၁၂. ဂရဟဒိန္နဝတ္ထု

ယထာ သင်္ကာရဋ္ဌာနသ္မိန္တိ ဣမံ ဓမ္မဒေသနံ သတ္ထာ ဇေတဝနေ ဝိဟရန္တော ဂရဟဒိန္နံ နာမ နိဂဏ္ဌသာဝကံ အာရဗ္ဘ ကထေသိ.

သာဝတ္ထိယဉှိ သိရိဂုတ္တော စ ဂရဟဒိန္နော စာတိ ဒွေ သဟာယကာ အဟေသုံ. တေသု သိရိဂုတ္တော ဥပါသကော ဗုဒ္ဓသာဝကော၊ ဂရဟဒိန္နော နိဂဏ္ဌသာဝကော. တံ နိဂဏ္ဌာ အဘိက္ခဏံ ဧဝံ ဝဒန္တိ – ‘‘တဝ သဟာယကံ သိရိဂုတ္တံ ‘ကိံ တွံ သမဏံ ဂေါတမံ ဥပသင်္ကမသိ၊ တဿ သန္တိကေ ကိံ လဘိဿသီ’တိ ဝတွာ ယထာ အမှေ ဥပသင်္ကမိတွာ အမှာကဉ္စ ဒေယျဓမ္မံ ဒဿတိ၊ ကိံ ဧဝံ ဩဝဒိတုံ န ဝဋ္ဋတီ’’တိ. ဂရဟဒိန္နော တေသံ ဝစနံ သုတွာ အဘိက္ခဏံ ဂန္တွာ ဌိတနိသိန္နဋ္ဌာနာဒီသု သိရိဂုတ္တံ ဧဝံ ဩဝဒတိ – ‘‘သမ္မ၊ ကိံ တေ သမဏေန ဂေါတမေန၊ တံ ဥပသင်္ကမိတွာ ကိံ လဘိဿသိ၊ ကိံ တေ မမ၊ အယျေ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ တေသံ ဒါနံ ဒါတုံ န ဝဋ္ဋတီ’’တိ? သိရိဂုတ္တော တဿ ကထံ သုတွာပိ ဗဟူ ဒိဝသေ တုဏှီ ဟုတွာ နိဗ္ဗိဇ္ဇိတွာ ဧကဒိဝသံ၊ ‘‘သမ္မ၊ တွံ အဘိက္ခဏံ အာဂန္တွာ မံ ဌိတဋ္ဌာနာဒီသု ဧဝံ ဝဒေသိ၊ ‘သမဏံ ဂေါတမံ ဥပသင်္ကမိတွာ ကိံ လဘိဿသိ၊ မမ၊ အယျေ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ တေသံ ဒါနံ ဒေဟီ’တိ၊ ကထေဟိ တာဝ မေ၊ တဝ၊ အယျာ၊ ကိံ ဇာနန္တီ’’တိ? ‘‘‘အဟော၊ သာမိ၊ မာ ဧဝံ ဝဒ၊ မမ အယျာနံ အညာတံ နာမ နတ္ထိ၊ သဗ္ဗံ အတီတာနာဂတပစ္စုပ္ပန္နံ သဗ္ဗံ ကာယဝစီမနောကမ္မံ ဣဒံ ဘဝိဿတိ၊ ဣဒံ န ဘဝိဿတီ’တိ သဗ္ဗံ ဘဗ္ဗာဘဗ္ဗံ ဇာနန္တီ’’တိ? ‘‘ဧဝံ ဝဒေသီ’’တိ. ‘‘အာမ၊ ဝဒေမီ’’တိ. ‘‘ယဒိ ဧဝံ၊ အတိဘာရိယံ တေ ကတံ၊ ဧတ္တကံ ကာလံ မယှံ ဧတမတ္ထံ အနာစိက္ခန္တေန၊ အဇ္ဇ မယာ အယျာနံ ဉာဏာနုဘာဝေါ ဉာတော၊ ဂစ္ဆ၊ သမ္မ၊ အယျေ၊ မမ ဝစနေန နိမန္တေဟီ’’တိ. သော နိဂဏ္ဌာနံ သန္တိကံ ဂန္တွာ တေ ဝန္ဒိတွာ ‘‘မယှံ သဟာယကော သိရိဂုတ္တော သွာတနာယ တုမှေ နိမန္တေတီ’’တိ အာဟ. ‘‘သိရိဂုတ္တေန သာမံ တွံ ဝုတ္တော’’တိ? ‘‘အာမ၊ အယျာ’’တိ. တေ ဟဋ္ဌတုဋ္ဌာ ဟုတွာ ‘‘နိပ္ဖန္နံ နော ကိစ္စံ၊ သိရိဂုတ္တဿ အမှေသု ပသန္နကာလတော ပဋ္ဌာယ ကာ နာမ သမ္ပတ္တိ အမှာကံ န ဘဝိဿတီ’’တိ ဝဒိံသု.

