သတ္ထာ ဘဒ္ဒိယနဂရံ နိဿာယ ဇာတိယာဝနေ ဝိဟရန္တော မေဏ္ဍကသေဋ္ဌိံ အာရဗ္ဘ ကထေသိ.

သတ္ထာ ကိရ အင်္ဂုတ္တရာပေသု စာရိကံ စရန္တော မေဏ္ဍကသေဋ္ဌိနော စ၊ ဘရိယာယ စဿ စန္ဒပဒုမာယ၊ ပုတ္တဿ စ ဓနဉ္စယသေဋ္ဌိနော၊ သုဏိသာယ စ သုမနဒေဝိယာ၊ နတ္တာယ စဿ ဝိသာခါယ၊ ဒါသဿ စ ပုဏ္ဏဿာတိ ဣမေသံ သောတာပတ္တိဖလူပနိဿယံ ဒိသွာ ဘဒ္ဒိယနဂရံ ဂန္တွာ ဇာတိယာဝနေ ဝိဟာသိ. မေဏ္ဍကသေဋ္ဌိ သတ္ထု အာဂမနံ အဿောသိ. ကသ္မာ ပနေသ မေဏ္ဍကသေဋ္ဌိ နာမ ဇာတောတိ? တဿ ကိရ ပစ္ဆိမဂေဟေ အဋ္ဌကရီသမတ္တေ ဌာနေ ဟတ္ထိအဿဥသဘပမာဏာ သုဝဏ္ဏမေဏ္ဍကာ ပထဝိံ ဘိန္ဒိတွာ ပိဋ္ဌိယာ ပိဋ္ဌိံ ပဟရမာနာ ဥဋ္ဌဟိံသု. တေသံ မုခေသု ပဉ္စဝဏ္ဏာနံ သုတ္တာနံ ဂေဏ္ဍုကာ ပက္ခိတ္တာ ဟောန္တိ. သပ္ပိတေလမဓုဖာဏိတာဒီဟိ ဝါ ဝတ္ထစ္ဆာဒနဟိရညသုဝဏ္ဏာဒီဟိ ဝါ အတ္ထေ သတိ တေသံ မုခတော ဂေဏ္ဍုကေ အပနေန္တိ၊ ဧကဿာပိ မေဏ္ဍကဿ မုခတော ဇမ္ဗုဒီပဝါသီနံ ပဟောနကံ သပ္ပိတေလမဓုဖာဏိတဝတ္ထစ္ဆာဒနဟိရညသုဝဏ္ဏံ နိက္ခမတိ. တတော ပဋ္ဌာယ မေဏ္ဍကသေဋ္ဌီတိ ပညာယိ.

ကိံ ပနဿ ပုဗ္ဗကမ္မန္တိ? ဝိပဿီဗုဒ္ဓကာလေ ကိရ ဧသ အဝရောဇဿ နာမ ကုဋုမ္ဗိကဿ ဘာဂိနေယျော မာတုလေန သမာနနာမော အဝရောဇော နာမ အဟောသိ. အထဿ မာတုလော သတ္ထု ဂန္ဓကုဋိံ ကာတုံ အာရဘိ. သော တဿ သန္တိကံ ဂန္တွာ၊ ‘‘မာတုလ၊ ဥဘောပိ သဟေဝ ကရောမာ’’တိ ဝတွာ ‘‘အဟံ အညေဟိ သဒ္ဓိံ အသာဓာရဏံ ကတွာ ဧကကောဝ ကရိဿာမီ’’တိ တေန ပန ပဋိက္ခိတ္တကာလေ ‘‘ဣမသ္မိံ ဌာနေ ဂန္ဓကုဋိယာ ကတာယ ဣမသ္မိံ နာမ ဌာနေ ကုဉ္ဇရသာလံ နာမ လဒ္ဓုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ စိန္တေတွာ အရညတော ဒဗ္ဗသမ္ဘာရေ အာဟရာပေတွာ ဧကံ ထမ္ဘံ သုဝဏ္ဏခစိတံ၊ ဧကံ ရဇတခစိတံ၊ ဧကံ မဏိခစိတံ၊ ဧကံ သတ္တရတနခစိတန္တိ ဧဝံ တုလာသင်္ဃာတဒွါရကဝါဋဝါတပါနဂေါပါနသီဆဒနိဋ္ဌကာ သဗ္ဗာပိ သုဝဏ္ဏာဒိခစိတာဝ ကာရေတွာ ဂန္ဓကုဋိယာ သမ္မုခဋ္ဌာနေ တထာဂတဿ သတ္တရတနမယံ ကုဉ္ဇရသာလံ ကာရေသိ. တဿာ ဥပရိ ဃနရတ္တသုဝဏ္ဏမယာ ကမ္ဗလာ ပဝါဠမယာ သိခရထူပိကာယော အဟေသုံ. ကုဉ္ဇရသာလာယ မဇ္ဈေ ဌာနေ ရတနမဏ္ဍပံ ကာရေတွာ ဓမ္မာသနံ ပတိဋ္ဌာပေသိ. တဿ ဃနရတ္တသုဝဏ္ဏမယာ ပါဒါ အဟေသုံ၊ တထာ စတဿော အဋနိယော. စတ္တာရော ပန သုဝဏ္ဏမေဏ္ဍကေ ကာရာပေတွာ အာသနဿ စတုန္နံ ပါဒါနံ ဟေဋ္ဌာ ဌပေသိ၊ ဒွေ မေဏ္ဍကေ ကာရာပေတွာ ပါဒပီဌကာယ ဟေဋ္ဌာ ဌပေသိ၊ ဆ သုဝဏ္ဏမေဏ္ဍကေ ကာရာပေတွာ မဏ္ဍပံ ပရိက္ခိပေန္တော ဌပေသိ. ဓမ္မာသနံ ပဌမံ သုတ္တမယေဟိ ရဇ္ဇုကေဟိ ဝါယာပေတွာ မဇ္ဈေ သုဝဏ္ဏသုတ္တမယေဟိ ဥပရိ မုတ္တမယေဟိ သုတ္တေဟိ ဝါယာပေသိ. တဿ စန္ဒနမယော အပဿယော အဟောသိ. ဧဝံ ကုဉ္ဇရသာလံ နိဋ္ဌာပေတွာ သာလာမဟံ ကရောန္တော အဋ္ဌသဋ္ဌီဟိ ဘိက္ခုသတသဟဿေဟိ သဒ္ဓိံ သတ္ထာရံ နိမန္တေတွာ စတ္တာရော မာသေ ဒါနံ ဒတွာ ဩသာနဒိဝသေ တိစီဝရံ အဒါသိ. တတ္ထ သံဃနဝကဿ သတသဟဿဂ္ဃနိကံ ပါပုဏိ.

