၁. ဂေါဃာတကပုတ္တဝတ္ထု

ပဏ္ဍုပလာသောဝ ဒါနိသီတိ ဣမံ ဓမ္မဒေသနံ သတ္ထာ ဇေတဝနေ ဝိဟရန္တော ဧကံ ဂေါဃာတကပုတ္တံ အာရဗ္ဘ ကထေသိ.

သာဝတ္ထိယံ ကိရေကော ဂေါဃာတကော ဂါဝေါ ဝဓိတွာ ဝရမံသာနိ ဂဟေတွာ ပစာပေတွာ ပုတ္တဒါရေဟိ သဒ္ဓိံ နိသီဒိတွာ မံသဉ္စ ခါဒတိ၊ မူလေန စ ဝိက္ကိဏိတွာ ဇီဝိကံ ကပ္ပေသိ. သော ဧဝံ ပဉ္စပဏ္ဏာသ ဝဿာနိ ဂေါဃာတကကမ္မံ ကရောန္တော ဓုရဝိဟာရေ ဝိဟရန္တဿ သတ္ထု ဧကဒိဝသမ္ပိ ကဋစ္ဆုမတ္တမ္ပိ ယာဂုံ ဝါ ဘတ္တံ ဝါ န အဒါသိ. သော စ ဝိနာ မံသေန ဘတ္တံ န ဘုဉ္ဇတိ. သော ဧကဒိဝသံ ဒိဝသဘာဂေ မံသံ ဝိက္ကိဏိတွာ အတ္တနော အတ္ထာယ ပစိတုံ ဧကံ မံသခဏ္ဍံ ဘရိယာယ ဒတွာ နှာယိတုံ အဂမာသိ. အထဿ သဟာယကော ဂေဟံ ဂန္တွာ ဘရိယံ အာဟ – ‘‘ထောကံ မေ ဝိက္ကိဏိယမံသံ ဒေဟိ၊ ဂေဟံ မေ ပါဟုနကော အာဂတော’’တိ. နတ္ထိ ဝိက္ကိဏိယမံသံ၊ သဟာယကော တေ မံသံ ဝိက္ကိဏိတွာ ဣဒါနိ နှာယိတုံ ဂတောတိ. မာ ဧဝံ ကရိ၊ သစေ မံသခဏ္ဍံ အတ္ထိ၊ ဒေဟီတိ. သဟာယကဿ တေ နိက္ခိတ္တမံသံ ဌပေတွာ အညံ နတ္ထီတိ. သော ‘‘သဟာယကဿ မေ အတ္ထာယ ဌပိတမံသတော အညံ မံသံ နတ္ထိ၊ သော စ ဝိနာ မံသေန န ဘုဉ္ဇတိ၊ နာယံ ဒဿတီ’’တိ သာမံယေဝ တံ မံသံ ဂဟေတွာ ပက္ကာမိ.

ဂေါဃာတကောပိ နှတွာ အာဂတော တာယ အတ္တနော ပက္ကပဏ္ဏေန သဒ္ဓိံ ဝဍ္ဎေတွာ ဘတ္တေ ဥပနီတေ အာဟ ‘‘ကဟံ မံသ’’န္တိ? ‘‘နတ္ထိ၊ သာမီ’’တိ. နနု အဟံ ပစ္စနတ္ထာယ မံသံ ဒတွာ ဂတောတိ. တဝ သဟာယကော အာဂန္တွာ ‘‘ပါဟုနကော မေ အာဂတော၊ ဝိက္ကိဏိယမံသံ ဒေဟီ’’တိ ဝတွာ မယာ ‘‘သဟာယကဿ တေ ဌပိတမံသတော အညံ မံသံ နတ္ထိ၊ သော စ ဝိနာ မံသေန န ဘုဉ္ဇတီ’’တိ ဝုတ္တေပိ ဗလက္ကာရေန တံ မံသံ သာမံယေဝ ဂဟေတွာ ဂတောတိ. အဟံ ဝိနာ မံသေန ဘတ္တံ န ဘုဉ္ဇာမိ၊ ဟရာဟိ နန္တိ. ကိံ သက္ကာ ကာတုံ၊ ဘုဉ္ဇ၊ သာမီတိ. သော ‘‘နာဟံ ဘုဉ္ဇာမီ’’တိ တံ ဘတ္တံ ဟရာပေတွာ သတ္ထံ အာဒါယ ပစ္ဆာဂေဟေ ဌိတော ဂေါဏော အတ္ထိ၊ တဿ သန္တိကံ ဂန္တွာ မုခေ ဟတ္ထံ ပက္ခိပိတွာ ဇိဝှံ နီဟရိတွာ သတ္ထေန မူလေ ဆိန္ဒိတွာ အာဒါယ ဂန္တွာ အင်္ဂါရေသု ပစာပေတွာ ဘတ္တမတ္ထကေ ဌပေတွာ နိသိန္နော ဧကံ ဘတ္တပိဏ္ဍံ ဘုဉ္ဇိတွာ ဧကံ မံသခဏ္ဍံ မုခေ ဌပေသိ. တင်္ခဏညေဝဿ ဇိဝှါ ဆိဇ္ဇိတွာ ဘတ္တပါတိယံ ပတိ. တင်္ခဏညေဝ ကမ္မသရိက္ခကံ ဝိပါကံ လဘိ. သောပိ ခေါ ဂေါဏော ဝိယ လောဟိတဓာရာယ မုခတော ပဂ္ဃရန္တိယာ အန္တောဂေဟံ ပဝိသိတွာ ဇဏ္ဏုကေဟိ ဝိစရန္တော ဝိရဝိ.

