၆. အဂ္ဂိဒတ္တဗြာဟ္မဏဝတ္ထု

ဗဟုံ ဝေ သရဏံ ယန္တီတိ ဣမံ ဓမ္မဒေသနံ သတ္ထာ ဇေတဝနေ ဝိဟရန္တော ဝါလိကရာသိမှိ နိသိန္နံ အဂ္ဂိဒတ္တံ နာမ ကောသလရညော ပုရောဟိတံ အာရဗ္ဘ ကထေသိ.

သော ကိရ မဟာကောသလဿ ပုရောဟိတော အဟောသိ. အထ နံ ပိတရိ ကာလကတေ ရာဇာ ပသေနဒိ ကောသလော ‘‘ပိတု မေ ပုရောဟိတော’’တိ ဂါရဝေန တသ္မိံယေဝ ဌာနေ ဌပေတွာ တဿ အတ္တနော ဥပဋ္ဌာနံ အာဂတကာလေ ပစ္စုဂ္ဂမနံ ကရောတိ၊ ‘‘အာစရိယ၊ ဣဓ နိသီဒထာ’’တိ သမာနာသနံ ဒါပေသိ. သော စိန္တေသိ – ‘‘အယံ ရာဇာ မယိ အတိဝိယ ဂါရဝံ ကရောတိ၊ န ခေါ ပန ရာဇူနံ နိစ္စကာလမေဝ သက္ကာ စိတ္တံ ဂဟေတုံ. သမာနဝယေနေဝ ဟိ သဒ္ဓိံ ရဇ္ဇသုခံ နာမ သုခံ ဟောတိ၊ အဟဉ္စမှိ မဟလ္လကော၊ ပဗ္ဗဇိတုံ မေ ယုတ္တ’’န္တိ. သော ရာဇာနံ ပဗ္ဗဇ္ဇံ အနုဇာနာပေတွာ နဂရေ ဘေရိံ စရာပေတွာ သတ္တာဟေန သဗ္ဗံ အတ္တနော ဓနံ ဒါနမုခေ ဝိဿဇ္ဇေတွာ ဗာဟိရကပဗ္ဗဇ္ဇံ ပဗ္ဗဇိ. တံ နိဿာယ ဒသ ပုရိသသဟဿာနိ အနုပဗ္ဗဇိံသု. သော တေဟိ သဒ္ဓိံ အင်္ဂမဂဓာနဉ္စ ကုရုရဋ္ဌဿ စ အန္တရေ ဝါသံ ကပ္ပေတွာ ဣမံ ဩဝါဒံ ဒေတိ၊ ‘‘တာတာ၊ ယဿ ကာမဝိတက္ကာဒယော ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ၊ သော နဒိတော ဧကေကံ ဝါလုကပုဋံ ဥဒ္ဓရိတွာ ဣမသ္မိံ ဩကိရတူ’’တိ. တေ ‘‘သာဓူ’’တိ ပဋိဿုဏိတွာ ကာမဝိတက္ကာဒီနံ ဥပ္ပန္နကာလေ တထာ ကရိံသု. အပရေန သမယေန မဟာဝါလုကရာသိ အဟောသိ၊ တံ အဟိဆတ္တော နာမ နာဂရာဇာ ပဋိဂ္ဂဟေသိ. အင်္ဂမဂဓဝါသိနော စေဝ ကုရုရဋ္ဌဝါသိနော စ မာသေ မာသေ တေသံ မဟန္တံ သက္ကာရံ အဘိဟရိတွာ ဒါနံ ဒေန္တိ. အထ နေသံ အဂ္ဂိဒတ္တော ဣမံ ဩဝါဒံ အဒါသိ – ‘‘ပဗ္ဗတံ သရဏံ ယာထ၊ ဝနံ သရဏံ ယာထ၊ အာရာမံ သရဏံ ယာထ၊ ရုက္ခံ သရဏံ ယာထ၊ ဧဝံ သဗ္ဗဒုက္ခတော မုစ္စိဿထာ’’တိ. အတ္တနော အန္တေဝါသိကေပိ ဣမိနာ ဩဝါဒေန ဩဝဒိ.

