၁၁. သုခသာမဏေရဝတ္ထု

ဥဒကဉှိ နယန္တီတိ ဣမံ ဓမ္မဒေသနံ သတ္ထာ ဇေတဝနေ ဝိဟရန္တော သုခသာမဏေရံ အာရဗ္ဘ ကထေသိ.

အတီတသ္မိဉှိ ဗာရာဏသိသေဋ္ဌိနော ဂန္ဓကုမာရော နာမ ပုတ္တော အဟောသိ. ရာဇာ တဿ ပိတရိ ကာလကတေ တံ ပက္ကောသာပေတွာ သမဿာသေတွာ မဟန္တေန သက္ကာရေန တဿေဝ သေဋ္ဌိဋ္ဌာနံ အဒါသိ. သော တတော ပဋ္ဌာယ ဂန္ဓသေဋ္ဌီတိ ပညာယိ. အထဿ ဘဏ္ဍာဂါရိကော ဓနဂဗ္ဘဒွါရံ ဝိဝရိတွာ၊ ‘‘သာမိ၊ ဣဒံ တေ ဧတ္တကံ ပိတု ဓနံ၊ ဧတ္တကံ ပိတာမဟာဒီန’’န္တိ နီဟရိတွာ ဒဿေသိ. သော တံ ဓနရာသိံ ဩလောကေတွာ အာဟ – ‘‘ကိံ ပန တေ ဣမံ ဓနံ ဂဟေတွာ န ဂမိံသူ’’တိ. ‘‘သာမိ၊ ဓနံ ဂဟေတွာ ဂတာ နာမ နတ္ထိ. အတ္တနာ ကတံ ကုသလာကုသလမေဝ ဟိ အာဒါယ သတ္တာ ဂစ္ဆန္တီ’’တိ. သော စိန္တေသိ – ‘‘တေ ဗာလတာယ ဓနံ သဏ္ဌာပေတွာ ပဟာယ ဂတာ၊ အဟံ ပနေတံ ဂဟေတွာဝ ဂမိဿာမီ’’တိ. ဧဝံ ပန စိန္တေန္တော ‘‘ဒါနံ ဝါ ဒဿာမိ၊ ပူဇံ ဝါ ကရိဿာမီ’’တိ အစိန္တေတွာ ‘‘ဣဒံ သဗ္ဗံ ခါဒိတွာဝ ဂမိဿာမီ’’တိ စိန္တေသိ. သော သတသဟဿံ ဝိဿဇ္ဇေတွာ ဖလိကမယံ နှာနကောဋ္ဌကံ ကာရေသိ၊ သတသဟဿံ ဒတွာ ဖလိကမယမေဝ နှာနဖလကံ၊ သတသဟဿံ ဒတွာ နိသီဒနပလ္လင်္ကံ၊ သတသဟဿံ ဒတွာ ဘောဇနပါတိံ၊ သတသဟဿမေဝ ဒတွာ ဘောဇနဋ္ဌာနေ မဏ္ဍပံ ကာရာပေသိ၊ သတသဟဿံ ဒတွာ ဘောဇနပါတိယာ အာသိတ္တကူပဓာနံ ကာရေသိ၊ သတသဟဿေနေဝ ဂေဟေ သီဟပဉ္ဇရံ သဏ္ဌာပေသိ၊ အတ္တနော ပါတရာသတ္ထာယ သဟဿံ အဒါသိ၊ သာယမာသတ္ထာယပိ သဟဿမေဝ. ပုဏ္ဏမဒိဝသေ ပန ဘောဇနတ္ထာယ သတသဟဿံ ဒါပေသိ၊ တံ ဘတ္တံ ဘုဉ္ဇနဒိဝသေ သတသဟဿံ ဝိဿဇ္ဇေတွာ နဂရံ အလင်္ကရိတွာ ဘေရိံ စရာပေသိ – ‘‘ဂန္ဓသေဋ္ဌိဿ ကိရ ဘတ္တဘုဉ္ဇနာကာရံ ဩလောကေန္တူ’’တိ.