သိရိဂုတ္တဿာပိ မဟန္တံ နိဝေသနံ. သော တသ္မိံ ဒွိန္နံ ဂေဟာနံ အန္တရေ ဥဘတော ဒီဃံ အာဝါဋံ ခဏာပေတွာ ဂူထကလလဿ ပူရာပေသိ. ဗဟိအာဝါဋေ ဒွီသု ပရိယန္တေသု ခါဏုကေ ကောဋ္ဋာပေတွာ တေသု ရဇ္ဇုယော ဗန္ဓာပေတွာ အာသနာနံ ပုရိမပါဒေ အာဝါဋဿ ပုရိမပဿေ ဌပါပေတွာ ပစ္ဆိမပါဒေ ရဇ္ဇုကေသု ဌပါပေသိ. ‘‘ဧဝံ နိသိန္နကာလေ ဧဝံ အဝံသိရာ ပတိဿန္တီ’’တိ မညမာနော ယထာ အာဝါဋော န ပညာယတိ၊ ဧဝံ အာသနာနံ ဥပရိ ပစ္စတ္ထရဏာနိ ဒါပေသိ. မဟန္တာ မဟန္တာ စာဋိယော ဌပါပေတွာ ကဒလိပဏ္ဏေဟိ စ သေတပိလောတိကာဟိ စ မုခါနိ ဗန္ဓာပေတွာ တာ တုစ္ဆာ ဧဝ ဂေဟဿ ပစ္ဆိမဘာဂေ ဗဟိ ယာဂုဘတ္တသိတ္ထသပ္ပိတေလမဓုဖာဏိတပူဝစုဏ္ဏမက္ခိတာ ကတွာ ဌပါပေသိ. ဂရဟဒိန္နော ပါတောဝ တဿ ဃရံ ဝေဂေန ဂန္တွာ၊ ‘‘အယျာနံ သက္ကာရော သဇ္ဇိတော’’တိ ပုစ္ဆိ. ‘‘အာမ၊ သမ္မ၊ သဇ္ဇိတော’’တိ. ‘‘ကဟံ ပန ဧသော’’တိ. ‘‘ဧတာသု ဧတ္တိကာသု စာဋီသု ယာဂု၊ ဧတ္တိကာသု ဘတ္တံ၊ ဧတ္တိကာသု သပ္ပိဖာဏိတပူဝါဒီနိ ပူရိတာနိ၊ အာသနာနိ ပညတ္တာနီ’’တိ. သော ‘‘သာဓူ’’တိ ဝတွာ ဂတော တဿ ဂတကာလေ ပဉ္စသတာ နိဂဏ္ဌာ အာဂမိံသု. သိရိဂုတ္တော ဂေဟာ နိက္ခမိတွာ ပဉ္စပတိဋ္ဌိတေန နိဂဏ္ဌေ ဝန္ဒိတွာ တေသံ ပုရတော အဉ္ဇလိံ ပဂ္ဂယှ ဌိတော ဧဝံ စိန္တေသိ – ‘‘တုမှေ ကိရ အတီတာဒိဘေဒံ သဗ္ဗံ ဇာနာထ၊ ဧဝံ တုမှာကံ ဥပဋ္ဌာကေန မယှံ ကထိတံ. သစေ သဗ္ဗံ တုမှေ ဇာနာထ၊ မယှံ ဂေဟံ မာ ပဝိသိတ္ထ. မမ ဂေဟံ ပဝိဋ္ဌာနဉှိ ဝေါ နေဝ ယာဂု အတ္ထိ၊ န ဘတ္တာဒီနိ. သစေ အဇာနိတွာ ပဝိသိဿထ၊ ဂူထအာဝါဋေ ဝေါ ပါတေတွာ ပေါထေဿာမီ’’တိ ဧဝံ စိန္တေတွာ ပုရိသာနံ သညံ အဒါသိ. ဧဝံ တေသံ နိသီဒနဘာဝံ ဉတွာ ပစ္ဆိမပဿေ ဌတွာ အာသနာနံ ဥပရိ ပစ္စတ္ထရဏာနိ အပနေယျာထ၊ မာ တာနိ အသုစိနာ မက္ခယိံသူတိ.