ဗောဓိသတ္တောပိ ကတာဘိနိက္ခမနော သမ္မာသမ္ဗောဓိံ ပတွာ တသ္မိံ သမယေ သာဝတ္ထိံ နိဿာယ ဇေတဝနေ ဝိဟရန္တော ပစ္စူသကာလေ လောကံ ဝေါလောကေန္တော အဂ္ဂိဒတ္တဗြာဟ္မဏံ သဒ္ဓိံ အန္တေဝါသိကေဟိ အတ္တနော ဉာဏဇာလဿ အန္တော ပဝိဋ္ဌံ ဒိသွာ ‘‘သဗ္ဗေပိ ဣမေ အရဟတ္တဿ ဥပနိဿယသမ္ပန္နာ’’တိ ဉတွာ သာယနှသမယေ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနတ္ထေရံ အာဟ – ‘‘မောဂ္ဂလ္လာန၊ ကိံ ပဿသိ အဂ္ဂိဒတ္တဗြာဟ္မဏံ မဟာဇနံ အတိတ္ထေ ပက္ခန္ဒာပေန္တံ၊ ဂစ္ဆ တေသံ ဩဝါဒံ ဒေဟီ’’တိ. ဘန္တေ၊ ဗဟူ ဧတေ၊ ဧကကဿ မယှံ အဝိသယှာ. သစေ တုမှေပိ အာဂမိဿထ၊ ဝိသယှာ ဘဝိဿန္တီတိ. မောဂ္ဂလ္လာန၊ အဟမ္ပိ အာဂမိဿာမိ၊ တွံ ပုရတော ယာဟီတိ. ထေရော ပုရတော ဂစ္ဆန္တောဝ စိန္တေသိ – ‘‘ဧတေ ဗလဝန္တော စေဝ ဗဟူ စ. သစေ သဗ္ဗေသံ သမာဂမဋ္ဌာနေ ကိဉ္စိ ကထေဿာမိ၊ သဗ္ဗေပိ ဝဂ္ဂဝဂ္ဂေန ဥဋ္ဌဟေယျု’’န္တိ အတ္တနော အာနုဘာဝေန ထူလဖုသိတကံ ဒေဝံ ဝုဋ္ဌာပေသိ. တေ ထူလဖုသိတကေသု ပတန္တေသု ဥဋ္ဌာယုဋ္ဌာယ အတ္တနော အတ္တနော ပဏ္ဏသာလံ ပဝိသိံသု. ထေရော အဂ္ဂိဒတ္တဿ ဗြာဟ္မဏဿ ပဏ္ဏသာလဒွါရေ ဌတွာ ‘‘အဂ္ဂိဒတ္တာ’’တိ အာဟ. သော ထေရဿ သဒ္ဒံ သုတွာ ‘‘မံ ဣမသ္မိံ လောကေ နာမေန အာလပိတုံ သမတ္ထော နာမ နတ္ထိ၊ ကော နု ခေါ မံ နာမေန အာလပတီ’’တိ မာနထဒ္ဓတာယ ‘‘ကော ဧသော’’တိ အာဟ. ‘‘အဟံ၊ ဗြာဟ္မဏာ’’တိ. ‘‘ကိံ ဝဒေသီ’’တိ? ‘‘အဇ္ဇ မေ ဧကရတ္တိံ ဣဓ ဝသနဋ္ဌာနံ တွံ အာစိက္ခာဟီ’’တိ. ‘‘ဣဓ ဝသနဋ္ဌာနံ နတ္ထိ၊ ဧကဿ ဧကာဝ ပဏ္ဏသာလာ’’တိ. ‘‘အဂ္ဂိဒတ္တ၊ မနုဿာ နာမ မနုဿာနံ၊ ဂါဝေါ ဂုန္နံ၊ ပဗ္ဗဇိတာ ပဗ္ဗဇိတာနံ သန္တိကံ ဂစ္ဆန္တိ၊ မာ ဧဝံ ကရိ၊ ဒေဟိ မေ ဝသနဋ္ဌာန’’န္တိ. ‘‘ကိံ ပန တွံ ပဗ္ဗဇိတော’’တိ? ‘‘အာမ၊ ပဗ္ဗဇိတောမှီ’’တိ. ‘‘သစေ ပဗ္ဗဇိတော၊ ကဟံ တေ ခါရိဘဏ္ဍံ၊ ကော ပဗ္ဗဇိတပရိက္ခာရော’’တိ. ‘‘အတ္ထိ မေ ပရိက္ခာရော၊ ဝိသုံ ပန နံ ဂဟေတွာ ဝိစရိတုံ ဒုက္ခန္တိ အဗ္ဘန္တရေနေဝ နံ ဂဟေတွာ ဝိစရာမိ၊ ဗြာဟ္မဏာ’’တိ. သော ‘‘တံ ဂဟေတွာ ဝိစရိဿသီ’’တိ ထေရဿ ကုဇ္ဈိ. အထ နံ သော အာဟ – ‘‘အမှေ၊ အဂ္ဂိဒတ္တ၊ မာ ကုဇ္ဈိ၊ ဝသနဋ္ဌာနံ မေ အာစိက္ခာဟီ’’တိ. နတ္ထိ ဧတ္ထ ဝသနဋ္ဌာနန္တိ. ဧတသ္မိံ ပန ဝါလုကရာသိမှိ ကော ဝသတီတိ. ဧကော၊ နာဂရာဇာတိ. ဧတံ မေ ဒေဟီတိ. န သက္ကာ ဒါတုံ၊ ဘာရိယံ ဧတဿ ကမ္မန္တိ. ဟောတု၊ ဒေဟိ မေတိ. တေန ဟိ တွံ ဧဝ ဇာနာဟီတိ.

