၄. ကုမာရကဿပမာတုထေရီဝတ္ထု

အတ္တာ ဟိ အတ္တနော နာထောတိ ဣမံ ဓမ္မဒေသနံ သတ္ထာ ဇေတဝနေ ဝိဟရန္တော ကုမာရကဿပတ္ထေရဿ မာတရံ အာရဗ္ဘ ကထေသိ.

သာ ကိရ ရာဇဂဟနဂရေ သေဋ္ဌိဓီတာ ဝိညုတံ ပတ္တကာလတော ပဋ္ဌာယ ပဗ္ဗဇ္ဇံ ယာစိ. အထ သာ ပုနပ္ပုနံ ယာစမာနာပိ မာတာပိတူနံ သန္တိကာ ပဗ္ဗဇ္ဇံ အလဘိတွာ ဝယပ္ပတ္တာ ပတိကုလံ ဂန္တွာ ပတိဒေဝတာ ဟုတွာ အဂါရံ အဇ္ဈာဝသိ. အထဿာ န စိရဿေဝ ကုစ္ဆိသ္မိံ ဂဗ္ဘော ပတိဋ္ဌဟိ. သာ ဂဗ္ဘဿ ပတိဋ္ဌိတဘာဝံ အဇာနိတွာဝ သာမိကံ အာရာဓေတွာ ပဗ္ဗဇ္ဇံ ယာစိ. အထ နံ သော မဟန္တေန သက္ကာရေန ဘိက္ခုနုပဿယံ နေတွာ အဇာနန္တော ဒေဝဒတ္တပက္ခိကာနံ ဘိက္ခုနီနံ သန္တိကေ ပဗ္ဗာဇေသိ. အပရေန သမယေန ဘိက္ခုနိယော တဿာ ဂဗ္ဘိနိဘာဝံ ဉတွာ တာဟိ ‘‘ကိံ ဣဒ’’န္တိ ဝုတ္တာ နာဟံ၊ အယျေ၊ ဇာနာမိ ‘‘ကိမေတံ’’၊ သီလံ ဝတ မေ အရောဂမေဝါတိ. ဘိက္ခုနိယော တံ ဒေဝဒတ္တဿ သန္တိကံ နေတွာ ‘‘အယံ ဘိက္ခုနီ သဒ္ဓါပဗ္ဗဇိတာ၊ ဣမိဿာ မယံ ဂဗ္ဘဿ ပတိဋ္ဌိတဘာဝံ ဇာနာမ၊ ကာလံ န ဇာနာမ၊ ကိံ ဒါနိ ကရောမာ’’တိ ပုစ္ဆိံသု. ဒေဝဒတ္တော ‘‘မာ မယှံ ဩဝါဒကာရိကာနံ ဘိက္ခုနီနံ အယသော ဥပ္ပဇ္ဇတူ’’တိ ဧတ္တကမေဝ စိန္တေတွာ ‘‘ဥပ္ပဗ္ဗာဇေထ န’’န္တိ အာဟ. တံ သုတွာ သာ ဒဟရာ မာ မံ၊ အယျေ၊ နာသေထ၊ နာဟံ ဒေဝဒတ္တံ ဥဒ္ဒိဿ ပဗ္ဗဇိတာ၊ ဧထ၊ မံ သတ္ထု သန္တိကံ ဇေတဝနံ နေထာတိ. တာ တံ အာဒါယ ဇေတဝနံ ဂန္တွာ သတ္ထု အာရောစေသုံ. သတ္ထာ ‘‘တဿာ ဂိဟိကာလေ ဂဗ္ဘော ပတိဋ္ဌိတော’’တိ ဇာနန္တောပိ ပရဝါဒမောစနတ္ထံ ရာဇာနံ ပသေနဒိကောသလံ မဟာအနာထပိဏ္ဍိကံ စူဠအနာထပိဏ္ဍိကံ ဝိသာခါဥပါသိကံ အညာနိ စ မဟာကုလာနိ ပက္ကောသာပေတွာ ဥပါလိတ္ထေရံ အာဏာပေသိ – ‘‘ဂစ္ဆ၊ ဣမိဿာ ဒဟရာယ ဘိက္ခုနိယာ စတုပရိသမဇ္ဈေ ကမ္မံ ပရိသောဓေဟီ’’တိ. ထေရော ရညော ပုရတော ဝိသာခံ ပက္ကောသာပေတွာ တံ အဓိကရဏံ ပဋိစ္ဆာပေသိ. သာ သာဏိပါကာရံ ပရိက္ခိပါပေတွာ အန္တောသာဏိယံ တဿာ ဟတ္ထပါဒနာဘိဥဒရပရိယောသာနာနိ ဩလောကေတွာ မာသဒိဝသေ သမာနေတွာ ‘‘ဂိဟိဘာဝေ ဣမာယ ဂဗ္ဘော လဒ္ဓေါ’’တိ ဉတွာ ထေရဿ တမတ္ထံ အာရောစေသိ. အထဿာ ထေရော ပရိသမဇ္ဈေ ပရိသုဒ္ဓဘာဝံ ပတိဋ္ဌာပေသိ. သာ အပရေန သမယေန ပဒုမုတ္တရဗုဒ္ဓဿ ပါဒမူလေ ပတ္ထိတပတ္ထနံ မဟာနုဘာဝံ ပုတ္တံ ဝိဇာယိ.