အထ နိဂဏ္ဌေ ‘‘ဣတော ဧထ၊ ဘန္တေ’’တိ အာဟ. နိဂဏ္ဌာ ပဝိသိတွာ ပညတ္တာသနေသု နိသီဒိတုံ အာရဘိံသု. အထ နေ မနုဿာ ဝဒိံသု – ‘‘အာဂမေထ၊ ဘန္တေ၊ မာ တာဝ နိသီဒထာ’’တိ. ‘‘ကိံ ကာရဏာ’’တိ? ‘‘အမှာကံ ဂေဟံ ပဝိဋ္ဌာနံ အယျာနံ ဝတ္တံ ဉတွာ နိသီဒိတုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ. ‘‘ကိံ ကာတုံ ဝဋ္ဋတိ၊ အာဝုသော’’တိ? ‘‘အတ္တနော အတ္တနော ပတ္တာသနမူလေသု ဌတွာ သဗ္ဗေပိ ဧကပ္ပဟာရေနေဝ နိသီဒိတုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ. ဣဒံ ကိရဿ အဓိပ္ပါယော – ‘‘ဧကသ္မိံ အာဝါဋေ ပတိတေ ‘မာ၊ အာဝုသော၊ အဝသေသာ အာသနေ နိသီဒန္တူ’တိ ဝတ္တုံ မာ လဘတူ’’တိ. တေ ‘‘သာဓူ’’တိ ဝတွာ ‘‘ဣမေဟိ ကထိတကထံ အမှေဟိ ကာတုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ စိန္တယိံသု. အထ သဗ္ဗေ အတ္တနော အတ္တနော ပတ္တာသနမူလေ ပဋိပါဋိယာ အဋ္ဌံသု. အထ နေ၊ ‘‘ဘန္တေ၊ ခိပ္ပံ ဧကပ္ပဟာရေနေဝ နိသီဒထာ’’တိ ဝတွာ တေသံ နိသိန္နဘာဝံ ဉတွာ အာသနာနံ ဥပရိ ပစ္စတ္ထရဏာနိ နီဟရိံသု. နိဂဏ္ဌာ ဧကပ္ပဟာရေနေဝ နိသိန္နာ၊ ရဇ္ဇူနံ ဥပရိ ဌပိတာ အာသနပါဒါ ဘဋ္ဌာ၊ နိဂဏ္ဌာ အဝံသိရာ အာဝါဋေ ပတိံသု. သိရိဂုတ္တော တေသု ပတိတေသု ဒွါရံ ပိဒဟိတွာ တေ ဥတ္တိဏ္ဏုတ္တိဏ္ဏေ ‘‘အတီတာနာဂတပစ္စုပ္ပန္နံ ကသ္မာ န ဇာနာထာ’’တိ ဒဏ္ဍေဟိ ပါထေတွာ ‘‘ဧတ္တကံ ဧတေသံ ဝဋ္ဋိဿတီ’’တိ ဒွါရံ ဝိဝရာပေသိ. တေ နိက္ခမိတွာ ပလာယိတုံ အာရဘိံသု. ဂမနမဂ္ဂေ ပန တေသံ သုဓာပရိကမ္မကတံ ဘူမိံ ပိစ္ဆိလံ ကာရာပေသိ. တေ တတ္ထ အသဏ္ဌဟိတွာ ပတိတေ ပတိတေ ပုန ပေါထာပေတွာ ‘‘အလံ ဧတ္တကံ တုမှာက’’န္တိ ဥယျောဇေသိ. တေ ‘‘နာသိတမှာ တယာ၊ နာသိတမှာ တယာ’’တိ ကန္ဒန္တာ ဥပဋ္ဌာကဿ ဂေဟဒွါရံ အဂမံသု.

ဂရဟဒိန္နော တံ ဝိပ္ပကာရံ ဒိသွာ ကုဒ္ဓေါ ‘‘နာသိတမှိ သိရိဂုတ္တေန၊ ဟတ္ထံ ပသာရေတွာ ဝန္ဒန္တာနံ သဒေဝကေ လောကေ ယထာရုစိယာ ဒါတုံ သမတ္ထေ နာမ ပုညက္ခေတ္တဘူတေ မမ၊ အယျေ၊ ပေါထာပေတွာ ဗျသနံ ပါပေသီ’’တိ ရာဇကုလံ ဂန္တွာ တဿ ကဟာပဏသဟဿံ ဒဏ္ဍံ ကာရေသိ. အထဿ ရာဇာ သာသနံ ပေသေသိ. သော ဂန္တွာ ရာဇာနံ ဝန္ဒိတွာ၊ ‘‘ဒေဝ၊ ဥပပရိက္ခိတွာ ဒဏ္ဍံ ဂဏှထ၊ မာ အနုပပရိက္ခိတွာ’’တိ အာဟ. ‘‘ဥပပရိက္ခိတွာ ဂဏှိဿာမီ’’တိ. ‘‘သာဓု၊ ဒေဝါ’’တိ. ‘‘တေန ဟိ ဂဏှာဟီ’’တိ. ဒေဝ၊ မယှံ သဟာယကော နိဂဏ္ဌသာဝကော မံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဌိတနိသိန္နဋ္ဌာနာဒီသု အဘိဏှံ ဧဝံ ဝဒေသိ – ‘‘သမ္မ၊ ကိံ တေ သမဏေန ဂေါတမေန၊ တံ ဥပသင်္ကမိတွာ ကိံ လဘိဿသီ’’တိ ဣဒံ အာဒိံ ကတွာ သိရိဂုတ္တော သဗ္ဗံ တံ ပဝတ္တိံ အာရောစေတွာ ‘‘ဒေဝ၊ သစေ ဣမသ္မိံ ကာရဏေ ဒဏ္ဍံ ဂဟေတုံ ယုတ္တံ၊ ဂဏှထာ’’တိ. ရာဇာ ဂရဟဒိန္နံ ဩလောကေတွာ ‘‘သစ္စံ ကိရ တေ ဧဝံ ဝုတ္တ’’န္တိ အာဟ. ‘‘သစ္စံ၊ ဒေဝါ’’တိ. တွံ ဧတ္တကမ္ပိ အဇာနန္တေ သတ္ထာရောတိ ဂဟေတွာ ဝိစရန္တော ‘‘သဗ္ဗံ ဇာနန္တီ’’တိ ကိံ ကာရဏာ တထာဂတသာဝကဿ ကထေသိ. ‘‘တယာ အာရောပိတဒဏ္ဍော တုယှမေဝ ဟောတူ’’တိ ဧဝံ သွေဝ ဒဏ္ဍံ ပါပိတော၊ တဿေဝ ကုလူပကာ ပေါထေတွာ နီဟဋာ.

