၄. ကောဏ္ဍဓာနတ္ထေရဝတ္ထု

မာဝေါစ ဖရုသံ ကဉ္စီတိ ဣမံ ဓမ္မဒေသနံ သတ္ထာ ဇေတဝနေ ဝိဟရန္တော ကောဏ္ဍဓာနတ္ထေရံ အာရဗ္ဘ ကထေသိ.

တဿ ကိရ ပဗ္ဗဇိတဒိဝသတော ပဋ္ဌာယ ဧကံ ဣတ္ထိရူပံ ထေရေန သဒ္ဓိံယေဝ ဝိစရတိ. တံ ထေရော န ပဿတိ၊ မဟာဇနော ပန ပဿတိ. အန္တောဂါမံ ပိဏ္ဍာယ စရတောပိဿ မနုဿာ ဧကံ ဘိက္ခံ ဒတွာ၊ ‘‘ဘန္တေ၊ အယံ တုမှာကံ ဟောတု၊ အယံ ပန တုမှာကံ သဟာယိကာယာ’’တိ ဝတွာ ဒုတိယမ္ပိ ဒဒန္တိ.

ကိံ တဿ ပုဗ္ဗကမ္မန္တိ? ကဿပသမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓကာလေ ကိရ ဒွေ သဟာယကာ ဘိက္ခူ ဧကမာတုကုစ္ဆိတော နိက္ခန္တသဒိသာ အတိဝိယ သမဂ္ဂါ အဟေသုံ. ဒီဃာယုကဗုဒ္ဓကာလေ စ အနုသံဝစ္ဆရံ ဝါ အနုဆမာသံ ဝါ ဘိက္ခူ ဥပေါသထတ္ထာယ သန္နိပတန္တိ. တသ္မာ တေပိ ‘‘ဥပေါသထဂ္ဂံ ဂမိဿာမာ’’တိ ဝသနဋ္ဌာနာ နိက္ခမိံသု. တေ ဧကာ တာဝတိံသဘဝနေ နိဗ္ဗတ္တဒေဝတာ ဒိသွာ ‘‘ဣမေ ဘိက္ခူ အတိဝိယ သမဂ္ဂါ၊ သက္ကာ နု ခေါ ဣမေ ဘိန္ဒိတု’’န္တိ စိန္တေတွာ အတ္တနော ဗာလတာယ စိန္တိတသမနန္တရမေဝ အာဂန္တွာ တေသု ဧကေန၊ ‘‘အာဝုသော၊ မုဟုတ္တံ အာဂမေဟိ၊ သရီရကိစ္စေနမှိ အတ္ထိကော’’တိ ဝုတ္တေ သာ ဒေဝတာ ဧကံ မနုဿိတ္ထိဝဏ္ဏံ မာပေတွာ ထေရဿ ဂစ္ဆန္တရံ ပဝိသိတွာ နိက္ခမနကာလေ ဧကေန ဟတ္ထေန ကေသကလာပံ၊ ဧကေန နိဝါသနံ သဏ္ဌာပယမာနာ တဿ ပိဋ္ဌိတော နိက္ခမိ. သော တံ န ပဿတိ၊ တမာဂမယမာနော ပန ပုရတော ဌိတဘိက္ခု နိဝတ္တိတွာ ဩလောကယမာနော တံ တထာ ကတွာ နိက္ခမန္တံ ပဿိ. သာ တေန ဒိဋ္ဌဘာဝံ ဉတွာ အန္တရဓာယိ. ဣတရော တံ ဘိက္ခုံ အတ္တနော သန္တိကံ အာဂတကာလေ အာဟ – ‘‘အာဝုသော၊ သီလံ တေ ဘိန္န’’န္တိ. ‘‘နတ္ထာဝုသော၊ မယှံ ဧဝရူပ’’န္တိ. ဣဒါနေဝ တေ မယာ ပစ္ဆတော နိက္ခမမာနာ တရုဏဣတ္ထီ ဣဒံ နာမ ကရောန္တီ ဒိဋ္ဌာ၊ တွံ ‘‘နတ္ထိ မယှံ ဧဝရူပ’’န္တိ ကိံ ဝဒေသီတိ. သော အသနိယာ မတ္ထကေ အဝတ္ထဋော ဝိယ မာ မံ၊ အာဝုသော၊ နာသေဟိ၊ နတ္ထိ မယှံ ဧဝရူပန္တိ. ဣတရော ‘‘မယာ သာမံ အက္ခီဟိ ဒိဋ္ဌံ၊ ကိံ တဝ သဒ္ဒဟိဿာမီ’’တိ ဒဏ္ဍကော ဝိယ ဘိဇ္ဇိတွာ ပက္ကာမိ၊ ဥပေါသထဂ္ဂေပိ ‘‘နာဟံ ဣမိနာ သဒ္ဓိံ ဥပေါသထံ ကရိဿာမီ’’တိ နိသီဒိ. ဣတရော ‘‘မယှံ၊ ဘန္တေ၊ သီလေ အဏုမတ္တမ္ပိ ကာဠံ နတ္ထီ’’တိ ဘိက္ခူနံ ကထေသိ. သောပိ ‘‘မယာ သာမံ ဒိဋ္ဌ’’န္တိ အာဟ. ဒေဝတာ တံ တေန သဒ္ဓိံ ဥပေါသထံ ကာတုံ အနိစ္ဆန္တံ ဒိသွာ ‘‘ဘာရိယံ မယာ ကမ္မံ ကတ’’န္တိ စိန္တေတွာ – ‘‘ဘန္တေ၊ မယှံ အယျဿ သီလဘေဒေါ နတ္ထိ၊ မယာ ပန ဝီမံသနဝသေနေတံ ကတံ၊ ကရောထ တေန သဒ္ဓိံ ဥပေါသထ’’န္တိ အာဟ. သော တဿာ အာကာသေ ဌတွာ ကထေန္တိယာ သဒ္ဒဟိတွာ ဥပေါသထံ အကာသိ၊ န ပန ထေရေ ပုဗ္ဗေ ဝိယ မုဒုစိတ္တော အဟောသိ. ဧတ္တကံ ဒေဝတာယ ပုဗ္ဗကမ္မံ.