မဟာဇနော မဉ္စာတိမဉ္စေ ဗန္ဓိတွာ သန္နိပတိ. သောပိ သတသဟဿဂ္ဃနကေ နှာနကောဋ္ဌကေ သတသဟဿဂ္ဃနကေ ဖလကေ နိသီဒိတွာ သောဠသဟိ ဂန္ဓောဒကဃဋေဟိ နှတွာ တံ သီဟပဉ္ဇရံ ဝိဝရိတွာ တသ္မိံ ပလ္လင်္ကေ နိသီဒိ. အထဿ တသ္မိံ အာသိတ္တကူပဓာနေ တံ ပါတိံ ဌပေတွာ သတသဟဿဂ္ဃနကံ ဘောဇနံ ဝဍ္ဎေသုံ. သော နာဋကပရိဝုတော ဧဝရူပါယ သမ္ပတ္တိယာ တံ ဘောဇနံ ဘုဉ္ဇတိ. အပရေန သမယေန ဧကော ဂါမိကမနုဿော အတ္တနော ပရိဗ္ဗယာဟရဏတ္ထံ ဒါရုအာဒီနိ ယာနကေ ပက္ခိပိတွာ နဂရံ ဂန္တွာ သဟာယကဿ ဂေဟေ နိဝါသံ ဂဏှိ. တဒါ ပန ပုဏ္ဏမဒိဝသော ဟောတိ. ‘‘ဂန္ဓသေဋ္ဌိနော ဘုဉ္ဇနလီဠံ ဩလောကေန္တူ’’တိ နဂရေ ဘေရိံ စရာပေသိ. အထ နံ သဟာယကော အာဟ – ‘‘သမ္မ၊ ဂန္ဓသေဋ္ဌိနော တေ ဘုဉ္ဇနလီဠံ ဒိဋ္ဌပုဗ္ဗ’’န္တိ. ‘‘န ဒိဋ္ဌပုဗ္ဗံ၊ သမ္မာ’’တိ. ‘‘တေန ဟိ ဧဟိ၊ ဂစ္ဆာမ၊ အယံ နဂရေ ဘေရီ စရတိ၊ ဧတဿ မဟာသမ္ပတ္တိံ ပဿာမာ’’တိ နဂရဝါသီ ဇနပဒဝါသိံ ဂဟေတွာ အဂမာသိ. မဟာဇနောပိ မဉ္စာတိမဉ္စေ အဘိရုဟိတွာ ပဿတိ. ဂါမဝါသီ ဘတ္တဂန္ဓံ ဃာယိတွာဝ နဂရဝါသိံ အာဟ – ‘‘မယှံ ဧတာယ ပါတိယာ ဘတ္တပိဏ္ဍေ ပိပါသာ ဇာတာ’’တိ. သမ္မ၊ မာ ဧတံ ပတ္ထယိ၊ န သက္ကာ လဒ္ဓုန္တိ. သမ္မ၊ အလဘန္တော န ဇီဝိဿာမီတိ. သော တံ ပဋိဗာဟိတုံ အသက္ကောန္တော ပရိသပရိယန္တေ ဌတွာ ‘‘ပဏမာမိ တေ၊ သာမီ’’တိ တိက္ခတ္တုံ မဟာသဒ္ဒံ နိစ္ဆာရေတွာ ‘‘ကော ဧသော’’တိ ဝုတ္တေ အဟံ၊ သာမီတိ. ‘‘ကိမေတ’’န္တိ. ‘‘အယံ ဧကော ဂါမဝါသီ တုမှာကံ ပါတိယံ ဘတ္တပိဏ္ဍေ ပိပါသံ ဥပါဒေသိ၊ ဧကံ ဘတ္တပိဏ္ဍံ ဒါပေထာ’’တိ. ‘‘န သက္ကာ လဒ္ဓု’’န္တိ. ‘‘ကိံ၊ သမ္မ၊ သုတံ တေ’’တိ? ‘‘သုတံ မေ၊ အပိစ လဘန္တော ဇီဝိဿာမိ၊ အလဘန္တဿ မေ မရဏံ ဘဝိဿတီ’’တိ. သော ပုနပိ ဝိရဝိ – ‘‘အယံ ကိရ၊ သာမိ၊ အလဘန္တော မရိဿတိ၊ ဇီဝိတမဿ ဒေထာ’’တိ. အမ္ဘော ဘတ္တပိဏ္ဍော နာမ သတမ္ပိ အဂ္ဃတိ၊ သတဒွယမ္ပိ အဂ္ဃတိ. ယော ယော ယာစတိ၊ တဿ တဿ ဒဒမာနော အဟံ ကိံ ဘုဉ္ဇိဿာမီတိ? သာမိ၊ အယံ အလဘန္တော မရိဿတိ၊ ဇီဝိတမဿ ဒေထာတိ. န သက္ကာဝ မုဓာ လဒ္ဓုံ၊ ယဒိ ပန အလဘန္တော န ဇီဝတိ၊ တီဏိ သံဝစ္ဆရာနိ မမ ဂေဟေ ဘတိံ ကရောတု၊ ဧဝမဿ ဘတ္တပါတိံ ဒါပေဿာမီတိ. ဂါမဝါသီ တံ သုတွာ ‘‘ဧဝံ ဟောတု၊ သမ္မာ’’တိ သဟာယကံ ဝတွာ ပုတ္တဒါရံ ပဟာယ ‘‘ဘတ္တပါတိအတ္ထာယ တီဏိ သံဝစ္ဆရာနိ ဘတိံ ကရိဿာမီ’’တိ သေဋ္ဌိဿ ဂေဟံ ပါဝိသိ. သော ဘတိံ ကရောန္တော သဗ္ဗကိစ္စာနိ သက္ကစ္စံ အကာသိ. ဂေဟေ ဝါ အရညေ ဝါ ရတ္တိံ ဝါ ဒိဝါ ဝါ သဗ္ဗာနိ ကတ္တဗ္ဗကမ္မာနိ ကတာနေဝ ပညာယိံသု. ‘‘ဘတ္တဘတိကော’’တိ စ ဝုတ္တေ သကလနဂရေပိ ပညာယိ. အထဿ ဒိဝသေ ပရိပုဏ္ဏေ ဘတ္တဝေယျာဝဋိကော ‘‘ဘတ္တဘတိကဿ၊ သာမိ၊ ဒိဝသော ပုဏ္ဏော၊ ဒုက္ကရံ တေန ကတံ တီဏိ သံဝစ္ဆရာနိ ဘတိံ ကရောန္တေန၊ ဧကမ္ပိ ကမ္မံ န ကောပိတပုဗ္ဗ’’န္တိ အာဟ.