သော တံ ကုဇ္ဈိတွာ တတော ပဋ္ဌာယ အဍ္ဎမာသမတ္တမ္ပိ သိရိဂုတ္တေန သဒ္ဓိံ အကထေတွာ စိန္တေသိ – ‘‘ဧဝံ ဝိစရိတုံ မယှံ အယုတ္တံ၊ ဧတဿ ကုလူပကာနမ္ပိ မယာ ဗျသနံ ကာတုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ သိရိဂုတ္တံ ဥပသင်္ကမိတွာ အာဟ – ‘‘သဟာယ သိရိဂုတ္တာ’’တိ. ‘‘ကိံ၊ သမ္မာ’’တိ? ‘‘ဉာတိသုဟဇ္ဇာနံ နာမ ကလဟောပိ ဟောတိ ဝိဝါဒေါပိ၊ ကိံ တွံ ကိဉ္စိ န ကထေသိ၊ ကသ္မာ ဧဝံ ကရောသီ’’တိ? ‘‘သမ္မ၊ တဝ မယာ သဒ္ဓိံ အကထနတော န ကထေမီ’’တိ. ‘‘ယံ၊ သမ္မ၊ ကတံ၊ ကတမေဝ တံ န မယံ မေတ္တိံ ဘိန္ဒိဿာမာ’’တိ. တတော ပဋ္ဌာယ ဥဘောပိ ဧကဋ္ဌာနေ တိဋ္ဌန္တိ နိသီဒန္တိ. အထေကဒိဝသံ သိရိဂုတ္တော ဂရဟဒိန္နံ အာဟ – ‘‘ကိံ တေ နိဂဏ္ဌေဟိ၊ တေ ဥပသင်္ကမိတွာ ကိံ လဘိဿသိ၊ မမ သတ္ထာရံ ဥပသင်္ကမိတုံ ဝါ အယျာနံ ဒါနံ ဒါတုံ ဝါ ကိံ တေ န ဝဋ္ဋတီ’’တိ? သောပိ ဧတမေဝ ပစ္စာသီသတိ၊ တေနဿ ကဏ္ဍုဝနဋ္ဌာနေ နခေန ဝိလေခိတံ ဝိယ အဟောသိ. သော၊ ‘‘သိရိဂုတ္တ၊ တဝ သတ္ထာ ကိံ ဇာနာတီ’’တိ ပုစ္ဆိ. ‘‘အမ္ဘော၊ မာ ဧဝံ ဝဒ၊ သတ္ထု မေ အဇာနိတဗ္ဗံ နာမ နတ္ထိ၊ အတီတာဒိဘေဒံ သဗ္ဗံ ဇာနာတိ၊ သောဠသဟာကာရေဟိ သတ္တာနံ စိတ္တံ ပရိစ္ဆိန္ဒတီ’’တိ. ‘‘အဟံ ဧဝံ န ဇာနာမိ၊ ကသ္မာ မယှံ ဧတ္တကံ ကာလံ န ကထေသိ၊ တေန ဟိ တွံ ဂစ္ဆ၊ တဝ သတ္ထာရံ သွာတနာယ နိမန္တေဟိ၊ ဘောဇေဿာမိ၊ ပဉ္စဟိ ဘိက္ခုသတေဟိ သဒ္ဓိံ မမ ဘိက္ခံ ဂဏှိတုံ ဝဒေဟီ’’တိ.