အာယုပရိယောသာနေ ပန တေ ထေရာ ယထာသုခံ ဒေဝလောကေ နိဗ္ဗတ္တိံသု. ဒေဝတာ အပီစိမှိ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဧကံ ဗုဒ္ဓန္တရံ တတ္ထ ပစ္စိတွာ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပါဒေ သာဝတ္ထိယံ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဝုဒ္ဓိမနွာယ သာသနေ ပဗ္ဗဇိတွာ ဥပသမ္ပဒံ လဘိ. တဿ ပဗ္ဗဇိတဒိဝသတော ပဋ္ဌာယ တံ ဣတ္ထိရူပံ တထေဝ ပညာယိ. တေနေဝဿ ကောဏ္ဍဓာနတ္ထေရောတိ နာမံ ကရိံသု. တံ တထာဝိစရန္တံ ဒိသွာ ဘိက္ခူ အနာထပိဏ္ဍိကံ အာဟံသု – ‘‘မဟာသေဋ္ဌိ၊ ဣမံ ဒုဿီလံ တဝ ဝိဟာရာ နီဟရ. ဣမဉှိ နိဿာယ သေသဘိက္ခူနံ အယသော ဥပ္ပဇ္ဇိဿတီ’’တိ. ကိံ ပန၊ ဘန္တေ၊ သတ္ထာ ဝိဟာရေ နတ္ထီတိ? အတ္ထိ ဥပါသကာတိ. တေန ဟိ၊ ဘန္တေ၊ သတ္ထာဝ ဇာနိဿတီတိ. ဘိက္ခူ ဂန္တွာ ဝိသာခါယပိ တထေဝ ကထေသုံ. သာပိ နေသံ တထေဝ ပဋိဝစနံ အဒါသိ.