ဧဝံ ဝိပဿီဗုဒ္ဓကာလေ ပုညကမ္မံ ကတွာ တတော စုတော ဒေဝေသု စ မနုဿေသု စ သံသရန္တော ဣမသ္မိံ ဘဒ္ဒကပ္ပေ ဗာရာဏသိယံ မဟာဘောဂကုလေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဗာရာဏသိသေဋ္ဌိ နာမ အဟောသိ. သော ဧကဒိဝသံ ရာဇူပဋ္ဌာနံ ဂစ္ဆန္တော ပုရောဟိတံ ဒိသွာ ‘‘ကိံ၊ အာစရိယ၊ နက္ခတ္တမုဟုတ္တံ၊ ဥပဓာရေထာ’’တိ အာဟ. အာမ၊ ဥပဓာရေမိ၊ ကိံ အညံ အမှာကံ ကမ္မန္တိ. တေန ဟိ ကီဒိသံ ဇနပဒစာရိတ္တန္တိ? ဧကံ ဘယံ ဘဝိဿတီတိ. ကိံ ဘယံ နာမာတိ? ဆာတကဘယံ သေဋ္ဌီတိ. ကဒါ ဘဝိဿတီတိ? ဣတော တိဏ္ဏံ သံဝစ္ဆရာနံ အစ္စယေနာတိ. တံ သုတွာ သေဋ္ဌိ ဗဟုံ ကသိကမ္မံ ကာရေတွာ ဂေဟေ ဝိဇ္ဇမာနဓနေနာပိ ဓညမေဝ ဂဟေတွာ အဍ္ဎတေရသာနိ ကောဋ္ဌသတာနိ ကာရေတွာ သဗ္ဗကောဋ္ဌကေ ဝီဟီဟိ ပရိပူရေသိ. ကောဋ္ဌေသု အပ္ပဟောန္တေသု စာဋိအာဒီနိ ပူရေတွာ အဝသေသံ ဘူမိယံ အာဝါဋေ ကတွာ နိခဏိ. နိဓာနာဝသေသံ မတ္တိကာယ သဒ္ဓိံ မဒ္ဒိတွာ ဘိတ္တိယော လိမ္ပာပေသိ.