သိရိဂုတ္တော သတ္ထာရံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဝန္ဒိတွာ ဧဝမာဟ – ‘‘ဘန္တေ၊ မမ သဟာယကော ဂရဟဒိန္နော တုမှေ နိမန္တာပေတိ၊ ပဉ္စဟိ ကိရ ဘိက္ခုသတေဟိ သဒ္ဓိံ သွေ တဿ ဘိက္ခံ ဂဏှထ၊ ပုရိမဒိဝသေ ခေါ ပန တဿ ကုလူပကာနံ မယာ ဣဒံ နာမ ကတံ၊ မယာ ကတဿ ပဋိကရဏမ္ပိ န ဇာနာမိ၊ တုမှာကံ သုဒ္ဓစိတ္တေန ဘိက္ခံ ဒါတုကာမတမ္ပိ န ဇာနာမိ၊ အာဝဇ္ဇေတွာ ယုတ္တံ စေ၊ အဓိဝါသေထ. နော စေ၊ မာ အဓိဝါသယိတ္ထာ’’တိ. သတ္ထာ ‘‘ကိံ နု ခေါ သော အမှာကံ ကာတု ကာမော’’တိ အာဝဇ္ဇေတွာ အဒ္ဒသ ‘‘ဒွိန္နံ ဂေဟာနံ အန္တရေ မဟန္တံ အာဝါဋံ ခဏာပေတွာ အသီတိသကဋမတ္တာနိ ခဒိရဒါရူနိ အာဟရာပေတွာ ပူရာပေတွာ အဂ္ဂိံ ဒတွာ အမှေ အင်္ဂါရအာဝါဋေ ပါတေတွာ နိဂ္ဂဏှိတုကာမော’’တိ. ပုန အာဝဇ္ဇေသိ – ‘‘ကိံ နု ခေါ တတ္ထ ဂတပစ္စယာ အတ္ထော အတ္ထိ၊ နတ္ထီ’’တိ. တတော ဣဒံ အဒ္ဒသ – ‘‘အဟံ အင်္ဂါရအာဝါဋေ ပါဒံ ပသာရေဿာမိ၊ တံ ပဋိစ္ဆာဒေတွာ ဌပိတကိလဉ္ဇံ အန္တရဓာယိဿတိ၊ အင်္ဂါရကာသုံ ဘိန္ဒိတွာ စက္ကမတ္တံ မဟာပဒုမံ ဥဋ္ဌဟိဿတိ၊ အထာဟံ ပဒုမကဏ္ဏိကာ အက္ကမန္တော အာသနေ နိသီဒိဿာမိ၊ ပဉ္စသတာ ဘိက္ခူပိ တထေဝ ဂန္တွာ နိသီဒိဿန္တိ၊ မဟာဇနော သန္နိပတိဿတိ၊ အဟံ တသ္မိံ သမာဂမေ ဒွီဟိ ဂါထာဟိ အနုမောဒနံ ကရိဿာမိ၊ အနုမောဒနပရိယောသာနေ စတုရာသီတိယာ ပါဏသဟဿာနံ ဓမ္မာဘိသမယော ဘဝိဿတိ၊ သိရိဂုတ္တော စ ဂရဟဒိန္နော စ သောတာပန္နာ ဘဝိဿန္တိ၊ အတ္တနော စ ဓနရာသိံ သာသနေ ဝိကိရိဿန္တိ၊ ဣမံ ကုလပုတ္တံ နိဿာယ မယာ ဂန္တုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ ဘိက္ခံ အဓိဝါသေသိ.