ဘိက္ခူပိ တေဟိ အသမ္ပဋိစ္ဆိတဝစနာ ရညော အာရောစေသုံ – ‘‘မဟာရာဇ၊ ကောဏ္ဍဓာနတ္ထေရော ဧကံ ဣတ္ထိံ ဂဟေတွာ ဝိစရန္တော သဗ္ဗေသံ အယသံ ဥပ္ပါဒေသိ၊ တံ တုမှာကံ ဝိဇိတာ နီဟရထာ’’တိ. ‘‘ကဟံ ပန သော၊ ဘန္တေ’’တိ? ‘‘ဝိဟာရေ၊ မဟာရာဇာ’’တိ. ‘‘ကတရသ္မိံ သေနာသနေ ဝိဟရတီ’’တိ? ‘‘အသုကသ္မိံ နာမာ’’တိ. ‘‘တေန ဟိ ဂစ္ဆထ၊ အဟံ တံ ဂဏှိဿာမီ’’တိ သော သာယနှသမယေ ဝိဟာရံ ဂန္တွာ တံ သေနာသနံ ပုရိသေဟိ ပရိက္ခိပါပေတွာ ထေရဿ ဝသနဋ္ဌာနာဘိမုခေါ အဂမာသိ. ထေရော မဟာသဒ္ဒံ သုတွာ ဝိဟာရာ နိက္ခမိတွာ ပမုခေ အဋ္ဌာသိ. တမ္ပိဿ ဣတ္ထိရူပံ ပိဋ္ဌိပဿေ ဌိတံ ရာဇာ အဒ္ဒသ. ထေရော ရညော အာဂမနံ ဉတွာ ဝိဟာရံ အဘိရုဟိတွာ နိသီဒိ. ရာဇာ ထေရံ န ဝန္ဒိ၊ တမ္ပိ ဣတ္ထိံ နာဒ္ဒသ. သော ဒွါရန္တရေပိ ဟေဋ္ဌာမဉ္စေပိ ဩလောကေန္တော အဒိသွာဝ ထေရံ အာဟ – ‘‘ဘန္တေ၊ ဣမသ္မိံ ဌာနေ ဧကံ ဣတ္ထိံ အဒ္ဒသံ၊ ကဟံ သာ’’တိ? ‘‘န ပဿာမိ၊ မဟာရာဇာ’’တိ. ‘‘ဣဒါနိ မယာ တုမှာကံ ပိဋ္ဌိပဿေ ဌိတာ ဒိဋ္ဌာ’’တိ ဝုတ္တေပိ ‘‘အဟံ န ပဿာမိ’’စ္စေဝါဟ. ရာဇာ ‘‘ကိံ နု ခေါ ဧတ’’န္တိ စိန္တေတွာ၊ ‘‘ဘန္တေ၊ ဣတော တာဝ နိက္ခမထာ’’တိ အာဟ. ထေရေ နိက္ခမိတွာ ပမုခေ ဌိတေ ပုန သာ ထေရဿ ပိဋ္ဌိပဿေ အဋ္ဌာသိ. ရာဇာ တံ ဒိသွာ ပုန ဥပရိတလံ အဘိရုဟိ၊ တဿ အာဂတဘာဝံ ဉတွာ ထေရော နိသီဒိ. ပုန ရာဇာ တံ သဗ္ဗဋ္ဌာနေသု ဩလောကေန္တောပိ အဒိသွာ၊ ‘‘ဘန္တေ၊ ကဟံ သာ ဣတ္ထီ’’တိ ပုန ထေရံ ပုစ္ဆိ. နာဟံ ပဿာမိ မဟာရာဇာတိ. ‘‘ကိံ ကထေထ၊ ဘန္တေ၊ မယာ ဣဒါနေဝ တုမှာကံ ပိဋ္ဌိပဿေ ဌိတာ ဒိဋ္ဌာ’’တိ အာဟ. အာမ၊ မဟာရာဇ၊ မဟာဇနောပိ ‘‘မေ ပစ္ဆတော ပစ္ဆတော ဣတ္ထီ ဝိစရတီ’’တိ ဝဒတိ၊ အဟံ ပန န ပဿာမီတိ. ရာဇာ ‘‘ပဋိရူပကေန ဘဝိတဗ္ဗ’’န္တိ သလ္လက္ခေတွာ ပုန ထေရံ၊ ‘‘ဘန္တေ၊ ဣတော တာဝ ဩတရထာ’’တိ ဝတွာ ထေရေ ဩတရိတွာ ပမုခေ ဌိတေ ပုန တံ တဿ ပိဋ္ဌိပဿေ ဌိတံ ဒိသွာ ဥပရိတလံ အဘိရုဟိ. ပုန နာဒ္ဒသ. သော ပုန ထေရံ ပုစ္ဆိတွာ တေန ‘‘န ပဿာမိ’’စ္စေဝ ဝုတ္တေ ‘‘ပဋိရူပကမေဝေတ’’န္တိ နိဋ္ဌံ ဂန္တွာ ထေရံ အာဟ – ‘‘ဘန္တေ၊ ဧဝရူပေ သံကိလေသေ တုမှာကံ ပိဋ္ဌိတော ဝိစရန္တေ အညော ကောစိ တုမှာကံ ဘိက္ခံ န ဒဿတိ၊ နိဗဒ္ဓံ မမ ဂေဟံ ပဝိသထ၊ အဟမေဝ စတူဟိ ပစ္စယေဟိ ဥပဋ္ဌဟိဿာမီ’’တိ ထေရံ နိမန္တေတွာ ပက္ကာမိ.