အထဿ သေဋ္ဌိ အတ္တနော သာယပါတရာသတ္ထာယ ဒွေ သဟဿာနိ၊ တဿ ပါတရာသတ္ထာယ သဟဿန္တိ တီဏိ သဟဿာနိ ဒါပေတွာ အာဟ – ‘‘အဇ္ဇ မယှံ ကတ္တဗ္ဗံ ပရိဟာရံ တဿေဝ ကရောထာ’’တိ. ဝတွာ စ ပန ဌပေတွာ ဧကံ စိန္တာမဏိံ နာမ ပိယဘရိယံ အဝသေသဇနမ္ပိ ‘‘အဇ္ဇ တမေဝ ပရိဝါရေထာ’’တိ ဝတွာ သဗ္ဗသမ္ပတ္တိံ တဿ နိယျာဒေသိ. သော သေဋ္ဌိနော နှာနောဒကေန တဿေဝ ကောဋ္ဌကေ တသ္မိံ ဖလကေ နိသိန္နော နှတွာ တဿေဝ နိဝါသနသာဋကေ နိဝါသေတွာ တဿေဝ ပလ္လင်္ကေ နိသီဒိ. သေဋ္ဌိပိ နဂရေ ဘေရိံ စရာပေသိ – ‘‘ဘတ္တဘတိကော ဂန္ဓသေဋ္ဌိဿ ဂေဟေ တီဏိ သံဝစ္ဆရာနိ ဘတိံ ကတွာ ပါတိံ လဘိ၊ တဿ ဘုဉ္ဇနသမ္ပတ္တိံ ဩလောကေန္တူ’’တိ. မဟာဇနော မဉ္စာတိမဉ္စေ အဘိရုဟိတွာ ပဿတိ၊ ဂါမဝါသိဿ ဩလောကိတောလောကိတဋ္ဌာနံ ကမ္ပနာကာရပ္ပတ္တံ အဟောသိ. နာဋကာ ပရိဝါရေတွာ အဋ္ဌသုံ၊ တဿ ပုရတော ဘတ္တပါတိံ ဝဍ္ဎေတွာ ဌပယိံသု. အထဿ ဟတ္ထဓောဝနဝေလာယ ဂန္ဓမာဒနေ ဧကော ပစ္စေကဗုဒ္ဓေါ သတ္တမေ ဒိဝသေ သမာပတ္တိတော ဝုဋ္ဌာယ ‘‘ကတ္ထ နု ခေါ အဇ္ဇ ဘိက္ခာစာရတ္ထာယ ဂစ္ဆာမီ’’တိ ဥပဓာရေန္တော ဘတ္တဘတိကံ အဒ္ဒသ. အထ သော ‘‘အယံ တီဏိ သံဝစ္ဆရာနိ ဘတိံ ကတွာ ဘတ္တပါတိံ လဘိ၊ အတ္ထိ နု ခေါ ဧတဿ သဒ္ဓါ၊ နတ္ထီ’’တိ ဥပဓာရေန္တော ‘‘အတ္ထီ’’တိ ဉတွာ ‘‘သဒ္ဓါပိ ဧကစ္စေ သင်္ဂဟံ ကာတုံ န သက္ကောန္တိ၊ သက္ခိဿတိ နု ခေါ မေ သင်္ဂဟံ ကာတု’’န္တိ စိန္တေတွာ ‘‘သက္ခိဿတိ စေဝ မမ စ သင်္ဂဟကရဏံ နိဿာယ မဟာသမ္ပတ္တိံ လဘိဿတီ’’တိ ဉတွာ စီဝရံ ပါရုပိတွာ ပတ္တမာဒါယ ဝေဟာသံ အဗ္ဘုဂ္ဂန္တွာ ပရိသန္တရေန ဂန္တွာ တဿ ပုရတော ဌိတမေဝ အတ္တာနံ ဒဿေသိ.