ထေရော ဝါလုကရာသိအဘိမုခေါ ပါယာသိ. နာဂရာဇာ တံ အာဂစ္ဆန္တံ ဒိသွာ ‘‘အယံ သမဏော ဣတော အာဂစ္ဆတိ၊ န ဇာနာတိ မညေ မမ အတ္ထိဘာဝံ၊ ဓူမာယိတွာ နံ မာရေဿာမီ’’တိ ဓူမာယိ. ထေရော ‘‘အယံ နာဂရာဇာ ‘အဟမေဝ ဓူမာယိတုံ သက္ကောမိ၊ အညေ န သက္ကောန္တီ’တိ မညေ သလ္လက္ခေတီ’’တိ သယမ္ပိ ဓူမာယိ. ဒွိန္နမ္ပိ သရီရတော ဥဂ္ဂတာ ဓူမာ ယာဝ ဗြဟ္မလောကာ ဥဋ္ဌဟိံသု. ဥဘောပိ ဓူမာ ထေရံ အဗာဓေတွာ နာဂရာဇာနမေဝ ဗာဓေန္တိ. နာဂရာဇာ ဓူမဝေဂံ သဟိတုံ အသက္ကောန္တော ပဇ္ဇလိ. ထေရောပိ တေဇောဓာတုံ သမာပဇ္ဇိတွာ တေန သဒ္ဓိံယေဝ ပဇ္ဇလိ. အဂ္ဂိဇာလာ ယာဝ ဗြဟ္မလောကာ ဥဋ္ဌဟိံသု. ဥဘောပိ ထေရံ အဗာဓေတွာ နာဂရာဇာနမေဝ ဗာဓယိံသု. အထဿ သကလသရီရံ ဥက္ကာဟိ ပဒိတ္တံ ဝိယ အဟောသိ. ဣသိဂဏော ဩလောကေတွာ စိန္တေသိ – ‘‘နာဂရာဇာ၊ သမဏံ ဈာပေတိ၊ ဘဒ္ဒကော ဝတ သမဏော အမှာကံ ဝစနံ အသုတွာ နဋ္ဌော’’တိ. ထေရော နာဂရာဇာနံ ဒမေတွာ နိဗ္ဗိသေဝနံ ကတွာ ဝါလုကရာသိမှိ နိသီဒိ. နာဂရာဇာ ဝါလုကရာသိံ ဘောဂေဟိ ပရိက္ခိပိတွာ ကူဋာဂါရကုစ္ဆိပမာဏံ ဖဏံ မာပေတွာ ထေရဿ ဥပရိ ဓာရေသိ.

