၉. စိဉ္စမာဏဝိကာဝတ္ထု

ဧကံ ဓမ္မန္တိ ဓမ္မဒေသနံ သတ္ထာ ဇေတဝနေ ဝိဟရန္တော စိဉ္စမာဏဝိကံ အာရဗ္ဘ ကထေသိ.

ပဌမဗောဓိယဉှိ ဒသဗလဿ ပုထုဘူတေသု သာဝကေသု အပ္ပမာဏေသု ဒေဝမနုဿေသု အရိယဘူမိံ ဩက္ကန္တေသု ပတ္ထဋေ ဂုဏသမုဒယေ မဟာလာဘသက္ကာရော ဥဒပါဒိ. တိတ္ထိယာ သူရိယုဂ္ဂမနေ ခဇ္ဇောပနကသဒိသာ အဟေသုံ ဟတလာဘသက္ကာရာ. တေ အန္တရဝီထိယံ ဌတွာ ‘‘ကိံ သမဏော ဂေါတမောဝ ဗုဒ္ဓေါ၊ မယမ္ပိ ဗုဒ္ဓါ၊ ကိံ တဿေဝ ဒိန္နံ မဟပ္ဖလံ၊ အမှာကမ္ပိ ဒိန္နံ မဟပ္ဖလမေဝ၊ အမှာကမ္ပိ ဒေထ သက္ကရောထာ’’တိ ဧဝံ မနုဿေ ဝိညာပေန္တာပိ လာဘသက္ကာရံ အလဘိတွာ ရဟော သန္နိပတိတွာ ‘‘ကေန နု ခေါ ဥပါယေန သမဏဿ ဂေါတမဿ မနုဿာနံ အန္တရေ အဝဏ္ဏံ ဥပ္ပါဒေတွာ လာဘသက္ကာရံ နာသေယျာမာ’’တိ စိန္တယိံသု.

တဒါ သာဝတ္ထိယံ စိဉ္စမာဏဝိကာ နာမေကာ ပရိဗ္ဗာဇိကာ ဥတ္တမရူပဓရာ သောဘဂ္ဂပ္ပတ္တာ ဒေဝစ္ဆရာ ဝိယ. အဿာ သရီရတော ရသ္မိယော နိစ္ဆရန္တိ. အထေကော ခရမန္တီ ဧဝမာဟ – ‘‘စိဉ္စမာဏဝိကံ ပဋိစ္စ သမဏဿ ဂေါတမဿ အဝဏ္ဏံ ဥပ္ပါဒေတွာ လာဘသက္ကာရံ နာသေဿာမာ’’တိ. တေ ‘‘အတ္ထေကော ဥပါယော’’တိ သမ္ပဋိစ္ဆိံသု. အထ သာ တိတ္ထိယာရာမံ ဂန္တွာ ဝန္ဒိတွာ အဋ္ဌာသိ၊ တိတ္ထိယာ တာယ သဒ္ဓိံ န ကထေသုံ. သာ ‘‘ကော နု ခေါ မေ ဒေါသော’’တိ ယာဝတတိယံ ‘‘ဝန္ဒာမိ၊ အယျာ’’တိ ဝတွာ၊ ‘‘အယျာ၊ ကော နု ခေါ မေ ဒေါသော၊ ကိံ မယာ သဒ္ဓိံ န ကထေထာ’’တိ အာဟ. ‘‘ဘဂိနိ၊ သမဏံ ဂေါတမံ အမှေ ဝိဟေဌယန္တံ ဟတလာဘသက္ကာရေ ကတွာ ဝိစရန္တံ န ဇာနာသီ’’တိ? ‘‘န ဇာနာမိ၊ အယျာ၊ ကိံ ပနေတ္ထ မယာ ကတ္တဗ္ဗ’’န္တိ. ‘‘သစေ တွံ၊ ဘဂိနိ၊ အမှာကံ သုခမိစ္ဆသိ၊ အတ္တာနံ ပဋိစ္စ သမဏဿ ဂေါတမဿ အဝဏ္ဏံ ဥပ္ပါဒေတွာ လာဘသက္ကာရံ နာသေဟီ’’တိ.