တသ္မိံ သမယေ ဂေါဃာတကဿ ပုတ္တော ပိတရံ ဩလောကေန္တော သမီပေ ဌိတော ဟောတိ. အထ နံ မာတာ အာဟ – ‘‘ပဿ၊ ပုတ္တ၊ ဣမံ ဂေါဃာတကံ ဂေါဏံ ဝိယ ဂေဟမဇ္ဈေ ဇဏ္ဏုကေဟိ ဝိစရိတွာ ဝိရဝန္တံ၊ ဣဒံ ဒုက္ခံ တဝ မတ္ထကေ ပတိဿတိ၊ မမမ္ပိ အနောလောကေတွာ အတ္တနော သောတ္ထိံ ကရောန္တော ပလာယဿူ’’တိ. သော မရဏဘယတဇ္ဇိတော မာတရံ ဝန္ဒိတွာ ပလာယိ၊ ပလာယိတွာ စ ပန တက္ကသိလံ အဂမာသိ. ဂေါဃာတကောပိ ဂေါဏော ဝိယ ဂေဟမဇ္ဈေ ဝိရဝန္တော ဝိစရိတွာ ကာလကတော အဝီစိမှိ နိဗ္ဗတ္တိ. ဂေါဏောပိ ကာလမကာသိ. ဂေါဃာတကပုတ္တောပိ တက္ကသိလံ ဂန္တွာ သုဝဏ္ဏကာရကမ္မံ ဥဂ္ဂဏှိ. အထဿာစရိယော ဂါမံ ဂစ္ဆန္တော ‘‘ဧဝရူပံ နာမ အလင်္ကာရံ ကရေယျာသီ’’တိ ဝတွာ ပက္ကာမိ. သောပိ တထာရူပံ အလင်္ကာရံ အကာသိ. အထဿာစရိယော အာဂန္တွာ အလင်္ကာရံ ဒိသွာ ‘‘အယံ ယတ္ထ ကတ္ထစိ ဂန္တွာ ဇီဝိတုံ သမတ္ထော’’တိ ဝယပ္ပတ္တံ အတ္တနော ဓီတရံ အဒါသိ. သော ပုတ္တဓီတာဟိ ဝဍ္ဎိ.