ဘိက္ခူ ‘‘ပဿထာဝုသော၊ ရညော ပါပကိရိယံ၊ ‘ဧတံ ဝိဟာရတော နီဟရာ’တိ ဝုတ္တေ အာဂန္တွာ စတူဟိ ပစ္စယေဟိ နိမန္တေတွာ ဂတော’’တိ ဥဇ္ဈာယိံသု. တမ္ပိ ထေရံ အာဟံသု – ‘‘အမ္ဘော၊ ဒုဿီလ၊ ဣဒါနိသိ ရာဇကောဏ္ဍော ဇာတော’’တိ. သောပိ ပုဗ္ဗေ ဘိက္ခူ ကိဉ္စိ ဝတ္တုံ အသက္ကောန္တော ‘‘တုမှေ ဒုဿီလာ၊ တုမှေ ကောဏ္ဍာ၊ တုမှေ ဣတ္ထိံ ဂဟေတွာ ဝိစရထာ’’တိ အာဟ. တေ ဂန္တွာ သတ္ထု အာရောစေသုံ – ‘‘ဘန္တေ၊ ကောဏ္ဍဓာနတ္ထေရော အမှေဟိ ဝုတ္တော အမှေ ‘ဒုဿီလာ’တိအာဒီနိ ဝတွာ အက္ကောသတီ’’တိ. သတ္ထာ တံ ပက္ကောသာပေတွာ ပုစ္ဆိ – ‘‘သစ္စံ ကိရ တွံ၊ ဘိက္ခု၊ ဧဝံ ဝဒေသီ’’တိ? ‘‘သစ္စံ၊ ဘန္တေ’’တိ. ‘‘ကိံ ကာရဏာ’’တိ? ‘‘မယာ သဒ္ဓိံ ကထိတကာရဏာ’’တိ. ‘‘တုမှေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဣမိနာ သဒ္ဓိံ ကသ္မာ ကထေထာ’’တိ. ‘‘ဣမဿ ပစ္ဆတော ဣတ္ထိံ ဝိစရန္တိံ ဒိသွာ၊ ဘန္တေ’’တိ. ‘‘ဣမေ ကိရ တယာ သဒ္ဓိံ ဣတ္ထိံ ဝိစရန္တိံ ဒိသွာ ဝဒန္တိ၊ တွံ ကသ္မာ ကထေသိ၊ ဧတေ တာဝ ဒိသွာ ကထေန္တိ. တွံ အဒိသွာဝ ဣမေဟိ သဒ္ဓိံ ကသ္မာ ကထေသိ၊ နနု ပုဗ္ဗေ တဝေဝ ပါပိကံ ဒိဋ္ဌိံ နိဿာယ ဣဒံ ဇာတံ၊ ဣဒါနိ ကသ္မာ ပုန ပါပိကံ ဒိဋ္ဌိံ ဂဏှာသီ’’တိ. ဘိက္ခူ ‘‘ကိံ ပန၊ ဘန္တေ၊ ဣမိနာ ပုဗ္ဗေ ကတ’’န္တိ ပုစ္ဆိံသု. အထ နေသံ သတ္ထာ တဿ ပုဗ္ဗကမ္မံ ကထေတွာ ‘‘ဘိက္ခု ဣဒံ ပါပကမ္မံ နိဿာယ တွံ ဣမံ ဝိပ္ပကာရံ ပတ္တော၊ ဣဒါနိ တေ ပုန တထာရူပံ ပါပိကံ ဒိဋ္ဌိံ ဂဟေတုံ န ယုတ္တံ၊ မာ ပုန ဘိက္ခူဟိ သဒ္ဓိံ ကိဉ္စိ ကထေဟိ၊ နိဿဒ္ဒေါ မုခဝဋ္ဋိယံ ဆိန္နကံသထာလသဒိသော ဟောဟိ၊ ဧဝံ ကရောန္တော နိဗ္ဗာနပ္ပတ္တော နာမ ဘဝိဿတီ’’တိ ဝတွာ အနုသန္ဓိံ ဃဋေတွာ ဓမ္မံ ဒေသေန္တော ဣမာ ဂါထာ အဘာသိ –