သာ ‘‘သာဓု၊ အယျာ၊ မယှံဝေသော ဘာရော၊ မာ စိန္တယိတ္ထာ’’တိ ဝတွာ ပက္ကမိတွာ ဣတ္ထိမာယာသု ကုသလတာယ တတော ပဋ္ဌာယ သာဝတ္ထိဝါသီနံ ဓမ္မကထံ သုတွာ ဇေတဝနာ နိက္ခမနသမယေ ဣန္ဒဂေါပကဝဏ္ဏံ ပဋံ ပါရုပိတွာ ဂန္ဓမာလာဒိဟတ္ထာ ဇေတဝနာဘိမုခီ ဂစ္ဆတိ. ‘‘ဣမာယ ဝေလာယ ကုဟိံ ဂစ္ဆသီ’’တိ ဝုတ္တေ၊ ‘‘ကိံ တုမှာကံ မမ ဂမနဋ္ဌာနေနာ’’တိ ဝတွာ ဇေတဝနသမီပေ တိတ္ထိယာရာမေ ဝသိတွာ ပါတောဝ ‘‘အဂ္ဂဝန္ဒနံ ဝန္ဒိဿာမာ’’တိ နဂရာ နိက္ခမန္တေ ဥပါသကဇနေ ဇေတဝနဿ အန္တောဝုဋ္ဌာ ဝိယ ဟုတွာ နဂရံ ပဝိသတိ. ‘‘ကုဟိံ ဝုဋ္ဌာသီ’’တိ ဝုတ္တေ၊ ‘‘ကိံ တုမှာကံ မမ ဝုဋ္ဌဋ္ဌာနေနာ’’တိ ဝတွာ မာသဒ္ဓမာသစ္စယေန ပုစ္ဆိယမာနာ ဇေတဝနေ သမဏေန ဂေါတမေန သဒ္ဓိံ ဧကဂန္ဓကုဋိယာ ဝုဋ္ဌာမှီတိ. ပုထုဇ္ဇနာနံ ‘‘သစ္စံ နု ခေါ ဧတံ၊ နော’’တိ ကင်္ခံ ဥပ္ပါဒေတွာ တေမာသစတုမာသစ္စယေန ပိလောတိကာဟိ ဥဒရံ ဝေဌေတွာ ဂဗ္ဘိနိဝဏ္ဏံ ဒဿေတွာ ဥပရိ ရတ္တပဋံ ပါရုပိတွာ ‘‘သမဏံ ဂေါတမံ ပဋိစ္စ ဂဗ္ဘော ဥပ္ပန္နော’’တိ အန္ဓဗာလေ သဒ္ဒဟာပေတွာ အဋ္ဌနဝမာသစ္စယေန ဥဒရေ ဒါရုမဏ္ဍလိကံ ဗန္ဓိတွာ ဥပရိ ပဋံ ပါရုပိတွာ ဟတ္ထပါဒပိဋ္ဌိယော ဂေါဟနုကေန ကောဋ္ဋာပေတွာ ဥဿဒေ ဒဿေတွာ ကိလန္တိန္ဒြိယာ ဟုတွာ သာယနှသမယေ တထာဂတေ အလင်္ကတဓမ္မာသနေ နိသီဒိတွာ ဓမ္မံ ဒေသေန္တေ ဓမ္မသဘံ ဂန္တွာ တထာဂတဿ ပုရတော ဌတွာ၊ ‘‘မဟာသမဏ၊ မဟာဇနဿ တာဝ ဓမ္မံ ဒေသေသိ၊ မဓုရော တေ သဒ္ဒေါ၊ သမ္ဖုသိတံ ဒန္တာဝရဏံ. အဟံ ပန တံ ပဋိစ္စ ဂဗ္ဘံ လဘိတွာ ပရိပုဏ္ဏဂဗ္ဘာ ဇာတာ၊ နေဝ မေ သူတိဃရံ ဇာနာသိ၊ သပ္ပိတေလာဒီနိ သယံ အကရောန္တော ဥပဋ္ဌာကာနမ္ပိ အညတရံ ကောသလရာဇာနံ ဝါ အနာထပိဏ္ဍိကံ ဝါ ဝိသာခံ ဥပါသိကံ ဝါ ‘ဣမိဿာ စိဉ္စမာဏဝိကာယ ကတ္တဗ္ဗယုတ္တကံ ကရောဟီ’တိ န ဝဒေသိ၊ အဘိရမိတုံယေဝ ဇာနာသိ၊ ဂဗ္ဘပရိဟာရံ န ဇာနာသီ’’တိ ဂူထပိဏ္ဍံ ဂဟေတွာ စန္ဒမဏ္ဍလံ ဒူသေတုံ ဝါယမန္တီ ဝိယ ပရိသမဇ္ဈေ တထာဂတံ အက္ကောသိ. တထာဂတော ဓမ္မကထံ ဌပေတွာ သီဟော ဝိယ အဘိနဒန္တော၊ ‘‘ဘဂိနိ၊ တယာ ကထိတဿ တထဘာဝံ ဝါ ဝိတထဘာဝံ ဝါ အဟမေဝ စ တွဉ္စ ဇာနာမာ’’တိ အာဟ. ‘‘အာမ၊ မဟာသမဏ၊ တယာ စ မယာ စ ဉာတဘာဝေနေတံ ဇာတ’’န္တိ.