သော ပစ္စေကဗုဒ္ဓံ ဒိသွာ စိန္တေသိ – ‘‘အဟံ ပုဗ္ဗေ အဒိန္နဘာဝေန ဧကိဿာ ဘတ္တပါတိယာ အတ္ထာယ တီဏိ သံဝစ္ဆရာနိ ပရဂေဟေ ဘတိံ အကာသိံ၊ ဣဒါနိ မေ ဣဒံ ဘတ္တံ ဧကံ ရတ္တိန္ဒိဝံ ရက္ခေယျ၊ သစေ ပန နံ အယျဿ ဒဿာမိ၊ အနေကာနိပိ ကပ္ပကောဋိသဟဿာနိ ရက္ခိဿတိ၊ အယျဿေဝ နံ ဒဿာမီ’’တိ. သော တီဏိ သံဝစ္ဆရာနိ ဘတိံ ကတွာ လဒ္ဓဘတ္တပါတိတော ဧကပိဏ္ဍမ္ပိ မုခေ အဋ္ဌပေတွာ တဏှံ ဝိနောဒေတွာ သယမေဝ ပါတိံ ဥက္ခိပိတွာ ပစ္စေကဗုဒ္ဓဿ သန္တိကံ ဂန္တွာ ပါတိံ အညဿ ဟတ္ထေ ဒတွာ ပဉ္စပတိဋ္ဌိတေန ဝန္ဒိတွာ ပါတိံ ဝါမဟတ္ထေန ဂဟေတွာ ဒက္ခိဏဟတ္ထေန တဿ ပတ္တေ ဘတ္တံ အာကိရိ. ပစ္စေကဗုဒ္ဓေါ ဘတ္တဿ ဥပဍ္ဎသေသကာလေ ပတ္တံ ဟတ္ထေန ပိဒဟိ. အထ နံ သော အာဟ – ‘‘ဘန္တေ၊ ဧကောဝ ပဋိဝိသော န သက္ကာ ဒွိဓာ ကာတုံ၊ မာ မံ ဣဓလောကေန သင်္ဂဏှထ၊ ပရလောကေန သင်္ဂဟမေဝ ကရောထ၊ သာဝသေသံ အကတွာ နိရဝသေသမေဝ ဒဿာမီ’’တိ. အတ္တနော ဟိ ထောကမ္ပိ အနဝသေသေတွာ ဒိန္နံ နိရဝသေသဒါနံ နာမ၊ တံ မဟပ္ဖလံ ဟောတိ. သော တထာ ကရောန္တော သဗ္ဗံ ဒတွာ ပုန ဝန္ဒိတွာ အာဟ – ‘‘ဘန္တေ၊ ဧကံ ဘတ္တပါတိံ နိဿာယ တီဏိ သံဝစ္ဆရာနိ မေ ပရဂေဟေ ဘတိံ ကရောန္တေန ဒုက္ခံ အနုဘူတံ၊ ဣဒါနိ မေ နိဗ္ဗတ္တနိဗ္ဗတ္တဋ္ဌာနေ သုခမေဝ ဟောတု၊ တုမှေဟိ ဒိဋ္ဌဓမ္မဿေဝ ဘာဂီ အဿ’’န္တိ. ပစ္စေကဗုဒ္ဓေါ ‘‘ဧဝံ ဟောတု၊ စိန္တာမဏိ ဝိယ တေ သဗ္ဗကာမဒဒေါ မနောသင်္ကပ္ပါ ပုဏ္ဏစန္ဒော ဝိယ ပူရေန္တူ’’တိ အနုမောဒနံ ကရောန္တော –

‘‘ဣစ္ဆိတံ ပတ္ထိတံ တုယှံ၊ သဗ္ဗမေဝ သမိဇ္ဈတု၊

သဗ္ဗေ ပူရေန္တု သင်္ကပ္ပါ၊ စန္ဒော ပန္နရသော ယထာ.

‘‘ဣစ္ဆိတံ ပတ္ထိကံ တုယှံ၊ ခိပ္ပမေဝ သမိဇ္ဈတု၊

သဗ္ဗေ ပူရေန္တု သင်္ကပ္ပါ၊ မဏိ ဇောတိရသော ယထာ’’တိ. –

ဝတွာ ‘‘အယံ မဟာဇနော ယာဝ ဂန္ဓမာဒနပဗ္ဗတဂမနာ မံ ပဿန္တော တိဋ္ဌတူ’’တိ အဓိဋ္ဌာယ အာကာသေန ဂန္ဓမာဒနံ အဂမာသိ.

မဟာဇနောပိ နံ ပဿန္တောဝ အဋ္ဌာသိ. သော တတ္ထ ဂန္တွာ တံ ပိဏ္ဍပါတံ ပဉ္စသတာနံ ပစ္စေကဗုဒ္ဓါနံ ဝိဘဇိတွာ အဒါသိ. သဗ္ဗေ အတ္တနော ပဟောနကံ ဂဏှိံသု. ‘‘အပ္ပေါ ပိဏ္ဍပါတော ကထံ ပဟောသီ’’တိ န စိန္တေတဗ္ဗံ. စတ္တာရိ ဟိ အစိန္တေယျာနိ (အ. နိ. ၄.၇၇) ဝုတ္တာနိ၊ တတြာယံ ပစ္စေကဗုဒ္ဓဝိသယောတိ. မဟာဇနော ပစ္စေကဗုဒ္ဓါနံ ပိဏ္ဍပါတံ ဝိဘဇိတွာ ဒိယျမာနံ ဒိသွာ သာဓုကာရသဟဿာနိ ပဝတ္တေသိ၊ အသနိသတနိပါကသဒ္ဒေါ ဝိယ အဟောသိ. တံ သုတွာ ဂန္ဓသေဋ္ဌိ စိန္တေသိ – ‘‘ဘတ္တဘတိကော မယာ ဒိန္နသမ္ပတ္တိံ ဓာရေတုံ နာသက္ခိ မညေ၊ တေနာယံ မဟာဇနော ပရိဟာသံ ကရောန္တော သန္နိပတိတော နဒတီ’’တိ. သော တပ္ပဝတ္တိဇာနနတ္ထံ မနုဿေ ပေသေသိ. တေ အာဂန္တွာ ‘‘သမ္ပတ္တိဓာရကာ နာမ၊ သာမိ၊ ဧဝံ ဟောန္တူ’’တိ ဝတွာ တံ ပဝတ္တိံ အာရောစေသုံ. သေဋ္ဌိ တံ သုတွာဝ ပဉ္စဝဏ္ဏာယ ပီတိယာ ဖုဋ္ဌသရီရော ဟုတွာ ‘‘အဟော ဒုက္ကရံ တေန ကတံ၊ အဟံ ဧတ္တကံ ကာလံ ဧဝရူပါယ သမ္ပတ္တိယာ ဌိတော ကိဉ္စိ ဒါတုံ နာသက္ခိ’’န္တိ တံ ပက္ကောသာပေတွာ ‘‘သစ္စံ ကိရ တယာ ဣဒံ နာမ ကတ’’န္တိ ပုစ္ဆိတွာ ‘‘အာမ၊ သာမီ’’တိ ဝုတ္တေ၊ ‘‘ဟန္ဒ၊ သဟဿံ ဂဟေတွာ တဝ ဒါနေ မယှမ္ပိ ပတ္တိံ ဒေဟီ’’တိ အာဟ. သော တထာ အကာသိ. သေဋ္ဌိပိဿ သဗ္ဗံ အတ္တနော သန္တကံ မဇ္ဈေ ဘိန္ဒိတွာ အဒါသိ.