ဣသိဂဏာ ပါတောဝ ‘‘သမဏဿ မတဘာဝံ ဝါ အမတဘာဝံ ဝါ ဇာနိဿာမာ’’တိ ထေရဿ သန္တိကံ ဂန္တွာ တံ ဝါလုကရာသိမတ္ထကေ နိသိန္နံ ဒိသွာ အဉ္ဇလိံ ပဂ္ဂယှ အဘိတ္ထဝန္တာ အာဟံသု – ‘‘သမဏ၊ ကစ္စိ နာဂရာဇေန န ဗာဓိတော’’တိ. ‘‘ကိံ န ပဿထ မမ ဥပရိဖဏံ ဓာရေတွာ ဌိတ’’န္တိ? တေ ‘‘အစ္ဆရိယံ ဝတ ဘော၊ သမဏဿ ဧဝရူပေါ နာမ နာဂရာဇာ ဒမိတော’’တိ ထေရံ ပရိဝါရေတွာ အဋ္ဌံသု. တသ္မိံ ခဏေ သတ္ထာ အာဂတော. ထေရော သတ္ထာရံ ဒိသွာ ဥဋ္ဌာယ ဝန္ဒိ. အထ နံ ဣသယော အာဟံသု – ‘‘အယမ္ပိ တယာ မဟန္တတရော’’တိ. ဧသော ဘဂဝါ သတ္ထာ၊ အဟံ ဣမဿ သာဝကောတိ. သတ္ထာ ဝါလုကရာသိမတ္ထကေ နိသီဒိ၊ ဣသိဂဏော ‘‘အယံ တာဝ သာဝကဿ အာနုဘာဝေါ၊ ဣမဿ ပန အာနုဘာဝေါ ကီဒိသော ဘဝိဿတီ’’တိ အဉ္ဇလိံ ပဂ္ဂယှ သတ္ထာရံ အဘိတ္ထဝိ. သတ္ထာ အဂ္ဂိဒတ္တံ အာမန္တေတွာ အာဟ – ‘‘အဂ္ဂိဒတ္တ၊ တွံ တဝ သာဝကာနဉ္စ ဥပဋ္ဌာကာနဉ္စ ဩဝါဒံ ဒဒမာနော ကိန္တိ ဝတွာ ဒေသီ’’တိ. ‘‘ဧတံ ပဗ္ဗတံ သရဏံ ဂစ္ဆထ၊ ဝနံ အာရာမံ ရုက္ခံ သရဏံ ဂစ္ဆထ. ဧတာနိ ဟိ သရဏံ ဂတော သဗ္ဗဒုက္ခာ ပမုစ္စတီ’’တိ ဧဝံ တေသံ ဩဝါဒံ ဒမ္မီတိ. သတ္ထာ ‘‘န ခေါ၊ အဂ္ဂိဒတ္တ၊ ဧတာနိ သရဏံ ဂတော သဗ္ဗဒုက္ခာ ပမုစ္စတိ၊ ဗုဒ္ဓံ ဓမ္မံ သံဃံ ပန သရဏံ ဂန္တွာ သကလဝဋ္ဋဒုက္ခာ ပမုစ္စတီ’’တိ ဝတွာ ဣမာ ဂါထာ အဘာသိ –

၁၈၈. ‘‘ဗဟုံ ဝေ သရဏံ ယန္တိ၊ ပဗ္ဗတာနိ ဝနာနိ စ၊

အာရာမရုက္ခစေတျာနိ၊ မနုဿာ ဘယတဇ္ဇိတာ.

၁၈၉. ‘‘နေတံ ခေါ သရဏံ ခေမံ၊ နေတံ သရဏမုတ္တမံ၊

နေတံ သရဏမာဂမ္မ၊ သဗ္ဗဒုက္ခာ ပမုစ္စတိ.

၁၉၀. ‘‘ယော စ ဗုဒ္ဓဉ္စ ဓမ္မဉ္စ၊ သံဃဉ္စ သရဏံ ဂတော၊

စတ္တာရိ အရိယသစ္စာနိ၊ သမ္မပ္ပညာယ ပဿတိ.

၁၉၁. ‘‘ဒုက္ခံ ဒုက္ခသမုပ္ပါဒံ၊ ဒုက္ခဿ စ အတိက္ကမံ၊

အရိယံ စဋ္ဌင်္ဂိကံ မဂ္ဂံ၊ ဒုက္ခူပသမဂါမိနံ.

၁၉၂. ‘‘ဧတံ ခေါ သရဏံ ခေမံ၊ ဧတံ သရဏမုတ္တမံ၊

ဧတံ သရဏမာဂမ္မ၊ သဗ္ဗဒုက္ခာ ပမုစ္စတီ’’တိ.

တတ္ထ ဗဟုန္တိ ဗဟု. ပဗ္ဗတာနီတိ တတ္ထ တတ္ထ ဣသိဂိလိဝေပုလ္လဝေဘာရာဒိကေ ပဗ္ဗတေ စ မဟာဝနဂေါသိင်္ဂသာလဝနာဒီနိ ဝနာနိ စ ဝေဠုဝနဇီဝကမ္ဗဝနာဒယော အာရာမေ စ ဥဒေနစေတိယဂေါတမစေတိယာဒီနိ ရုက္ခစေတျာနိ စ တေ တေ မနုဿာ တေန တေန ဘယေန တဇ္ဇိတာ ဘယတော မုစ္စိတုကာမာ ပုတ္တလာဘာဒီနိ ဝါ ပတ္ထယမာနာ သရဏံ ယန္တီတိ အတ္ထော. နေတံ သရဏန္တိ ဧတံ သဗ္ဗမ္ပိ သရဏံ နေဝ ခေမံ န ဥတ္တမံ၊ န စ ဧတံ ပဋိစ္စ ဇာတိအာဒိဓမ္မေသု သတ္တေသု ဧကောပိ ဇာတိအာဒိတော သဗ္ဗဒုက္ခာ ပမုစ္စတီတိ အတ္ထော.