သော အပရေန သမယေန ဆာတကဘယေ သမ္ပတ္တေ ယထာနိက္ခိတ္တံ ဓညံ ပရိဘုဉ္ဇန္တော ကောဋ္ဌေသု စ စာဋိအာဒီသု စ နိက္ခိတ္တဓညေ ပရိက္ခီဏေ ပရိဇနေ ပက္ကောသာပေတွာ အာဟ – ‘‘ဂစ္ဆထ၊ တာတာ၊ ပဗ္ဗတပါဒံ ပဝိသိတွာ ဇီဝန္တာ သုဘိက္ခကာလေ မမ သန္တိကံ အာဂန္တုကာမာ အာဂစ္ဆထ၊ အနာဂန္တုကာမာ တတ္ထ တတ္ထေဝ ဇီဝထာ’’တိ. တေ ရောဒမာနာ အဿုမုခါ ဟုတွာ သေဋ္ဌိံ ဝန္ဒိတွာ ခမာပေတွာ သတ္တာဟံ နိသီဒိတွာ တထာ အကံသု. တဿ ပန သန္တိကေ ဝေယျာဝစ္စကရော ဧကောဝ ပုဏ္ဏော နာမ ဒါသော ဩဟီယိ၊ တေန သဒ္ဓိံ သေဋ္ဌိဇာယာ သေဋ္ဌိပုတ္တော သေဋ္ဌိသုဏိသာတိ ပဉ္စေဝ ဇနာ အဟေသုံ. တေ ဘူမိယံ အာဝါဋေသု နိဟိတဓညေပိ ပရိက္ခီဏေ ဘိတ္တိမတ္တိကံ ပါတေတွာ တေမေတွာ တတော လဒ္ဓဓညေန ယာပယိံသု. အထဿ ဇာယာ ဆာတကေ အဝတ္ထရန္တေ မတ္တိကာယ ခီယမာနာယ ဘိတ္တိပါဒေသု အဝသိဋ္ဌမတ္တိကံ ပါတေတွာ တေမေတွာ အဍ္ဎာဠှကမတ္တံ ဝီဟိံ လဘိတွာ ကောဋ္ဋေတွာ ဧကံ တဏ္ဍုလနာဠိံ ဂဟေတွာ ‘‘ဆာတကကာလေ စောရာ ဗဟူ ဟောန္တီ’’တိ စောရဘယေန ဧကသ္မိံ ကုဋေ ပက္ခိပိတွာ ပိဒဟိတွာ ဘူမိယံ နိခဏိတွာ ဌပေသိ. အထ နံ သေဋ္ဌိ ရာဇူပဋ္ဌာနတော အာဂန္တွာ အာဟ – ‘‘ဘဒ္ဒေ၊ ဆာတောမှိ၊ အတ္ထိ ကိဉ္စီ’’တိ. သာ ဝိဇ္ဇမာနံ ‘‘နတ္ထီ’’တိ အဝတွာ ‘‘ဧကာ တဏ္ဍုလနာဠိ အတ္ထီ’’တိ အာဟ. ‘‘ကဟံ သာ’’တိ? ‘‘စောရဘယေန မေ နိခဏိတွာ ဌပိတာ’’တိ. ‘‘တေန ဟိ နံ ဥဒ္ဓရိတွာ ကိဉ္စိ ပစာဟီ’’တိ. ‘‘သစေ ယာဂုံ ပစိဿာမိ၊ ဒွေ ဝါရေ လဘိဿတိ. သစေ ဘတ္တံ ပစိဿာမိ၊ ဧကဝါရမေဝ လဘိဿတိ၊ ကိံ ပစာမိ၊ သာမီ’’တိ အာဟ. ‘‘အမှာကံ အညော ပစ္စယော နတ္ထိ၊ ဘတ္တံ ဘုဉ္ဇိတွာ မရိဿာမ၊ ဘတ္တမေဝ ပစာဟီ’’တိ. သာ ဘတ္တံ ပစိတွာ ပဉ္စ ကောဋ္ဌာသေ ကတွာ သေဋ္ဌိနော ကောဋ္ဌာသံ ဝဍ္ဎေတွာ ပုရတော ဌပေသိ.