စတဿော ဟိ သမ္ပဒါ နာမ – ဝတ္ထုသမ္ပဒါ၊ ပစ္စယသမ္ပဒါ၊ စေတနာသမ္ပဒါ၊ ဂုဏာတိရေကသမ္ပဒါတိ. တတ္ထ နိရောဓသမာပတ္တိရဟော အရဟာ ဝါ အနာဂါမီ ဝါ ဒက္ခိဏေယျော ဝတ္ထုသမ္ပဒါ နာမ. ပစ္စယာနံ ဓမ္မေန သမေန ဥပ္ပတ္တိ ပစ္စယသမ္ပဒါ နာမ. ဒါနတော ပုဗ္ဗေ ဒါနကာလေ ပစ္ဆာ ဘာဂေတိ တီသု ကာလေသု စေတနာယ သောမနဿသဟဂတဉာဏသမ္ပယုတ္တဘာဝေါ စေတနာသမ္ပဒါ နာမ. ဒက္ခိဏေယျဿ သမာပတ္တိတော ဝုဋ္ဌိတဘာဝေါ ဂုဏာတိရေကသမ္ပဒါ နာမာတိ. ဣမဿ စ ခီဏာသဝေါ ပစ္စေကဗုဒ္ဓေါ ဒက္ခိဏေယျာ၊ ဘတိံ ကတွာ လဒ္ဓဘာဝေန ပစ္စယော ဓမ္မတော ဥပ္ပန္နော၊ တီသု ကာလေသု ပရိသုဒ္ဓါ စေတနာ၊ သမာပတ္တိတော ဝုဋ္ဌိတမတ္တော ပစ္စေကဗုဒ္ဓေါ ဂုဏာတိရေကောတိ စတဿောပိ သမ္ပဒါ နိပ္ဖန္နာ. ဧတာသံ အာနုဘာဝေန ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ မဟာသမ္ပတ္တိံ ပါပုဏန္တိ. တသ္မာ သော သေဋ္ဌိနော သန္တိကာ သမ္ပတ္တိံ လဘိ. အပရဘာဂေ စ ရာဇာပိ ဣမိနာ ကတကမ္မံ သုတွာ တံ ပက္ကောသာပေတွာ သဟဿံ ဒတွာ ပတ္တိံ ဂဟေတွာ တုဋ္ဌမာနသော မဟန္တံ ဘောဂက္ခန္ဓံ ဒတွာ သေဋ္ဌိဋ္ဌာနံ အဒါသိ. ဘတ္တဘတိကသေဋ္ဌီတိဿ နာမံ အကာသိ. သော ဂန္ဓသေဋ္ဌိနာ သဒ္ဓိံ သဟာယော ဟုတွာ ဧကတော ခါဒန္တော ပိဝန္တော ယာဝတာယုကံ ဌတွာ တတော စုတော ဒေဝလောကေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဧကံ ဗုဒ္ဓန္တရံ ဒိဗ္ဗသမ္ပတ္တိံ အနုဘဝိတွာ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပါဒေ သာဝတ္ထိယံ သာရိပုတ္တတ္ထေရဿူပဋ္ဌာကကုလေ ပဋိသန္ဓိံ ဂဏှိ. အထဿ မာတာ လဒ္ဓဂဗ္ဘပရိဟာရာ ကတိပါဟစ္စယေန ‘‘အဟော ဝတာဟံ ပဉ္စသတေဟိ ဘိက္ခူဟိ သဒ္ဓိံ သာရိပုတ္တတ္ထေရဿ သတရသဘောဇနံ ဒတွာ ကာသာယဝတ္ထနိဝတ္ထာ သုဝဏ္ဏသရကံ အာဒါယ အာသနပရိယန္တေ နိသိန္နာ တေသံ ဘိက္ခူနံ ဥစ္ဆိဋ္ဌာဝသေသကံ ပရိဘုဉ္ဇေယျ’’န္တိ ဒေါဟဠိနီ ဟုတွာ တထေဝ ကတွာ ဒေါဟဠံ ပဋိဝိနောဒေသိ. သာ သေသမင်္ဂလေသုပိ တထာရူပမေဝ ဒါနံ ဒတွာ ပုတ္တံ ဝိဇာယိတွာ နာမဂ္ဂဟဏဒိဝသေ ‘‘ပုတ္တဿ မေ၊ ဘန္တေ၊ သိက္ခာပဒါနိ ဒေထာ’’တိ ထေရံ အာဟ. ထေရော ‘‘ကိမဿ နာမ’’န္တိ ပုစ္ဆိ. ‘‘ဘန္တေ၊ ပုတ္တဿ မေ ပဋိသန္ဓိဂ္ဂဟဏတော ပဋ္ဌာယ ဣမသ္မိံ ဂေဟေ ကဿစိ ဒုက္ခံ နာမ န ဘူတပုဗ္ဗံ၊ တေနေဝဿ သုခကုမာရောတိ နာမံ ဘဝိဿတီ’’တိ ဝုတ္တေ တဒေဝဿ နာမံ ဂဟေတွာ သိက္ခာပဒါနိ အဒါသိ.