သိရိဂုတ္တော ဂန္တွာ သတ္ထု အဓိဝါသနံ ဂရဟဒိန္နဿ အာရောစေတွာ ‘‘လောကဇေဋ္ဌဿ သက္ကာရံ ကရောဟီ’’တိ အာဟ. ဂရဟဒိန္နော ‘‘ဣဒါနိဿ ကတ္တဗ္ဗယုတ္တကံ ဇာနိဿာမီ’’တိ ဒွိန္နံ ဂေဟာနံ အန္တရေ မဟန္တံ အာဝါဋံ ခဏာပေတွာ အသီတိသကဋမတ္တာနိ ခဒိရဒါရူနိ အာဟရာပေတွာ ပူရာပေတွာ အဂ္ဂိံ ဒတွာ ခဒိရင်္ဂါရရာသီနံ ယောဇာပေတွာ သဗ္ဗရတ္တိံ ဓမာပေတွာ ခဒိရင်္ဂါရရာသိံ ကာရာပေတွာ အာဝါဋမတ္ထကေ ရုက္ခပဒရာနိ ဌပါပေတွာ ကိလဉ္ဇေန ပဋိစ္ဆာဒေတွာ ဂေါမယေန လိမ္ပာပေတွာ ဧကေန ပဿေန ဒုဗ္ဗလဒဏ္ဍကေ အတ္ထရိတွာ ဂမနမဂ္ဂံ ကာရေသိ၊ ‘‘ဧဝံ အက္ကန္တအက္ကန္တကာလေ ဒဏ္ဍကေသု ဘဂ္ဂေသု ပရိဝဋ္ဋေတွာ အင်္ဂါရကာသုယံ ပတိဿန္တီ’’တိ မညမာနော ဂေဟပစ္ဆာဘာဂေ သိရိဂုတ္တေန ဌပိတနိယာမေနေဝ စာဋိယော ဌပါပေသိ၊ အာသနာနိပိ တထေဝ ပညာပေသိ. သိရိဂုတ္တော ပါတောဝ တဿ ဂေဟံ ဂန္တွာ ‘‘ကတော တေ၊ သမ္မ၊ သက္ကာရော’’တိ အာဟ. ‘‘အာမ၊ သမ္မာ’’တိ. ‘‘ကဟံ ပန သော’’တိ? ‘‘ဧဟိ၊ ပဿာမာ’’တိ သဗ္ဗံ သိရိဂုတ္တေန ဒဿိတနယေနေဝ ဒဿေသိ. သိရိဂုတ္တော ‘‘သာဓု၊ သမ္မာ’’တိ အာဟ. မဟာဇနော သန္နိပတိ. မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကေန ဟိ နိမန္တိတေ မဟန္တော သန္နိပါတော အဟောသိ. မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကာပိ ‘‘သမဏဿ ဂေါတမဿ ဝိပ္ပကာရံ ပဿိဿာမာ’’တိ သန္နိပတန္တိ၊ သမ္မာဒိဋ္ဌိကာပိ ‘‘အဇ္ဇ သတ္ထာ မဟာဓမ္မဒေသနံ ဒေသေဿတိ၊ ဗုဒ္ဓဝိသယံ ဗုဒ္ဓလီလံ ဥပဓာရေဿာမာ’’တိ သန္နိပတန္တိ.

ပုနဒိဝသေ သတ္ထာ ပဉ္စဟိ ဘိက္ခုသတေဟိ သဒ္ဓိံ ဂရဟဒိန္နဿ ဂေဟဒွါရံ အဂမာသိ. သော ဂေဟာ နိက္ခမိတွာ ပဉ္စပတိဋ္ဌိတေန ဝန္ဒိတွာ ပုရတော အဉ္ဇလိံ ပဂ္ဂယှ ဌိတော စိန္တေသိ – ‘‘ဘန္တေ၊ ‘တုမှေ ကိရ အတီတာဒိဘေဒံ သဗ္ဗံ ဇာနာထ၊ သတ္တာနံ သောဠသဟာကာရေဟိ စိတ္တံ ပရိစ္ဆိန္ဒထာ’တိ ဧဝံ တုမှာကံ ဥပဋ္ဌာကေန မယှံ ကထိတံ. သစေ ဇာနာထ၊ မယှံ ဂေဟံ မာ ပဝိသိတ္ထ. ပဝိဋ္ဌာနဉှိ ဝေါ နေဝ ယာဂု အတ္ထိ၊ န ဘတ္တာဒီနိ၊ သဗ္ဗေ ခေါ ပန တုမှေ အင်္ဂါရကာသုယံ ပါတေတွာ နိဂ္ဂဏှိဿာမီ’’တိ. ဧဝံ စိန္တေတွာ သတ္ထု ပတ္တံ ဂဟေတွာ ‘‘ဣတော ဧထ ဘဂဝါ’’တိ ဝတွာ၊ ‘‘ဘန္တေ၊ အမှာကံ ဂေဟံ အာဂတာနံ ဝတ္တံ ဉတွာ အာဂန္တုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ အာဟ. ‘‘ကိံ ကာတုံ ဝဋ္ဋတိ၊ အာဝုသော’’တိ? ‘‘ဧကေကဿ ပဝိသိတွာ ပုရတော ဂန္တွာ နိသိန္နကာလေ ပစ္ဆာ အညေန အာဂန္တုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ. ဧဝံ ကိရဿ အဟောသိ – ‘‘ပုရတော ဂစ္ဆန္တံ အင်္ဂါရကာသုယံ ပတိတံ ဒိသွာ အဝသေသာ န အာဂစ္ဆိဿန္တိ၊ ဧကေကမေဝ ပါတေတွာ နိဂ္ဂဏှိဿာမီ’’တိ. သတ္ထာ ‘‘သာဓူ’’တိ ဝတွာ ဧကကောဝ ပါယာသိ. ဂရဟဒိန္နော အင်္ဂါရကာသုံ ပတွာ အပသက္ကိတွာ ဌိတော ‘‘ပုရတော ယာထ၊ ဘန္တေ’’တိ အာဟ. အထ သတ္ထာ အင်္ဂါရကာသုမတ္ထကေ ပါဒံ ပသာရေသိ၊ ကိလဉ္ဇံ အန္တရဓာယိ၊ အင်္ဂါရကာသုံ ဘိန္ဒိတွာ စက္ကမတ္တာနိ ပဒုမာနိ ဥဋ္ဌဟိံသု. သတ္ထာ ပဒုမကဏ္ဏိကာ အက္ကမန္တော ဂန္တွာ ပညတ္တေ ဗုဒ္ဓါသနေ နိသီဒိ၊ ဘိက္ခူပိ တထေဝ ဂန္တွာ နိသီဒိံသု. ဂရဟဒိန္နဿ ကာယတော ဍာဟော ဥဋ္ဌဟိ.