တသ္မိံ ခဏေ ဂန္ဓမာဒနပဗ္ဗတေ ပစ္စေကဗုဒ္ဓေါ သမာပတ္တိတော ဝုဋ္ဌာတိ. အန္တောသမာပတ္တိယံ ကိရ သမာပတ္တိဗလေန ဇိဃစ္ဆာ န ဗာဓတိ. သမာပတ္တိတော ဝုဋ္ဌိတာနံ ပန ဗလဝတီ ဟုတွာ ဥဒရပဋလံ ဍယှန္တီ ဝိယ ဥပ္ပဇ္ဇတိ. တသ္မာ တေ လဘနဋ္ဌာနံ ဩလောကေတွာ ဂစ္ဆန္တိ. တံ ဒိဝသဉ္စ တေသံ ဒါနံ ဒတွာ သေနာပတိဋ္ဌာနာဒီသု အညတရသမ္ပတ္တိံ လဘန္တိ. တသ္မာ သောပိ ဒိဗ္ဗေန စက္ခုနာ ဩလောကေန္တော ‘‘သကလဇမ္ဗုဒီပေ ဆာတကဘယံ ဥပ္ပန္နံ၊ သေဋ္ဌိဂေဟေ စ ပဉ္စန္နံ ဇနာနံ နာဠိကောဒနောဝ ပက္ကော၊ သဒ္ဓါ နု ခေါ ဧတေ၊ သက္ခိဿန္တိ ဝါ မမ သင်္ဂဟံ ကာတု’’န္တိ တေသံ သဒ္ဓဘာဝဉ္စ သင်္ဂဟံ ကာတုံ သမတ္ထဘာဝဉ္စ ဒိသွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ မဟာသေဋ္ဌိဿ ပုရတော ဒွါရေ ဌိတမေဝ အတ္တာနံ ဒဿေသိ. သော တံ ဒိသွာ ပသန္နစိတ္တော ‘‘ပုဗ္ဗေပိ မယာ ဒါနဿ အဒိန္နတ္တာ ဧဝရူပံ ဆာတကံ ဒိဋ္ဌံ၊ ဣဒံ ခေါ ပန ဘတ္တံ မံ ဧကဒိဝသမေဝ ရက္ခေယျ. အယျဿ ပန ဒိန္နံ အနေကာသု ကပ္ပကောဋီသု မမ ဟိတသုခါဝဟံ ဘဝိဿတီ’’တိ တံ ဘတ္တပါတိံ အပနေတွာ ပစ္စေကဗုဒ္ဓံ ဥပသင်္ကမိတွာ ပဉ္စပတိဋ္ဌိတေန ဝန္ဒိတွာ ဂေဟံ ပဝေသေတွာ အာသနေ နိသိန္နဿ ပါဒေ ဓောဝိတွာ သုဝဏ္ဏပါဒပီဌေ ဌပေတွာ ဘတ္တပါတိမာဒါယ ပစ္စေကဗုဒ္ဓဿ ပတ္တေ ဩကိရိ. ဥပဍ္ဎာဝသေသေ ဘတ္တေ ပစ္စေကဗုဒ္ဓေါ ဟတ္ထေန ပတ္တံ ပိဒဟိ. အထ နံ၊ ‘‘ဘန္တေ၊ ဧကာယ တဏ္ဍုလနာဠိယာ ပဉ္စန္နံ ဇနာနံ ပက္ကဩဒနဿ အယံ ဧကော ကောဋ္ဌာသော၊ ဣမံ ဒွိဓာ ကာတုံ န သက္ကာ. မာ မယှံ ဣဓလောကေ သင်္ဂဟံ ကရောထ၊ အဟံ နိရဝသေသံ ဒါတုကာမောမှီ’’တိ ဝတွာ သဗ္ဗံ ဘတ္တမဒါသိ. ဒတွာ စ ပန ပတ္ထနံ ပဋ္ဌပေသိ၊ ‘‘မာ၊ ဘန္တေ၊ ပုန နိဗ္ဗတ္တနိဗ္ဗတ္တဋ္ဌာနေ ဧဝရူပံ ဆာတကဘယံ အဒ္ဒသံ၊ ဣတော ပဋ္ဌာယ သကလဇမ္ဗုဒီပဝါသီနံ ဗီဇဘတ္တံ ဒါတုံ သမတ္ထော ဘဝေယျံ၊ သဟတ္ထေန ကမ္မံ ကတွာ ဇီဝိကံ န ကပ္ပေယျံ၊ အဍ္ဎတေရသ ကောဋ္ဌသတာနိ သောဓာပေတွာ သီသံ နှာယိတွာ တေသံ ဒွါရေ နိသီဒိတွာ ဥဒ္ဓံ ဩလောကိတက္ခဏေယေဝ မေ ရတ္တသာလိဓာရာ ပတိတွာ သဗ္ဗကောဋ္ဌေ ပူရေယျုံ. နိဗ္ဗတ္တနိဗ္ဗတ္တဋ္ဌာနေ စ အယမေဝ ဘရိယာ၊ အယမေဝ ပုတ္တော၊ အယမေဝ သုဏိသာ၊ အယမေဝ ဒါသော ဟောတူ’’တိ.