တဒါ ဧဝဉ္စဿ မာတု ‘‘နာဟံ မမ ပုတ္တဿ အဇ္ဈာသယံ ဘိန္ဒိဿာမီ’’တိ စိတ္တံ ဥပ္ပဇ္ဇိ. သာ တဿ ကဏ္ဏဝိဇ္ဈနမင်္ဂလာဒီသုပိ တထေဝ ဒါနံ အဒါသိ. ကုမာရောပိ သတ္တဝဿိကကာလေ ‘‘ဣစ္ဆာမဟံ၊ အမ္မ၊ ထေရဿ သန္တိကေ ပဗ္ဗဇိတု’’န္တိ အာဟ. သာ ‘‘သာဓု၊ တာတ၊ နာဟံ တဝ အဇ္ဈာသယံ ဘိန္ဒိဿာမီ’’တိ ထေရံ နိမန္တေတွာ ဘောဇေတွာ၊ ‘‘ဘန္တေ၊ ပုတ္တော မေ ပဗ္ဗဇိတုံ ဣစ္ဆတိ၊ ဣမာဟံ သာယနှသမယေ ဝိဟာရံ အာနေဿာမီ’’တိ ထေရံ ဥယျောဇေတွာ ဉာတကေ သန္နိပါတေတွာ ‘‘ပုတ္တဿ မေ ဂိဟိကာလေ ကတ္တဗ္ဗံ ကိစ္စံ အဇ္ဇေဝ ကရိဿာမာ’’တိ ဝတွာ ပုတ္တံ အလင်္ကရိတွာ မဟန္တေန သိရိသောဘဂ္ဂေန ဝိဟာရံ နေတွာ ထေရဿ နိယျာဒေသိ. ထေရောပိ တံ၊ ‘‘တာတ၊ ပဗ္ဗဇ္ဇာ နာမ ဒုက္ကရာ၊ သက္ခိဿသိ အဘိရမိတု’’န္တိ ဝတွာ ‘‘ကရိဿာမိ ဝေါ၊ ဘန္တေ၊ ဩဝါဒ’’န္တိ ဝုတ္တေ ကမ္မဋ္ဌာနံ ဒတွာ ပဗ္ဗာဇေသိ. မာတာပိတရောပိဿ ပဗ္ဗဇ္ဇာယ သက္ကာရံ ကရောန္တာ အန္တောဝိဟာရေယေဝ သတ္တာဟံ ဗုဒ္ဓပ္ပမုခဿ ဘိက္ခုသံဃဿ သတရသဘောဇနံ ဒတွာ သာယံ အတ္တနော ဂေဟံ အဂမံသု. အဋ္ဌမေ ဒိဝသေ သာရိပုတ္တတ္ထေရော ဘိက္ခုသံဃေ ဂါမံ ပဝိဋ္ဌေ ဝိဟာရေ ကတ္တဗ္ဗကိစ္စံ ကတွာ သာမဏေရံ ပတ္တစီဝရံ ဂါဟာပေတွာ ဂါမံ ပိဏ္ဍာယ ပါဝိသိ. သာမဏေရော အန္တရာမဂ္ဂေ မာတိကာဒီနိ ဒိသွာ ပဏ္ဍိတသာမဏေရော ဝိယ ပုစ္ဆိ. ထေရောပိ တဿ တထေဝ ဗျာကာသိ. သာမဏေရော တာနိ ကာရဏာနိ သုတွာ ‘‘သစေ တုမှေ အတ္တနော ပတ္တစီဝရံ ဂဏှေယျာထ၊ အဟံ နိဝတ္တေယျ’’န္တိ ဝတွာ ထေရေန တဿ အဇ္ဈာသယံ အဘိန္ဒိတွာ၊ ‘‘သာမဏေရ၊ ဒေဟိ မမ ပတ္တစီဝရ’’န္တိ ပတ္တစီဝရေ ဂဟိတေ ထေရံ ဝန္ဒိတွာ နိဝတ္တမာနော၊ ‘‘ဘန္တေ၊ မယှံ အာဟာရံ အာဟရမာနော သတရသဘောဇနံ အာဟရေယျာထာ’’တိ အာဟ. ကုတော တံ လဘိဿာမီတိ? အတ္တနော ပုညေန အလဘန္တော မမ ပုညေန လဘိဿထ၊ ဘန္တေတိ. အထဿ ထေရော ကုဉ္စိကံ ဒတွာ ဂါမံ ပိဏ္ဍာယ ပါဝိသိ. သောပိ ဝိဟာရံ အာဂန္တွာ ထေရဿ ဂဗ္ဘံ ဝိဝရိတွာ ပဝိသိတွာ ဒွါရံ ပိဓာယ အတ္တနော ကာယေ ဉာဏံ ဩတာရေတွာ နိသီဒိ.

