၃. ပဓာနိကတိဿတ္ထေရဝတ္ထု

အတ္တာနဉ္စေတိ ဣမံ ဓမ္မဒေသနံ သတ္ထာ ဇေတဝနေ ဝိဟရန္တော ပဓာနိကတိဿတ္ထေရံ အာရဗ္ဘ ကထေသိ.

သော ကိရ သတ္ထု သန္တိကေ ကမ္မဋ္ဌာနံ ဂဟေတွာ ပဉ္စသတေ ဘိက္ခူ အာဒါယ အရညေ ဝဿံ ဥပဂန္တွာ၊ ‘‘အာဝုသော၊ ဓရမာနကဿ ဗုဒ္ဓဿ သန္တိကေ ဝေါ ကမ္မဋ္ဌာနံ ဂဟိတံ၊ အပ္ပမတ္တာဝ သမဏဓမ္မံ ကရောထာ’’တိ ဩဝဒိတွာ သယံ ဂန္တွာ နိပဇ္ဇိတွာ သုပတိ. တေ ဘိက္ခူ ပဌမယာမေ စင်္ကမိတွာ မဇ္ဈိမယာမေ ဝိဟာရံ ပဝိသန္တိ. သော နိဒ္ဒါယိတွာ ပဗုဒ္ဓကာလေ တေသံ သန္တိကံ ဂန္တွာ ‘‘ကိံ တုမှေ ‘နိပဇ္ဇိတွာ နိဒ္ဒါယိဿာမာ’တိ အာဂတာ၊ သီဃံ နိက္ခမိတွာ သမဏဓမ္မံ ကရောထာ’’တိ ဝတွာ သယံ ဂန္တွာ တထေဝ သုပတိ. ဣတရေ မဇ္ဈိမယာမေ ဗဟိ စင်္ကမိတွာ ပစ္ဆိမယာမေ ဝိဟာရံ ပဝိသန္တိ. သော ပုနပိ ပဗုဇ္ဈိတွာ တေသံ သန္တိကံ ဂန္တွာ တေ ဝိဟာရာ နီဟရိတွာ သယံ ပုန ဂန္တွာ တထေဝ သုပတိ. တသ္မိံ နိစ္စကာလံ ဧဝံ ကရောန္တေ တေ ဘိက္ခူ သဇ္ဈာယံ ဝါ ကမ္မဋ္ဌာနံ ဝါ မနသိကာတုံ နာသက္ခိံသု၊ စိတ္တံ အညထတ္တံ အဂမာသိ. တေ ‘‘အမှာကံ အာစရိယော အတိဝိယ အာရဒ္ဓဝီရိယော၊ ပရိဂ္ဂဏှိဿာမ န’’န္တိ ပရိဂ္ဂဏှန္တာ တဿ ကိရိယံ ဒိသွာ ‘‘နဋ္ဌမှာ၊ အာဝုသော၊ အာစရိယော နော တုစ္ဆရဝံ ရဝတီ’’တိ ဝဒိံသု. တေသံ အတိဝိယ နိဒ္ဒါယ ကိလမန္တာနံ ဧကဘိက္ခုပိ ဝိသေသံ နိဗ္ဗတ္တေတုံ နာသက္ခိ. တေ ဝုဋ္ဌဝဿာ သတ္ထု သန္တိကံ ဂန္တွာ သတ္ထာရာ ကတပဋိသန္ထာရာ ‘‘ကိံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အပ္ပမတ္တာ ဟုတွာ သမဏဓမ္မံ ကရိတ္ထာ’’တိ ပုစ္ဆိတာ တမတ္ထံ အာရောစေသုံ. သတ္ထာ ‘‘န၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဣဒါနေဝ၊ ပုဗ္ဗေပေသ တုမှာကံ အန္တရာယမကာသိယေဝါ’’တိ ဝတွာ တေဟိ ယာစိတော –

‘‘အမာတာပိတရသံဝဍ္ဎော၊ အနာစေရကုလေ ဝသံ၊

နာယံ ကာလံ အကာလံ ဝါ၊ အဘိဇာနာတိ ကုက္ကုဋော’’တိ. (ဇာ. ၁.၁.၁၁၉) –

ဣမံ အကာလရာဝိကုက္ကုဋဇာတကံ ဝိတ္ထာရေတွာ ကထေသိ. ‘‘တဒါ ဟိ သော ကုက္ကုဋော အယံ ပဓာနိကတိဿတ္ထေရော အဟောသိ၊ ဣမေ ပဉ္စ သတာ ဘိက္ခူ တေ မာဏဝါ အဟေသုံ၊ ဒိသာပါမောက္ခော အာစရိယော အဟမေဝါ’’တိ သတ္ထာ ဣမံ ဇာတကံ ဝိတ္ထာရေတွာ၊ ‘‘ဘိက္ခဝေ၊ ပရံ ဩဝဒန္တေန နာမ အတ္တာ သုဒန္တော ကာတဗ္ဗော. ဧဝံ ဩဝဒန္တော ဟိ သုဒန္တော ဟုတွာ ဒမေတိ နာမာ’’တိ ဝတွာ ဣမံ ဂါထမာဟ –

၁၅၉. ‘‘အတ္တာနဉ္စေ တထာ ကယိရာ၊ ယထာညမနုသာသတိ၊

သုဒန္တော ဝတ ဒမေထ၊ အတ္တာ ဟိ ကိရ ဒုဒ္ဒမော’’တိ.

တဿတ္ထော – ယော ဟိ ဘိက္ခု ‘‘ပဌမယာမာဒီသု စင်္ကမိတဗ္ဗ’’န္တိ ဝတွာ ပရံ ဩဝဒတိ၊ သယံ စင်္ကမနာဒီနိ အဓိဋ္ဌဟန္တော အတ္တာနဉ္စေ တထာ ကယိရာ၊ ယထာညမနုသာသတိ၊ ဧဝံ သန္တေ သုဒန္တော ဝတ ဒမေထာတိ ယေန ဂုဏေန ပရံ အနုသာသတိ၊ တေန အတ္တနာ သုဒန္တော ဟုတွာ ဒမေယျ. အတ္တာ ဟိ ကိရ ဒုဒ္ဒမောတိ အယဉှိ အတ္တာ နာမ ဒုဒ္ဒမော. တသ္မာ ယထာ သော သုဒန္တော ဟောတိ၊ တထာ ဒမေတဗ္ဗောတိ.

ဒေသနာဝသာနေ ပဉ္စ သတာပိ တေ ဘိက္ခူ အရဟတ္တံ ပါပုဏိံသူတိ.

ပဓာနိကတိဿတ္ထေရဝတ္ထု တတိယံ.