ဘရိယာပိဿ ‘‘မမ သာမိကေ ဇိဃစ္ဆာယ ပီဠိယမာနေ န သက္ကာ မယာ ဘုဉ္ဇိတု’’န္တိ စိန္တေတွာ အတ္တနော ကောဋ္ဌာသံ ပစ္စေကဗုဒ္ဓဿ ဒတွာ ပတ္ထနံ ပဋ္ဌပေသိ၊ ‘‘ဘန္တေ၊ ဣဒါနိ နိဗ္ဗတ္တနိဗ္ဗတ္တဋ္ဌာနေ ဧဝရူပံ ဆာတကဘယံ န ပဿေယျံ၊ ဘတ္တထာလိကံ ပုရတော ကတွာ သကလဇမ္ဗုဒီပဝါသီနံ ဘတ္တံ ဒေန္တိယာပိ စ မေ ယာဝ န ဥဋ္ဌဟိဿာမိ၊ တာဝ ဂဟိတဂဟိတဋ္ဌာနံ ပူရိတမေဝ ဟောတု. အယမေဝ သာမိကော၊ အယမေဝ ပုတ္တော၊ အယမေဝ သုဏိသာ၊ အယမေဝ ဒါသော ဟောတူ’’တိ. ပုတ္တောပိဿ အတ္တနော ကောဋ္ဌာသံ ပစ္စေကဗုဒ္ဓဿ ဒတွာ ပတ္ထနံ ပဋ္ဌပေသိ၊ ‘‘ဘန္တေ၊ ဣတော ပဋ္ဌာယ ဧဝရူပံ ဆာတကဘယံ န ပဿေယျံ၊ ဧကဉ္စ မေ သဟဿထဝိကံ ဂဟေတွာ သကလဇမ္ဗုဒီပဝါသီနံ ကဟာပဏံ ဒေန္တဿာပိ အယံ သဟဿထဝိကာ ပရိပုဏ္ဏာဝ ဟောတု၊ ဣမေယေဝ မာတာပိတရော ဟောန္တု၊ အယံ ဘရိယာ၊ အယံ ဒါသော ဟောတူ’’တိ.

သုဏိသာပိဿ အတ္တနော ကောဋ္ဌာသံ ပစ္စေကဗုဒ္ဓဿ ဒတွာ ပတ္ထနံ ပဋ္ဌပေသိ၊ ‘‘ဣတော ပဋ္ဌာယ ဧဝရူပံ ဆာတကဘယံ န ပဿေယျံ၊ ဧကဉ္စ မေ ဓညပိဋကံ ပုရတော ဌပေတွာ သကလဇမ္ဗုဒီပဝါသီနံ ဗီဇဘတ္တံ ဒေန္တိယာပိ ခီဏဘာဝေါ မာ ပညာယိတ္ထ၊ နိဗ္ဗတ္တနိဗ္ဗတ္တဋ္ဌာနေ ဣမေယေဝ သသုရာ ဟောန္တု၊ အယမေဝ သာမိကော၊ အယမေဝ ဒါသော ဟောတူ’’တိ. ဒါသောပိ အတ္တနော ကောဋ္ဌာသံ ပစ္စေကဗုဒ္ဓဿ ဒတွာ ပတ္ထနံ ပဋ္ဌပေသိ၊ ‘‘ဣတော ပဋ္ဌာယ ဧဝရူပံ ဆာတကဘယံ န ပဿေယျံ၊ သဗ္ဗေ ဣမေ သာမိကာ ဟောန္တု၊ ကသန္တဿ စ မေ ဣတော တိဿော၊ ဧတ္တော တိဿော၊ မဇ္ဈေ ဧကာတိ ဒါရုအမ္ဗဏမတ္တာ သတ္တ သတ္တ သီတာယော ဂစ္ဆန္တူ’’တိ. သော တံ ဒိဝသံ သေနာပတိဋ္ဌာနံ ပတ္ထေတွာ လဒ္ဓုံ သမတ္ထောပိ သာမိကေသု သိနေဟေန ‘‘ဣမေယေဝ မေ သာမိကာ ဟောန္တူ’’တိ ပတ္ထနံ ပဋ္ဌပေသိ. ပစ္စေကဗုဒ္ဓေါ သဗ္ဗေသမ္ပိ ဝစနာဝသာနေ ‘‘ဧဝံ ဟောတူ’’တိ ဝတွာ –

‘‘ဣစ္ဆိတံ ပတ္ထိတံ တုယှံ၊ ခိပ္ပမေဝ သမိဇ္ဈတု၊

သဗ္ဗေ ပူရေန္တု သင်္ကပ္ပါ၊ စန္ဒော ပန္နရသော ယထာ.

‘‘ဣစ္ဆိတံ ပတ္ထိတံ တုယှံ၊ ခိပ္ပမေဝ သမိဇ္ဈတု၊

သဗ္ဗေ ပူရေန္တု သင်္ကပ္ပါ၊ မဏိ ဇောတိရသော ယထာ’’တိ. –

ပစ္စေကဗုဒ္ဓဂါထာဟိ အနုမောဒနံ ကတွာ ‘‘မယာ ဣမေသံ စိတ္တံ ပသာဒေတုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ စိန္တေတွာ ‘‘ယာဝ ဂန္ဓမာဒနပဗ္ဗတာ ဣမေ မံ ပဿန္တူ’’တိ အဓိဋ္ဌဟိတွာ ပက္ကာမိ. တေပိ ဩလောကေတွာဝ အဋ္ဌံသု. သော ဂန္တွာ တံ ဘတ္တံ ပဉ္စဟိ ပစ္စေကဗုဒ္ဓသတေဟိ သဒ္ဓိံ သံဝိဘဇိ. တံ တဿာနုဘာဝေန သဗ္ဗေသမ္ပိ ပဟောတိ. တေ ဩလောကေန္တာယေဝ အဋ္ဌံသု.