အထဿ ပုတ္တာ ဝယပ္ပတ္တာ သိပ္ပံ ဥဂ္ဂဏှိတွာ အပရဘာဂေ သာဝတ္ထိယံ ဂန္တွာ တတ္ထ ဃရာဝါသံ သဏ္ဌပေတွာ ဝသန္တာ သဒ္ဓါ ပသန္နာ အဟေသုံ. ပိတာပိ နေသံ တက္ကသိလာယံ ကိဉ္စိ ကုသလံ အကတွာဝ ဇရံ ပါပုဏိ. အထဿ ပုတ္တာ ‘‘ပိတာ နော မဟလ္လကော’’တိ အတ္တနော သန္တိကံ ပက္ကောသာပေတွာ ‘‘ပိတု အတ္ထာယ ဒါနံ ဒဿာမာ’’တိ ဗုဒ္ဓပ္ပမုခံ ဘိက္ခုသံဃံ နိမန္တယိံသု. တေ ပုနဒိဝသေ အန္တောဂေဟေ ဗုဒ္ဓပ္ပမုခံ ဘိက္ခုသံဃံ နိသီဒါပေတွာ သက္ကစ္စံ ပရိဝိသိတွာ ဘတ္တကိစ္စာဝသာနေ သတ္ထာရံ အာဟံသု – ‘‘ဘန္တေ၊ အမှေဟိ ဣဒံ ပိတု ဇီဝဘတ္တံ ဒိန္နံ၊ ပိတု နော အနုမောဒနံ ကရောထာ’’တိ. သတ္ထာ တံ အာမန္တေတွာ၊ ‘‘ဥပါသက၊ တွံ မဟလ္လကော ပရိပက္ကသရီရော ပဏ္ဍုပလာသသဒိသော၊ တဝ ပရလောကဂမနာယ ကုသလပါထေယျံ နတ္ထိ၊ အတ္တနော ပတိဋ္ဌံ ကရောဟိ၊ ပဏ္ဍိတော ဘဝ၊ မာ ဗာလော’’တိ အနုမောဒနံ ကရောန္တော ဣမာ ဒွေ ဂါထာ အဘာသိ –

၂၃၅. ‘‘ပဏ္ဍုပလာသောဝ ဒါနိသိ၊

ယမပုရိသာပိ စ တေ ဥပဋ္ဌိတာ၊

ဥယျောဂမုခေ စ တိဋ္ဌသိ၊

ပါထေယျမ္ပိ စ တေ န ဝိဇ္ဇတိ.

၂၃၆. ‘‘သော ကရောဟိ ဒီပမတ္တနော၊

ခိပ္ပံ ဝါယမ ပဏ္ဍိတော ဘဝ၊

နိဒ္ဓန္တမလော အနင်္ဂဏော၊

ဒိဗ္ဗံ အရိယဘူမိံ ဥပေဟိသီ’’တိ.

တတ္ထ ပဏ္ဍုပလာသောဝ ဒါနိသီတိ၊ ဥပါသက၊ တွံ ဣဒါနိ ဆိဇ္ဇိတွာ ဘူမိယံ ပတိတပဏ္ဍုပလာသော ဝိယ အဟောသိ. ယမပုရိသာတိ ယမဒူတာ ဝုစ္စန္တိ၊ ဣဒံ ပန မရဏမေဝ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ၊ မရဏံ တေ ပစ္စုပဋ္ဌိတန္တိ အတ္ထော. ဥယျောဂမုခေတိ ပရိဟာနိမုခေ၊ အဝုဍ္ဎိမုခေ စ ဌိတောသီတိ အတ္ထော. ပါထေယျန္တိ ဂမိကဿ တဏ္ဍုလာဒိပါထေယျံ ဝိယ ပရလောကံ ဂစ္ဆန္တဿ တဝ ကုသလပါထေယျမ္ပိ နတ္ထီတိ အတ္ထော. သော ကရောဟီတိ သော တွံ သမုဒ္ဒေ နာဝါယ ဘိန္နာယ ဒီပသင်္ခါတံ ပတိဋ္ဌံ ဝိယ အတ္တနော ကုသလပတိဋ္ဌံ ကရောဟိ. ကရောန္တော စ ခိပ္ပံ ဝါယမ၊ သီဃံ သီဃံ ဝီရိယံ အာရဘ၊ အတ္တနော ကုသလကမ္မပတိဋ္ဌကရဏေန ပဏ္ဍိတော ဘဝ. ယော ဟိ မရဏမုခံ အပ္ပတွာ ကာတုံ သမတ္ထကာလေဝ ကုသလံ ကရောတိ၊ ဧသ ပဏ္ဍိတော နာမ၊ တာဒိသော ဘဝ၊ မာ အန္ဓဗာလောတိ အတ္ထော. ဒိဗ္ဗံ အရိယဘူမိန္တိ ဧဝံ ဝီရိယံ ကရောန္တော ရာဂါဒီနံ မလာနံ နီဟဋတာယ နိဒ္ဓန္တမလော အင်္ဂဏာဘာဝေန အနင်္ဂဏော နိက္ကိလေသော ဟုတွာ ပဉ္စဝိဓံ သုဒ္ဓါဝါသဘူမိံ ပါပုဏိဿသီတိ အတ္ထော.

ဒေသနာဝသာနေ ဥပါသကော သောတာပတ္တိဖလေ ပတိဋ္ဌဟိ၊ သမ္ပတ္တာနမ္ပိ သာတ္ထိကာ ဓမ္မဒေသနာ အဟောသီတိ.