ယော စာတိ ဣဒံ အခေမံ အနုတ္တမံ သရဏံ ဒဿေတွာ ခေမံ ဥတ္တမံ သရဏံ ဒဿနတ္ထံ အာရဒ္ဓံ. တဿတ္ထော – ယော စ ဂဟဋ္ဌော ဝါ ပဗ္ဗဇိတော ဝါ ‘‘ဣတိပိ သော ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ’’တိအာဒိကံ ဗုဒ္ဓဓမ္မသံဃာနုဿတိကမ္မဋ္ဌာနံ နိဿာယ သေဋ္ဌဝသေန ဗုဒ္ဓဉ္စ ဓမ္မဉ္စ သံဃဉ္စ သရဏံ ဂတော၊ တဿပိ တံ သရဏဂမနံ အညတိတ္ထိယဝန္ဒနာဒီဟိ ကုပ္ပတိ စလတိ. တဿ ပန အစလဘာဝံ ဒဿေတုံ မဂ္ဂေန အာဂတသရဏမေဝ ပကာသန္တော စတ္တာရိ အရိယသစ္စာနိ သမ္မပ္ပညာယ ပဿတီတိ အာဟ. ယော ဟိ ဧတေသံ သစ္စာနံ ဒဿနဝသေန ဧတာနိ သရဏံ ဂတော၊ ဧတဿ ဧတံ သရဏံ ခေမဉ္စ ဥတ္တမဉ္စ၊ သော စ ပုဂ္ဂလော ဧတံ သရဏံ ပဋိစ္စ သကလသ္မာပိ ဝဋ္ဋဒုက္ခာ ပမုစ္စတိ၊ တသ္မာ ဧတံ ခေါ သရဏံ ခေမန္တိအာဒိ ဝုတ္တံ.

ဒေသနာဝသာနေ သဗ္ဗေပိ တေ ဣသယော သဟ ပဋိသမ္ဘိဒါဟိ အရဟတ္တံ ပတွာ သတ္ထာရံ ဝန္ဒိတွာ ပဗ္ဗဇ္ဇံ ယာစိံသု. သတ္ထာပိ စီဝရဂဗ္ဘတော ဟတ္ထံ ပသာရေတွာ ‘‘ဧထ ဘိက္ခဝေါ၊ စရထ ဗြဟ္မစရိယ’’န္တိ အာဟ. တေ တင်္ခဏေယေဝ အဋ္ဌပရိက္ခာရဓရာ ဝဿသဋ္ဌိကထေရာ ဝိယ အဟေသုံ. သော စ သဗ္ဗေသမ္ပိ အင်္ဂမဂဓကုရုရဋ္ဌဝါသီနံ သက္ကာရံ အာဒါယ အာဂမနဒိဝသော အဟောသိ. တေ သက္ကာရံ အာဒါယ အာဂတာ သဗ္ဗေပိ တေ ဣသယော ပဗ္ဗဇိတေ ဒိသွာ ‘‘ကိံ နု ခေါ အမှာကံ အဂ္ဂိဒတ္တဗြာဟ္မဏော မဟာ၊ ဥဒါဟု သမဏော ဂေါတမော’’တိ စိန္တေတွာ သမဏဿ ဂေါတမဿ အာဂတတ္တာ ‘‘အဂ္ဂိဒတ္တောဝ မဟာ’’တိ မညိံသု. သတ္ထာ တေသံ အဇ္ဈာသယံ ဩလောကေတွာ၊ ‘‘အဂ္ဂိဒတ္တ၊ ပရိသာယ ကင်္ခံ ဆိန္ဒာ’’တိ အာဟ. သော ‘‘အဟမ္ပိ ဧတ္တကမေဝ ပစ္စာသီသာမီ’’တိ ဣဒ္ဓိဗလေန သတ္တက္ခတ္တုံ ဝေဟာသံ အဗ္ဘုဂ္ဂန္တွာ ပုနပ္ပုနံ ဩရုယှ သတ္ထာရံ ဝန္ဒိတွာ ‘‘သတ္ထာ မေ၊ ဘန္တေ၊ ဘဂဝါ၊ သာဝကောဟမသ္မီ’’တိ ဝတွာ သာဝကတ္တံ ပကာသေသီတိ.

အဂ္ဂိဒတ္တဗြာဟ္မဏဝတ္ထု ဆဋ္ဌံ.