အတိက္ကန္တေ ပန မဇ္ဈနှိကေ သေဋ္ဌိဘရိယာ ဥက္ခလိံ ဓောဝိတွာ ပိဒဟိတွာ ဌပေသိ. သေဋ္ဌိပိ ဇိဃစ္ဆာယ ပီဠိတော နိပဇ္ဇိတွာ နိဒ္ဒံ ဩက္ကမိ. သော သာယနှေ ပဗုဇ္ဈိတွာ ဘရိယံ အာဟ – ‘‘ဘဒ္ဒေ၊ အတိဝိယ ဆာတောမှိ၊ အတ္ထိ နု ခေါ ဥက္ခလိယာ တလေ ဈာမကသိတ္ထာနီ’’တိ. သာ ဓောဝိတွာ ဥက္ခလိယာ ဌပိတဘာဝံ ဇာနန္တီပိ ‘‘နတ္ထီ’’တိ အဝတွာ ‘‘ဥက္ခလိံ ဝိဝရိတွာ အာစိက္ခိဿာမီ’’တိ ဥဋ္ဌာယ ဥက္ခလိမူလံ ဂန္တွာ ဥက္ခလိံ ဝိဝရိ၊ တာဝဒေဝ သုမနမကုလသဒိသဝဏ္ဏဿ ဘတ္တဿ ပူရာ ဥက္ခလိ ပိဓာနံ ဥက္ခိပိတွာ အဋ္ဌာသိ. သာ တံ ဒိသွာဝ ပီတိယာ ဖုဋ္ဌသရီရာ သေဋ္ဌိံ အာဟ – ‘‘ဥဋ္ဌေဟိ၊ သာမိ၊ အဟံ ဥက္ခလိံ ဓောဝိတွာ ပိဒဟိံ၊ သာ ပန သုမနမကုလသဒိသဝဏ္ဏဿ ဘတ္တဿ ပူရာ၊ ပုညာနိ နာမ ကတ္တဗ္ဗရူပါနိ၊ ဒါနံ နာမ ကတ္တဗ္ဗယုတ္တကံ. ဥဋ္ဌေဟိ၊ သာမိ၊ ဘုဉ္ဇဿူ’’တိ. သာ ဒွိန္နံ ပိတာပုတ္တာနံ ဘတ္တံ အဒါသိ. တေသု သုတွာ ဥဋ္ဌိတေသု သုဏိသာယ သဒ္ဓိံ နိသီဒိတွာ ဘုဉ္ဇိတွာ ပုဏ္ဏဿ ဘတ္တံ အဒါသိ. ဂဟိတဂဟိတဋ္ဌာနံ န ခီယတိ၊ ကဋစ္ဆုနာ သကိံ ဂဟိတဋ္ဌာနမေဝ ပညာယတိ. တံဒိဝသမေဝ ကောဋ္ဌာဒယော ပုဗ္ဗေ ပူရိတနိယာမေနေဝ ပုန ပူရယိံသု. ‘‘သေဋ္ဌိဿ ဂေဟေ ဘတ္တံ ဥပ္ပန္နံ၊ ဗီဇဘတ္တေဟိ အတ္ထိကာ အာဂန္တွာ ဂဏှန္တူ’’တိ နဂရေ ဃောသနံ ကာရေသိ. မနုဿာ တဿ ဂေဟတော ဗီဇဘတ္တံ ဂဏှိံသု. သကလဇမ္ဗုဒီပဝါသိနော တံ နိဿာယ ဇီဝိတံ လဘိံသုယေဝ.