၁၃၃. ‘‘မာဝေါစ ဖရုသံ ကဉ္စိ၊ ဝုတ္တာ ပဋိဝဒေယျု တံ၊

ဒုက္ခာ ဟိ သာရမ္ဘကထာ၊ ပဋိဒဏ္ဍာ ဖုသေယျု တံ.

၁၃၄. ‘‘သစေ နေရေသိ အတ္တာနံ၊ ကံသော ဥပဟတော ယထာ၊

ဧသ ပတ္တောသိ နိဗ္ဗာနံ၊ သာရမ္ဘော တေ န ဝိဇ္ဇတီ’’တိ.

တတ္ထ မာဝေါစ ဖရုသံ ကဉ္စီတိ ကဉ္စိ ဧကပုဂ္ဂလမ္ပိ ဖရုသံ မာ အဝစ. ဝုတ္တာတိ တယာ ပရေ ‘‘ဒုဿီလာ’’တိ ဝုတ္တာ၊ တမ္ပိ တထေဝ ပဋိဝဒေယျုံ. သာရမ္ဘကထာတိ ဧသာ ကရဏုတ္တရာ ယုဂဂ္ဂါဟကထာ နာမ ဒုက္ခာ. ပဋိဒဏ္ဍာတိ ကာယဒဏ္ဍာဒီဟိ ပရံ ပဟရန္တဿ တာဒိသာ ပဋိဒဏ္ဍာ စ တဝ မတ္ထကေ ပတေယျုံ. သစေ နေရေသီတိ သစေ အတ္တာနံ နိစ္စလံ ကာတုံ သက္ခိဿသိ. ကံသော ဥပဟတော ယထာတိ မုခဝဋ္ဋိယံ ဆိန္ဒိတွာ တလမတ္တံ ကတွာ ဌပိတကံသထာလံ ဝိယ. တဉှိ ဟတ္ထပါဒေဟိ ဝါ ဒဏ္ဍကေန ဝါ ပဟဋမ္ပိ သဒ္ဒံ န ကရောတိ၊ ဧသ ပတ္တောသီတိ သစေ ဧဝရူပေါ ဘဝိတုံ သက္ခိဿသိ၊ ဣမံ ပဋိပဒံ ပူရယမာနော ဣဒါနိ အပ္ပတ္တောပိ ဧသော နိဗ္ဗာနပ္ပတ္တော နာမ. သာရမ္ဘော တေ န ဝိဇ္ဇတီတိ ဧဝံ သန္တေ စ ပန ‘‘တွံ ဒုဿီလော၊ တုမှေ ဒုဿီလာ’’တိဧဝမာဒိကော ဥတ္တရကရဏဝါစာလက္ခဏော သာရမ္ဘောပိ တေ န ဝိဇ္ဇတိ၊ န ဘဝိဿတိယေဝါတိ အတ္ထော.

ဒေသနာဝသာနေ ဗဟူ သောတာပတ္တိဖလာဒီနိ ပါပုဏိံသု၊ ကောဏ္ဍဓာနတ္ထေရောပိ သတ္ထာရာ ဒိန္နဩဝါဒေ ဌတွာ အရဟတ္တံ ပါပုဏိ၊ န စိရဿေဝ အာကာသေ ဥပ္ပတိတွာ ပဌမံ သလာကံ ဂဏှီတိ.

ကောဏ္ဍဓာနတ္ထေရဝတ္ထု စတုတ္ထံ.