သော ဝေဂေန ဂန္တွာ သိရိဂုတ္တံ ဥပသင်္ကမိတွာ၊ ‘‘သာမိ၊ မေ တာဏံ ဟောဟီ’’တိ အာဟ. ‘‘ကိံ ဧတ’’န္တိ? ‘‘ပဉ္စန္နံ ဘိက္ခုသတာနံ ဂေဟေ ယာဂု ဝါ ဘတ္တာဒီနိ ဝါ နတ္ထိ၊ ကိံ နု ခေါ ကရောမီ’’တိ? ‘‘ကိံ ပန တယာ ကတ’’န္တိ အာဟ. အဟံ ဒွိန္နံ ဂေဟာနံ အန္တရေ မဟန္တံ အာဝါဋံ အင်္ဂါရဿ ပူရံ ကာရေသိံ – ‘‘တတ္ထ ပါတေတွာ နိဂ္ဂဏှိဿာမီ’’တိ. ‘‘အထ နံ ဘိန္ဒိတွာ မဟာပဒုမာနိ ဥဋ္ဌဟိံသု. သဗ္ဗေ ပဒုမကဏ္ဏိကာ အက္ကမိတွာ ဂန္တွာ ပညတ္တာသနေသု နိသိန္နာ၊ ဣဒါနိ ကိံ ကရောမိ၊ သာမီ’’တိ? နနု တွံ ဣဒါနေဝ မယှံ ‘‘‘ဧတ္တိကာ စာဋိယော၊ ဧတ္တိကာ ယာဂု၊ ဧတ္တကာနိ သတ္တာဒီနီ’တိ ဒဿေသီ’’တိ. ‘‘မုသာ တံ၊ သာမိ၊ တုစ္ဆာဝ စာဋိယော’’တိ. ဟောတု၊ ‘‘ဂစ္ဆ၊ တာသု စာဋီသု ယာဂုအာဒီနိ ဩလောကေဟီ’’တိ. တံ ခဏညေဝ တေန ယာသု စာဋီသု ‘‘ယာဂူ’’တိ ဝုတ္တံ၊ တာ ယာဂုယာ ပူရယိံသု၊ ယာသု ‘‘ဘတ္တာဒီနီ’’တိ ဝုတ္တံ၊ တာ ဘတ္တာဒီနံ ပရိပုဏ္ဏာဝ အဟေသုံ. တံ သမ္ပတ္တိံ ဒိသွာဝ ဂရဟဒိန္နဿ သရီရံ ပီတိပါမောဇ္ဇေန ပရိပူရိတံ၊ စိတ္တံ ပသန္နံ. သော သက္ကစ္စံ ဗုဒ္ဓပ္ပမုခံ ဘိက္ခုသံဃံ ပရိဝိသိတွာ ကတဘတ္တကိစ္စဿ သတ္ထုနော အနုမောဒနံ ကာရေတုကာမော ပတ္တံ ဂဏှိ. သတ္ထာ အနုမောဒနံ ကရောန္တော ‘‘ဣမေ သတ္တာ ပညာစက္ခုနော အဘာဝေနေဝ မမ သာဝကာနံ ဗုဒ္ဓသာသနဿ ဂုဏံ န ဇာနန္တိ. ပညာစက္ခုဝိရဟိတာ ဟိ အန္ဓာ နာမ၊ ပညဝန္တော သစက္ခုကာ နာမာ’’တိ ဝတွာ ဣမာ ဂါထာ အဘာသိ –

၅၈. ‘‘ယထာ သင်္ကာရဓာနသ္မိံ၊ ဥဇ္ဈိတသ္မိံ မဟာပထေ၊

ပဒုမံ တတ္ထ ဇာယေထ၊ သုစိဂန္ဓံ မနောရမံ.

၅၉. ‘‘ဧဝံ သင်္ကာရဘူတေသု၊ အန္ဓဘူတေ ပုထုဇ္ဇနေ၊

အတိရောစတိ ပညာယ၊ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓသာဝကော’’တိ.