အထေကဒိဝသံ ရာဇာ ဘိက္ခုနုပဿယသမီပေန ဂစ္ဆန္တော ဒါရကသဒ္ဒံ သုတွာ ‘‘ကိံ ဣဒ’’န္တိ ပုစ္ဆိတွာ၊ ‘‘ဒေဝ၊ ဧကိဿာ ဘိက္ခုနိယာ ပုတ္တော ဇာတော၊ တဿေသ သဒ္ဒေါ’’တိ ဝုတ္တေ တံ ကုမာရံ အတ္တနော ဃရံ နေတွာ ဓာတီနံ အဒါသိ. နာမဂ္ဂဟဏဒိဝသေ စဿ ကဿပေါတိ နာမံ ကတွာ ကုမာရပရိဟာရေန ဝဍ္ဎိတတ္တာ ကုမာရကဿပေါတိ သဉ္ဇာနိံသု. သော ကီဠာမဏ္ဍလေ ဒါရကေ ပဟရိတွာ ‘‘နိမ္မာတာပိတိကေနမှာ ပဟဋာ’’တိ ဝုတ္တေ ရာဇာနံ ဥပသင်္ကမိတွာ၊ ‘‘ဒေဝ၊ မံ ‘နိမ္မာတာပိတိကော’တိ ဝဒန္တိ၊ မာတရံ မေ အာစိက္ခထာ’’တိ ပုစ္ဆိတွာ ရညာ ဓာတိယော ဒဿေတွာ ‘‘ဣမာ တေ မာတရော’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘န ဧတ္တိကာ မေ မာတရော၊ ဧကာယ မေ မာတရာ ဘဝိတဗ္ဗံ၊ တံ မေ အာစိက္ခထာ’’တိ အာဟ. ရာဇာ ‘‘န သက္ကာ ဣမံ ဝဉ္စေတု’’န္တိ စိန္တေတွာ၊ တာတ၊ တဝ မာတာ ဘိက္ခုနီ၊ တွံ မယာ ဘိက္ခုနုပဿယာ အာနီတောတိ. သော တာဝတကေနေဝ သမုပ္ပန္နသံဝေဂေါ ဟုတွာ၊ ‘‘တာတ၊ ပဗ္ဗာဇေထ မ’’န္တိ အာဟ. ရာဇာ ‘‘သာဓု၊ တာတာ’’တိ တံ မဟန္တေန သက္ကာရေန သတ္ထု သန္တိကေ ပဗ္ဗာဇေသိ. သော လဒ္ဓူပသမ္ပဒေါ ကုမာရကဿပတ္ထေရောတိ ပညာယိ. သော သတ္ထု သန္တိကေ ကမ္မဋ္ဌာနံ ဂဟေတွာ အရညံ ပဝိသိတွာ ဝါယမိတွာ ဝိသေသံ နိဗ္ဗတ္တေတုံ အသက္ကောန္တော ‘‘ပုန ကမ္မဋ္ဌာနံ ဝိသေသေတွာ ဂဟေဿာမီ’’တိ သတ္ထု သန္တိကံ ဂန္တွာ အန္ဓဝနေ ဝိဟာသိ.