သော တတော စုတော ဒေဝလောကေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဒေဝမနုဿေသု သံသရန္တော ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပါဒေ ဘဒ္ဒိယနဂရေ သေဋ္ဌိကုလေ နိဗ္ဗတ္တိ. ဘရိယာပိဿ မဟာဘောဂကုလေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဝယပ္ပတ္တာ တဿေဝ ဂေဟံ အဂမာသိ. တဿ တံ ပုဗ္ဗကမ္မံ နိဿာယ ပစ္ဆာဂေဟေ ပုဗ္ဗေ ဝုတ္တပ္ပကာရာ မေဏ္ဍကာ ဥဋ္ဌဟိံသု. ပုတ္တောပိ နေသံ ပုတ္တောဝ၊ သုဏိသာ သုဏိသာဝ၊ ဒါသော ဒါသောဝ အဟောသိ. အထေကဒိဝသံ သေဋ္ဌိ အတ္တနော ပုညံ ဝီမံသိတုကာမော အဍ္ဎတေရသာနိ ကောဋ္ဌသတာနိ သောဓာပေတွာ သီသံ နှာတော ဒွါရေ နိသီဒိတွာ ဥဒ္ဓံ ဩလောကေသိ. သဗ္ဗာနိပိ ဝုတ္တပ္ပကာရာနံ ရတ္တသာလီနံ ပူရယိံသု. သော သေသာနမ္ပိ ပုညာနိ ဝီမံသိတုကာမော ဘရိယဉ္စ ပုတ္တာဒယော စ ‘‘တုမှာကမ္ပိ ပုညာနိ ဝီမံသိဿထာ’’တိ အာဟ.

အထဿ ဘရိယာ သဗ္ဗာလင်္ကာရေဟိ အလင်္ကရိတွာ မဟာဇနဿ ပဿန္တဿေဝ တဏ္ဍုလေ မိနာပေတွာ တေဟိ ဘတ္တံ ပစာပေတွာ ဒွါရကောဋ္ဌကေ ပညတ္တာသနေ နိသီဒိတွာ သုဝဏ္ဏကဋစ္ဆုံ အာဒါယ ‘‘ဘတ္တေန အတ္ထိကာ အာဂစ္ဆန္တူ’’တိ ဃောသာပေတွာ အာဂတာဂတာနံ ဥပနီတဘာဇနာနိ ပူရေတွာ အဒါသိ. သကလဒိဝသမ္ပိ ဒေန္တိယာ ကဋစ္ဆုနာ ဂဟိတဋ္ဌာနမေဝ ပညာယတိ. တဿာ ပန ပုရိမဗုဒ္ဓါနမ္ပိ ဘိက္ခုသံဃဿ ဝါမဟတ္ထေန ဥက္ခလိံ ဒက္ခိဏဟတ္ထေန ကဋစ္ဆုံ ဂဟေတွာ ဧဝမေဝ ပတ္တေ ပူရေတွာ ဘတ္တဿ ဒိန္နတ္တာ ဝါမဟတ္ထတလံ ပူရေတွာ ပဒုမလက္ခဏံ နိဗ္ဗတ္တိ၊ ဒက္ခိဏဟတ္ထတလံ ပူရေတွာ စန္ဒလက္ခဏံ နိဗ္ဗတ္တိ. ယသ္မာ ပန ဝါမဟတ္ထတော ဓမ္မကရဏံ အာဒါယ ဘိက္ခုသံဃဿ ဥဒကံ ပရိဿာဝေတွာ ဒဒမာနာ အပရာပရံ ဝိစရိ၊ တေနဿာ ဒက္ခိဏပါဒတလံ ပူရေတွာ စန္ဒလက္ခဏံ နိဗ္ဗတ္တိ၊ ဝါမပါဒတလံ ပူရေတွာ ပဒုမလက္ခဏံ နိဗ္ဗတ္တိ. တဿာ ဣမိနာ ကာရဏေန စန္ဒပဒုမာတိ နာမံ ကရိံသု.

ပုတ္တောပိဿ သီသံ နှာတော သဟဿထဝိကံ အာဒါယ ‘‘ကဟာပဏေဟိ အတ္ထိကာ အာဂစ္ဆန္တူ’’တိ ဝတွာ အာဂတာဂတာနံ ဂဟိတဘာဇနာနိ ပူရေတွာ အဒါသိ. ထဝိကာယ ကဟာပဏသဟဿံ အဟောသိယေဝ. သုဏိသာပိဿ သဗ္ဗာလင်္ကာရေဟိ အလင်္ကရိတွာ ဝီဟိပိဋကံ အာဒါယ အာကာသင်္ဂဏေ နိသိန္နာ ‘‘ဗီဇဘတ္တေဟိ အတ္ထိကာ အာဂစ္ဆန္တူ’’တိ ဝတွာ အာဂတာဂတာနံ ဂဟိတဘာဇနာနိ ပူရေတွာ အဒါသိ. ပိဋကံ ယထာပူရိတမေဝ အဟောသိ. ဒါသောပိဿ သဗ္ဗာလင်္ကာရေဟိ အလင်္ကရိတွာ သုဝဏ္ဏယုဂေသု သုဝဏ္ဏယောတ္တေဟိ ဂေါဏေ ယောဇေတွာ သုဝဏ္ဏပတောဒယဋ္ဌိံ အာဒါယ ဒွိန္နံ ဂေါဏာနံ ဂန္ဓပဉ္စင်္ဂုလိကာနိ ဒတွာ ဝိသာဏေသု သုဝဏ္ဏကောသကေ ပဋိမုဉ္စိတွာ ခေတ္တံ ဂန္တွာ ပါဇေသိ. ဣတော တိဿော၊ ဧတ္တော တိဿော၊ မဇ္ဈေ ဧကာတိ သတ္တ သီတာ ဘိဇ္ဇိတွာ အဂမံသု. ဇမ္ဗုဒီပဝါသိနော ဘတ္တဗီဇဟိရညသုဝဏ္ဏာဒီသု ယထာရုစိတံ သေဋ္ဌိဂေဟတောယေဝ ဂဏှိံသု. ဣမေ ပဉ္စ မဟာပုညာ.