တဿ ဂုဏတေဇေန သက္ကဿ အာသနံ ဥဏှာကာရံ ဒဿေသိ. သက္ကော ‘‘ကိံ နု ခေါ ဧတ’’န္တိ ဩလောကေန္တော သာမဏေရံ ဒိသွာ ‘‘သုခသာမဏေရော အတ္တနော ဥပဇ္ဈာယဿ ပတ္တစီဝရံ ဒတွာ ‘သမဏဓမ္မံ ကရိဿာမီ’တိ နိဝတ္တော၊ မယာ တတ္ထ ဂန္တုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ စိန္တေတွာ စတ္တာရော မဟာရာဇေ ပက္ကောသာပေတွာ ‘‘ဂစ္ဆထ၊ တာတာ၊ ဝိဟာရဿူပဝနေ ဒုဿဒ္ဒကေ သကုဏေ ပလာပေထာ’’တိ ဥယျောဇေသိ. တေ တထာ ကတွာ သာမန္တာ အာရက္ခံ ဂဏှိံသု. စန္ဒိမသူရိယေ ‘‘အတ္တနော ဝိမာနာနိ ဂဟေတွာ တိဋ္ဌထာ’’တိ အာဏာပေသိ. တေပိ တထာ ကရိံသု. သယမ္ပိ အာဝိဉ္ဆနဋ္ဌာနေ အာရက္ခံ ဂဏှိ. ဝိဟာရော သန္နိသိန္နော နိရဝေါ အဟောသိ. သာမဏေရော ဧကဂ္ဂစိတ္တေန ဝိပဿနံ ဝဍ္ဎေတွာ တီဏိ မဂ္ဂဖလာနိ ပါပုဏိ. ထေရော ‘‘သာမဏေရေန ‘သတရသဘောဇနံ အာဟရေယျာထာ’တိ ဝုတ္တံ၊ ကဿ နု ခေါ ဃရေ သက္ကာ လဒ္ဓု’’န္တိ ဩလောကေန္တော ဧကံ အဇ္ဈာသယသမ္ပန္နံ ဥပဋ္ဌာကတုလံ ဒိသွာ တတ္ထ ဂန္တွာ၊ ‘‘ဘန္တေ၊ သာဓု ဝေါ ကတံ အဇ္ဇ ဣဓာဂစ္ဆန္တေဟီ’’တိ တေဟိ တုဋ္ဌမာနသေဟိ ပတ္တံ ဂဟေတွာ နိသီဒါပေတွာ ယာဂုခဇ္ဇကံ ဒတွာ ယာဝ ဘတ္တကာလံ ဓမ္မကထံ ယာစိတော တေသံ သာရဏီယဓမ္မကထံ ကထေတွာ ကာလံ သလ္လက္ခေတွာ ဒေသနံ နိဋ္ဌာပေသိ. အထဿ သတရသဘောဇနံ ဒတွာ တံ အာဒါယ ဂန္တုကာမံ ထေရံ ဒိသွာ ‘‘ဘုဉ္ဇထ၊ ဘန္တေ၊ အပရမ္ပိ တေ ဒဿာမာ’’တိ ထေရံ ဘောဇေတွာ ပုန ပတ္တပူရံ အဒံသု. ထေရော တံ အာဒါယ ‘‘သာမဏေရော မေ ဆာတော’’တိ တုရိတတုရိတော ဝိဟာရံ ပါယာသိ. တံ ဒိဝသံ သတ္ထာ ပါတောဝ နိက္ခမိတွာ ဂန္ဓကုဋိယံ နိသိန္နောဝ အာဝဇ္ဇေသိ – ‘‘အဇ္ဇ သုခသာမဏေရော ဥပဇ္ဈာယဿ ပတ္တစီဝရံ ဒတွာ ‘သမဏဓမ္မံ ကရိဿာမီ’တိ နိဝတ္တော၊ နိပ္ဖန္နံ နု ခေါ တဿ ကိစ္စ’’န္တိ. သော တိဏ္ဏံယေဝ မဂ္ဂဖလာနံ ပတ္တဘာဝံ ဒိသွာ ဥတ္တရိပိ ဥပဓာရေန္တော ‘‘သက္ခိဿတာယံ အဇ္ဇ အရဟတ္တံ ပါပုဏိတုံ၊ သာရိပုတ္တော ပန ‘သာမဏေရော မေ ဆာတော’တိ ဝေဂေန ဘတ္တံ အာဒါယ နိက္ခမတိ၊ သစေ ဣမသ္မိံ အရဟတ္တံ အပ္ပတ္တေ ဘတ္တံ အာဟရိဿတိ၊ ဣမဿ အန္တရာယော ဘဝိဿတိ၊ မယာ ဂန္တွာ ဒွါရကောဋ္ဌကေ အာရက္ခံ ဂဏှိတုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ စိန္တေတွာ ဂန္ဓကုဋိတော နိက္ခမိတွာ ဒွါရကောဋ္ဌကေ ဌတွာ အာရက္ခံ ဂဏှိ.