အထ နံ ကဿပဗုဒ္ဓကာလေ ဧကတော သမဏဓမ္မံ ကတွာ အနာဂါမိဖလံ ပတွာ ဗြဟ္မလောကေ နိဗ္ဗတ္တဘိက္ခု ဗြဟ္မလောကတော အာဂန္တွာ ပန္နရသ ပဉှေ ပုစ္ဆိတွာ ‘‘ဣမေ ပဉှေ ဌပေတွာ သတ္ထာရံ အညော ဗျာကာတုံ သမတ္ထော နာမ နတ္ထိ၊ ဂစ္ဆ၊ သတ္ထု သန္တိကေ ဣမေသံ အတ္ထံ ဥဂ္ဂဏှာ’’တိ ဥယျောဇေသိ. သော တထာ ကတွာ ပဉှဝိဿဇ္ဇနာဝသာနေ အရဟတ္တံ ပါပုဏိ. တဿ ပန နိက္ခန္တဒိဝသတော ပဋ္ဌာယ ဒွါဒသ ဝဿာနိ မာတုဘိက္ခုနိယာ အက္ခီဟိ အဿူနိ ပဝတ္တိံသု. သာ ပုတ္တဝိယောဂဒုက္ခိတာ အဿုတိန္တေနေဝ မုခေန ဘိက္ခာယ စရမာနာ အန္တရဝီထိယံ ထေရံ ဒိသွာဝ၊ ‘‘ပုတ္တ၊ ပုတ္တာ’’တိ ဝိရဝန္တီ တံ ဂဏှိတုံ ဥပဓာဝမာနာ ပရိဝတ္တိတွာ ပတိ. သာ ထနေဟိ ခီရံ မုဉ္စန္တေဟိ ဥဋ္ဌဟိတွာ အလ္လစီဝရာ ဂန္တွာ ထေရံ ဂဏှိ. သော စိန္တေသိ – ‘‘သစာယံ မမ သန္တိကာ မဓုရဝစနံ လဘိဿတိ၊ ဝိနဿိဿတိ. ထဒ္ဓမေဝ ကတွာ ဣမာယ သဒ္ဓိံ သလ္လပိဿာမီ’’တိ. အထ နံ အာဟ – ‘‘ကိံ ကရောန္တီ ဝိစရသိ၊ သိနေဟမတ္တမ္ပိ ဆိန္ဒိတုံ န သက္ကောသီ’’တိ. သာ ‘‘အဟော ကက္ခဠာ ထေရဿ ကထာ’’တိ စိန္တေတွာ ‘‘ကိံ ဝဒေသိ၊ တာတာ’’တိ ဝတွာ ပုနပိ တေန တထေဝ ဝုတ္တာ စိန္တေသိ – ‘‘အဟံ ဣမဿ ကာရဏာ ဒွါဒသ ဝဿာနိ အဿူနိ သန္ဓာရေတုံ န သက္ကောမိ၊ အယံ ပနေဝံ ထဒ္ဓဟဒယော၊ ကိံ မေ ဣမိနာ’’တိ ပုတ္တသိနေဟံ ဆိန္ဒိတွာ တံဒိဝသမေဝ အရဟတ္တံ ပါပုဏိ.