တသ္မိံ ခဏေ သက္ကဿ အာသနံ ဥဏှာကာရံ ဒဿေသိ. သော အာဝဇ္ဇမာနော ‘‘စိဉ္စမာဏဝိကာ တထာဂတံ အဘူတေန အက္ကောသတီ’’တိ ဉတွာ ‘‘ဣဒံ ဝတ္ထုံ သောဓေဿာမီ’’တိ စတူဟိ ဒေဝပုတ္တေဟိ သဒ္ဓိံ အာဂမိ. ဒေဝပုတ္တာ မူသိကပေါတကာ ဟုတွာ ဒါရုမဏ္ဍလိကဿ ဗန္ဓနရဇ္ဇုကေ ဧကပ္ပဟာရေနေဝ ဆိန္ဒိံသု၊ ပါရုတပဋံ ဝါတော ဥက္ခိပိ၊ ဒါရုမဏ္ဍလိကံ ပတမာနံ တဿာ ပါဒပိဋ္ဌိယံ ပတိ၊ ဥဘော အဂ္ဂပါဒါ ဆိဇ္ဇိံသု. မနုဿာ ‘‘ဓီ ကာဠကဏ္ဏိ၊ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓံ အက္ကောသီ’’တိ သီသေ ခေဠံ ပါတေတွာ လေဍ္ဍုဒဏ္ဍာဒိဟတ္တာ ဇေတဝနာ နီဟရိံသု. အထဿာ တထာဂတဿ စက္ခုပထံ အတိက္ကန္တကာလေ မဟာပထဝီ ဘိဇ္ဇိတွာ ဝိဝရမဒါသိ၊ အဝီစိတော အဂ္ဂိဇာလာ ဥဋ္ဌဟိ. သာ ကုလဒတ္တိယံ ကမ္ဗလံ ပါရုပမာနာ ဝိယ ဂန္တွာ အဝီစိမှိ နိဗ္ဗတ္တိ. အညတိတ္ထိယာနံ လာဘသက္ကာရော ပရိဟာယိ၊ ဒသဗလဿ ဘိယျောသောမတ္တာယ ဝဍ္ဎိ. ပုနဒိဝသေ ဓမ္မသဘာယံ ကထံ သမုဋ္ဌာပေသုံ၊ ‘‘အာဝုသော၊ စိဉ္စမာဏဝိကာ ဧဝံ ဥဠာရဂုဏံ အဂ္ဂဒက္ခိဏေယျံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓံ အဘူတေန အက္ကောသိတွာ မဟာဝိနာသံ ပတ္တာ’’တိ. သတ္ထာ အာဂန္တွာ ‘‘ကာယ နုတ္ထ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဧတရဟိ ကထာယ သန္နိသိန္နာ’’တိ ပုစ္ဆိတွာ ‘‘ဣမာယ နာမာ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘န၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဣဒါနေဝ၊ ပုဗ္ဗေပိ ဧသာ မံ အဘူတေန အက္ကောသိတွာ ဝိနာသံ ပတ္တာယေဝါ’’တိ ဝတွာ –