တေ ပုနဒိဝသတ္ထာယပိ သတ္ထာရံ နိမန္တေတွာ ဒါနံ ဒတွာ ကတဘတ္တကိစ္စံ သတ္ထာရံ အနုမောဒနကာလေ အာဟံသု – ‘‘ဘန္တေ၊ ဣဒမ္ပိ အမှာကံ ပိတု ဇီဝဘတ္တမေဝ၊ ဣမဿေဝ အနုမောဒနံ ကရောထာ’’တိ. သတ္ထာ တဿ အနုမောဒနံ ကရောန္တော ဣမာ ဒွေ ဂါထာ အဘာသိ –

၂၃၇. ‘‘ဥပနီတဝယော စ ဒါနိသိ၊

သမ္ပယာတောသိ ယမဿ သန္တိကံ၊

ဝါသော တေ နတ္ထိ အန္တရာ၊

ပါထေယျမ္ပိ စ တေ န ဝိဇ္ဇတိ.

၂၃၈. ‘‘သော ကရောဟိ ဒီပမတ္တနော၊

ခိပ္ပံ ဝါယမ ပဏ္ဍိတော ဘဝ၊

နိဒ္ဓန္တမလော အနင်္ဂဏော၊

န ပုန ဇာတိဇရံ ဥပေဟိသီ’’တိ.

တတ္ထ ဥပနီတဝယောတိ ဥပါတိ နိပါတမတ္တံ၊ နီတဝယောတိ ဝိဂတဝယော အတိက္ကန္တဝယော၊ တွဉ္စသိ ဒါနိ တယော ဝယေ အတိက္ကမိတွာ မရဏမုခေ ဌိတောတိ အတ္ထော. သမ္ပယာတောသိ ယမဿ သန္တိကန္တိ မရဏမုခံ ဂန္တုံ သဇ္ဇော ဟုတွာ ဌိတောသီတိ အတ္ထော. ဝါသော တေ နတ္ထိ အန္တရာတိ ယထာ မဂ္ဂံ ဂစ္ဆန္တာ တာနိ တာနိ ကိစ္စာနိ ကရောန္တာ အန္တရာမဂ္ဂေ ဝသန္တိ၊ န ဧဝံ ပရလောကံ ဂစ္ဆန္တာ. န ဟိ သက္ကာ ပရလောကံ ဂစ္ဆန္တေန ‘‘အဓိဝါသေထ ကတိပါဟံ၊ ဒါနံ တာဝ ဒေမိ၊ ဓမ္မံ တာဝ သုဏာမီ’’တိအာဒီနိ ဝတ္တုံ. ဣတော ပန စဝိတွာ ပရလောကေ နိဗ္ဗတ္တောဝ ဟောတိ. ဣမမတ္ထံ သန္ဓာယေတံ ဝုတ္တံ. ပါထေယျန္တိ ဣဒံ ကိဉ္စာပိ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တမေဝ၊ ဥပါသကဿ ပန ပုနပ္ပုနံ ဒဠှီကရဏတ္ထံ ဣဓာပိ သတ္ထာရာ ကထိတံ. ဇာတိဇရန္တိ ဧတ္ထ ဗျာဓိမရဏာနိပိ ဂဟိတာနေဝ ဟောန္တိ. ဟေဋ္ဌိမဂါထာဟိ စ အနာဂါမိမဂ္ဂေါ ကထိတော၊ ဣဓ အရဟတ္တမဂ္ဂေါ ကထိတော. ဧဝံ သန္တေပိ ယထာ နာမ ရညာ အတ္တနော မုခပမာဏေန ကဗဠံ ဝဍ္ဎေတွာ ပုတ္တဿ ဥပနီတေ သော ကုမာရော အတ္တနော မုခပမာဏေနေဝ ဂဏှာတိ၊ ဧဝမေဝ သတ္ထာရာ ဥပရိမဂ္ဂဝသေန ဓမ္မေ ဒေသိတေပိ ဥပါသကော အတ္တနော ဥပနိဿယဝသေန ဟေဋ္ဌာ သောတာပတ္တိဖလံ ပတွာ ဣမိဿာ အနုမောဒနာယ အဝသာနေ အနာဂါမိဖလံ ပတ္တော. သေသပရိသာယပိ သာတ္ထိကာ ဓမ္မဒေသနာ အဟောသီတိ.

ဂေါဃာတကပုတ္တဝတ္ထု ပဌမံ.