အပရေန သမယေန ဓမ္မသဘာယံ ကထံ သမုဋ္ဌာပေသုံ – ‘‘အာဝုသော၊ ဒေဝဒတ္တေန ဧဝံ ဥပနိဿယသမ္ပန္နော ကုမာရကဿပေါ စ ထေရီ စ နာသိတာ၊ သတ္ထာ ပန တေသံ ပတိဋ္ဌာ ဇာတော၊ အဟော ဗုဒ္ဓါ နာမ လောကာနုကမ္ပကာ’’တိ. သတ္ထာ အာဂန္တွာ ‘‘ကာယ နုတ္ထ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဧတရဟိ ကထာယ သန္နိသိန္နာ’’တိ ပုစ္ဆိတွာ ‘‘ဣမာယ နာမာ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘န၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဣဒါနေဝ အဟံ ဣမေသံ ပစ္စယော ပတိဋ္ဌာ ဇာတော၊ ပုဗ္ဗေပိ နေသံ အဟံ ပတိဋ္ဌာ အဟောသိံယေဝါ’’တိ ဝတွာ –

‘‘နိဂြောဓမေဝ သေဝေယျ၊ န သာခမုပသံဝသေ၊

နိဂြောဓသ္မိံ မတံ သေယျော၊ ယဉ္စေ သာခသ္မိ ဇီဝိတ’’န္တိ. (ဇာ. ၁.၁.၁၂၊ ၁.၁၀.၈၁) –

ဣမံ နိဂြောဓဇာတကံ ဝိတ္ထာရေန ကထေတွာ ‘‘တဒါ သာခမိဂေါ ဒေဝဒတ္တော အဟောသိ၊ ပရိသာပိဿ ဒေဝဒတ္တပရိသာ၊ ဝါရပ္ပတ္တာ မိဂဓေနု ထေရီ အဟောသိ၊ ပုတ္တော ကုမာရကဿပေါ၊ ဂဗ္ဘိနီမိဂိယာ ဇီဝိတံ ပရိစ္စဇိတွာ ဂတော နိဂြောဓမိဂရာဇာ ပန အဟမေဝါ’’တိ ဇာတကံ သမောဓာနေတွာ ပုတ္တသိနေဟံ ဆိန္ဒိတွာ ထေရိယာ အတ္တနာဝ အတ္တနော ပတိဋ္ဌာနကတဘာဝံ ပကာသေန္တော၊ ‘‘ဘိက္ခဝေ၊ ယသ္မာ ပရဿ အတ္တနိ ဌိတေန သဂ္ဂပရာယဏေန ဝါ မဂ္ဂပရာယဏေန ဝါ ဘဝိတုံ န သက္ကာ၊ တသ္မာ အတ္တာဝ အတ္တနော နာထော၊ ပရော ကိံ ကရိဿတီ’’တိ ဝတွာ ဣမံ ဂါထမာဟ –

၁၆၀. ‘‘အတ္တာ ဟိ အတ္တနော နာထော၊ ကော ဟိ နာထော ပရော သိယာ၊

အတ္တနာ ဟိ သုဒန္တေန၊ နာထံ လဘတိ ဒုလ္လဘ’’န္တိ.

တတ္ထ နာထောတိ ပတိဋ္ဌာ. ဣဒံ ဝုတ္တံ ဟောတိ – ယသ္မာ အတ္တနိ ဌိတေန အတ္တသမ္ပန္နေန ကုသလံ ကတွာ သဂ္ဂံ ဝါ ပါပုဏိတုံ၊ မဂ္ဂံ ဝါ ဘာဝေတုံ၊ ဖလံ ဝါ သစ္ဆိကာတုံ သက္ကာ. တသ္မာ ဟိ အတ္တာဝ အတ္တနော ပတိဋ္ဌာ ဟောတိ၊ ပရော ကော နာမ ကဿ ပတိဋ္ဌာ သိယာ. အတ္တနာ ဧဝ ဟိ သုဒန္တေန နိဗ္ဗိသေဝနေန အရဟတ္တဖလသင်္ခါတံ ဒုလ္လဘံ နာထံ လဘတိ. အရဟတ္တဉှိ သန္ဓာယ ဣဓ ‘‘နာထံ လဘတိ ဒုလ္လဘ’’န္တိ ဝုတ္တံ.

ဒေသနာဝသာနေ ဗဟူ သောတာပတ္တိဖလာဒီနိ ပါပုဏိံသူတိ.

ကုမာရကဿပမာတုထေရီဝတ္ထု စတုတ္ထံ.