‘‘နာဒဋ္ဌာ ပရတော ဒေါသံ၊ အဏုံ ထူလာနိ သဗ္ဗသော၊

ဣဿရော ပဏယေ ဒဏ္ဍံ၊ သာမံ အပ္ပဋိဝေက္ခိယာ’’တိ. –

ဣမံ ဒွါဒသနိပါတေ မဟာပဒုမဇာတကံ (ဇာ. ၁.၁၂.၁၀၆) ဝိတ္ထာရေတွာ ကထေသိ –

တဒါ ကိရေသာ မဟာပဒုမကုမာရဿ ဗောဓိသတ္တဿ မာတု သပတ္တီ ရညော အဂ္ဂမဟေသီ ဟုတွာ မဟာသတ္တံ အသဒ္ဓမ္မေန နိမန္တေတွာ တဿ မနံ အလဘိတွာ အတ္တနာဝ အတ္တနိ ဝိပ္ပကာရံ ကတွာ ဂိလာနာလယံ ဒဿေတွာ ‘‘တဝ ပုတ္တော မံ အနိစ္ဆန္တိံ ဣမံ ဝိပ္ပကာရံ ပါပေသီ’’တိ ရညော အာရောစေသိ. ရာဇာ ကုဒ္ဓေါ မဟာသတ္တံ စောရပပါတေ ခိပိ. အထ နံ ပဗ္ဗတကုစ္ဆိယံ အဓိဝတ္ထာ ဒေဝတာ ပဋိဂ္ဂဟေတွာ နာဂရာဇဿ ဖဏဂဗ္ဘေ ပတိဋ္ဌပေသိ. နာဂရာဇာ တံ နာဂဘဝနံ နေတွာ ဥပဍ္ဎရဇ္ဇေန သမ္မာနေသိ. သော တတ္ထ သံဝစ္ဆရံ ဝသိတွာ ပဗ္ဗဇိတုကာမော ဟိမဝန္တပ္ပဒေသံ ပတွာ ပဗ္ဗဇိတွာ ဈာနာဘိညာယော နိဗ္ဗတ္တေသိ. အထ နံ ဧကော ဝနစရကော ဒိသွာ ရညော အာရောစေသိ. ရာဇာ တဿ သန္တိကံ ဂန္တွာ ကတပဋိသန္ထာရော သဗ္ဗံ တံ ပဝတ္တိံ ဉတွာ မဟာသတ္တံ ရဇ္ဇေန နိမန္တေတွာ တေန ‘‘မယှံ ရဇ္ဇေန ကိစ္စံ နတ္ထိ၊ တွံ ပန ဒသ ရာဇဓမ္မေ အကောပေတွာ အဂတိဂမနံ ပဟာယ ဓမ္မေန ရဇ္ဇံ ကာရေဟီ’’တိ ဩဝဒိတော ဥဋ္ဌာယာသနာ ရောဒိတွာ နဂရံ ဂစ္ဆန္တော အန္တရာမဂ္ဂေ အမစ္စေ ပုစ္ဆိ – ‘‘အဟံ ကံ နိဿာယ ဧဝံ အာစာရသမ္ပန္နေန ပုတ္တေန ဝိယောဂံ ပတ္တော’’တိ? ‘‘အဂ္ဂမဟေသိံ နိဿာယ၊ ဒေဝါ’’တိ. ရာဇာ တံ ဥဒ္ဓံပါဒံ ဂဟေတွာ စောရပပါတေ ခိပါပေတွာ နဂရံ ပဝိသိတွာ ဓမ္မေန ရဇ္ဇံ ကာရေသိ. တဒါ မဟာပဒုမကုမာရော သတ္ထာ အဟောသိ၊ မာတု သပတ္တီ စိဉ္စမာဏဝိကာတိ.

သတ္ထာ ဣမမတ္ထံ ပကာသေတွာ၊ ‘‘ဘိက္ခဝေ၊ ဧကံ ဓမ္မဉှိ သစ္စဝစနံ ပဟာယ မုသာဝါဒေ ပတိဋ္ဌိတာနံ ဝိဿဋ္ဌပရလောကာနံ အကတ္တဗ္ဗပါပကမ္မံ နာမ နတ္ထီ’’တိ ဝတွာ ဣမံ ဂါထမာဟ –

၁၇၆. ‘‘ဧကံ ဓမ္မံ အတီတဿ၊ မုသာဝါဒိဿ ဇန္တုနော၊

ဝိတိဏ္ဏပရလောကဿ၊ နတ္ထိ ပါပံ အကာရိယ’’န္တိ.

တတ္ထ ဧကံ ဓမ္မန္တိ သစ္စံ. မုသာဝါဒိဿာတိ ယဿ ဒသသု ဝစနေသု ဧကမ္ပိ သစ္စံ နတ္ထိ၊ ဧဝရူပဿ မုသာဝါဒိနော. ဝိတိဏ္ဏပရလောကဿာတိ ဝိဿဋ္ဌပရလောကဿ. ဧဝရူပေါ ဟိ မနုဿသမ္ပတ္တိံ ဒေဝသမ္ပတ္တိံ အဝသာနေ နိဗ္ဗာနသမ္ပတ္တိန္တိ ဣမာ တိဿောပိ သမ္ပတ္တိယော န ပဿတိ. နတ္ထိ ပါပန္တိ တဿ ဧဝရူပဿ ဣဒံ နာမ ပါပံ အကတ္တဗ္ဗန္တိ နတ္ထိ.

ဒေသနာဝသာနေ ဗဟူ သောတာပတ္တိဖလာဒီနိ ပါပုဏိံသူတိ.

စိဉ္စမာဏဝိကာဝတ္ထု နဝမံ.