ဧဝံ မဟာနုဘာဝေါ သေဋ္ဌိ ‘‘သတ္ထာ ကိရ အာဂတော’’တိ သုတွာ ‘‘သတ္ထု ပစ္စုဂ္ဂမနံ ကရိဿာမီ’’တိ နိက္ခမန္တော အန္တရာမဂ္ဂေ တိတ္ထိယေ ဒိသွာ တေဟိ ‘‘ကသ္မာ တံ၊ ဂဟပတိ၊ ကိရိယဝါဒေါ သမာနော အကိရိယဝါဒဿ သမဏဿ ဂေါတမဿ သန္တိကံ ဂစ္ဆသီ’’တိ နိဝါရိယမာနောပိ တေသံ ဝစနံ အနာဒိယိတွာ ဂန္တွာ သတ္ထာရံ ဝန္ဒိတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. အထဿ သတ္ထာ အနုပုဗ္ဗိံ ကထံ ကထေသိ. သော ဒေသနာဝသာနေ သောတာပတ္တိဖလံ ပတွာ သတ္ထု တိတ္ထိယေဟိ အဝဏ္ဏံ ဝတွာ အတ္တနော နိဝါရိတဘာဝံ အာရောစေသိ. အထ နံ သတ္ထာ၊ ‘‘ဂဟပတိ၊ ဣမေ သတ္တာ နာမ မဟန္တမ္ပိ အတ္တနော ဒေါသံ န ပဿန္တိ၊ အဝိဇ္ဇမာနမ္ပိ ပရေသံ ဒေါသံ ဝိဇ္ဇမာနံ ကတွာ တတ္ထ တတ္ထ ဘုသံ ဝိယ ဩပုနန္တီ’’တိ ဝတွာ ဣမံ ဂါထမာဟ –

၂၅၂. ‘‘သုဒဿံ ဝဇ္ဇမညေသံ၊ အတ္တနော ပန ဒုဒ္ဒသံ၊

ပရေသဉှိ သော ဝဇ္ဇာနိ၊ ဩပုနာတိ ယထာ ဘုသံ၊

အတ္တနော ပန ဆာဒေတိ၊ ကလိံဝ ကိတဝါ သဌော’’တိ.

တတ္ထ သုဒဿံ ဝဇ္ဇန္တိ ပရဿ အဏုမတ္တမ္ပိ ဝဇ္ဇံ ခလိတံ သုဒဿံ သုခေနေဝ ပဿိတုံ သက္ကာ၊ အတ္တနော ပန အတိမဟန္တမ္ပိ ဒုဒ္ဒသံ. ပရေသံ ဟီတိ တေနေဝ ကာရဏေန သော ပုဂ္ဂလော သံဃမဇ္ဈာဒီသု ပရေသံ ဝဇ္ဇာနိ ဥစ္စဋ္ဌာနေ ဌပေတွာ ဘုသံ ဩပုနန္တော ဝိယ ဩပုနာတိ. ကလိံဝ ကိတဝါ သဌောတိ ဧတ္ထ သကုဏေသု အပရဇ္ဈနဘာဝေန အတ္တဘာဝေါ ကလိ နာမ၊ သာခဘင်္ဂါဒိကံ ပဋိစ္ဆာဒနံ ကိတဝါ နာမ၊ သာကုဏိကော သဌော နာမ. ယထာ သကုဏလုဒ္ဒကော သကုဏေ ဂဟေတွာ မာရေတုကာမော ကိတဝါ ဝိယ အတ္တဘာဝံ ပဋိစ္ဆာဒေတိ၊ ဧဝံ အတ္တနော ဝဇ္ဇံ ဆာဒေတီတိ အတ္ထော.

ဒေသနာဝသာနေ ဗဟူ သောတာပတ္တိဖလာဒီနိ ပါပုဏိံသူတိ.

မေဏ္ဍကသေဋ္ဌိဝတ္ထု ဒသမံ.