ထေရောပိ ဘတ္တံ အာဟရိ. အထ နံ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တနယေနေဝ စတ္တာရော ပဉှေ ပုစ္ဆိ. ပဉှဝိဿဇ္ဇနာဝသာနေ သာမဏေရော အရဟတ္တံ ပါပုဏိ. သတ္ထာ ထေရံ အာမန္တေတွာ ‘‘ဂစ္ဆ၊ သာရိပုတ္တ၊ သာမဏေရဿ တေ ဘတ္တံ ဒေဟီ’’တိ အာဟ. ထေရော ဂန္တွာ ဒွါရံ အာကောဋေသိ. သာမဏေရောပိ နိက္ခမိတွာ ဥပဇ္ဈာယဿ ဝတ္တံ ကတွာ ‘‘ဘတ္တကိစ္စံ ကရောဟီ’’တိ ဝုတ္တေ ထေရဿ ဘတ္တေန အနတ္ထိကဘာဝံ ဉတွာ သတ္တဝဿိကကုမာရော တင်္ခဏညေဝ အရဟတ္တံ ပတ္တော နီစာသနဋ္ဌာနံ ပစ္စဝေက္ခန္တော ဘတ္တကိစ္စံ ကတွာ ပတ္တံ ဓောဝိ. တသ္မိံ ကာလေ စတ္တာရော မဟာရာဇာနော အာရက္ခံ ဝိဿဇ္ဇေသုံ. စန္ဒိမသူရိယာပိ ဝိမာနာနိ မုဉ္စိံသု. သက္ကောပိ အာဝိဉ္ဆနဋ္ဌာနေ အာရက္ခံ ဝိဿဇ္ဇေသိ. သူရိယော နဘမဇ္ဈံ အတိက္ကန္တောယေဝ ပညာယိ. ဘိက္ခူ ‘‘သာယနှော ပညာယတိ၊ သာမဏေရေန စ ဣဒါနေဝ ဘတ္တကိစ္စံ ကတံ၊ ကိံ နု ခေါ အဇ္ဇ ပုဗ္ဗဏှော ဗလဝါ ဇာတော၊ သာယနှော မန္ဒော’’တိ ဝဒိံသု. သတ္ထာ အာဂန္တွာ ‘‘ကာယ နုတ္ထ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဧတရဟိ ကထာယ သန္နိသိန္နာ’’တိ ပုစ္ဆိတွာ၊ ‘‘ဘန္တေ၊ အဇ္ဇ ပုဗ္ဗဏှော ဗလဝါ ဇာတော၊ သာယနှော မန္ဒော၊ သာမဏေရေန စ ဣဒါနေဝ ဘတ္တကိစ္စံ ကတံ၊ အထ စ ပန သူရိယော နဘမဇ္ဈံ အတိက္ကန္တောယေဝ ပညာယတီ’’တိ ဝုတ္တေ၊ ‘‘ဘိက္ခဝေ၊ ဧဝမေဝံ ဟောတိ ပုညဝန္တာနံ သမဏဓမ္မကရဏကာလေ. အဇ္ဇ ဟိ စတ္တာရော မဟာရာဇာနော သာမန္တာ အာရက္ခံ ဂဏှိံသု၊ စန္ဒိမသူရိယာ ဝိမာနာနိ ဂဟေတွာ အဋ္ဌံသု၊ သက္ကော အာဝိဉ္ဆနကေ အာရက္ခံ ဂဏှိ၊ အဟမ္ပိ ဒွါရကောဋ္ဌကေ အာရက္ခံ ဂဏှိံ၊ အဇ္ဇ သုခသာမဏေရော မာတိကာယ ဥဒကံ ဟရန္တေ၊ ဥသုကာရေ ဥသုံ ဥဇုံ ကရောန္တေ၊ တစ္ဆကေ စက္ကာဒီနိ ကရောန္တေ ဒိသွာ အတ္တာနံ ဒမေတွာ အရဟတ္တံ ပတ္တော’’တိ ဝတွာ ဣမံ ဂါထမာဟ –

၁၄၅. ‘‘ဥဒကဉှိ နယန္တိ နေတ္တိကာ၊ ဥသုကာရာ နမယန္တိ တေဇနံ၊

ဒါရုံ နမယန္တိ တစ္ဆကာ၊ အတ္တာနံ ဒမယန္တိ သုဗ္ဗတာ’’တိ.

တတ္ထ သုဗ္ဗတာတိ သုဝဒါ၊ သုခေန ဩဝဒိတဗ္ဗာ အနုသာသိတဗ္ဗာတိ အတ္ထော. သေသံ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တနယမေဝ.

ဒေသနာဝသာနေ ဗဟူ သောတာပတ္တိဖလာဒီနိ ပါပုဏိံသူတိ.

သုခသာမဏေရဝတ္ထု ဧကာဒသမံ.

ဒဏ္ဍဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

ဒသမော ဝဂ္ဂေါ.