တတ္ထ သင်္ကာရဓာနသ္မိန္တိ သင်္ကာရဌာနသ္မိံ၊ ကစဝရရာသိမှီတိ အတ္ထော. ဥဇ္ဈိတသ္မိံ မဟာပထေတိ မဟာမဂ္ဂေ ဆဍ္ဍိတသ္မိံ. သုစိဂန္ဓန္တိ သုရဘိဂန္ဓံ. မနော ဧတ္ထ ရမတီတိ မနောရမံ. သင်္ကာရဘူတေသူတိ သင်္ကာရမိဝ ဘူတေသု. ပုထုဇ္ဇနေတိ ပုထူနံ ကိလေသာနံ ဇနနတော ဧဝံလဒ္ဓနာမေ လောကိယမဟာဇနေ. ဣဒံ ဝုတ္တံ ဟောတိ – ယထာ နာမ မဟာပထေ ဆဍ္ဍိတေ သင်္ကာရရာသိမှိ အသုစိဇေဂုစ္ဆိယပဋိကူလေပိ သုစိဂန္ဓံ ပဒုမံ ဇာယေထ၊ တံ ရာဇရာဇမဟာမတ္တာဒီနံ မနောရမံ ပိယံ မနာပံ ဥပရိမတ္ထကေ ပတိဋ္ဌာနာရဟမေဝ ဘဝေယျ၊ ဧဝမေဝ သင်္ကာရဘူတေသုပိ ပုထုဇ္ဇနေသု ဇာတော နိပ္ပညဿ မဟာဇနဿ အစက္ခုကဿ အန္တရေ နိဗ္ဗတ္တောပိ အတ္တနော ပညာဗလေန ကာမေသု အာဒီနဝံ၊ နေက္ခမ္မေ စ အာနိသံသံ ဒိသွာ နိက္ခမိတွာ ပဗ္ဗဇိတော ပဗ္ဗဇ္ဇာမတ္တေနပိ၊ ကတော ဥတ္တရိံ သီလသမာဓိပညာဝိမုတ္တိဝိမုတ္တိဉာဏဒဿနာနိ အာရာဓေတွာပိ အတိရောစတိ. သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓသာဝကော ဟိ ခီဏာသဝေါ ဘိက္ခု အန္ဓဘူတေ ပုထုဇ္ဇနေ အတိက္ကမိတွာ ရောစတိ ဝိရောစတိ သောဘတီတိ.

ဒေသနာဝသာနေ စတုရာသီတိယာ ပါဏသဟဿာနံ ဓမ္မာဘိသမယော အဟောသိ. ဂရဟဒိန္နော စ သိရိဂုတ္တော စ သောတာပတ္တိဖလံ ပါပုဏိံသု. တေ သဗ္ဗံ အတ္တနော ဓနံ ဗုဒ္ဓသာသနေ ဝိပ္ပကိရိံသု. သတ္ထာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ဝိဟာရမဂမာသိ. ဘိက္ခူ သာယနှသမယေ ဓမ္မသဘာယံ ကထံ သမုဋ္ဌာပေသုံ – ‘‘အဟော အစ္ဆရိယာ ဗုဒ္ဓဂုဏာ နာမ၊ တထာရူပံ နာမ ခဒိရင်္ဂါရရာသိံ ဘိန္ဒိတွာ ပဒုမာနိ ဥဋ္ဌဟိံသူ’’တိ. သတ္ထာ အာဂန္တွာ ‘‘ကာယ နုတ္ထ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဧတရဟိ ကထာယ သန္နိသိန္နာ’’တိ ပုစ္ဆိတွာ၊ ‘‘ဣမာယ နာမာ’’တိ ဝုတ္တေ – ‘‘အနစ္ဆရိယံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ယံ မမ ဧတရဟိ ဗုဒ္ဓဘူတဿ အင်္ဂါရရာသိမှာ ပဒုမာနိ ဥဋ္ဌိတာနိ၊ အပရိပက္ကေ ဉာဏေ ဝတ္တမာနဿ ဗောဓိသတ္တဘူတဿပိ မေ ဥဋ္ဌဟိံသူ’’တိ ဝတွာ၊ ‘‘ကဒါ၊ ဘန္တေ၊ အာစိက္ခထ နော’’တိ ယာစိတော အတီတံ အာဟရိတွာ –

‘‘ကာမံ ပတာမိ နိရယံ၊ ဥဒ္ဓံပါဒေါ အဝံသိရော၊

နာနရိယံ ကရိဿာမိ၊ ဟန္ဒ ပိဏ္ဍံ ပဋိဂ္ဂဟာ’’တိ. (ဇာ. ၁.၁.၄၀) –

ဣဒံ ခဒိရင်္ဂါရဇာတကံ ဝိတ္ထာရေတွာ ကထေသီတိ.

ဂရဟဒိန္နဝတ္ထု ဒွါဒသမံ.

ပုပ္ဖဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

စတုတ္ထော ဝဂ္ဂေါ.